“Chúng tôi có thể tiếp quản eo biển Hormuz nếu cần thiết. Nếu Iran không đạt thỏa thuận với Mỹ, chúng tôi sẽ thu phí tại tuyến hàng hải này”, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/6 trả lời phỏng vấn Fox News.
Ông cảnh báo sẽ nối lại các cuộc ném bom vào Iran và dường như đe dọa phái đoàn Iran đang đàm phán với Mỹ tại Thụy Sĩ.
“Tôi đã nói với quan chức Iran rằng nếu đóng eo biển Hormuz thì các ông sẽ không còn đất nước. Các ông thậm chí không thể trở về nước mình được nữa”, Tổng thống Mỹ nói thêm, thêm rằng ông tin Mỹ có thể trở thành “thiên thần bảo hộ” của eo biển và kiểm soát 20% lượng dầu mỏ đi qua đây.
Trong bài đăng trên mạng xã hội, người đứng đầu Nhà Trắng tiếp tục cảnh báo Iran về các lực lượng ủy nhiệm của nước này ở Lebanon.
“Iran phải lập tức ngừng sử dụng lực lượng ủy nhiệm được trả lương cao của họ ở Lebanon để gây rối. Nếu họ không làm vậy, Mỹ sẽ một lần nữa giáng đòn rất mạnh vào Iran, như chúng tôi đã làm tuần trước, nhưng còn dữ dội hơn thế nữa”, ông Trump cho hay.
Phái đoàn Iran đang tham gia đàm phán tại Thụy Sĩ đã đưa ra tuyên bố phản đối chính thức với phía Mỹ sau lời đe dọa của ông Trump. “Phái đoàn đang cân nhắc các phương án đáp trả phù hợp trước những lời đe dọa gần đây của ông Donald Trump”, Press TV đăng trên X.
Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo Mỹ không nên đe dọa Tehran, đồng thời tuyên bố “các lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng đáp trả”.
“Chẳng lẽ Mỹ không nghĩ nếu đe dọa có tác dụng thì họ đã không rơi vào tình trạng bế tắc như hôm nay? Chúng tôi không bận tâm tới những lời đe dọa từ Mỹ”, ông Ghalibaf nói. “Tốt hơn hết Mỹ nên thận trọng hơn trong phát ngôn. Dù họ nói gì đi nữa, chúng tôi mới là bên hành động”.
Tasnim sau đó dẫn nguồn tin cho biết phái đoàn Iran đã rời địa điểm đối thoại để phản đối phát biểu của Tổng thống Mỹ.
Phái đoàn Mỹ do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu và các đại diện của Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn dắt đang đàm phán tại khu nghỉ dưỡng trên núi Burgenstock, Thụy Sĩ, với sự tham gia của đại diện từ hai nước trung gian là Pakistan và Qatar.
“Tổng thống Trump đã yêu cầu chúng tôi lật sang chương mới, thay đổi mối quan hệ giữa Mỹ với Iran”, ông Vance phát biểu trước khi bắt đầu đối thoại.
Đàm phán diễn ra trong bối cảnh Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz để đáp trả các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon. “Không thể bước vào giai đoạn đàm phán để đạt được thỏa thuận cuối cùng nếu chiến sự không chấm dứt trên mọi mặt trận”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei đăng trên X.
Theo truyền hình nhà nước Iran, chương trình hạt nhân của Tehran không được đề cập trong vòng đàm phán đầu tiên kéo dài 80 phút. Thay vào đó, trọng tâm là việc thực hiện bản ghi nhớ giữa Tehran và Washington, cũng như tình hình ở Lebanon.
Một lệnh ngừng bắn cục bộ đã có hiệu lực trên tiền tuyến gần nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia vào sáng 5/6 nhằm tạo điều kiện sửa chữa các đường dây điện và ngăn ngừa nguy cơ xảy ra rủi ro hạt nhân, theo Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Theo thông báo, dưới sự giám sát của các chuyên gia IAEA, các kỹ thuật viên từ cả 2 phía sẽ bắt đầu sửa chữa những hư hại do chiến sự gây ra đối với đường dây điện Dniprovska 750kV trong những ngày tới, sau khi khu vực được rà phá bom mìn quy mô lớn.
