Cuối tháng 5, nhiếp ảnh gia Vũ Ngọc Thiện (Hưng Yên) cùng nhóm bạn có chuyến đi hai ngày đến khu du lịch sinh thái Na Hang và xã Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang.
Khu sinh thái này nằm cách trung tâm Tuyên Quang 105 km về phía bắc. Điểm nhấn của khu vực là hồ thủy điện Tuyên Quang (hồ Na Hang).
Trong tiếng Tày, Nà Hang mang ý nghĩa “ruộng cuối” hoặc “ruộng dưới thung lũng”. Đây là nơi cư ngụ lâu đời của đồng bào dân tộc Tày. Họ có tập quán định cư tại các thung lũng gần sông, suối để lấy nguồn nước sinh hoạt, sống chủ yếu bằng nghề làm ruộng và canh tác nương rẫy.
Anh Thiện cho biết thời tiết Na Hang giữa tháng 5 mát mẻ. Lượng khách tham quan chưa đông, thuận lợi di chuyển và chụp ảnh.
Cuối tháng 5, nhiếp ảnh gia Vũ Ngọc Thiện (Hưng Yên) cùng nhóm bạn có chuyến đi hai ngày đến khu du lịch sinh thái Na Hang và xã Thượng Lâm, tỉnh Tuyên Quang.
Khu sinh thái này nằm cách trung tâm Tuyên Quang 105 km về phía bắc. Điểm nhấn của khu vực là hồ thủy điện Tuyên Quang (hồ Na Hang).
Trong tiếng Tày, Nà Hang mang ý nghĩa “ruộng cuối” hoặc “ruộng dưới thung lũng”. Đây là nơi cư ngụ lâu đời của đồng bào dân tộc Tày. Họ có tập quán định cư tại các thung lũng gần sông, suối để lấy nguồn nước sinh hoạt, sống chủ yếu bằng nghề làm ruộng và canh tác nương rẫy.
Anh Thiện cho biết thời tiết Na Hang giữa tháng 5 mát mẻ. Lượng khách tham quan chưa đông, thuận lợi di chuyển và chụp ảnh.
Khu du lịch sinh thái Na Hang cung cấp các hoạt động khám phá hang động và rừng nguyên sinh. Tại lòng hồ Na Hang, du khách có thể đi thuyền vãn cảnh và nghe hướng dẫn viên giới thiệu sự tích các địa danh. Lịch trình trên mặt nước thường bao gồm điểm dừng ở thắng cảnh quốc gia thác Pắc Ban (thác Mơ) và Khu bảo tồn thiên nhiên Tát Kẻ – Bản Bung.
Hang Phia Vài cũng là một điểm tham quan nằm trong khu vực. Theo Cổng thông tin điện tử xã Na Hang, đây là nơi lưu giữ dấu tích người Việt cổ. Từng có hai di tích mộ táng và một di tích bếp lửa thuộc thời đồ đá, niên đại khoảng 10.000 năm được phát hiện.
Khu du lịch sinh thái Na Hang cung cấp các hoạt động khám phá hang động và rừng nguyên sinh. Tại lòng hồ Na Hang, du khách có thể đi thuyền vãn cảnh và nghe hướng dẫn viên giới thiệu sự tích các địa danh. Lịch trình trên mặt nước thường bao gồm điểm dừng ở thắng cảnh quốc gia thác Pắc Ban (thác Mơ) và Khu bảo tồn thiên nhiên Tát Kẻ – Bản Bung.
Hang Phia Vài cũng là một điểm tham quan nằm trong khu vực. Theo Cổng thông tin điện tử xã Na Hang, đây là nơi lưu giữ dấu tích người Việt cổ. Từng có hai di tích mộ táng và một di tích bếp lửa thuộc thời đồ đá, niên đại khoảng 10.000 năm được phát hiện.
Nằm ở điểm hợp lưu của sông Lô và sông Gâm, Na Hang có 8.000 ha mặt nước, được bao quanh bởi hệ thống núi đá vôi và rừng nguyên sinh. Cảnh quan khu vực này khi nhìn từ trên cao có nhiều nét tương đồng với vịnh Hạ Long.
Từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm là thời điểm thích hợp để khám phá Na Hang nhờ thời tiết mát mẻ và mực nước hồ dâng cao.
