Theo Bộ Y tế, ung thư hiện là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính căn bệnh này đã cướp đi khoảng 10 triệu sinh mạng trong năm 2022 và số ca mắc mới sẽ tiếp tục gia tăng do già hóa dân số, đô thị hóa cùng các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn không lành mạnh và ít vận động.
Những tiến bộ trong phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích và miễn dịch đã giúp cải thiện đáng kể tỉ lệ sống của người bệnh. Tuy nhiên các phương pháp điều trị này cũng gây nhiều tác dụng phụ, đặc biệt trên hệ tiêu hóa, làm giảm khả năng ăn uống, tăng nhu cầu chuyển hóa và dẫn đến suy dinh dưỡng, suy mòn.
Theo Bộ Y tế, mối quan hệ giữa ung thư và dinh dưỡng là hai chiều. Bản thân khối u và quá trình điều trị có thể gây suy dinh dưỡng, trong khi tình trạng dinh dưỡng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng đáp ứng điều trị, mức độ dung nạp hóa trị, xạ trị cũng như tiên lượng sống của người bệnh.
Đặc biệt, tỉ lệ suy dinh dưỡng ở người bệnh ung thư có thể lên tới 80% tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người mắc ung thư đường tiêu hóa, gan mật tụy và vùng đầu cổ.
Vì vậy, hướng dẫn mới nhấn mạnh việc sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng và đánh giá tình trạng dinh dưỡng ngay từ thời điểm chẩn đoán, đồng thời theo dõi xuyên suốt quá trình điều trị.
Mục tiêu quan trọng nhất là duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế sụt cân, cải thiện suy dinh dưỡng, tăng khả năng đáp ứng điều trị, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bộ Y tế yêu cầu việc can thiệp dinh dưỡng phải được cá thể hóa theo từng người bệnh, bắt đầu từ tư vấn chế độ ăn, tăng cường dinh dưỡng qua đường miệng.
Sau khi sàng lọc, người bệnh có nguy cơ hoặc đã bị suy dinh dưỡng cần được đánh giá toàn diện về tình trạng dinh dưỡng, bao gồm cân nặng, chỉ số khối cơ thể (BMI), mức độ sụt cân, khối lượng cơ, khẩu phần ăn và các chỉ số cận lâm sàng liên quan.
Trên cơ sở đó, nhân viên y tế xây dựng kế hoạch điều trị dinh dưỡng cá thể hóa cho từng người bệnh.
Theo đó, Bộ Y tế đưa ra khuyến nghị cụ thể về nhu cầu dinh dưỡng.
Người bệnh ung thư cần được cung cấp khoảng 25-30kcal/kg cân nặng/ngày và tối thiểu 1,2g protein/kg/ngày; ở người suy dinh dưỡng nặng hoặc mất nhiều khối cơ, lượng protein có thể tăng lên 1,5g/kg/ngày.
Lipid nên chiếm dưới 30% tổng năng lượng khẩu phần, ưu tiên chất béo không bão hòa và hạn chế chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa.
Vitamin và khoáng chất được bổ sung theo nhu cầu khuyến nghị của người bình thường; chỉ sử dụng liều cao khi có bằng chứng thiếu hụt cụ thể, không tự ý dùng các chế phẩm vi chất liều cao.
Hướng dẫn mới cũng khuyến cáo không áp dụng các chế độ ăn kiêng nghèo năng lượng, bao gồm chế độ ăn keto cho người bệnh ung thư. Keto là chế độ ăn kiêng giảm carbohydrate đến mức tối thiểu. Thay vào đó, chất béo và protein có lợi được bổ sung.
Theo Bộ Y tế, hiện chưa có bằng chứng chứng minh các chế độ ăn này mang lại hiệu quả điều trị, trong khi có thể gây nguy hiểm, đặc biệt ở những người đã suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng.
Theo Bộ Y tế, chăm sóc dinh dưỡng cần được xem là một phần không thể tách rời trong điều trị ung thư. Việc phát hiện sớm nguy cơ suy dinh dưỡng, can thiệp kịp thời và phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ điều trị với bác sĩ dinh dưỡng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh.
Song, việc uống sữa vào buổi tối không phải lúc nào cũng phù hợp với tất cả mọi người, theo tờ Hindustan Times.
Bác sĩ Ashok Kumar, trưởng khoa tiêu hóa tại Bệnh viện Dharmshila Narayana Superspeciality (Ấn Độ), cho biết thời điểm uống sữa không làm thay đổi thành phần dinh dưỡng của thức uống này.
Canxi trong sữa vẫn giúp hỗ trợ xương. Protein tiếp tục có lợi cho cơ bắp. Magiê và các vitamin thiết yếu vẫn giữ nguyên tác dụng với cơ thể dù uống vào buổi sáng hay trước khi đi ngủ.
Sữa không gây nặng bụng hay kém bổ dưỡng chỉ vì được uống vào ban đêm. Cơ thể vẫn hấp thu các dưỡng chất như bình thường.
Sữa chứa tryptophan, một loại axit amin giúp cơ thể sản sinh melatonin. Đây là hormone tham gia điều hòa giấc ngủ. Vì vậy, sữa thường tạo cảm giác dễ ngủ và thư giãn hơn sau khi uống.
Ông Kumar cho biết sữa ấm còn giúp giảm căng thẳng cảm xúc và tạo cảm giác thoải mái trước giờ nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh rằng sữa không phải thuốc hỗ trợ giấc ngủ. Thức uống này chỉ phát huy hiệu quả tốt hơn khi kết hợp với thói quen sinh hoạt lành mạnh vào buổi tối.
Dù sữa mang lại nhiều lợi ích, cơ thể không phải lúc nào cũng dung nạp tốt khi uống vào ban đêm.
Lactose trong sữa là loại đường khiến hệ tiêu hóa khó xử lý ở một số trường hợp. Tình trạng đầy hơi, đau bụng, chướng bụng hoặc tiêu chảy có thể xuất hiện sau khi uống sữa.
Sữa nguyên kem còn dễ làm tăng cảm giác ợ nóng hoặc dư axit dạ dày nếu uống xong nằm xuống ngay.
Việc uống sữa mỗi ngày mà không kiểm soát lượng calo từ các thực phẩm khác cũng dễ dẫn đến tăng cân theo thời gian.
Bác sĩ Kumar khuyên người đang giảm cân, người bị trào ngược dạ dày hoặc không dung nạp lactose nên hạn chế uống sữa vào buổi tối. Những trường hợp này phù hợp hơn với việc uống sữa vào ban ngày.
Sữa không lactose giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và hạn chế cảm giác khó chịu sau khi uống. Sữa ít béo hoặc sữa tách béo cũng phù hợp hơn với người dễ bị dư axit dạ dày.
Ngoài sữa động vật, sữa hạnh nhân, sữa yến mạch hoặc các loại trà thư giãn như trà hoa cúc và trà thì là cũng là lựa chọn nhẹ bụng trước khi đi ngủ.
Tại hội nghị, Thiếu tướng Phan Mạnh Trường - Phó cục trưởng Cục Cảnh sát hình sự Bộ Công an - cho biết tình hình tội phạm mua bán người và tệ nạn mại dâm đang diễn biến phức tạp, xu hướng chuyển mạnh lên không gian mạng, hình thành các đường dây xuyên quốc gia.
"Về phương thức, thủ đoạn, tội phạm đã lợi dụng triệt để không gian mạng, mạng xã hội, sử dụng các chiêu trò "việc nhẹ, lương cao", môi giới kết hôn, xuất khẩu lao động để lừa nạn nhân ra nước ngoài", Thiếu tướng Phan Mạnh Trường nêu.
