Kết quả mới khiến giới nghiên cứu tin rằng, GJ 3378b nhiều khả năng là một hành tinh đá thay vì một hành tinh khí. Với khoảng cách chỉ 25 năm ánh sáng, đây trở thành một trong những mục tiêu hấp dẫn nhất để nghiên cứu khả năng tồn tại sự sống.
GJ 3378b thuộc nhóm “siêu Trái Đất” (super-Earth) – các hành tinh có kích thước lớn hơn Trái Đất, được giới khoa học đặc biệt quan tâm trong quá trình tìm kiếm sự sống ngoài Hệ Mặt Trời.
Theo nghiên cứu đăng trên The Astrophysical Journal, nhóm tác giả do nhà thiên văn học Paul Robertson (Đại học California, Irvine, Mỹ) dẫn đầu nhận định: “GJ 3378b là một trong những ngoại hành tinh có đặc điểm giống Trái Đất nhất từng được biết đến trong phạm vi 10 parsec (khoảng 32,6 năm ánh sáng) quanh Hệ Mặt Trời”.
Theo Robertson, so với đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng của Dải Ngân Hà, khoảng cách 25 năm ánh sáng gần như là một người hàng xóm ngay bên cạnh.
Tiêu chí để tìm “Trái Đất thứ hai”
Ngoài Trái Đất, sự sống còn tồn tại ở nơi nào khác trong vũ trụ? Thiên văn học hiện đại vẫn đang đi tìm lời giải cho câu hỏi này.
Các nhà khoa học đang tìm cách xác định những điều kiện giúp một hành tinh trở nên phù hợp với sự sống, từ loại sao mà nó quay quanh, cấu trúc của hệ hành tinh cho đến bầu khí quyển.
Tuy nhiên, “vùng có thể sinh sống” (habitable zone) luôn là tiêu chí đầu tiên được các nhà khoa học xem xét trước khi đánh giá những điều kiện phức tạp hơn.
Đây là khoảng cách thích hợp giữa hành tinh và ngôi sao chủ, nơi nhiệt độ cho phép nước tồn tại ở dạng lỏng trên bề mặt. Nếu hành tinh ở quá gần ngôi sao, nước sẽ bốc hơi hay nếu quá xa, nước sẽ đóng băng.
“Mọi dạng sống được biết đến trên Trái Đất đều cần nước, vì vậy đây luôn là tiêu chí đầu tiên”, Robertson cho biết.
Đến nay, Trái Đất vẫn là hành tinh duy nhất được xác nhận có sự sống. Vì thế, khi sàng lọc các ứng viên để nghiên cứu sâu hơn, giới khoa học thường ưu tiên những hành tinh đá – điều kiện tương đồng với Trái Đất.
Vì sao GJ 3378b trở nên đặc biệt?
Ngay từ khi được phát hiện năm 2024, GJ 3378b đã thu hút sự chú ý vì chu kỳ quay quanh sao chủ khoảng 24,73 ngày, nằm trong vùng tiềm năng sinh sống quanh ngôi sao lùn đỏ.
Tuy nhiên, khối lượng của GJ 3378b vẫn là một ẩn số. Trong nghiên cứu ngoại hành tinh, mốc khoảng 5 lần khối lượng Trái Đất được xem là ranh giới tương đối để phân biệt hai nhóm hành tinh có đặc điểm khác nhau.
Các hành tinh nhỏ hơn ngưỡng này thường thuộc nhóm siêu Trái Đất với bề mặt đá, trong khi những hành tinh lớn hơn nhiều khả năng thuộc nhóm mini-Neptune, bao quanh bởi lớp khí quyển dày.
Ước tính ban đầu cho rằng GJ 3378b đạt khối lượng khoảng 5,3 lần Trái Đất, tức nằm ngay sát ranh giới giữa hai nhóm.
Để làm rõ điều này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng nhiều kính thiên văn trên mặt đất và ngoài không gian nhằm quan sát những dao động rất nhỏ của ngôi sao do lực hấp dẫn từ hành tinh gây ra.
“Muốn phát hiện những hành tinh khối lượng nhỏ, chúng ta phải tìm được những tín hiệu cực kