TP.HCM bắt đầu nhận đơn phúc khảo lớp 10, công bố kết quả ngày 30.6

Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY, nhà tham vấn tâm lý, chia sẻ với PV Báo Thanh Niên những góc nhìn của anh về vụ nhóm học sinh lớp 5 viết giấy nhục mạ bạn. "Tôi đồng ý với cách người mẹ của bé M. gọi tên đây là "bạo lực tinh thần có tổ chức". Nhưng điều khiến tôi trăn trở không kém, là cách các bên đang xử lý lại đang vô tình tạo thêm những tổn thương mới cho chính những đứa trẻ mà chúng ta đều muốn bảo vệ", ông chia sẻ.

Như vậy, đâu là cách để nhà trường, những phụ huynh trong câu chuyện có thể cùng ngồi lại và chọn một hướng đi đúng đắn hơn?

"Nguyên tắc đầu tiên, và không thể nhân nhượng: phẩm giá ở đây là của cả bé M. (nạn nhân) lẫn 8 em đã viết giấy. Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đây là điểm then chốt của khoa học giáo dục và tâm lý trẻ em hiện đại", thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân nói.

Ông phân tích cụ thể hơn: "Các em 10-11 tuổi đang ở giai đoạn tiền vị thành niên, vùng vỏ não trước trán (prefrontal cortex), bộ phận chịu trách nhiệm ra quyết định, kiểm soát xung động và lường trước hậu quả, vẫn chưa phát triển đầy đủ, và sẽ tiếp tục trưởng thành đến giữa độ tuổi hai mươi. Các em "học từ TikTok, Facebook mà không hiểu hết ý nghĩa" như chính hiệu trưởng mô tả. Có em chọn hùa theo vì sợ bị cô lập khỏi nhóm bạn, đó là áp lực đồng đẳng (peer pressure) rất mạnh ở lứa tuổi này. Điều này không phải lời biện minh cho hành vi sai. Đây là căn cứ khoa học thần kinh để chúng ta chọn cách can thiệp phù hợp với não bộ đang phát triển của trẻ, không áp dụng mức xử lý dành cho người trưởng thành có đầy đủ năng lực nhận thức và tự chủ".

Đồng thời, ông nhấn mạnh, trong tâm lý học học đường hiện đại, xử lý bạo lực học đường không đặt câu hỏi "ai đúng, ai sai" lên đầu, mà đặt câu hỏi: làm sao để phục hồi phẩm giá nạn nhân, ngăn tái diễn, và giúp người gây hại thực sự sửa đổi từ bên trong - đây mới là tinh thần cốt lõi của công lý phục hồi (restorative justice).

Thạc sĩ giáo dục Lương Dũng Nhân, Giám đốc đào tạo Hệ thống giáo dục ATY, nhà tham vấn tâm lý, nhìn nhận đây cũng là ông lo ngại nhất trong tiến trình xử lý vụ việc nhóm học sinh viết giấy nhục bạn. Có 4 biểu hiện mà người lớn vô tình lặp lại chính cơ chế gây xấu hổ trước nhiều người (public shaming) mà họ đang phê phán ở các em. Một là, thông báo của nhà trường trên cổng thông tin điện tử ban đầu công khai tên bé M. nạn nhân, trong khi tên 8 em viết giấy nhục mạ bạn được giữ kín. Dù với thiện chí bảo vệ danh tính em vi phạm, việc này lại gây tái thương tổn cho chính nạn nhân.

Hai là, theo ông Lương Dũng Nhân, yêu cầu 8 em xin lỗi lặp lại nhiều lần trước mặt ban giám hiệu và phụ huynh là một hình thức gây xấu hổ trước nhiều người (public shaming). Nghiên cứu về kỷ luật phục hồi tại trường học - đặc biệt từ công trình của John Braithwaite và Eliza Ahmed về "quản lý xấu hổ" - cho thấy một ranh giới rất mong manh: xấu hổ mang tính hòa nhập (giúp đứa trẻ hiểu hành vi sai, sửa chữa, và trở lại cộng đồng) khác hoàn toàn với xấu hổ mang tính loại trừ (gắn nhãn lên nhân cách đứa trẻ, khiến em xa rời cộng đồng và có nguy cơ lặp lại hành vi lệch chuẩn với hình thức tinh vi hơn). Xin lỗi lặp đi lặp lại trước đám đông - dù là riêng tư theo quan niệm của phụ huynh nạn nhân - thường rơi vào loại thứ hai.

