Là người từng tham gia thực hiện nhiệm vụ ở nhiều vai trò khác nhau trong các kỳ thi tốt nghiệp THPT, ThS Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Trường Đại học Sư phạm TPHCM khẳng định, Quy chế kì thi tốt nghiệp THPT hiện rất chặt chẽ, với rất nhiều lớp lang.
Năm 2026, Quy chế được Bộ GD&ĐT tiếp tục sửa đổi, bổ sung nhằm thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều chỉnh hoạt động thanh tra, tăng cường công nghệ thông tin.Trong đó, quy chế thể hiện rất rõ 3 ưu điểm:
Phân quyền cụ thể: Một cá nhân về nguyên tắc không thể tự chi phối toàn bộ quy trình thi; các khâu ra đề, coi thi, chấm thi, nhập điểm và phúc khảo được tổ chức tách biệt, có hồ sơ, biên bản và người chịu trách nhiệm.
Đảm bảo quy chế giám sát: Trong mỗi khâu đều có nhiều thành phần tham gia, kèm theo thanh tra, kiểm tra, camera, niêm phong, bàn giao và đối chiếu dữ liệu.
Có đầy đủ căn cứ xử lý trách nhiệm: Quy chế không chỉ quy định hành vi bị cấm đối với thí sinh mà còn quy định trách nhiệm của cán bộ coi thi, lãnh đạo điểm thi, hội đồng thi và các cá nhân tham gia tổ chức kỳ thi.
ThS Khôi nhấn mạnh, nếu tuân thủ đúng quy chế thi thì không thể phát sinh tiêu cực và cũng không có “kẽ hở” cho gian lận. Gian lận chỉ có thể xảy ra do yếu tố con người thực thi quy chế.
“Gian lận trong kỳ thi không phải là hệ quả tự thân của quy chế, nó chỉ phát sinh khi những người được giao trách nhiệm thực thi và bảo vệ quy chế cố ý phá vỡ. Quy định chặt chẽ đến đâu cũng trở nên vô nghĩa nếu con người không tuân thủ nghiêm. Gian lận, tiêu cực không đến từ yếu tố quy chế mà xuất phát từ chính con người”, ThS Khôi phân tích.
Để triệt tiêu gian lận, tiêu cực trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, ThS Khôi kiến nghị Bộ GD&ĐT cần đẩy nhanh tiến độ tổ chức kì thi trên máy tính. Thi trên máy không loại bỏ hoàn toàn gian lận, nhưng làm thu hẹp đáng kể khả năng con người can thiệp vào kỳ thi. Đề được phân phối trực tiếp, câu hỏi và phương án trả lời có thể xáo trộn, bài làm được lưu tự động, còn toàn bộ thao tác của thí sinh đều để lại dấu vết số.
Nhờ đó, các khâu vốn dễ phát sinh sai sót hoặc tiêu cực như giao nhận đề, thu bài, quét phiếu, nhập điểm và sửa kết quả được giảm bớt hoặc kiểm soát chặt hơn. Dữ liệu tập trung cũng giúp phát hiện nhanh những mẫu làm bài bất thường, sự trùng khớp đáng ngờ hoặc kết quả tăng đột biến.
“Giá trị lớn nhất của thi trên máy vì thế không nằm ở việc thay con người bằng công nghệ, mà ở chỗ giảm quyền can thiệp tùy tiện, tăng khả năng truy vết và khiến gian lận khó thực hiện, khó che giấu hơn”, ThS Khôi nói.
Đặc biệt, ông cho rằng, kiểm soát bằng dữ liệu phải trở thành một khâu bắt buộc của quy trình hậu kiểm để phát hiện những bất thường mà giám sát trực tiếp có thể bỏ sót. Việc phân tích phổ điểm, tỷ lệ điểm cao, mức độ trùng khớp đáp án, chuỗi lỗi giống nhau và độ lệch so với quá trình học tập giúp khoanh vùng chính xác phòng thi, điểm thi hoặc nhóm thí sinh cần rà soát.
Dữ liệu không tự kết luận gian lận, nhưng cung cấp tín hiệu khách quan để kích hoạt thanh tra, đối chiếu camera, hồ sơ coi thi và quy trình chấm thi trước khi công nhận kết quả. Nói cách khác, camera giúp phát hiện hành vi tại chỗ, còn dữ liệu giúp nhận diện dấu vết bất thường của cả hệ thống.
“Quy chế cần chuyển từ tư duy “đúng thủ tục” sang “hoàn thiện thủ tục và được kiểm soát bằng dữ liệu”. Những bất thường về phổ điểm, chuỗi điểm tuyệt đối, mức chênh lệch lớn so với quá trình học tập hoặc sự tương đồng bất thường giữa các bài thi phải tự động kích hoạt quy trình kiểm tra”.
Theo Tiến sĩ Phạm Thị Thuý, Học viện Chính trị khu vực II, “bệnh” thành tích và gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 xuất phát từ 3 nguyên nhân chủ yếu.
Thứ nhất là cơ chế đánh giá hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào các chỉ tiêu, tỷ lệ và những con số định lượng; Thứ hai là mô hình kỳ thi tốt nghiệp THPT “2 trong 1” đã trở nên lạc hậu; Thứ ba là tâm lý chạy theo thành tích của phụ huynh và xã hội.
Vì vậy, theo bà, muốn triệt tiêu gian lận, tiêu cực cần thay đổi đồng bộ cả ba nguyên nhân nêu trên, trong đó trước hết phải đổi mới cơ chế đánh giá.
“Việc đánh giá quá trình mới được thực hiện trong chương trình học của từng học sinh. Trong khi đó, đánh giá địa phương, cơ sở giáo dục hay cá nhân học sinh xét tuyển vào đại học vẫn chủ yếu dựa vào kết quả điểm số qua các kỳ thi, số lượng giải thưởng… Sự thiếu đồng bộ trong cách đánh giá này đã tạo ra khoảng trống để tiêu cực nảy sinh”, Tiến sĩ Thuý phân tích,
Đặc biệt, bà cho rằng Kỳ thi tốt nghiệp THPT với mục tiêu “2 trong 1” đã quá lạc hậu và cần phải thay đổi. Những tiêu cực xảy ra trong kỳ thi năm nay ở các địa phương cần được xem là giọt nước tràn ly để ngành giáo dục nghiêm túc tính toán lại cách thức tổ chức kỳ thi cũng như phương án tuyển sinh đại học.
Theo bà, kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ nên là kỳ thi đánh giá đầu ra của học sinh phổ thông, được tổ chức nhẹ nhàng hơn, thậm chí có thể giao cho các trường THPT tổ chức, thay vì trở thành kỳ thi quyết định tương lai của học sinh ở tuổi 18.
Đối với tuyển sinh đại học, bà đề xuất nên trao quyền chủ động nhiều hơn cho các trường đại học. Mỗi trường có thể xây dựng phương thức tuyển sinh phù hợp với đặc thù ngành đào tạo để lựa chọn được những thí sinh đáp ứng đúng yêu cầu.
Triển khai đồng loạt thi tốt nghiệp trên máy vào năm 2030
Bộ GD&ĐT đang xây dựng lộ trình chuyển đổi kỳ thi tốt nghiệp THPT từ hình thức thi trên giấy sang thi trên máy tính.
Theo kế hoạch, sau khi hoàn thiện đề án, ngân hàng câu hỏi, phần mềm và hạ tầng kỹ thuật, Bộ dự kiến thí điểm tổ chức kỳ thi trên máy tính từ năm 2027 tại các địa phương đủ điều kiện và tiến tới triển khai đồng bộ từ năm 2030.
Trước đó, trong tháng 4, 5, Bộ GD&ĐT đã tổ chức thử nghiệm thi trên máy tính tại một số địa phương với hơn 34.000 thí sinh và gần 120.000 lượt thi, nhằm kiểm tra phần mềm, ngân hàng đề thi, quy trình tổ chức và khả năng đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật.
Theo Bộ GD&ĐT, kết quả thử nghiệm đã đạt nhiều mục tiêu quan trọng. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện, trình Chính phủ Đề án thi tốt nghiệp THPT trên máy tính, đồng thời xây dựng hệ thống văn bản pháp quy liên quan đến việc tổ chức kỳ thi theo hình thức mới này.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 THPT năm học 2026-2027 tại Khánh Hòa diễn ra ngày 28-29/5.