Tại đây, du khách có thể tham quan các bản làng với kiến trúc nhà sàn gỗ, mái lợp lá cọ. Đồng bào các dân tộc địa phương hiện vẫn duy trì những nghi lễ truyền thống như Lồng Tồng, mừng lúa mới và cấp sắc. Đặc biệt vào mùa xuân, các bản làng thường tổ chức nhiều hoạt động văn hóa gắn liền với trang phục thổ cẩm, tiếng khèn Mèo và đàn tính.
Nằm ở điểm hợp lưu của sông Lô và sông Gâm, Na Hang có 8.000 ha mặt nước, được bao quanh bởi hệ thống núi đá vôi và rừng nguyên sinh. Cảnh quan khu vực này khi nhìn từ trên cao có nhiều nét tương đồng với vịnh Hạ Long.
Từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm là thời điểm thích hợp để khám phá Na Hang nhờ thời tiết mát mẻ và mực nước hồ dâng cao.
Tại đây, du khách có thể tham quan các bản làng với kiến trúc nhà sàn gỗ, mái lợp lá cọ. Đồng bào các dân tộc địa phương hiện vẫn duy trì những nghi lễ truyền thống như Lồng Tồng, mừng lúa mới và cấp sắc. Đặc biệt vào mùa xuân, các bản làng thường tổ chức nhiều hoạt động văn hóa gắn liền với trang phục thổ cẩm, tiếng khèn Mèo và đàn tính.
Nằm ở điểm hợp lưu của sông Lô và sông Gâm, Na Hang có 8.000 ha mặt nước, được bao quanh bởi hệ thống núi đá vôi và rừng nguyên sinh. Cảnh quan khu vực này khi nhìn từ trên cao có nhiều nét tương đồng với vịnh Hạ Long.
Từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm là thời điểm thích hợp để khám phá Na Hang nhờ thời tiết mát mẻ và mực nước hồ dâng cao.
Tại đây, du khách có thể tham quan các bản làng với kiến trúc nhà sàn gỗ, mái lợp lá cọ. Đồng bào các dân tộc địa phương hiện vẫn duy trì những nghi lễ truyền thống như Lồng Tồng, mừng lúa mới và cấp sắc. Đặc biệt vào mùa xuân, các bản làng thường tổ chức nhiều hoạt động văn hóa gắn liền với trang phục thổ cẩm, tiếng khèn Mèo và đàn tính.
Anh Thiện cho biết hai ngày ở Tuyên Quang được sống trong không gian tĩnh lặng, tách biệt hoàn toàn với nhịp độ sinh hoạt thường nhật tại đô thị.
Anh Thiện cho biết hai ngày ở Tuyên Quang được sống trong không gian tĩnh lặng, tách biệt hoàn toàn với nhịp độ sinh hoạt thường nhật tại đô thị.
Cách hồ Na Hang 7 km, xã Thượng Lâm hiện lên với sự đan xen giữa núi đá vôi, mặt nước và các thửa ruộng.
Cách hồ Na Hang 7 km, xã Thượng Lâm hiện lên với sự đan xen giữa núi đá vôi, mặt nước và các thửa ruộng.
Trở lại đây sau một năm, anh Thiện chọn mùa lúa chín để chụp ảnh người dân vào vụ thu hoạch.
Trở lại đây sau một năm, anh Thiện chọn mùa lúa chín để chụp ảnh người dân vào vụ thu hoạch.
Trở lại đây sau một năm, anh Thiện chọn mùa lúa chín để chụp ảnh người dân vào vụ thu hoạch.
Người dân trải bạt tại bãi đất trống gần làng để phơi lúa sau khi gặt.
Người dân trải bạt tại bãi đất trống gần làng để phơi lúa sau khi gặt.
Các khoảng sân trước nhà cũng được người dân tận dụng làm nơi phơi thóc.
Trong chuyến đi, đoàn của anh Thiện chọn lưu trú tại homestay để trải nghiệm trực tiếp nếp sinh hoạt và ẩm thực của đồng bào dân tộc Tày. Các bữa ăn thiết đãi khách tại đây thường có thịt trâu gác bếp, gà đồi, cá sông, dùng kèm nhiều loại rau rừng như giảo cổ lam, rau gai, bò khai và măng.
