Đại diện Công ty Oxalis cho biết Trung tâm Thông tin Thám hiểm Hang động Phong Nha tại xã Phong Nha chính thức mở cửa đón khách tham quan miễn phí từ ngày 26/4.
Điểm nhấn trong trung tâm là hoạt động trải nghiệm chuyến thám hiểm Sơn Đoòng thông qua công nghệ VR 5D với chất lượng hình ảnh 8K. Đại diện Oxalis cho hay hoạt động là “món quà” dành cho những ai đam mê nhưng chưa có điều kiện trực tiếp lên đường.
Trải nghiệm thực tế ảo 5D được thiết kế để đưa người xem đến ngưỡng cảm giác chân thực nhất của một chuyến thám hiểm. Với hình ảnh 180 độ kết hợp cùng âm thanh, hệ thống chuyển động theo từng khung hình và sự thay đổi của nhiệt độ, độ ẩm. Ngay khi hành trình bắt đầu, du khách sẽ cảm nhận rõ hơi lạnh bao trùm, làn sương len lỏi và những tiếng vang vọng đặc trưng, từ tiếng nước nhỏ giọt trong bóng tối đến tiếng gió luồn qua những vòm hang khổng lồ.
Ông Nguyễn Châu Á, Giám đốc Công ty Oxalis cho hay công nghệ tại đây không nhằm thay thế một chuyến đi thực thụ, mà đóng vai trò như một cánh cửa mở ra sự hình dung cho những người mới bắt đầu và mang lại góc nhìn cảm xúc cho những ai muốn sống lại hành trình thám hiểm theo một cách khác biệt.
Tour thám hiểm Sơn Đoòng bằng công nghệ VR 5D được bán vé riêng, mức giá 500.000 đồng mỗi lượt 15 phút. Doanh thu từ hoạt động trải nghiệm này sẽ được đưa vào quỹ Oxalis Foundation để phục vụ các hoạt động hỗ trợ cộng đồng địa phương.
Trung tâm Thông tin Thám hiểm Hang động Phong Nha được xây dựng để ghi nhận và tri ân những đóng góp của Chuyên gia hang động Hoàng gia Anh Howard Limbert, bà Debora Claire Limbert, ông Hồ Khanh cùng các thành viên đoàn thám hiểm. Tại đây, du khách được chiêm ngưỡng những khung hình lần đầu công bố.
Ban tổ chức thiết kế, sắp đặt để tái hiện hành trình hơn 35 năm chinh phục lòng đất của các nhà thám hiểm. Công chúng sẽ được dẫn dắt qua từng chương hồi của lịch sử, từ những thước phim, hình ảnh tư liệu quý giá về các chuyến khảo sát đầu tiên, đến những thiết bị thám hiểm chuyên dụng và hệ thống bản đồ hang động chi tiết được vẽ tay.
Trung tâm còn ứng dụng các công nghệ trải nghiệm trực quan, giúp khách tham quan cảm nhận rõ nét sự kỳ vĩ của những khối thạch nhũ trong Hang Va hay những bí ẩn của các dòng sông ngầm.
Công trình được thiết kế nhằm mô phỏng trọn vẹn không gian của một hang động tự nhiên. Phần trần nhà được tạo hình với những khối thạch nhũ rủ xuống, kết hợp cùng hệ thống đèn chiếu sáng nghệ thuật tái hiện ánh sáng của lòng đất.
Hệ thống thông gió hiện đại được tính toán để duy trì luồng không khí chân thực như đang trực tiếp đi xuyên qua những khối đá vôi.
Khách tham quan có thể nghe thuyết minh trực tiếp tại điểm hoặc quét QR tại từng khu trưng bày để nghe thông tin với các ngôn ngữ tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Đức.
Trước năm 1990, Phong Nha là ngôi làng hẻo lánh nằm dọc theo bờ sông Son, gần như tách biệt với thế giới bên ngoài. Đa số người dân địa phương lúc bấy giờ mưu sinh dựa vào rừng qua nghề sơn tràng hoặc thu lượm lâm sản. Các hang động là một phần của cuộc sống thường nhật, được sử dụng làm nơi trú mưa, nguồn cấp nước ngọt hoặc là cột mốc định vị giữa rừng rậm.
Đầu thập niên 1990, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh do ông Howard Limbert dẫn đầu tiến hành khảo sát, ghi chép và chụp lại những bức ảnh tư liệu quý giá về hệ thống hang động tại đây. Nhận thấy tiềm năng phát triển, chính quyền địa phương đã chính thức mở cửa động Phong Nha, thông đường và kéo điện lưới về làng. Du lịch dần làm thay đổi diện mạo vùng đất này.
