Khoảng cách giữa chiến lược quốc gia và lựa chọn học đường đang đặt ra bài toán lớn về nguồn nhân lực trong tương lai.
Từ năm 2025, kỳ thi tốt nghiệp THPT được tổ chức với 4 môn thi, gồm 2 môn bắt buộc là toán và ngữ văn, cùng 2 môn tự chọn theo định hướng nghề nghiệp của học sinh (HS). Tuy nhiên, xu hướng lựa chọn môn thi giữa các địa phương có sự khác biệt đáng kể. Đáng chú ý, cơ cấu chọn môn của HS TP.HCM trong 2 năm qua cho thấy nhiều điểm ngược với xu hướng chung của cả nước.
Trên phạm vi toàn quốc, các môn khoa học xã hội (KHXH) vẫn chiếm ưu thế. Năm 2026, lịch sử đạt 46,64%, cao nhất trong các môn tự chọn, còn địa lý đạt 36,67%. Trong khi đó, các môn STEM (khoa học – công nghệ – kỹ thuật – toán học) như vật lý chỉ 31,84%, hóa học 20,75%, tin học 1,53%.
Ngược lại, TP.HCM có xu hướng nghiêng mạnh hơn về STEM và ngoại ngữ. Năm 2026, vật lý đạt 44,9% và ngoại ngữ đạt 45,82%, đều cao vượt trội so với mức trung bình cả nước. Hóa học tại TP.HCM cũng đạt 26,68%, cao hơn toàn quốc gần 6 điểm phần trăm.
Ngược lại, trong khi cả nước chọn lịch sử và địa lý rất cao thì TP.HCM thấp hơn đáng kể: lịch sử chỉ 28,77%, địa lý 24,9%. Điều này phản ánh đặc điểm của một đô thị lớn, nơi HS ưu tiên cho tuyển sinh đại học, tập trung cho các ngành nghề STEM, kinh tế và hội nhập.
Tuy nhiên, ngay cả ở TP.HCM, các môn gắn với công nghệ mới vẫn rất thấp. Tin học năm 2026 chỉ đạt 1,46%, công nghệ công nghiệp 0,19%, công nghệ nông nghiệp chỉ có 0,61% cho thấy khoảng cách lớn giữa nhân lực công nghệ với lựa chọn thực tế của HS.
Trên phạm vi toàn quốc, nhóm KHXH (sử, địa, giáo dục kinh tế và pháp luật) chiếm ưu thế áp đảo với gần 54% tổng số bài tự chọn trong cả 2 năm 2025 – 2026. Trong khi đó, nhóm KHTN-CN (lý, hóa, sinh, tin học, công nghệ công nghiệp, công nghệ nông nghiệp) chỉ khoảng 31 – 32%, còn ngoại ngữ khoảng 14 – 16%. Cơ cấu này cho thấy HS cả nước vẫn nghiêng mạnh về các môn xã hội và chiến lược “an toàn điểm thi”, trong khi các lĩnh vực STEM và ngoại ngữ chưa thu hút tương xứng với nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước.
Ngược lại, TP.HCM có cơ cấu cân bằng hơn giữa 3 nhóm môn. Nhóm KHTN-CN đạt trên 41%, cao hơn khoảng 10 điểm phần trăm so với toàn quốc; ngoại ngữ cũng đạt 23 – 25%, cao hơn trung bình cả nước gần 10%.
Đáng chú ý, dù KHTN-CN và ngoại ngữ phát triển mạnh, TP.HCM vẫn duy trì tỷ lệ nhóm KHXH ở mức 33 – 35%, tức vẫn có một bộ phận lớn HS chọn các môn xã hội – nhân văn. Điều đó cho thấy cơ cấu lựa chọn môn học của TP.HCM không quá lệch về STEM mà tương đối hài hòa giữa khoa học, công nghệ, ngoại ngữ và nền tảng KHXH.
Nhìn tổng thể, cơ cấu môn thi của cả nước phản ánh thế mạnh xã hội – nhân văn, trong khi TP.HCM gắn với nhu cầu nhân lực của một đô thị công nghệ và dịch vụ lớn. Kết quả này đến từ quá trình lâu dài đổi mới dạy học, nâng chất lượng các môn KHTN, công nghệ, ngoại ngữ và đẩy mạnh STEM, hướng nghiệp. Như ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, từng khẳng định, giáo dục TP.HCM không chỉ hướng đến một kỳ thi mà hướng đến đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển của thành phố.
Điều đáng nói là trong khi xu hướng lựa chọn của HS đang dịch chuyển theo hướng KHXH, thì định hướng phát triển quốc gia lại đi theo chiều ngược lại: tăng tốc vào công nghệ cao, AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, vật liệu mới, sinh học lượng tử và chuyển đổi số.