Các khoảng sân trước nhà cũng được người dân tận dụng làm nơi phơi thóc.
Trong chuyến đi, đoàn của anh Thiện chọn lưu trú tại homestay để trải nghiệm trực tiếp nếp sinh hoạt và ẩm thực của đồng bào dân tộc Tày. Các bữa ăn thiết đãi khách tại đây thường có thịt trâu gác bếp, gà đồi, cá sông, dùng kèm nhiều loại rau rừng như giảo cổ lam, rau gai, bò khai và măng.
Các em nhỏ trong làng theo mẹ ra cánh đồng.
Các em nhỏ trong làng theo mẹ ra cánh đồng.
Các em nhỏ trong làng theo mẹ ra cánh đồng.
Ngoài phong cảnh, anh Thiện còn dành thời gian ghi lại chân dung người dân bản địa tại những nơi đi qua.
Ngoài phong cảnh, anh Thiện còn dành thời gian ghi lại chân dung người dân bản địa tại những nơi đi qua.
Ngoài phong cảnh, anh Thiện còn dành thời gian ghi lại chân dung người dân bản địa tại những nơi đi qua.
Khác với các chuyến đi bằng xe máy trước đây, lần này nhóm 6 du khách chọn di chuyển bằng ôtô. Hành trình từ Hà Nội đến Tuyên Quang dài gần 6 tiếng. Tổng chi phí chuyến đi là 12 triệu đồng. Mức phí và thời gian di chuyển này phù hợp cho các lịch trình nghỉ ngơi ngắn ngày dịp cuối tuần.
Khác với các chuyến đi bằng xe máy trước đây, lần này nhóm 6 du khách chọn di chuyển bằng ôtô. Hành trình từ Hà Nội đến Tuyên Quang dài gần 6 tiếng. Tổng chi phí chuyến đi là 12 triệu đồng. Mức phí và thời gian di chuyển này phù hợp cho các lịch trình nghỉ ngơi ngắn ngày dịp cuối tuần.
Đại diện Công ty Oxalis cho biết Trung tâm Thông tin Thám hiểm Hang động Phong Nha tại xã Phong Nha chính thức mở cửa đón khách tham quan miễn phí từ ngày 26/4.
Điểm nhấn trong trung tâm là hoạt động trải nghiệm chuyến thám hiểm Sơn Đoòng thông qua công nghệ VR 5D với chất lượng hình ảnh 8K. Đại diện Oxalis cho hay hoạt động là "món quà" dành cho những ai đam mê nhưng chưa có điều kiện trực tiếp lên đường.
Trải nghiệm thực tế ảo 5D được thiết kế để đưa người xem đến ngưỡng cảm giác chân thực nhất của một chuyến thám hiểm. Với hình ảnh 180 độ kết hợp cùng âm thanh, hệ thống chuyển động theo từng khung hình và sự thay đổi của nhiệt độ, độ ẩm. Ngay khi hành trình bắt đầu, du khách sẽ cảm nhận rõ hơi lạnh bao trùm, làn sương len lỏi và những tiếng vang vọng đặc trưng, từ tiếng nước nhỏ giọt trong bóng tối đến tiếng gió luồn qua những vòm hang khổng lồ.
Ông Nguyễn Châu Á, Giám đốc Công ty Oxalis cho hay công nghệ tại đây không nhằm thay thế một chuyến đi thực thụ, mà đóng vai trò như một cánh cửa mở ra sự hình dung cho những người mới bắt đầu và mang lại góc nhìn cảm xúc cho những ai muốn sống lại hành trình thám hiểm theo một cách khác biệt.
Tour thám hiểm Sơn Đoòng bằng công nghệ VR 5D được bán vé riêng, mức giá 500.000 đồng mỗi lượt 15 phút. Doanh thu từ hoạt động trải nghiệm này sẽ được đưa vào quỹ Oxalis Foundation để phục vụ các hoạt động hỗ trợ cộng đồng địa phương.
Trung tâm Thông tin Thám hiểm Hang động Phong Nha được xây dựng để ghi nhận và tri ân những đóng góp của Chuyên gia hang động Hoàng gia Anh Howard Limbert, bà Debora Claire Limbert, ông Hồ Khanh cùng các thành viên đoàn thám hiểm. Tại đây, du khách được chiêm ngưỡng những khung hình lần đầu công bố.
