World Cup 2026 không chỉ là nơi hội tụ của những đội tuyển mạnh nhất thế giới, mà còn là sân khấu của những câu chuyện ngoài bóng đá. Đó là giấc mơ thành hiện thực đối với nhiều cầu thủ, nhưng cũng là lời nhắc đầy tiếc nuối về những người không còn cơ hội góp mặt.
Với cố tiền đạo Diogo Jota, đó là giấc mơ chưa từng một lần chạm tới. Nhưng ở kỳ World Cup này, ký ức về anh vẫn được tiếp nối thông qua người bạn thân Andy Robertson và bức thư đầy xúc động của Rute Cardoso, người vợ ở lại sau bi kịch.
Những dòng tâm sự chân thành về tình bạn, sự mất mát và khát vọng chưa thành đã chạm đến trái tim người hâm mộ, biến câu chuyện trở thành một trong những khoảnh khắc giàu cảm xúc nhất trước thềm ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới.
Đằng sau những dòng chữ giản dị không chỉ là nỗi nhớ một người chồng đã khuất, mà còn là cách một giấc mơ bóng đá dang dở được tiếp tục theo cách riêng qua ký ức, tình bạn và sự kết nối giữa những con người từng cùng nhau bước trên sân cỏ.
Một giấc mơ World Cup không bao giờ trọn vẹn
Diogo Jota, một trong những tiền đạo tài năng của bóng đá Bồ Đào Nha, đã có một sự nghiệp đáng nhớ ở cấp câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia. Tuy nhiên, World Cup – sân khấu lớn nhất của bóng đá thế giới – lại chưa từng một lần gọi tên anh.
Ở tuổi 28, Jota đã có 49 lần khoác áo đội tuyển quốc gia, ghi dấu ấn bằng tốc độ, khả năng di chuyển thông minh và tinh thần thi đấu máu lửa. Thế nhưng, những chấn thương và những thời điểm không may mắn đã khiến anh lỡ hẹn với World Cup 2022.
Khi cơ hội cho năm 2026 vừa mở ra, số phận lại một lần nữa khép lại cánh cửa theo cách tàn nhẫn nhất. Một vụ tai nạn giao thông thảm khốc vào tháng 7 năm ngoái đã cướp đi sinh mạng của anh.
Bi kịch kinh hoàng và sự ra đi của một tài năng
Tháng 7/2025, bóng đá thế giới rúng động trước thông tin Diogo Jota và em trai André Silva gặp tai nạn giao thông tại Zamora (Tây Ban Nha). Chiếc xe chở hai anh em bị nổ lốp trên cao tốc, sau đó bốc cháy dữ dội.
Theo một số nguồn tin, cả hai đã lựa chọn di chuyển bằng đường bộ thay vì máy bay do Jota vừa trải qua ca phẫu thuật phổi. Việc di chuyển bằng đường hàng không được cho là không an toàn trong giai đoạn hồi phục.
Hành trình dự kiến là từ Tây Ban Nha đến cảng Santander, sau đó đi phà sang Anh và tiếp tục di chuyển về Liverpool để chuẩn bị mùa giải mới. Nhưng chuyến đi đó đã không bao giờ đến đích.
Tai nạn không chỉ cướp đi sinh mạng của một cầu thủ đang ở giai đoạn chín muồi sự nghiệp, mà còn khép lại hành trình của một giấc mơ World Cup còn chưa kịp bắt đầu.
Scotland trở lại World Cup và ký ức về người bạn đã mất
Khi Scotland chính thức giành vé tham dự World Cup 2026 sau gần 3 thập kỷ chờ đợi, đội trưởng Andy Robertson đã có một khoảnh khắc đặc biệt xúc động. Anh chia sẻ rằng mình không thể ngừng nghĩ về Diogo Jota – người bạn thân từng cùng anh chia sẻ những giấc mơ dang dở về World Cup khi còn khoác áo Liverpool.
Cả hai từng nhiều lần trò chuyện về việc sẽ ra sao nếu được góp mặt tại ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh. Nhưng trong khi Robertson từng lỡ hẹn vì Scotland không thể vượt qua vòng loại, Jota cũng chưa từng có cơ hội thực sự.
“Chúng tôi luôn nói về World Cup, về cảm giác được đứng trên sân khấu đó. Và hôm nay, tôi biết cậu ấy sẽ mỉm cười khi nhìn thấy tôi”, Robertson từng chia sẻ.
Chính những lời nói ấy đã chạm đến Rute Cardoso, người vợ đang mang trong mình nỗi mất mát không gì bù đắp được.