Đường dây điện này đã bị ngắt kết nối hơn 2 tháng trước, khiến nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu hoàn toàn phụ thuộc vào một đường dây 330kV duy nhất để cung cấp điện phục vụ việc làm mát 6 lò phản ứng đang ngừng hoạt động.
Trong những tuần gần đây, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia cũng đã nhiều lần mất kết nối với đường dây này, buộc phải khởi động các máy phát điện diesel khẩn cấp như biện pháp cuối cùng.
Đây đã là lệnh ngừng bắn tạm thời thứ 6 kể từ khi Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi bắt đầu các cuộc đàm phán với Nga và Ukraine nhằm bảo đảm nguồn điện bên ngoài cho nhà máy cũng như duy trì an toàn hạt nhân.
Lần này, công tác chuẩn bị sửa chữa gặp nhiều khó khăn do vị trí hư hỏng nằm trên đỉnh các cột truyền tải điện cao thế dọc theo ranh giới kiểm soát hai bên trên sông Dnipro.
Ông Grossi cho biết Nga và Ukraine đã hợp tác mang tính xây dựng với IAEA trong nhiều tuần đàm phán nhạy cảm và phức tạp, đồng thời cả hai bên đã đồng ý ngừng bắn vì mục tiêu bảo đảm an toàn hạt nhân.
“IAEA sẽ tiếp tục làm mọi điều có thể để giúp bảo vệ con người và môi trường trước nguy cơ xảy ra một tai nạn hạt nhân điều sẽ không mang lại lợi ích cho bất kỳ ai mà chỉ làm gia tăng thêm sự tàn phá và đau khổ do chiến sự gây ra", người đứng đầu cơ quan này nhấn mạnh.
Ngày 3/6, nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia do Nga kiểm soát đã mất nguồn điện bên ngoài lần thứ 17 sau khi một UAV tấn công vào một trạm biến áp ở bờ đối diện sông Dnipro.
Các máy phát điện diesel khẩn cấp đã được sử dụng để cung cấp điện, nhưng an toàn hạt nhân một lần nữa bị đặt vào tình trạng rủi ro.
Ngoài ra, vào sáng 4/6, nhà máy nhiệt điện Zaporizhia đã hứng chịu một cuộc tấn công dữ dội. Điều này tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với nguồn cung điện của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia.
Trước đó, các thanh sát viên của IAEA đã tới kiểm tra nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia sau khi phía Nga tuyên bố cơ sở này bị hư hại và xác nhận mức phóng xạ vẫn ở ngưỡng bình thường. Trong quá trình thanh sát, phái bộ IAEA đã phải tạm ngừng công việc và tìm nơi trú ẩn do nghe thấy tiếng UAV và tiếng súng nổ gần khu vực nhà máy.
Trong thời gian qua, Nga và Ukraine nhiều lần cáo buộc lẫn nhau tấn công vào nhà máy hạt nhân lớn nhất châu Âu, gây ra nguy cơ xảy ra khủng hoảng hạt nhân.
Các bức ảnh chụp từ vệ tinh ngày 27, 28 và 29.5 của hãng Vantor cho thấy một cấu trúc lạ nghi là phao hoặc bè tại bãi cạn Scarborough, ngoài ra còn có một rào chắn bắc ngang qua trong những bức ảnh ngày 27 và 29.5, theo Reuters.
Nhóm theo dõi hàng hải SeaLight tại Mỹ ngày 2.6 đăng ảnh chụp ngày 28.5 cho thấy một vật thể nhỏ, phản chiếu ánh sáng, có thể dễ dàng được nhận ra trên bãi đá gần lối vào vùng nước bên trong bãi cạn.
SeaLight cho rằng các bằng chứng gợi ý đây là một vật thể cố định chứ không phải là hiện tượng quang học tạm thời.