Ban tổ chức thiết kế, sắp đặt để tái hiện hành trình hơn 35 năm chinh phục lòng đất của các nhà thám hiểm. Công chúng sẽ được dẫn dắt qua từng chương hồi của lịch sử, từ những thước phim, hình ảnh tư liệu quý giá về các chuyến khảo sát đầu tiên, đến những thiết bị thám hiểm chuyên dụng và hệ thống bản đồ hang động chi tiết được vẽ tay.
Trung tâm còn ứng dụng các công nghệ trải nghiệm trực quan, giúp khách tham quan cảm nhận rõ nét sự kỳ vĩ của những khối thạch nhũ trong Hang Va hay những bí ẩn của các dòng sông ngầm.
Công trình được thiết kế nhằm mô phỏng trọn vẹn không gian của một hang động tự nhiên. Phần trần nhà được tạo hình với những khối thạch nhũ rủ xuống, kết hợp cùng hệ thống đèn chiếu sáng nghệ thuật tái hiện ánh sáng của lòng đất.
Hệ thống thông gió hiện đại được tính toán để duy trì luồng không khí chân thực như đang trực tiếp đi xuyên qua những khối đá vôi.
Khách tham quan có thể nghe thuyết minh trực tiếp tại điểm hoặc quét QR tại từng khu trưng bày để nghe thông tin với các ngôn ngữ tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức.
Trước năm 1990, Phong Nha là ngôi làng hẻo lánh nằm dọc theo bờ sông Son, gần như tách biệt với thế giới bên ngoài. Đa số người dân địa phương lúc bấy giờ mưu sinh dựa vào rừng qua nghề sơn tràng hoặc thu lượm lâm sản. Các hang động là một phần của cuộc sống thường nhật, được sử dụng làm nơi trú mưa, nguồn cấp nước ngọt hoặc là cột mốc định vị giữa rừng rậm.
Đầu thập niên 1990, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh do ông Howard Limbert dẫn đầu tiến hành khảo sát, ghi chép và chụp lại những bức ảnh tư liệu quý giá về hệ thống hang động tại đây. Nhận thấy tiềm năng phát triển, chính quyền địa phương đã chính thức mở cửa động Phong Nha, thông đường và kéo điện lưới về làng. Du lịch dần làm thay đổi diện mạo vùng đất này.
Sau hơn 35 năm tìm kiếm và khảo sát bằng nguồn kinh phí tự túc, nhóm thám hiểm của ông Howard Limbert đã khám phá thành công 476 hang động với tổng chiều dài lên tới 330 km. Nhiều địa danh trong số đó nổi tiếng toàn cầu và được đưa vào khai thác du lịch bền vững như động Thiên Đường, hang Én, hang Va và đặc biệt là Sơn Đoòng, hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.
Gần đây nhất, hôm 24/3, đoàn thám hiểm của ông Howard Limbert và Ban quản lý vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng công bố kết quả khảo sát các hang động từ ngày 21/3 đến ngày 11/4, qua đó phát hiện 26 hang động mới và khảo sát 3 hang động tại xã Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn.
Theo Sở Du lịch tỉnh Quảng Trị, hoạt động du lịch tại Phong Nha tạo công ăn việc làm cho hơn 5.000 lao động địa phương, cùng với sự hình thành của hơn 150 khách sạn và homestay. Việc phát triển du lịch thông qua các hang động đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự tăng trưởng kinh tế - xã hội chung của toàn tỉnh.
Khi màn đêm buông xuống tại ngôi làng nhỏ Doradal ở Colombia, sự yên tĩnh thường bị phá vỡ bởi những tiếng bước chân nặng nề của các “cư dân” khổng lồ nặng hơn 1,3 tấn đi ngang qua vườn nhà, sân trường và hiên nhà dân.
Dọc theo con sông Magdalena - tuyến sông lớn nhất Colombia - nhiều ngư dân cho biết, lưới đánh cá ngày càng ít cá da trơn hơn trước, thay vào đó là những gợn sóng lớn do đàn hà mã tạo ra. Nhiều người thậm chí không dám thả câu vào ban đêm.
“Chúng đã làm thay đổi cuộc sống của chúng tôi”, ngư dân Giovanny Contreras nói khi lái thuyền qua một con hà mã đực đang nổi trên mặt nước.