Bức thư gửi từ ký ức và tình yêu
Trước thềm World Cup 2026, Rute Cardoso (vợ của Diogo Jota) đã viết một bức thư gửi Andy Robertson. Bức thư sau đó được FIFA công bố trong chương trình Những bức thư kết nối, trở thành một trong những khoảnh khắc giàu cảm xúc nhất của giải đấu.
Mở đầu bức thư, Rute không nói về nỗi đau, mà nói về sự tiếp nối. Cô nhắc đến Diogo Jota như một phần không thể tách rời trong hành trình của Robertson.
“Diogo thường nhắc đến anh. Về tình bạn, về những trận đấu, về những cuộc trò chuyện kéo dài không hồi kết. Và về World Cup – giấc mơ mà hai người đã cùng chia sẻ”, cô viết.
Trong từng câu chữ, người ta cảm nhận được không chỉ nỗi nhớ, mà còn là sự biết ơn. Biết ơn vì một người bạn vẫn nhớ đến người đã khuất, vẫn mang theo ký ức của anh vào hành trình của chính mình.
Rute tiếp tục viết: “Lúc em nghe anh nói về cảm xúc khi Scotland giành vé dự World Cup, em hiểu rằng Diogo chưa bao giờ rời khỏi sân cỏ. Anh ấy vẫn ở đó, trong từng bước chạy, trong từng quyết định, trong trái tim anh”.
Bức thư khép lại bằng lời nhắn nhủ nhẹ nhàng nhưng đầy sức nặng: Hãy sống trọn vẹn giấc mơ ấy, không chỉ cho bản thân, mà còn cho người đã không còn cơ hội thực hiện nó.
Đọc bức thư, Andy Robertson không giấu được sự xúc động. Anh thừa nhận những dòng chữ ấy sẽ ở lại với mình rất lâu và khẳng định rằng Diogo Jota luôn đồng hành cùng anh, không chỉ trong ký ức mà cả trong hành trình phía trước.
“Tôi sẽ luôn mang anh ấy trong tim. Tôi không còn thi đấu chỉ cho riêng mình nữa”, Robertson nói.
Với Scotland, World Cup 2026 là một cột mốc lịch sử. Nhưng với Robertson, đó còn là một hành trình mang theo ký ức của người bạn thân đã mất và là một cách để biến nỗi đau thành động lực.
Khi tình yêu ở lại lâu hơn cả sự ra đi
Sự ra đi của Diogo Jota khiến người hâm mộ, bạn bè, đồng nghiệp và đặc biệt là vợ anh tiếc thương. Liverpool đã quyết định treo vĩnh viễn áo số 20 của anh. Người hâm mộ vẫn hát tên anh ở phút 20 mỗi trận đấu. Những đứa con của anh xuất hiện trên sân trong những khoảnh khắc đặc biệt.
Trong khi đó, vợ anh, Rute, tiếp tục sống và giữ lại tất cả. Cô chạy 20km trong một giải marathon, con số gắn với chồng mình, xuất hiện trong những buổi tưởng niệm, viết những dòng thư để khẳng định anh vẫn còn tồn tại.
Mối tình của Diogo Jota và Rute Cardoso bắt đầu từ thời trung học, khi cả hai tình cờ học chung tại một ngôi trường ở thị trấn nhỏ chỉ khoảng 25.000 dân.
Cardoso khi đó là học sinh mới chuyển đến từ địa phương khác, còn Jota đã nổi tiếng là một học sinh thông minh, có thể đạt thành tích tốt mà không cần quá nhiều nỗ lực. “Anh ấy có thể đạt điểm cao mà không cần học nhiều”, cô chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn năm 2016.
Tình yêu tuổi học trò của họ lớn dần theo thời gian, bất chấp những thay đổi của cuộc sống và sự nghiệp bóng đá ngày càng mở rộng của Jota. Năm 19 tuổi, cả hai cùng chuyển đến Madrid (Tây Ban Nha) khi Jota bắt đầu hành trình thi đấu quốc tế trong màu áo Atlético Madrid.
Sau đó, Jota tiếp tục hành trình sự nghiệp tại Wolverhampton Wanderers, trước khi chuyển đến Liverpool và trở thành một trong những tiền đạo quan trọng của đội bóng.
Thế nhưng, vụ tai nạn giao thông định mệnh đã xảy ra vào tháng 7/2025, không lâu sau khi Diogo Jota và Rute Cardoso tổ chức lễ cưới. Chỉ 10 ngày sau đám cưới trọn vẹn và ấm áp, Rute Cardoso chính thức trở thành góa phụ.