Tuy nhiên, cấu trúc lạ này đã biến mất trong ảnh chụp vệ tinh của Vantor ngày 1.6.
Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough ở Biển Đông từ Philippines sau đợt đối đầu căng thẳng giữa tàu hai bên hồi năm 2012. Bãi cạn này nằm cách đảo chính Luzon của Philippines 240 km về phía tây và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc gần 900 km, theo AFP. Từ năm 2012, Trung Quốc đã duy trì việc triển khai liên tục các tàu hải cảnh và dân quân biển trong khu vực.
Bên lề Đối thoại Shangri-La tại Singapore hôm 30.5, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro cho biết đã nhận được thông tin sơ bộ về sự xuất hiện của cấu trúc lạ tại bãi cạn Scarborough trong khi một lực lượng đặc trách của Philippines nói đang điều tra.
Phía Trung Quốc chưa bình luận về những thông tin trên. Theo Reuters, quân đội và hải cảnh Trung Quốc đã tuần tra tại khu vực bãi cạn Scarborough trong ngày 31.5, ngay sau khi Philippines và Mỹ tập trận 5 ngày tại cùng khu vực.
Hãng Reuters ngày 22.5 dẫn lời Tổng giám đốc Tổ chức Y tế thế giới (WHO) Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết đến nay đã có 750 ca nghi nhiễm, 177 ca tử vong nghi do Ebola, trong bối cảnh WHO nâng mức cảnh báo tại CHDC Congo.
Ông cho biết WHO đã điều thêm nhân sự đến Ituri, khu vực tâm dịch Ebola tại quốc gia Trung Phi này. Trước đó, số liệu hôm 20.5 của WHO cho thấy đã có 600 ca nghi nhiễm, 139 ca tử vong nghi do Ebola.
Trả lời phỏng vấn tại trụ sở WHO ở Geneva ngày 22.5, Giám đốc khu vực châu Phi của WHO, ông Mohamed Yakub Janabi, cảnh báo rằng sẽ là một sai lầm nếu đánh giá thấp rủi ro do dịch Ebola gây ra. Theo ông, chỉ một trường hợp nhiễm bệnh cũng có thể lây lan virus ra ngoài CHDC Congo và Uganda.
"Sẽ là một sai lầm lớn nếu đánh giá thấp nó, đặc biệt là chủng Bundibugyo mà chúng ta chưa có vắc xin. Vì vậy, tôi thực sự khuyến khích mọi người, hãy giúp đỡ lẫn nhau, chúng ta có thể kiểm soát được dịch bệnh này", ông kêu gọi.
Ông nói thêm rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo đã nhận được tương đối ít sự chú ý trên toàn cầu so với dịch hantavirus bùng phát hồi đầu tháng này, ảnh hưởng đến hành khách đến từ 23 quốc gia đi trên du thuyền.
"Chỉ cần một trường hợp tiếp xúc cũng đủ để đặt tất cả chúng ta vào nguy hiểm, vì vậy điều tôi mong muốn và cầu nguyện là chúng ta nên dành cho Ebola sự quan tâm xứng đáng", theo ông Janabi.
Ebola là một loại virus có tỷ lệ tử vong cao, gây ra các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ thể, nôn mửa và tiêu chảy. Virus này lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm bệnh, bề mặt bị nhiễm bẩn hoặc người đã chết vì bệnh.
Ngày 22.5, WHO đã nâng mức độ rủi ro của chủng Ebola Bundibugyo lên "rất cao" ở cấp quốc gia tại CHDC Congo. Trước đó, WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola hôm 17.5.
"Chúng tôi hiện đang xem xét lại đánh giá rủi ro của mình ở mức rất cao ở cấp quốc gia, cao ở cấp khu vực và thấp ở cấp toàn cầu," người đứng đầu WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết.
Trong một diễn biến khác, ông Tedros kêu gọi các nước tiếp tục theo dõi hành khách từ du thuyền nhiễm virus hanta, sau khi có thêm một ca dương tính được ghi nhận trong số các thành viên thủy thủ đoàn Hà Lan.