Sau hơn 35 năm tìm kiếm và khảo sát bằng nguồn kinh phí tự túc, nhóm thám hiểm của ông Howard Limbert đã khám phá thành công 476 hang động với tổng chiều dài lên tới 330 km. Nhiều địa danh trong số đó nổi tiếng toàn cầu và được đưa vào khai thác du lịch bền vững như động Thiên Đường, hang Én, hang Va và đặc biệt là Sơn Đoòng, hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.
Gần đây nhất, hôm 24/3, đoàn thám hiểm của ông Howard Limbert và Ban quản lý vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng công bố kết quả khảo sát các hang động từ ngày 21/3 đến ngày 11/4, qua đó phát hiện 26 hang động mới và khảo sát 3 hang động tại xã Phong Nha, Thượng Trạch, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành, Tuyên Lâm và Trường Sơn.
Theo Sở Du lịch tỉnh Quảng Trị, hoạt động du lịch tại Phong Nha tạo công ăn việc làm cho hơn 5.000 lao động địa phương, cùng với sự hình thành của hơn 150 khách sạn và homestay. Việc phát triển du lịch thông qua các hang động đã đóng góp một phần không nhỏ vào sự tăng trưởng kinh tế – xã hội chung của toàn tỉnh.
Chùa Thánh Duyên vẫn được người dân quen gọi là chùa Túy Vân nằm trên núi Thúy Vân (hoặc Túy Vân), cạnh đầm Cầu Hai (xã Vinh Lộc, thành phố Huế), cách trung tâm thành phố khoảng 40 km về phía đông. Đứng sừng sững giữa bốn bề sóng nước của phá Tam Giang và Biển Đông, ngôi cổ tự này cùng với chùa Thiên Mụ và Diệu Đế là 3 quốc tự danh tiếng triều Nguyễn còn lưu dấu đến ngày nay.
Theo các tài liệu lịch sử, chùa được xây dựng vào khoảng nửa sau thế kỷ 16 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Tần. Đến năm 1836, vua Minh Mạng cho đại trùng tu toàn bộ công trình, mang lại diện mạo kiến trúc cung đình triều Nguyễn đặc trưng và chính thức ban sắc phong lên hàng quốc tự.
Sang đầu thời vua Thiệu Trị, núi Thúy Hoa được đổi tên thành núi Thúy Vân để kiêng húy tên Thái hậu Hồ Thị Hoa. Dù vậy, người dân địa phương vẫn quen gọi bằng cái tên dân dã là núi Túy Vân (núi mây say) và gọi đây là chùa Túy Vân.
Là thắng cảnh nổi tiếng của kinh đô xưa, núi Túy Vân và chùa Thánh Duyên từng là nơi lui tới của các bậc tao nhân mặc khách. Ngôi chùa này được vua Thiệu Trị xếp thứ 9 trong thần kinh nhị thập cảnh (20 thắng cảnh của cố đô Huế).
Các vị vua triều Nguyễn như Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức đã nhiều lần ghé thăm và để lại nhiều áng văn thơ tuyệt tác ca ngợi cảnh đẹp nơi này. Điển hình là bài thơ "Vân Sơn thắng tích" của vua Thiệu Trị và loạt 4 bài thơ của vua Minh Mạng ca ngợi chùa Thánh Duyên, gác Đại Từ, tháp Điều Ngự và núi Túy Vân. Các tác phẩm này đều được khắc trên bia đá và hiện vẫn lưu giữ nguyên vẹn tại chùa.
Một điểm độc đáo trong kiến trúc của chùa Thánh Duyên là sơ đồ xây dựng không tuân theo các nguyên tắc thông thường mà phân bố dọc theo sườn núi theo quy tắc: chùa - gác - tháp tiến dần lên đỉnh cao. Sau khi tham quan khu vực chính điện, du khách theo lối mòn nhỏ phía sau để lên gác Đại Từ.
Công trình này gồm 2 tầng xây dựng theo mô típ truyền thống, lợp ngói âm dương, nằm hài hòa giữa tán cây rừng. Gác Đại Từ nằm ở vị trí chính giữa, tượng trưng cho con người trong trục quan hệ Thiên - Nhân - Địa, mang ý nghĩa nhắc nhở về tâm đại từ đại bi của nhà Phật.