Tai nạn không chỉ khép lại sự nghiệp đang ở giai đoạn đỉnh cao của Diogo Jota mà còn cắt đứt hành trình tình yêu dài nhiều năm giữa anh và người bạn đời Rute Cardoso.
Từng là trung tâm luyện kim của xứ Wales những năm 1990, Ebbw Vale giờ đây là "thủ phủ đồ ăn nhanh" tập trung hàng loạt cửa hàng bán burger, kebab và pizza. Toàn thị trấn chỉ còn một cửa hàng rau quả tươi, khách hàng chủ yếu trên 50 tuổi.
Sự thay đổi cơ cấu ngành nghề và tỷ lệ thất nghiệp khiến thu nhập của người dân sụt giảm. Thực phẩm siêu chế biến trở thành lựa chọn phổ biến vì giá thành rẻ và tiện lợi. Cư dân ở đây "nghiện" đồ ăn nhanh đến mức hàng dài xe chờ đợi trước cửa hàng McDonald’s thường xuyên chắn lối vào nhà dân. Nhiều gia đình coi việc ăn đồ nhanh ba bữa mỗi ngày là điều bình thường. Số liệu cho thấy 73% cơ sở ăn uống tại đây là cửa hàng bán đồ mang về. Ngay cả những cửa hàng bán đồ chay cũng phải bán thêm bánh mì kẹp phô mai và khoai tây chiên để chiều lòng khách.
Hiện 37% dân số thị trấn mắc bệnh béo phì và phụ nữ có tuổi thọ trung bình thấp nhất cả nước. Trên mạng xã hội, nhiều người đặt cho Ebbw Vale biệt danh "thị trấn béo nhất nước Anh".
Thói quen ăn uống này ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng người dân. Bà Elaine, một cư dân nặng 108 kg, cho biết đang đối mặt với nguy cơ tiểu đường. "Tôi không tự nấu nướng hay đi siêu thị mà thường gọi đồ giao tận nhà vì mệt mỏi sau giờ làm", bà Elaine nói.
Jodie Hughes, 37 tuổi, từng phẫu thuật thắt đai dạ dày để giảm cân sau khi vượt mốc 100 kg. Cô cho rằng béo phì là vấn đề nhức nhối do sự bủa vây của các loại thực phẩm gây nghiện. "Nền kinh tế khiến mọi người làm việc quá sức nhưng thu nhập thấp, đẩy họ đến với các bữa ăn rẻ và thiếu lành mạnh", Jodie nói.
Ông Scott, 55 tuổi, cho biết giá thực phẩm tươi sống và hữu cơ cao là rào cản với người dân trong khi đồ ăn chế biến sẵn giá rẻ, dễ tiếp cận nên được ưu tiên.
Bà Angela Carpenter, 68 tuổi, từng làm việc tại một tiệm khoai tây chiên, cho biết lượng thức ăn trong một suất giá 11 bảng rất nhiều. Có khách hàng sống ngay cạnh cửa tiệm nhưng vẫn gọi giao hàng thay vì đi bộ đến mua.
Béo phì cũng làm giảm khả năng vận động của nhiều người. Bà Sue Collyer, 62 tuổi, phải sử dụng xe lăn điện từ năm ngoái vì cơ thể nặng nề khiến bà bị gãy chân và khó đi lại. Trong khi đó, ông Bryn Booth, 57 tuổi, người từng thừa 30 kg so với tiêu chuẩn, cho biết phải dùng liệu trình tiêm hỗ trợ giảm cân sau khi lên cơn đau tim vào năm 2024.
Để giải quyết tình trạng này, Hội đồng quận Blaenau Gwent đã đề xuất cấm quảng cáo thực phẩm nhiều chất béo, muối, đường trên các khu vực công cộng và ngừng cấp phép cho các điểm bán đồ ăn trực tiếp trên xe (drive-through).
Giáo sư Tracy Daszkiewicz, Giám đốc Y tế Công cộng vùng Gwent, cho biết chính quyền cần thay đổi hệ thống cung ứng thực phẩm và xây dựng chiến lược sức khỏe trong 10 năm tới để cải thiện thể trạng cộng đồng. Trong khi đó, nghị viên Sonia Behr nói việc thay đổi thói quen dùng đồ ăn nhanh của người dân là một quá trình cần nhiều thời gian.
Theo hệ thống phân loại NOVA, thực phẩm siêu chế biến (UPF - Ultra-processed foods) là sản phẩm sử dụng những thành phần hiếm khi có trong nhà bếp như siro bắp có hàm lượng fructose cao, dầu hydro hóa cùng nhiều chất phụ gia (chất bảo quản, chất nhũ hóa, màu và hương liệu nhân tạo). Các thực phẩm này thường chứa lượng lớn đường, muối, chất béo xấu nhưng lại thiếu hụt chất xơ và protein, tiêu biểu như bánh mì sản xuất hàng loạt, pizza đông lạnh, mì ăn liền và các loại đồ uống có ga.