Hai dòng chảy này – một từ trên xuống và một từ dưới lên – đang chưa gặp nhau ở cùng một điểm.
Một quốc gia muốn phát triển công nghệ không thể chỉ dựa vào trung tâm nghiên cứu hay các trường đại học mạnh. Nền tảng thực sự phải được xây dựng từ giáo dục phổ phổ thông, nơi hình thành tư duy khoa học, khả năng ngoại ngữ và bản lĩnh nhân văn. Ngày 10.4 vừa qua, khi thảo luận ở Quốc hội, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh: Muốn có nhân lực chất lượng cao ở đại học và nghề nghiệp, gốc vẫn là giáo dục phổ thông.
Nếu HS ngày càng tránh xa vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ, tin học và tiếng Anh, thì khoảng cách giữa mục tiêu quốc gia và năng lực xã hội sẽ ngày càng lớn. Đây không chỉ là câu chuyện giáo dục, mà là của nguồn nhân lực tương lai.
Vấn đề hiện nay không phải HS chọn KHXH nhiều hơn STEM, mà là làm sao tạo được sự cân bằng hợp lý giữa các nhóm môn học để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.
Thứ nhất, Bộ GD-ĐT cần có chiến lược điều tiết cơ cấu môn học trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo hướng hài hòa hơn giữa KHXH và KHTN-CN. Ngoài 4 môn bắt buộc là toán, ngữ văn, ngoại ngữ và lịch sử, cơ cấu lựa chọn môn học nên hướng tới khoảng 40 – 50% KHXH và 50 – 60% KHTN-CN để phù hợp định hướng nguồn nhân lực quốc gia trong tương lai.
Thứ hai, cần tiếp tục đổi mới chương trình, thi cử và tuyển sinh lớp 10 theo hướng tăng giá trị thực tiễn của STEM và ngoại ngữ, đồng thời giữ vai trò nền tảng của KHXH trong hình thành tư duy, văn hóa và trách nhiệm công dân. Môn thi thứ ba vào lớp 10 có thể có bài thi tổ hợp giữa ngoại ngữ, KHTN và KHXH để thúc đẩy giáo dục toàn diện ở THCS.
Thứ ba, các sở GD-ĐT cần đầu tư đồng đều hơn về giáo viên, phòng thí nghiệm, thực hành, ngoại ngữ và chuyển đổi số, nhất là ở nông thôn, miền núi để HS có cơ hội tiếp cận STEM công bằng hơn.
Thứ tư, các trường THCS và THPT phải tăng cường hướng nghiệp sớm, tư vấn lựa chọn môn học dựa trên năng lực và nhu cầu phát triển đất nước thay vì tâm lý “dễ học, dễ thi”. Dạy học STEM cần gắn với trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo; còn KHXH phải hiện đại, giàu tính phản biện và nhân văn hơn.
Một quốc gia muốn trở thành cường quốc khoa học công nghệ không thể chỉ dựa vào một nhóm nhỏ nhân tài STEM, nhưng cũng không thể thiếu nền tảng nhân văn. Mục tiêu của giáo dục phổ thông vì vậy không phải chọn STEM hay KHXH, mà là đào tạo thế hệ công dân vừa có năng lực khoa học công nghệ, vừa có chiều sâu văn hóa và trách nhiệm xã hội.
Chiều nay (16.4), lúc 14 giờ 57, Sở Y tế TP.HCM tiếp tục cập nhật tình hình các trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây, phường Bình Quới, TP.HCM, đến khám và điều trị tại các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố.
Theo Sở Y tế TP.HCM, tính đến sáng16.4, tổng số có 190 ca bệnh nghi ngộ độc thực phẩm được ghi nhận từ 6 cơ sở y tế, trong đó có 131 ca điều trị ngoại trú và 59 ca điều trị nội trú. Trong đó, Bệnh viện Nhân dân Gia Định ghi nhận 53 ca: Nhập viện 39 ca, hiện tất cả đã xuất viện.
Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận 44 ca: Nhập viện 16 ca, đã xuất viện 13 ca, 3 ca còn đang điều trị nội trú, hiện tình trạng ổn định.
Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh ghi nhận 74 ca, trong đó có 2 ca điều trị nội trú đã xuất viện.
Bệnh viện đa khoa Tân Định ghi nhận 1 ca điều trị nội trú đã xuất viện.
Bệnh viện đa khoa Hoàn Mỹ Sài Gòn ghi nhận 1 ca điều trị nội trú đã xuất viện.
Trạm Y tế phường Bình Quới ghi nhận 17 ca, tất cả đều được điều trị ngoại trú.
Như vậy, trong tổng số 59 ca bệnh là học sinh Trường tiểu học Bình Quới Tây nghi ngộ độc thực phẩm điều trị nội trú, 56 ca đã xuất viện, hiện còn 3 ca đang điều trị nội trú, tình trạng ổn định.