"Ba là, đưa vụ việc lên mạng xã hội, dù với mục đích cảnh tỉnh cộng đồng, đang khiến tất cả đứa trẻ liên quan - bao gồm cả nạn nhân - bị phơi bày trên không gian số. Các em sẽ lên lớp 6 cùng nhau rồi trưởng thành với dấu vết kỹ thuật số này theo suốt chặng đường phía trước. Bốn là, phụ huynh 8 em dùng văn bản pháp lý để "bảo vệ con" cũng có nguy cơ trở thành một dạng phòng thủ tránh né trách nhiệm, khiến chính con mình bỏ lỡ cơ hội quan trọng nhất trong đời: học cách đối diện với hậu quả của hành vi và sửa sai bằng hành động cụ thể. Cả 4 hành động trên đều xuất phát từ thiện chí. Nhưng trong giáo dục và tâm lý, thiện chí không đủ. Chúng ta cần kiến thức khoa học và năng lực tự điều hòa của người trưởng thành để không bị cảm xúc cuốn đi", thạc sĩ giáo dục, nhà tham vấn tâm lý nhấn mạnh.

Ông Lương Dũng Nhân cho biết, can thiệp bạo lực học đường hiệu quả, theo khung hệ thống hỗ trợ đa tầng (Multi-Tiered System of Supports, MTSS) được StopBullying.gov, cơ quan phòng chống bắt nạt của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ, khuyến nghị, gồm 3 tầng đồng thời tiếp cận 3 đối tượng quan trọng: nạn nhân, người gây hại, và những người chứng kiến.

Thứ nhất, tầng phổ quát. Sau vụ việc này, Trường tiểu học Phan Chu Trinh cần rà soát và tăng cường chương trình giáo dục kỹ năng xã hội - cảm xúc (Social-Emotional Learning, SEL) cho toàn trường, hiểu biết về bắt nạt, và đặc biệt là đào tạo vai trò người chứng kiến có trách nhiệm (upstander training). Đáng lưu ý, 4 trong 8 em không trực tiếp viết nhưng thấy sai mà không báo thầy cô. Các em chính là "bystander" - đây là điểm can thiệp then chốt để phòng ngừa bạo lực học đường ngay từ gốc.

Thứ hai, tầng nhóm liên quan (targeted tier): Cần tổ chức các buổi vòng tròn phục hồi cho 8 em, bé M. và một số bạn chứng kiến, do chuyên gia tâm lý học đường điều phối. Đây không phải phiên xử án, mà là không gian an toàn được hướng dẫn để các em lắng nghe cảm giác của nạn nhân, nhận biết hậu quả thực tế của hành vi và cùng đề xuất cách sửa chữa cụ thể. Nghiên cứu tại Mỹ, Úc và châu Âu đã cho thấy phương pháp này giảm tỷ lệ tái phạm đáng kể so với kỷ luật trừng phạt truyền thống, đồng thời phát triển năng lực đồng cảm và giải quyết xung đột ở các em.

Thứ ba, tầng cá nhân sâu (intensive tier): Bé M. cần được tham vấn tâm lý cá nhân để xử lý tổn thương và tái thiết cảm giác an toàn. Em đã nói với mẹ "không muốn đi học", đây là dấu hiệu không thể xem nhẹ. Bất kỳ em nào trong 8 em tham gia bắt nạt có dấu hiệu khó khăn sâu hơn (rối loạn điều hòa cảm xúc, chấn thương gia đình, từng là nạn nhân bị bắt nạt trước đó) cũng cần can thiệp chuyên sâu riêng.

Can thiệp ba tầng cần thời gian vài tháng với sự đồng hành của chuyên gia, không phải vài buổi họp rồi khép lại. Khoảnh khắc xin lỗi, nếu có, chỉ là một bước nhỏ trong cả tiến trình ấy.

Ông Lương Dũng Nhân nêu quan điểm: "Nhà trường cần mời chuyên gia tâm lý học đường đồng hành cả 3 tầng can thiệp, minh bạch tiến trình với phụ huynh các bên trong không gian riêng. Nhà trường cần xem đây là cơ hội để nâng cấp toàn bộ hệ thống phòng chống bắt nạt học đường chứ không chỉ xử lý riêng vụ việc này".

"Với phụ huynh bé M., tôi thật sự hiểu và đồng cảm với nỗi đau, sự bức xúc của một người mẹ khi nhìn con tổn thương. Nhưng ưu tiên cao nhất lúc này là phục hồi tâm lý của con, không phải tìm kiếm sự công nhận hay ủng hộ từ cộng đồng mạng - vì điều đó có thể khiến chính con tiếp tục bị phơi bày. Tôi mong chị dừng đăng tải trên mạng xã hội, dành thời gian hiện diện trọn vẹn bên con, cho con cảm giác an toàn nơi gia đình, và làm việc với chuyên gia tâm lý trẻ em. Với phụ huynh 8 em viết giấy làm tổn thương bạn, xin đừng để văn bản pháp lý trở thành bức tường ngăn con học bài học quan trọng nhất trong đời. Con các anh chị cần được dạy rằng sai lầm không định nghĩa con người, nhưng cách con sửa sai sẽ định nghĩa con trở thành ai. Hãy đồng hành con nhận trách nhiệm và sửa sai bằng hành động cụ thể. Đặc biệt, hãy rà soát lại môi trường mạng xã hội của con - nơi các em đã "học" những ngôn từ độc hại mà chính các em cũng chưa hiểu hết", ông Nhân chia sẻ.

Theo cập nhật của phóng viên Báo Thanh Niên, từ khuya qua 22.4, bản thông báo vụ việc xảy ra ở lớp 5/4 trên Cổng thông tin điện tử Trường tiểu học Phan Chu Trinh, phường Phú Thạnh, TP.HCM đã được cập nhật, tên bé M. đã được viết tắt. Trường thừa nhận "do sơ sót trong việc công khai thông tin của học sinh nên nhà trường điều chỉnh thông báo số 141/TB-THPCT (đã ghi tắt thông tin học sinh)". Vụ việc vẫn đang được nhà trường, phụ huynh các bên và các cơ quan chức năng phối hợp xử lý.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hết ngày 17/4, thí sinh Hà Nội kết thúc thời gian đăng ký thi lớp 10. Điểm mới của năm nay là các em được đăng ký trực tuyến, nhìn thấy số lượng nguyện vọng vào từng trường theo thời gian thực.

Theo ghi nhận của VnExpress lúc 23h30 ngày 17/4, THPT Bắc Lương Sơn nhận nhiều nguyện vọng nhất - hơn 7.600, xếp ngay sau với chênh lệch không đáng kể là THPT Tự Lập với hơn 7.500.

13 trường khác đều có hơn 5.000 đăng ký, gồm Thọ Xuân, Đại Mỗ, Minh Quang, Đại Cường... Đây chủ yếu là những trường nằm ở ngoại thành, nhiều năm lấy 3-5 điểm chuẩn mỗi môn, nên thường được học sinh đăng ký nguyện vọng 2 và 3.

Xét riêng số lượng nguyện vọng 1, THPT Yên Hòa được học sinh đăng ký nhiều nhất - gần 2.570, kế đó là Lê Quý Đôn - Hà Đông 2.295. Đây cũng là hai trường có tỷ lệ chọi (nguyện vọng 1 chia chỉ tiêu) cao nhất thành phố, lần lượt 1/3,36 và 1/3.

Những trường còn lại trong top 15 hầu hết nằm trong nhóm dẫn đầu điểm chuẩn (thường trên 8 điểm một môn) nhiều năm qua, như Kim Liên, Việt Đức, Phan Đình Phùng, Nhân Chính, Nguyễn Gia Thiều.

Riêng THPT Tùng Thiện, trường ba năm gần đây đều có điểm chuẩn dưới 7, bất ngờ đứng vị trí 12, xếp ngay trên là THPT Mỹ Đình.

Năm nay, 147.000 học sinh Hà Nội tốt nghiệp THCS, tăng 20.000 so với năm ngoái. Chỉ tiêu lớp 10 công lập là hơn 78.300, tương đương 55%.

Tin Gốc: Vnexpress

Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, chiều 12/6 nêu quan điểm trên tại họp báo về kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Theo ông, khi chấm bài, cán bộ chấm thi phải tôn trọng ý kiến, quan điểm mà thí sinh trình bày nếu các em bảo vệ được quan điểm đó, thậm chí phản biện lại nội dung đề yêu cầu.

"Đó là tính sáng tạo, bản lĩnh của các em", ông Thưởng nói. "Chúng ta hướng tới đào tạo con người có kiến thức, phẩm chất, năng lực, tự tin bộc lộ cá nhân trên quan điểm, nguyên tắc, khuôn khổ".

Bộ đã yêu cầu các tỉnh, thành chấm thi môn Ngữ văn cập nhật tiến độ và kết quả từng buổi chấm. Nếu thấy có hiện tượng bất thường như cùng một túi bài thi có quá nhiều điểm cao hoặc nhiều điểm thấp thì phải kiểm tra lại. Bộ cũng thành lập ban chấm kiểm tra đột xuất bất cứ hội đồng nào.

"Chúng ta phải hướng tới đảm bảo công bằng, khách quan nhất có thể", ông Thưởng nói.

Theo GS Nguyễn Ngọc Hà, Phó cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ đã họp với 34 tỉnh, thành về công tác chấm thi tốt nghiệp theo hướng tăng tính khách quan, có đổi mới ở môn Ngữ văn. Lần đầu tiên bài thi môn này được chấm bằng rubric - cách thức để tính công bằng được đảm bảo tốt nhất, giảm tính chủ quan.

"Chúng tôi đã tập huấn với cán bộ chấm thi toàn quốc về việc này", ông Hà nói.

Theo thông tin trên trang nghiệp vụ sư phạm của trường Đại học Sư phạm Hà Nội, rubric là bản mô tả cụ thể các tiêu chí đánh giá và mức độ đạt được của từng tiêu chí đó. Các mức độ thường được thể hiện dưới dạng thang mô tả hoặc kết hợp với thang số để nêu một cách chi tiết các mức độ người học đạt được.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra trong hai ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh. Điểm thi tốt nghiệp được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố sáng 1/7.

Tin Gốc: Vnexpress