Năm học 2026-2027, toàn tỉnh có 24.582 em dự tuyển vào các trường THPT công lập không chuyên và 1.897 em đăng ký vào 2 trường chuyên của tỉnh. Tổng chỉ tiêu tuyển sinh toàn tỉnh chỉ là 19.570 học sinh cho 447 lớp 10 công lập.
Để phục vụ kỳ thi, ngành giáo dục Khánh Hòa đã huy động 4.459 nhân sự tham gia công tác tổ chức với 59 hội đồng coi thi và 1.061 phòng thi.
Theo lịch thi, sáng 28/5, thí sinh sẽ dự thi môn ngữ văn, chiều thi môn toán. Sáng 29/5, thí sinh thi môn tiếng Anh.
Đối với thí sinh đăng ký dự thi vào 2 trường chuyên, các em sẽ làm bài thi môn không chuyên cùng đề và cùng lịch với thí sinh dự thi vào các trường THPT công lập khác.
Chiều 29/5, các thí sinh thi trường chuyên sẽ tiếp tục dự thi môn chuyên.
Lịch thi vào lớp 10 tỉnh Khánh Hòa như sau:
Mời bạn đọc theo dõi đề thi và đáp án tuyển sinh lớp 10 năm 2026 của các tỉnh, thành được cập nhật liên tục tại: Đề thi và đáp án thi lớp 10 năm 2026 của tất cả 34 tỉnh, thành.
Sáng 19/6, nữ sinh Trần Thị Diệu Linh, học sinh Trường THPT Lý Thái Tổ (tỉnh Bắc Ninh), có mặt từ sớm tại điểm thi Học viện Kỹ thuật Quân sự (TP Hà Nội) để tham dự Kỳ thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng khối trường quân đội (QDA). Mục tiêu của Linh là giành một trong hai chỉ tiêu tuyển sinh nữ ngành Ngôn ngữ Anh của Học viện Khoa học Quân sự năm nay.
Diệu Linh cho biết em đã chuẩn bị kỹ cả về kiến thức lẫn tâm lý, tuy vậy, hôm nay em vẫn khá hồi hộp. Trước đó, nữ sinh Bắc Ninh từng tham dự kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội. Dù kết quả ở một số phần thi chưa thực sự như kỳ vọng, trải nghiệm đó giúp em rút ra nhiều bài học về cách phân bổ thời gian, xử lý câu hỏi và giữ tâm lý ổn định trong phòng thi.
“Sau lần thi trước, em nhận ra những điểm còn hạn chế của bản thân để tập trung khắc phục. Nhờ vậy, em cảm thấy tự tin hơn và có sự chuẩn bị tốt hơn cho kỳ thi đánh giá năng lực của khối trường quân đội”, Linh chia sẻ.
Với ước mơ được khoác lên mình màu xanh áo lính, Diệu Linh xác định Học viện Khoa học Quân sự là nguyện vọng hàng đầu. Nữ sinh cho biết em đã tìm hiểu rất kỹ về môi trường học tập, rèn luyện trong quân đội cũng như cơ hội nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp trước khi đưa ra quyết định đăng ký dự tuyển.
Theo Linh, điều khiến em áp lực nhất không phải độ khó của đề thi mà là số lượng chỉ tiêu dành cho nữ quá ít. Năm nay, ngành Ngôn ngữ Anh của Học viện Khoa học Quân sự chỉ tuyển 2 thí sinh nữ.
Lý giải về việc lựa chọn ngành Ngôn ngữ Anh, Diệu Linh cho biết đây là ngành học phù hợp với năng lực, sở thích của bản thân và cũng là một trong những ngành đào tạo thế mạnh của trường. Tuy nhiên, em cũng ý thức rõ rằng điểm chuẩn dành cho thí sinh nữ vào các trường quân đội thường ở mức rất cao, thậm chí cao hơn đáng kể so với thí sinh nam do chỉ tiêu hạn chế.
“Em đã cố gắng hết sức trong quá trình ôn luyện. Em hy vọng sớm có thể biến ước mơ trở vào học viên quân đội thành hiện thực”, Diệu Linh chia sẻ.