Ít ai ngờ rằng nơi cách xa quê hương châu Phi hàng nghìn cây số, loài động vật này lại sinh sôi mạnh giữa Colombia. Tất cả bắt đầu từ sở thích kỳ quái của trùm ma túy khét tiếng Pablo Escobar.
Từ “thú cưng” của trùm ma túy đến đại họa sinh thái
Trong thập niên 1980, trùm ma túy Escobar đưa 4 con hà mã về nuôi tại dinh thự Hacienda Nápoles rộng hơn 2.000ha của mình. Chúng gia nhập cùng hàng loạt động vật ngoại lai như voi, hươu cao cổ, tê giác, lạc đà, chuột túi…
Sau khi Escobar bị cảnh sát tiêu diệt năm 1993, khu điền trang bị bỏ hoang. Phần lớn động vật được chuyển tới sở thú, riêng đàn hà mã bị bỏ mặc giữa môi trường tự nhiên thuận lợi.
Không có thiên địch như sư tử hay cá sấu, chúng nhanh chóng sinh sản ngoài kiểm soát.
Hiện Colombia ước tính có khoảng 200 con hà mã hoang dã. Đây là quần thể duy nhất ngoài châu Phi. Các nhà khoa học dự báo con số này có thể vượt 1.000 con vào năm 2035 nếu không kiểm soát.
Giới chuyên gia cảnh báo đàn hà mã có thể phá hủy hệ sinh thái địa phương, cạnh tranh nguồn thức ăn với các loài bản địa như lợn nước capybara hay bò biển, đồng thời làm thay đổi chất lượng nước sông do lượng chất thải khổng lồ.
Kế hoạch tiêu hủy gây tranh cãi
Sau nhiều năm tìm giải pháp, đầu tháng 4 năm nay, chính phủ Colombia gần đây công bố kế hoạch trị giá 2 triệu USD (hơn 52 tỷ đồng) nhằm tiêu hủy 80 con hà mã bằng thuốc gây chết hoặc bắn hạ.
Đây được xem là biện pháp cuối cùng sau khi nhiều nỗ lực khác thất bại.
Trước đó, Colombia từng cố gắng di dời hà mã sang các quốc gia khác nhưng rất ít nơi chấp nhận. Việc triệt sản cũng cực kỳ khó khăn, cần ít nhất 8 người để bắt giữ, gây mê và phẫu thuật cho mỗi con.
Kế hoạch tiêu hủy lập tức gây chia rẽ dư luận giữa các nhóm bảo vệ động vật và giới bảo tồn sinh thái.
Mới đây, một tỷ phú Ấn Độ thậm chí từng đề nghị tiếp nhận số hà mã này vào khu bảo tồn tư nhân, song việc vận chuyển hàng chục con hà mã xuyên lục địa được đánh giá vô cùng phức tạp.
Từ cơn ác mộng tới mỏ vàng du lịch
Kế hoạch tiêu hủy cũng chia rẽ sâu sắc người dân Doradal - nơi đặt dinh thự cũ của Escobar. Tại đây, đàn hà mã duy nhất ngoài châu Phi lại trở thành mỏ vàng du lịch và dần định hình bản sắc địa phương.
“Tôi hiểu rằng họ cần loại bỏ hoặc di dời chúng. Nhưng suy cho cùng, chúng cũng chỉ là động vật, không có lỗi cho những quyết định của tên trùm ma túy”, anh Samy Castaño, 35 tuổi, sống đối diện một hồ đầy hà mã, chia sẻ.
Người đàn ông đồng thời chỉ trích chính quyền Colombia đã không hành động quyết liệt từ nhiều năm trước.
Nhưng suốt nhiều năm, đàn hà mã đã trở thành một phần kỳ lạ trong đời sống thường nhật ở ngôi làng tại Doradal.
Khách du lịch tới đây được chào đón bằng các bức tượng hà mã đầy màu sắc, Người dân mở tour ngắm hà mã. Nhiều người dân địa phương nhìn chúng với tâm trạng pha trộn giữa tự hào, thương cảm và dè chừng.
Hà mã là động vật có vú trên cạn lớn nhất sau voi và tê giác. Chúng nổi tiếng hung dữ, có thể chạy nhanh hơn con người và từng gây ra nhiều cái chết tại châu Phi.