Vị trí cao nhất trên đỉnh núi Túy Vân là tháp Điều Ngự. Tháp được xây liền khối bằng gạch với cấu trúc 3 tầng, cao khoảng 15 m. Sử cũ ghi nhận tháp cao 3 trượng 6 thước 9 tấc, tổng các chữ số bằng 18 - một con số biểu trưng cho sự hoàn hảo theo quan niệm phương Đông. Từ đỉnh tháp Điều Ngự, tầm nhìn được mở rộng và hùng vĩ của phá Tam Giang, cửa biển Tư Hiền và biển Đông bao la.
Bên cạnh giá trị lịch sử và kiến trúc, chùa Túy Vân hiện còn lưu giữ hệ thống cổ vật phong phú gồm chuông đồng, bia đá cùng gần 70 pho tượng cổ quý hiếm. Nổi bật nhất là bộ tượng Thập Bát La Hán bằng tre thếp vàng và bộ tượng Thập Bát La Hán bằng đồng cổ nhất, lớn nhất Việt Nam đã được xác lập kỷ lục vào năm 2008.
Hòa thượng Thích Hải Ấn, Viện trưởng Học viện Phật giáo Việt Nam tại Huế và Trưởng ban điều hành Trung tâm Văn hóa Phật giáo Liễu Quán (Trụ trì chùa Thánh Duyên) cho biết, hiện tại, bộ tượng đồng đang được thờ tự tại chính điện, còn bộ tượng tre thếp vàng được nhà chùa bảo quản nghiêm ngặt trong điều kiện đặc biệt để lưu giữ lâu bền.
Với những giá trị to lớn đó, năm 1996, danh thắng chùa Thánh Duyên đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.
Từ niềm đam mê ẩm thực, bác sỹ X-quang gốc Việt Hong Phạm - hiện sinh sống và làm việc tại Mỹ, bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội nhờ món vịt quay tự làm.
Thậm chí, anh còn mang món ăn này tới phục vụ trong các tiệc cưới, sinh nhật ở Mỹ.
Vợ chồng anh Hong Phạm và Kim Phạm tiết lộ, họ đều đam mê nấu ăn. Mỗi khi thưởng thức món gì thấy hài lòng, họ thường tìm cách tự làm tại nhà.
Hai người từng thử sức với nhiều món Việt như bánh cuốn, dồi huyết, thậm chí còn sáng tạo cả bánh sầu riêng. Mới đây, họ bắt đầu quan tâm tới những món quay kiểu Hoa như thịt xá xíu, ba chỉ quay và đặc biệt là món vịt quay.
Món vịt quay của Hồng Phạm gây chú ý lớn đến mức anh lập riêng tài khoản riêng. Trên trang này, anh thường quay video ghi lại khoảnh khắc lấy những con vịt quay màu nâu đỏ bóng bẩy từ lò than hình trụ bằng thép rồi chế biến theo nhiều kiểu khác nhau.
Món vịt quay được ăn cùng bánh tráng mỏng, hành lá và sốt ngọt cho tới taco hay mì ramen.
Ban đầu, anh nướng vịt bằng lò nướng thông thường ở nhà. Dù hương vị khá ổn, anh vẫn thấy chưa hoàn hảo.
“Tôi học rất nhiều trên YouTube và nhận ra rằng ở châu Á, hầu như ai cũng dùng loại lò quay vịt chuyên dụng. Tôi nghĩ mình phải tìm cách sở hữu nó”, anh kể.
Sau quá trình tìm hiểu trên mạng, cách đây 2 năm, anh đặt mua một lò quay than từ trang trực tuyến với giá khoảng 1.000 USD (hơn 26 triệu đồng). Chiếc lò được đặt trong sân sau nhà anh ở Los Angeles (Mỹ).
Ban đầu, anh dùng lò để quay gà và thịt lợn ba chỉ. Phải gần một năm sau, anh mới đủ tự tin thử quay vịt vì cảm thấy món này phức tạp.
“Vịt có rất nhiều mỡ nên phải xử lý sao cho lớp mỡ tan đúng cách. Tôi xem công thức thấy nhiều công đoạn như tách da, bơm khí, phết hỗn hợp lên da. Cách xử lý khó hơn quay gà và thịt heo rất nhiều", anh nhận xét.
Để làm món vịt quay đúng kiểu Bắc Kinh, đầu tiên, anh trụng nước sôi đổ lên da vịt rồi rưới hỗn hợp gọi là "nước giòn" gồm giấm, mật ong, nước và mạch nha nhằm tạo màu nâu đỏ đặc trưng. Tiếp đó, anh bơm khí để tách lớp da khỏi thịt.
Phần bụng vịt được ướp ngũ vị hương và tiêu trắng rồi treo trong tủ lạnh chuyên dụng từ 7 đến 10 ngày trước khi quay.
Một con vịt quay Bắc Kinh mất khoảng 90 phút để hoàn thành.
Ngoài ra, anh còn học cách làm món vịt tỳ bà. Đây là kiểu vịt rút xương, ướp gia vị rồi căng trên khung kim loại giống cây đàn tỳ bà.
Anh gọi vui đây là “vịt guitar”. Theo anh, món này có lớp da giòn hơn, thịt mềm mọng hơn và chỉ mất khoảng 45 phút để quay.
"Người Mỹ hầu như không biết món này dù nó khá phổ biến ở Việt Nam. Tôi đang dần khiến nhiều người mê nó”, anh nói.
Sau khi quay xong, toàn bộ phần còn lại của con vịt đều được tận dụng. Xương vịt dùng nấu nước lèo. Còn phần thịt sẽ dùng làm nhân bánh hoặc bánh xèo kiểu Việt Nam.
Khó khăn lớn nhất hiện tại của Hồng Phạm là tìm cách dùng hết lượng mỡ vịt quá nhiều sau mỗi lần chế biến. Anh từng thử làm khoai tây chiên mỡ vịt.
Hiện anh bán mỗi phần vịt quay có giá 110 USD (gần 3 triệu đồng) gồm một con vịt, bánh cuốn, rau ăn kèm, mì vịt cùng phần nước dùng. Các nguyên liệu đủ cho gia đình 4 người. Nhiều khách hàng sẵn lòng lái xe hơn một tiếng để tới nơi mua đồ ăn.
Điều này trở thành động lực khiến bác sỹ với 20 năm kinh nghiệm chụp X-quang muốn phát triển việc quay vịt thành dịch vụ chuyên nghiệp.
Anh từng mang lò quay tới tận sân nhà khách để phục vụ các buổi tiệc tốt nghiệp, sinh nhật hay kỷ niệm ngày cưới.
“Tôi vừa phục vụ tiệc kỷ niệm 50 năm ngày cưới cho một cặp vợ chồng người Hoa. Tôi thường để chính chủ bữa tiệc là người đầu tiên kéo con vịt ra khỏi lò. Bạn bè họ sẽ chụp ảnh, quay video rất hào hứng”, anh kể.
Theo vị bác sỹ gốc Việt, những buổi quay vịt như vậy vui đến mức anh không còn cảm giác đang làm việc.
Đợt khảo sát hang động tháng 4 của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh (BCRA) đã công bố phát hiện 26 hang động mới tại tỉnh Quảng Trị. Trong đó, hang Chả Nghéo trở thành tâm điểm chú ý nhờ cấu trúc thác nước đổ thẳng vào lòng vực sâu. Tuy nhiên, đằng sau sự kỳ vĩ là những giới hạn nghiêm ngặt về tính an toàn.
Theo thông số khảo sát của đoàn BCRA, hang Chả Nghéo sở hữu một hố sụt thẳng đứng (vertical shaft) sâu 350 m, kết nối với một đoạn hang ngang dài 600 m ở dưới đáy. Đây là hố sụt thẳng đứng đơn lẻ sâu nhất mà đoàn từng ghi nhận tại Việt Nam sau hơn 36 năm thám hiểm. Cấu trúc này khác biệt hoàn toàn với các hang ngang ổn định thường thấy tại khu vực này như Sơn Đoòng hay hang Én.
Ông Howard Limbert, Trưởng đoàn thám hiểm BCRA, đánh giá độ sâu 350 m khiến hang Chả Nghéo khó tiếp cận, đòi hỏi kỹ thuật đi dây phức tạp và tiêu tốn nhiều sức lực hơn so với thám hiểm các hang động nằm ngang. Nhìn từ dưới đáy lên rất ấn tượng, nhưng không có cách nào để xuống đó được. Chỉ có một vài người trên thế giới đủ khả năng xuống hang này an toàn. Dù đoàn có 10 người dày dạn kinh nghiệm, nhưng chỉ hai chuyên gia kỹ thuật tốt nhất được phép đu dây xuống tiếp cận lòng hang.
