Cuộc đua âm thầm của những "tân binh"
Báo cáo xu hướng nhu cầu vàng quý I/2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố gần đây cho thấy các ngân hàng Trung ương toàn cầu đã mua ròng 244 tấn vàng chỉ trong 3 tháng đầu năm. Con số này tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng thứ 17 liên tiếp ghi nhận lực mua ròng từ các tổ chức tài chính lớn.
Bên cạnh những quốc gia quen thuộc như Trung Quốc hay Ba Lan, thị trường bắt đầu ghi nhận một danh sách mới âm thầm hình thành. Đó là sự góp mặt của những quốc gia trước đây rất ít khi xuất hiện trong các báo cáo về thị trường kim loại quý như Guatemala, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Uganda và Kenya.
Một số nước trong nhóm này đang tiến hành mua vàng lần đầu tiên trong lịch sử hoạt động của ngân hàng Trung ương, trong khi số khác quyết định quay trở lại thị trường sau nhiều thập kỷ vắng bóng.
Nhận định về xu hướng này, ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách ngân hàng Trung ương của WGC, cho biết việc các ngân hàng Trung ương mới hoặc những đơn vị đã vắng mặt rất lâu đang quay trở lại mua vàng là một hiện tượng đáng chú ý.
Sự xuất hiện của nhóm người mua mới đang gửi đi tín hiệu quan trọng về cách các quốc gia nhìn nhận hệ thống tiền tệ toàn cầu và vai trò của vàng trong quản lý dự trữ quốc gia.
Động lực đằng sau bước ngoặt gom hàng
Thông thường, khi giá của một loại tài sản tăng mạnh, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư sẽ có xu hướng giảm xuống. Tuy nhiên, quy luật này dường như không còn đúng với thị trường kim loại quý ở cấp độ vĩ mô.
Vào tháng 1, giá vàng từng chạm mức gần 5.600 USD mỗi ounce, mức cao nhất lịch sử tính theo giá danh nghĩa. Tính đến ngày 1/6, giá vàng giao dịch quanh ngưỡng 4.500 USD/ounce. Dù neo ở mức cao, các ngân hàng Trung ương vẫn không hề giảm tốc độ mua vào.
Theo số liệu từ WGC, lượng vàng được các cơ quan này mua trong 5 năm gần đây đã cao gấp đôi mức trung bình của giai đoạn trước năm 2022, dù giá vàng cũng đã tăng gần gấp hai lần trong cùng khoảng thời gian.
Giới phân tích nhận định rằng, đối với các nhà quản lý dự trữ quốc gia, giá mua vàng ở hiện tại không phải là yếu tố tiên quyết. Điều họ thực sự quan tâm là giá trị thực tế của các tài sản dự trữ trong tầm nhìn từ 10 đến 30 năm tới.
Sự thay đổi lớn về tư duy quản lý tài sản này bắt đầu rõ nét từ năm 2022. Trước thời điểm đó, lượng vàng mua vào hàng năm của các ngân hàng Trung ương thường dao động trong khoảng từ 400-500 tấn. Nhưng sau năm 2022, con số này đã tăng vọt lên khoảng 850-900 tấn mỗi năm.
Sự kiện khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga bị phong tỏa sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát được coi là bước ngoặt lớn. Diễn biến này buộc các ngân hàng Trung ương phải nghiêm túc đánh giá lại mức độ an toàn của những tài sản dự trữ nằm dưới quyền kiểm soát của bên thứ ba.
Trong bối cảnh đó, vàng trở thành sự lựa chọn tối ưu nhờ tính độc lập, không thể bị phong tỏa và không phụ thuộc vào bất kỳ hệ thống ngân hàng trung gian nào tại các trung tâm tài chính lớn.
Bài học đầu tư từ tầm nhìn dài hạn
Trong số 244 tấn vàng được mua ròng trong quý I/2026, Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn, nằm trong lộ trình nâng lượng dự trữ lên mốc 700 tấn. Theo sau là Uzbekistan với 25 tấn và Kazakhstan với 12 tấn.
Không chỉ dừng lại ở việc mua trực tiếp từ thị trường quốc tế, một số quốc gia còn chủ động tìm kiếm nguồn cung nội địa. Ngân hàng Trung ương Uganda đã chính thức triển khai chương trình thu mua vàng trong nước từ tháng 3. Trước đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Kenya cũng công khai bày tỏ ý định thực hiện chiến lược tương tự nhằm củng cố kho dự trữ quốc gia.
Mỗi quốc gia có một hoàn cảnh kinh tế khác nhau, nhưng họ đều hướng đến mục tiêu nắm giữ một loại tài sản không thể tự in thêm và có khả năng bảo vệ chủ quyền tài chính.
Khảo sát Ngân hàng Trung ương năm 2025 của WGC cho biết có tới 95% số tổ chức được hỏi tin rằng lượng vàng dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong tương lai gần. Đồng thời, có 43% ngân hàng Trung ương có kế hoạch tăng lượng vàng nắm giữ trong năm tiếp theo, tăng mạnh so với mức 29% của kỳ khảo sát trước đó.
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, động thái từ những tổ chức quản lý tài chính chuyên nghiệp này mang lại nhiều thông tin tham khảo giá trị. Các ngân hàng Trung ương có quyền tiếp cận mọi công cụ tài chính phức tạp nhất thế giới, nhưng họ vẫn chọn cách gia tăng tỷ trọng vàng trong bảng cân đối kế toán.
WGC dự báo lượng vàng mua vào của các ngân hàng Trung ương trong cả năm 2026 sẽ đạt khoảng 850 tấn. Dù con số này thấp hơn đôi chút so với mức 863 tấn của năm 2025, nhưng nó vẫn cao gấp đôi mức trung bình ghi nhận trước năm 2022. Đây là minh chứng cho thấy xu hướng tích trữ kim loại quý để bảo vệ giá trị tài sản trong dài hạn vẫn đang là ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới.
Tin Gốc: Dân Trí