Cho tới nay, các vụ tấn công ở Colombia còn hạn chế, dù người dân liên tục kể lại những lần chạm trán nguy hiểm khi hà mã đi kiếm ăn lúc bình minh hoặc hoàng hôn.
Năm 2020, một con hà mã từng tấn công một nông dân đang lấy nước bên bờ sông khiến người này gãy xương sườn và suýt thiệt mạng.
Năm 2023, một tài xế trên đường cao tốc đâm phải hà mã. Cú va chạm khiến con vật chết tại chỗ nhưng tài xế may mắn sống sót.
Các chuyên gia cảnh báo việc có người thiệt mạng chỉ còn là vấn đề thời gian.
“Khi đàn hà mã tiếp tục lan rộng, nguy cơ tai nạn sẽ ngày càng cao”, Katherine Corrales, chuyên gia về sinh vật xâm lấn làm việc cho cơ quan môi trường tại Boyacá nhận định.
Hiện khu điền trang cũ của trùm ma túy Colombia được chính quyền địa phương biến thành công viên giải trí tư nhân với cầu trượt nước và sở thú. Đến nay nơi này là điểm du lịch nổi tiếng.
Tại đây, du khách không còn nhắc tới tên của trùm ma túy. Du khách hiện có thể ngắm đàn hà mã hoang từ đài quan sát hoặc cho hai con hà mã nuôi nhốt tên Paco và Juaco ăn cà rốt.
“Đây không phải loài vật mà ngày nào bạn cũng được nhìn thấy”, nhân viên chăm sóc Henri Samil Perez nói khi nhắc các gia đình không cho trẻ trèo vào khu nuôi nhốt.
Được coi là mỏ vàng du lịch cho người dân Doradal, nhưng với người ngư dân, đàn hà mã là cơn ác mộng. Ngư dân Giovanny Contreras, 48 tuổi, cho biết ông rất mong kế hoạch tiêu hủy sớm bắt đầu.
Ông gần như bỏ hẳn việc đánh cá ban đêm. Trước khi, đó là thời điểm từng mang lại sản lượng lớn nhất. Nguyên nhân vì những con hà mã chìm dưới nước gần như vô hình trong bóng tối.
Ngư dân sợ vô tình lái thuyền đè lên cơ thể khổng lồ của chúng hoặc kích động một con hà mã đực. Chỉ một cú húc đầu, chúng cũng có thể phá hỏng thân thuyền.
“Mọi người cứ mãi nghĩ đến mạng sống của động vật. Nhưng tại sao không ai nghĩ tới nỗi khổ của ngư dân và những người nghèo sống bên bờ sông", ông đặt câu hỏi.
Đôi khi các hãng hàng không thường bán nhiều vé hơn số ghế thực tế. Đây là một phần trong quy trình vận hành của các hãng hàng không, nhất là vào mùa cao điểm. Khi đó, những hành khách kém may mắn sẽ không có chỗ trên chuyến bay. Tình trạng này thường được gọi là "bumping" (ép khách rời chuyến).
Hành khách sẽ phải làm gì khi rơi vào tình huống này? Dưới đây là những điều cần biết, những việc cần làm nếu rơi vào hoàn cảnh đó.
Hãng hàng không có được bán quá số ghế không?
Việc các hãng hàng không bán quá số ghế (overbook) của máy bay hoàn toàn hợp pháp. Theo Jesse Neugarten, người sáng lập Dollar Flight Club, dịch vụ thông báo vé máy bay giá rẻ, họ làm việc này "mọi lúc".
"Các hãng hàng không được phép bán nhiều vé hơn số ghế vì dựa trên dữ liệu lịch sử về tỷ lệ người bỏ vé, không đến làm thủ tục. Hãy coi đó là một bài toán xác suất. Phần lớn các trường hợp đều ổn, nhưng thỉnh thoảng việc bỏ chuyến không xảy ra, dẫn tới có hành khách không được bay", ông nói.
Ai là người dễ bị "mời" xuống máy bay nhất?
Nếu không có ai tự nguyện nhường chỗ, hãng hàng không sẽ tuân theo các tiêu chí cụ thể để quyết định ai phải ở lại. Việc này không ngẫu nhiên.