"Rất ít chuyên gia có đủ kỹ năng để xuống và leo lên an toàn, thậm chí là đi bộ đến cửa hang cũng khó khăn, chắc chắn không dành cho khách du lịch", ông Howard nói.
Anh Phạm Hồng Đại, chuyên gia an toàn của đoàn, cho biết thông tin về hang Chả Nghéo thực chất đã được tiếp cận từ năm 2024 dựa trên chỉ dẫn của người dân địa phương. Để xác định dòng chảy, người dân bản địa từng dùng phương pháp dân gian là viết tên lên quả bưởi rồi ném xuống hố sụt, nhưng không tìm thấy dấu vết nổi lên của chúng.
Ban đầu, hang được dự đoán chỉ sâu khoảng 50 m. Năm 2024, đoàn mang theo 250 m dây chuyên dụng nhưng xuống hết dây vẫn chưa chạm đáy. Đợt thám hiểm năm nay, đoàn mang gần 500 m dây mới có thể tiếp cận lòng hang sau hành trình băng rừng 1,5 ngày từ trung tâm xã.
Theo anh Đại, Chả Nghéo nguy hiểm do tình trạng đá mẻ và đá mồ côi thường xuyên rơi tự do từ vách hố sụt xuống đáy. Vào đợt thám hiểm năm 2024, khoảng 15h, một chuyên gia thám hiểm người Australia đã bị đá đè gãy tay trong quá trình khảo sát hang Chả Nghéo.
Sau khi sơ cứu và kết nối điện thoại vệ tinh về bộ phận điều hành, 17h30, anh Đại yêu cầu nhóm thám hiểm di tản ngay lập tức. Sau 6 tiếng băng rừng trong đêm và 3 giờ chạy xe, đoàn đưa nạn nhân đến bệnh viện tại Đồng Hới lúc 3h. Kết quả chụp X-quang xác nhận nạn nhân chấn thương nghiêm trọng.
Bên cạnh rủi ro địa chất, hệ thống thác nước dội trực tiếp vào hố sụt cũng là thách thức lớn. Anh Đại cho biết, việc lắp dây dọc theo đường nước chảy không đảm bảo an toàn do dây bị trơn và người thám hiểm dễ bị cảm lạnh nếu tiếp xúc với nước quá lâu. Vì vậy, đoàn quyết định lắp đường dây đi ngang qua vách hang khô phía đối diện thác nước nhằm hạn chế tiếp xúc với nước ở mức tối thiểu.
Anh Đại cho biết một số porter địa phương bày tỏ mong muốn xuống thám hiểm hang, đoàn khảo sát đã từ chối để đảm bảo an toàn.
"Nếu người leo núi không nắm vững kỹ thuật đi dây lên và xuống, khi xảy ra sự cố, công tác cứu hộ sẽ rất khó khăn", anh Đại nói.
Theo ông Howard Limbert, tại đoạn hang ngang dài 600 m dưới đáy hang Chả Nghép, đoàn đã phát hiện một dòng sông ngầm nhưng buộc phải dừng lại và lên kế hoạch quay lại vào năm sau để tiếp tục khám phá.
Vị trưởng đoàn BCRA cũng nhấn mạnh sự quý hiếm của Chả Nghéo. Tại Việt Nam, việc tìm thấy một hố sụt thẳng đứng sâu kèm thác nước như vậy là rất hiếm. Đa số hang động ở Quảng Bình là hang ngang, trong khi dạng hang đứng này thường chỉ thấy ở Hà Giang hay Sơn La.
"Nó rất thú vị cho các nhà thám hiểm, nhưng vô giá trị với du khách vì quá rủi ro", ông Limbert nói.
Trong đợt khảo sát 26 hang động lần này, ngoài Chả Nghéo, các chuyên gia xác định có hai địa điểm sở hữu giá trị khai thác du lịch cao nhờ vị trí gần trung tâm Phong Nha và khả năng tiếp cận thuận tiện là hang Tối Khô và một nhánh mới của hang Tiên Sơn.
Từ năm 1990 đến nay, định kỳ vào tháng 3 hoặc đầu tháng 4 hằng năm, đoàn thám hiểm BCRA dành khoảng hơn một tháng để khảo sát các hang động mới dựa trên thông tin cung cấp từ người dân địa phương. Anh Phạm Hồng Đại cho biết, công việc này sẽ tiếp tục được triển khai vào năm sau khi có những manh mối mới về các hệ thống hang chưa được khám phá.