Sự lạm dụng UPF đang tạo ra cuộc khủng hoảng y tế lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chi phí y tế toàn cầu dành cho các bệnh lý liên quan đến thừa cân và béo phì dự kiến chạm mức 3.000 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030 và vượt 18.000 tỷ USD vào năm 2060. Tính riêng tại Anh, báo cáo mới nhất cho thấy béo phì gây thiệt hại cho nền kinh tế khoảng 74 tỷ bảng mỗi năm, trong đó chi phí điều trị trực tiếp của Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) lên tới 11 tỷ bảng.
Damien Tarrant, 43 tuổi, một thợ làm vườn, dự định cho hai con rời thị trấn khi lớn lên vì thấy "môi trường sống quá tồi tệ". Anh thất vọng vì sự thiếu đầu tư và thực đơn nghèo nàn trên phố chính: "Buổi tối không có nơi nào để ngồi xuống dùng một bữa ăn tử tế".
Theo Tiến sĩ tâm lý học Mark Travers (Mỹ) những thói quen giúp đạt thành tựu dài hạn thường không tạo cảm giác hứng khởi ngay lập tức.
Chịu đựng sự nhàm chán
Năm 2007, tạp chí Journal of Personality and Social Psychology đăng tải các nghiên cứu của nhà tâm lý học nổi tiếng Angela Duckworth giới thiệu khái niệm "grit" (lòng kiên trì) - sự bền bỉ theo đuổi các mục tiêu dài hạn.
Công trình nghiên cứu đã khảo sát sinh viên các trường thuộc Ivy League, học viên Học viện Quân sự West Point và thí sinh cuộc thi đánh vần quốc gia tại Mỹ. Kết quả cho thấy lòng kiên trì dự báo thành tích chính xác hơn chỉ số IQ hay tài năng. Những người đạt thành tựu ít bỏ cuộc hơn khi công việc không còn mang lại sự hứng thú.
Nhận định này phù hợp với các nghiên cứu về khả năng đối mặt với trạng thái căng thẳng, thất vọng hoặc nhàm chán mà không tìm cách né tránh.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Mind, Brain, and Education năm 2022 cho biết, để đạt trình độ chuyên môn trong bất kỳ lĩnh vực nào, con người phải trải qua thời gian dài làm việc lặp đi lặp lại. Những sinh viên có khả năng vượt qua các giai đoạn này thường đạt kết quả học tập tốt hơn, dù năng lực ban đầu tương đương với nhóm dễ bỏ cuộc.
Những người làm việc hiệu quả xây dựng được ngưỡng chịu đựng cao để tiếp tục khi công việc trở nên tẻ nhạt. Họ là nhà văn hoàn thành bản thảo sau nhiều tháng chỉnh sửa, nhà nghiên cứu theo đuổi một câu hỏi trong nhiều năm, hoặc kỹ sư âm thầm sửa các dòng mã.
Chọn con đường khó hơn
Tiến sĩ Mark Travers cho biết, việc chọn con đường khó là khả năng từ chối các phần thưởng trước mắt để đổi lấy kết quả lớn trong tương lai.
Khái niệm này từng được chứng minh qua thí nghiệm "kẹo dẻo" của nhà tâm lý học Walter Mischel tại Đại học Stanford cuối thập niên 1960. Trẻ em tham gia thí nghiệm được lựa chọn ăn ngay một viên kẹo hoặc chờ một thời gian ngắn để nhận hai viên. Các đánh giá sau đó cho thấy những đứa trẻ biết chờ đợi đạt kết quả tốt hơn về học tập và kỹ năng xã hội khi trưởng thành.
Năm 2019, tạp chí PLOS ONE công bố nghiên cứu khảo sát hơn 2.200 người trưởng thành đang đi làm. Nhóm tác giả cho biết sự bền bỉ có liên hệ chặt chẽ với thành công nghề nghiệp. Những người có mức độ kiên trì cao đạt thu nhập tốt hơn, có vị thế nghề nghiệp cao hơn và tích cực tham gia các hoạt động phát triển chuyên môn.
Theo các nhà nghiên cứu, khả năng trì hoãn sự thỏa mãn được củng cố qua hàng nghìn lựa chọn nhỏ lặp đi lặp lại mỗi ngày. Những người dành nhiều năm xây dựng doanh nghiệp thay vì làm công ăn lương không coi đó là sự hy sinh. Họ xác định rõ mục tiêu và liên tục củng cố lựa chọn cho đến khi nỗ lực tự kiểm soát trở thành bản sắc cá nhân.