"Những người check in muộn, đặt vé hạng phổ thông cơ bản (basic economy) hoặc chưa có số ghế thường bị đưa vào danh sách "bumping". Những người đi du lịch một mình cũng dễ bị chọn vì hãng dễ sắp xếp chuyến bay khác cho họ", ông Neugarten giải thích. Ngược lại, ông nói nếu bạn có thẻ thành viên hạng cao, mua vé giá cao hoặc check in sớm, khả năng bị bỏ lại rất thấp.
Làm gì nếu bị từ chối lên máy bay?
Nếu rơi vào tình huống này, đừng quá lo lắng. Hãy giữ bình tĩnh và ở lại khu vực cửa khởi hành. Neugarten khuyên hành khách yêu cầu nhân viên cung cấp văn bản (hoặc bất kỳ giấy tờ nào) giải thích vì hãng có nghĩa vụ làm việc này. Sau đó, hãy kiểm tra ứng dụng của hãng hàng không để tìm các chuyến bay thay thế.
"Trong nhiều trường hợp, hành khách có thể tự đặt lại vé trên ứng dụng nhanh hơn là chờ đợi xếp hàng", ông nói.
Hành khách cũng nên hỏi nhân viên về các khoản bồi thường và những gì họ có thể hỗ trợ để đưa mình tới điểm đến, chẳng hạn một ghế trên chuyến bay kế tiếp, voucher ăn uống hay chỗ ở khách sạn nếu bị hoãn chuyến qua đêm.
Neugarten khuyên bất kỳ ai bị "bumping" hãy lên tiếng. "Bạn có nhiều quyền lực hơn bạn nghĩ. Hãy nhớ việc bị đẩy lại không có nghĩa phải tiếp tục bay với cùng hãng hàng không đó. Nên hỏi liệu họ có thể sắp xếp cho bạn bay hãng khác không. Nhiều nhân viên mặt đất có thể làm điều đó, nhưng họ sẽ không làm trừ khi bạn yêu cầu", ông nói.
Ngoài ra, nếu chuyến bay mới đến nơi muộn hơn chuyến ban đầu hơn một tiếng, hành khách có thể được bồi thường bằng tiền mặt. Cụ thể, chuyến bay chậm từ 1 đến 2 tiếng (nội địa) hoặc 1-4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 200% giá vé một chiều. Nếu chuyến bay chậm trên 2 tiếng (nội địa) hoặc 4 tiếng (quốc tế), hành khách có quyền nhận 400% giá vé một chiều.
Cần lưu ý khoản bồi thường này chỉ áp dụng cho những hành khách bị từ chối lên máy bay không tự nguyện. Nếu bạn được yêu cầu tự nguyện nhường chỗ, bạn có thể (và nên) thương lượng. Hãy yêu cầu tiền mặt thay vì phiếu giảm giá và đừng ngại xin hỗ trợ ăn uống hoặc khách sạn.
Tại sao nên đòi tiền mặt? Lý do voucher có thể hết hạn, có các ngày bị hạn chế sử dụng hoặc đi kèm với nhiều điều kiện rắc rối. Và cuối cùng, Neugarten nhấn mạnh, hãy yêu cầu xác nhận thỏa thuận bằng văn bản.
Làm gì để tránh bị "mời" xuống máy bay
- Check in sớm: Đây là cách đơn giản nhất. Bạn làm thủ tục càng sớm, khả năng mất chỗ càng thấp.
- Chọn ghế trước: Có một số ghế cụ thể trên vé giúp hãng nhận diện chỗ của bạn đã được "chốt". Tuy nhiên, điều này không bảo đảm 100%.
- Bay vào giờ thấp điểm: Các ngày lễ hoặc cuối tuần thường dễ bị đông. Nếu lịch trình cho phép, hãy chọn bay giữa tuần hoặc sáng sớm.
- Trung thành với một hãng hàng không: Những hành khách bay thường xuyên và có thẻ thành viên hạng cao hiếm khi bị "mời" ở lại.
- Đặt hạng vé cao hơn: Vé phổ thông cơ bản luôn đứng cuối danh sách ưu tiên. Nếu cần đảm bảo đến nơi đúng giờ, hãy trả thêm một chút phí cho vé phổ thông tiêu chuẩn.