Từ năm 2021 đến nay, lực lượng chức năng phát hiện hơn 400 vụ mua bán người, xử lý hơn 1.000 người và giải cứu trên 1.200 nạn nhân.
Ngoài phụ nữ và trẻ em, số nạn nhân nam có dấu hiệu tăng lên trong các vụ cưỡng bức lao động, lừa đảo trực tuyến.
So với giai đoạn trước, số vụ và người vi phạm giảm, song nhiều thủ đoạn, phương thức mới xuất hiện, tinh vi, kín đáo.
Chẳng hạn hoạt động mại dâm dịch chuyển lên các nhóm kín trên mạng thông qua các diễn đàn, hội nhóm kín. Mại dâm biến tướng dưới hình thức "hợp đồng" nhận "con nuôi - bố nuôi" ("sugar baby - sugar daddy").
Một số đường dây có sự tham gia của người mẫu, người có ảnh hưởng (KOL), giao dịch giá trị lớn, cho thấy xu hướng "cao cấp hóa", "số hóa", ẩn mình tinh vi.
Từ thực tế, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục điều tra, truy tố và xét xử các vụ án vi phạm pháp luật. Đẩy mạnh truyền thông, hợp tác quốc tế, giáo dục pháp luật về phòng ngừa mua bán người, mại dâm…
Bộ Công an tiếp tục phối hợp với Bộ Quốc phòng, cơ quan chức năng Campuchia, Lào và Trung Quốc tổ chức cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm.
"Quan điểm xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an là không chỉ đấu tranh làm rõ hành vi phạm tội, mà còn phải bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân", ông Trường nhấn mạnh.
Tại hội nghị, ông Tô Đức - Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế) - cho biết năm 2025, 5/5 chỉ tiêu thuộc lĩnh vực bảo trợ xã hội đều đạt và vượt.
"Diện bao phủ được mở rộng, hiện nay trên phạm vi cả nước có khoảng 4,5 triệu người đang hưởng trợ cấp hằng tháng, trong đó có đối tượng bảo trợ xã hội và trợ cấp hưu trí. Có 2,5 triệu người cao tuổi đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Như vậy trong năm vừa qua đã tăng 1,6 triệu người cao tuổi so với năm 2024. Mức độ bao phủ bảo trợ xã hội hiện nay là 4,5% dân số" - ông Tô Đức thông tin.
Bên cạnh kết quả, ông Đức chia sẻ mức trợ cấp xã hội mới đáp ứng một phần nhu cầu thiết yếu, cơ sở chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em còn thiếu và yếu, hay tội phạm, tệ nạn mại dâm, mua bán người vẫn diễn biến phức tạp...
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho hay các chính sách bảo trợ xã hội đã hỗ trợ kịp thời người dân gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh. Số người thụ hưởng ngày càng mở rộng.
Song thực tế còn nhiều hạn chế, khó khăn như mức trợ cấp còn thấp so với nhu cầu tối thiểu, nguồn lực còn hạn chế, chất lượng dịch vụ chưa đồng đều. Đội ngũ nhân lực công tác xã hội còn thiếu, các vấn đề tệ nạn xã hội còn phức tạp...
Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị các ban ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật về bảo trợ xã hội, sửa đổi, bổ sung các chính sách theo hướng đồng bộ, tích hợp, đảm bảo mức sống tối thiểu, nâng cao chất lượng sống cho nhóm yếu thế.
Tăng cường phối hợp liên ngành trong phòng chống tệ nạn xã hội, trong đó chú trọng nhận diện, kiểm soát các loại hình tệ nạn mới phát sinh. Nâng cao chất và lượng nhân lực công tác xã hội trong lĩnh vực y tế, trường học, tư pháp, các trường giáo dưỡng…
Sáng 17-4, TP.HCM tổ chức lễ ra quân khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho người dân năm 2026 tại công viên Bình Phú (phường Bình Phú), khởi động chiến dịch chăm sóc sức khỏe cộng đồng quy mô lớn trên toàn địa bàn.