Học viện Khoa học quân sự có 4 ngành tuyển nữ với 2 chỉ tiêu mỗi ngành, gồm: Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ Nga, Ngôn ngữ Trung Quốc và ngành Quan hệ Quốc tế.
Hành trình hiện thực hóa ước mơ trở thành sĩ quan quân đội
Cũng tại điểm thi Học viện Kỹ thuật Quân sự, nam sinh Bùi Đức Nam, học sinh Trường THPT Vũ Văn Hiếu (tỉnh Quảng Ninh), có mặt từ sớm để hoàn tất thủ tục dự thi. Mang theo quyết tâm chinh phục cánh cửa vào môi trường quân ngũ, Nam cho biết em đã chuẩn bị cho kỳ thi này từ nhiều tháng nay và đăng ký xét tuyển vào Trường Sĩ quan Lục quân 1.
Ngay sau khi hoàn thành vòng sơ tuyển và Bộ Quốc phòng công bố kế hoạch tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực, em bắt đầu xây dựng lộ trình ôn tập riêng. Trong quá trình chuẩn bị, nam sinh đã làm thử 4 đề tham khảo do Ban tổ chức công bố và đều đạt trên 90/150 điểm.
“Từ kết quả các đề thi thử, em đặt mục tiêu đạt điểm số cao trong kỳ thi chính thức. Đây là mức điểm em cho rằng sẽ giúp mình có thêm cơ hội cạnh tranh vào trường quân đội mong muốn”, Nam nói.
Đăng ký dự thi tổ hợp QĐ01 gồm toán, ngữ văn và khoa học (vật lý, hóa học), Nam cho biết môn khiến em lo lắng nhất là toán. Phần câu hỏi định lượng thường có độ phân hóa cao, đòi hỏi thí sinh không chỉ nắm chắc kiến thức mà còn phải có kỹ năng tư duy và xử lý bài toán trong thời gian ngắn.
“Toán là môn em dành nhiều thời gian ôn luyện nhất. Em hy vọng có thể giữ được sự bình tĩnh để làm tốt các câu hỏi khó trong đề thi”, Nam chia sẻ.
Nam sinh cao 1m86 cho biết, việc chuẩn bị cho kỳ thi không chỉ dừng ở kiến thức văn hóa mà còn phải bảo đảm sức khỏe và thể lực.
“Các trường quân đội có yêu cầu rất cao về cả năng lực học tập lẫn thể chất. Vì vậy, em cố gắng duy trì việc tập luyện mỗi ngày để cơ thể luôn ở trạng thái tốt nhất”, Bùi Đức Nam nói.
Hôm nay 19/6, kỳ thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng khối trường quân đội (QDA) năm 2026 chính thức diễn ra trên phạm vi cả nước. Kỳ thi được tổ chức trong 3 ngày với 6 ca thi tại 3 khu vực Bắc, Trung, Nam. Ngay năm đầu tiên được tổ chức, kỳ thi đã có gần 23.000 thí sinh đăng ký dự thi.
Ở Hà Nội, Học viện Kỹ thuật quân sự là đơn vị chủ trì tổ chức kỳ thi. Thí sinh dự thi tại 5 điểm gồm: Học viện Kỹ thuật quân sự; Viện Đào tạo - Khảo thí thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Khoa học Tự nhiên; Trường Đại học Giao thông Vận tải và Trường Đại học Đại Nam.
10 chuyên đề ôn tập môn địa lý thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do giáo viên Hoàng Đạt, Trường quốc tế Á Châu (Asian School), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=J7ip_-FlTNI
Trong chuyên đề 8: Địa lý các vùng kinh tế - phần 3, giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập kiến thức địa lý kinh tế của Bắc Trung bộ và Nam Trung bộ.
Trước đó, vào ngày 11.5, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 7: Địa lý các vùng kinh tế - phần 2, giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập kiến thức về Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Học sinh có thể truy cập vào các nền tảng của Báo Thanh Niên hoặc quét mã QR từ lịch phát sóng để xem trực tiếp chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào đúng khung giờ hoặc xem lại 88 chuyên đề ôn thi tốt nghiệp THPT đã phát.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