Năm 2025, số ca sinh của Trung Quốc giảm còn 7,92 triệu trẻ, mức thấp nhất lịch sử (kể từ khi được thống kê). Tổng tỷ suất sinh ở mức 1,09, bằng một nửa mức sinh thay thế 2,1, bất chấp chính sách một con đã được bỏ từ năm 2016 và có nhiều chính sách khuyến sinh. Trong bối cảnh đó, cấu trúc gia đình phân hóa thành hai thái cực: kiên quyết không đẻ hoặc sinh nhiều con.
Lu Lu, 36 tuổi, ở Bắc Kinh nhận thấy sự thay đổi này khi con gái vào tiểu học. Trong lớp có 46 học sinh, 33 em đến từ gia đình có hai con, hai gia đình khác chuẩn bị sinh con thứ ba. Việc chỉ có một con khiến Lu Lu trở thành thiểu số trong nhóm phụ huynh.
Dữ liệu chính thức cho thấy tỷ lệ sinh con thứ hai đã tăng từ 45% lên 51% vào năm 2017. Đến năm 2022, tỷ lệ trẻ là con thứ hai trở lên đạt 53,9%, vượt qua số lượng con đầu lòng. Cùng lúc, tỷ lệ hộ gia đình một thế hệ (sống một mình hoặc vợ chồng không con) tăng từ 34% (năm 2010) lên gần 50% (năm 2020).
Tại Thượng Hải, Li Lixia, 33 tuổi, kể cô từng mặc định thế hệ mình sẽ duy trì mô hình gia đình một con. Suy nghĩ này thay đổi khi cô dự một đám cưới hồi tháng 5. Trong 5 cặp vợ chồng là con một sinh sau năm 1995, hai cặp đã có con thứ hai hoặc thứ ba, hai cặp quyết định không có con (DINK). Chỉ một cặp muốn có một con nhưng chưa sinh.
Phần lớn những người kiên định đẻ một con thuộc tầng lớp trung lưu thành thị, ưu tiên "nuôi tốt" thay vì số lượng. "Từ nhỏ tôi đã là duy nhất của bố mẹ. Họ dành điều tốt nhất cho tôi và tôi cũng muốn dành tất cả cho con mình", Li Lixia nói.
Nhóm từ chối sinh con phần lớn là người rời quê lên phố lập nghiệp. Chen Fang, 39 tuổi, làm việc tại một doanh nghiệp nhà nước ở Nam Kinh, cho biết cô từ bỏ ý định sinh con thứ hai do áp lực thời gian. "Sau 35 tuổi, tôi nhận thấy sức lực giảm đi. Đi làm về còn phải kèm con học, tôi sẽ không gánh nổi nếu sinh thêm", cô nói.
Lu Lu cũng kể cô từng nghĩ đến chuyện sinh nhiều con, nhưng chi phí sinh hoạt cao và việc không có ông bà nội ngoại hỗ trợ khiến cô dừng lại ở một con.
Ở thái cực ngược lại, những người vốn là con một nhưng quyết định đẻ nhiều con lại gặp lúng túng. Wang Jianan, 33 tuổi, cho biết cô sinh bé thứ hai với niềm tin tài chính ổn định sẽ giải quyết được mọi việc. Tuy nhiên, do lớn lên không có anh chị em, cô thiếu kinh nghiệm khi phải học cách cân bằng cảm xúc và hóa giải mâu thuẫn giữa hai con.
Tương tự, sau khi có con trai thứ hai, vợ chồng anh Liu Feng kể họ liên tục cãi nhau về việc phân bổ tài chính: nên cho con gái lớn dự trại hè hay ưu tiên mua nhà ở khu có trường học tốt cho con trai nhỏ. "Trước đây có một con, vợ chồng hiếm khi cãi nhau. Giờ số lần tranh cãi nhiều hơn cả 10 năm trước cộng lại", anh nói.
Phó giáo sư Shen Yifei, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Gia đình tại Đại học Phục Đán, cho biết áp lực "nuôi dạy con chuyên sâu" đang vắt kiệt sức lực của các bậc cha mẹ, khiến người trẻ e ngại sinh đẻ. Bà Shen cho biết chính sách khuyến sinh cần các giải pháp thực tế, như giảm chi phí giáo dục mầm non và hỗ trợ đời sống cho nhóm người cao tuổi từ quê lên phố trông cháu, nhằm trực tiếp giảm tải cho người trẻ.