Tham dự buổi lễ có ông Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương đảng, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM; ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương đảng, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cùng lãnh đạo các sở, ngành, bệnh viện và cơ sở đào tạo y khoa trên địa bàn.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Cường cho biết chương trình là bước khởi đầu quan trọng, thể hiện quyết tâm của TP.HCM trong việc chăm lo sức khỏe người dân theo hướng chủ động, định kỳ và lâu dài, phù hợp tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị.
“Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng tăng trưởng kinh tế, mà trước hết phải là nơi có môi trường sống lành mạnh, nơi sức khỏe người dân được đặt lên hàng đầu. Mỗi người dân đều được tiếp cận công bằng, thuận lợi với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao”, ông Cường nhấn mạnh.
TP.HCM đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ tổ chức khám sức khỏe, tầm soát sàng lọc cho 100% người dân ít nhất một lần. Đây được xem là bước chuyển từ mô hình chăm sóc sức khỏe thụ động sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Đồng thời thông qua hoạt động này, thành phố sẽ từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu quản lý sức khỏe người dân, hướng đến chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và lâu dài.
Chương trình được triển khai đồng loạt tại 168 xã, phường, đặc khu, với quy mô lớn, phạm vi rộng và yêu cầu sự phối hợp của toàn hệ thống chính trị.
Lãnh đạo thành phố đề nghị ngành y tế tổ chức thực hiện bài bản, đảm bảo chất lượng chuyên môn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để người dân chủ động tham gia, đặc biệt chú trọng các nhóm yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo.
Bên cạnh đó, TP.HCM sẽ tích hợp dữ liệu khám sàng lọc với hệ thống của các bệnh viện nhằm hình thành cơ sở dữ liệu sức khỏe toàn dân. Thành phố cũng kêu gọi người dân tích cực tham gia khám định kỳ, xem đây vừa là quyền lợi vừa là trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
Tại buổi lễ, PGS.TS.BS Nguyễn Anh Dũng - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết chương trình lần này đánh dấu bước chuyển mạnh của ngành y tế từ “chữa bệnh” sang “chủ động chăm sóc và quản lý sức khỏe người dân”.
Theo đó, ngành y tế sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, tổ chức khám sức khỏe và sàng lọc ngay tại cộng đồng, lấy y tế cơ sở làm nền tảng, trong đó các trạm y tế giữ vai trò nòng cốt, trực tiếp tiếp cận người dân, kể cả tại nhà với nhóm nguy cơ cao.
Thứ hai, định kỳ tổ chức các đợt khám tầm soát chuyên sâu tại cộng đồng với sự tham gia của bác sĩ từ các bệnh viện lớn, tập trung vào các bệnh có gánh nặng cao như tim mạch, ung thư, mắt, tai mũi họng và nhi khoa, giúp người dân tiếp cận dịch vụ ngay tại nơi sinh sống.
Thứ ba, tăng cường hoạt động khám và tư vấn tại các cơ sở y tế, từng bước chuẩn hóa các gói khám sức khỏe, tầm soát theo độ tuổi và nhóm nguy cơ, hướng đến hình thành thói quen khám định kỳ trong cộng đồng.
Điểm đáng chú ý của chương trình là việc quản lý sức khỏe người dân dựa trên dữ liệu. Mỗi lần khám, các chỉ số và kết quả sẽ được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng theo dõi liên tục và toàn diện.
Ngành y tế TP.HCM xác định phát triển dựa trên 3 trụ cột gồm y tế cơ sở, y tế chuyên sâu và chuyển đổi số, đồng thời cam kết sẽ triển khai chương trình này một cách bài bản, khoa học và hiệu quả, hướng tới mục tiêu cao nhất "mọi người dân được khám sức khỏe, khám sàng lọc ít nhất 1 lần/năm và đều được chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục ngay từ cộng đồng".