Sở Y tế TP.HCM cho biết kết quả phân tích cho thấy 22/23 mẫu phân của người bệnh dương tính với vi khuẩn Salmonella (12 mẫu từ Bệnh viện Nhân dân Gia Định, 8 mẫu từ Bệnh viện Nhi đồng 2 và 2 mẫu từ Bệnh viện đa khoa Bình Thạnh). Theo các chuyên gia y tế, đây là tác nhân gây nhiễm khuẩn đường tiêu hóa phổ biến liên quan đến thực phẩm.
Văn phòng UBND TP.HCM đã phát đi thông báo kết luận của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường tại cuộc họp về vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường tiểu học Bình Quới Tây. Kết luận được ký hôm 13.4.2026. Cụ thể, ngày 12.4.2026, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường chủ trì cuộc họp về vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường tiểu học Bình Quới Tây. Sau khi nghe Sở An toàn thực phẩm, các sở, ngành, đơn vị, địa phương báo cáo và ý kiến phát biểu của các thành viên dự họp, Phó chủ tịch TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường có các kết luận, chỉ đạo.
Trong đó, Phó chủ tịch UBND TP.HCM yêu cầu Sở An toàn thực phẩm TP.HCM khẩn trương tư vấn, hỗ trợ Trường tiểu học Bình Quới Tây và phường Bình Quới tạm chọn 1 nhà cung cấp suất ăn mới uy tín, chất lượng, đã được kiểm tra an toàn thực phẩm trong cung cấp suất ăn để phục vụ bán trú "ngay từ 13.4.2026" với chi phí tương tự nhà cung cấp cũ để cha mẹ học sinh an tâm lao động, làm việc; thể hiện sự quan tâm sâu sắc, chia sẻ của nhà trường, địa phương...
Ngày 13.4.2026, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM có văn bản báo cáo tiến độ về kết quả điều tra, xử lý vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường tiểu học Bình Quới Tây (cập nhật ngày 13.4). Trong đó, Sở này nêu các biện pháp tiếp theo là tiếp tục theo dõi, điều trị và giám sát chặt chẽ tình hình sức khỏe học sinh; hoàn tất xét nghiệm, phân tích dịch tễ để xác định nguyên nhân; tăng cường kiểm tra điều kiện an toàn thực phẩm tại đơn vị cung cấp suất ăn và các cơ sở liên quan. Đồng thời, sở này cho biết sẽ "phối hợp nhà trường tổ chức lại hoạt động bán trú từ ngày 15.4.2026, bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm, có giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng".
Theo tìm hiểu của phóng viên Báo Thanh Niên, ngày 15.4 và hôm nay (16.4), nhà trường chưa tổ chức ăn bán trú trở lại cho học sinh. Chiều 15.4, có cuộc họp giữa ban giám hiệu nhà trường, ban đại diện cha mẹ học sinh.., lắng nghe ý kiến của các phụ huynh về việc tổ chức bán trú lại cho học sinh. Ban giám hiệu và phụ huynh nêu các vấn đề tìm hiểu và chọn lựa đơn vị nào cung cấp suất ăn cho các học sinh, công ty cung cấp suất ăn cần đảm bảo các điều kiện an toàn gì, phụ huynh được đồng hành giám sát suất ăn ra sao, nếu những học sinh nào chưa ăn bán trú lại ngay thì có được mang theo cơm vào trường và nghỉ trưa tại trường hay không...
Dự kiến, trường tiểu học này sẽ sớm tổ chức ăn bán trú trở lại, có sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chức năng để phụ huynh an tâm công tác. Học sinh nghỉ học cũng được nhà trường, giáo viên kèm cặp, bổ sung lại những kiến thức trong những ngày vừa qua.
Ngày 21/5, đại diện Sở Y tế thành phố Huế cho biết đã có báo cáo gửi UBND thành phố Huế, các đơn vị liên quan về kết quả xác minh phản ánh vấn đề an toàn thực phẩm tại bếp ăn Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh thuộc Đại học Huế.
Theo đại diện Sở Y tế thành phố Huế, trước đó đơn vị nhận được phản ánh thức ăn trong bữa cơm tập thể dành cho sinh viên nội trú tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh có nhiều “vật thể lạ”, nghi gián, dòi, sâu.
Sau khi tiếp nhận được thông tin, Sở Y tế đã thành lập đoàn kiểm tra nội dung phản ánh.
Qua kiểm tra thực tế bếp ăn do một doanh nghiệp (trụ sở ở Hà Nội) kinh doanh dịch vụ ăn uống tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh, cơ quan chức năng ghi nhận cơ sở có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm do Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Huế cấp năm 2023.
Các nhân viên trực tiếp chế biến thức ăn được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, tuân thủ quy định về sức khỏe, thực hành của người trực tiếp chế biến, kinh doanh thực phẩm.
Tuy nhiên, tại thời điểm kiểm tra, cơ sở thực hiện không đúng quy định của pháp luật về lưu mẫu thức ăn. Sở Y tế thành phố Huế sẽ lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm theo quy định.
Lãnh đạo Sở Y tế cho biết đoàn kiểm tra đã làm việc trực tiếp với đại diện cơ sở kinh doanh, Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh liên quan nội dung phản ánh trong thức ăn có côn trùng, sâu bọ.
Tại thời điểm làm việc, đại diện cơ sở thừa nhận phản ánh canh rau có sâu là đúng sự thật. Cơ sở này đã đối thoại và đã xin lỗi toàn thể sinh viên, cam kết khắc phục không để xảy ra trường hợp tương tự.
Đối với thông tin chả cá có dòi, cơ sở đã lưu mẫu thực phẩm của bữa ăn trưa 14/5. Qua kiểm tra mẫu, cơ quan chức năng không phát hiện bất thường. Riêng thông tin nước mắm có gián, đoàn kiểm tra chưa đủ căn cứ để kết luận.
Trước đó như Dân trí đã đưa tin, một tài khoản mạng xã hội tự nhận là sinh viên đang học quốc phòng tại Trung tâm Giáo dục quốc phòng và an ninh phản ánh phát hiện nhiều "vật thể lạ” nghi là gián, dòi và sâu trong khẩu phần ăn tập thể dành cho sinh viên.
Bài viết kèm theo các hình ảnh giống con gián trong bát nước mắm, bát canh rau có sâu và miếng chả có vật nghi là dòi. Bài đăng tải thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng, đa phần bày tỏ sự bất bình trong công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm tại trung tâm này.
Tổng giá trị giải thưởng lên tới 320 triệu đồng, gồm 3 giải đặc biệt (50 triệu đồng/giải kèm quà tặng, chứng nhận), 7 giải truyền cảm hứng (10 triệu đồng/giải và quà tặng, chứng nhận) và 10 giải khuyến khích (được trao chứng nhận). Ngoài ra, cả 20 thí sinh nêu trên đều nhận một suất thi IELTS miễn phí.
Bên cạnh giải thưởng chính, thí sinh còn được Hội đồng Anh hỗ trợ phát triển chuyên môn, xây thương hiệu cá nhân... trong dài hạn. Mục tiêu là giúp những người làm công tác giảng dạy IELTS tiếp tục nâng chất lượng hỗ trợ, lan tỏa giá trị thiết thực trên môi trường số cũng như xây dựng cộng đồng kết nối cho những giáo viên vững chuyên môn, giỏi sáng tạo.
Hội đồng Anh thông tin đây là lần đầu triển khai giải thưởng cho người dạy chuyên môn chia sẻ kiến thức, nội dung sáng tạo về IELTS tại Việt Nam. "Chúng tôi tin khi các giáo viên IELTS và người làm công tác giảng dạy được ghi nhận và tạo điều kiện để phát huy thế mạnh, họ có thể tạo ra nhiều giá trị tích cực hơn cho cộng đồng", bà Samantha Lea Smith, Giám đốc Khảo thí của Hội đồng Anh tại Việt Nam, chia sẻ.
Theo Hội đồng Anh, trong bối cảnh việc ôn luyện IELTS ngày càng gắn liền với môi trường số, những người làm công tác giảng dạy đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc định hướng phương pháp học tập, lan tỏa kiến thức, hỗ trợ thí sinh phát triển năng lực tiếng Anh...
Chương trình gồm 3 vòng, trong đó vòng 1 (từ 26.5 đến 5.7) yêu cầu thí sinh nộp hồ sơ trực tuyến gồm thông tin cá nhân, hoạt động trên mạng xã hội và bài luận ngắn bằng tiếng Anh tối đa 500 từ để chọn ra top 20. Tiếp đó, những cá nhân lọt vào vòng 2 (27.7-30.8) phải quay một hoặc chuỗi video theo chủ đề nhất định do ban tổ chức công bố.
Từ ngày 28.9-4.10, top 10 sẽ vào vòng cuối để chia sẻ sáng kiến hỗ trợ người học phát triển năng lực tiếng Anh toàn diện cùng các kỹ năng thực tiễn trong quá trình ôn IELTS kèm với kế hoạch triển khai cụ thể. Kết quả được công bố vào 29.10.
IELTS là bài thi đánh giá năng lực tiếng Anh được hơn 13.000 tổ chức ở hơn 140 quốc gia, vùng lãnh thổ công nhận cho các mục tiêu khác nhau. Trong mùa tuyển sinh ĐH 2026, gần 100 trường trên cả nước dùng IELTS trong các phương thức xét tuyển, theo Hội đồng Anh.
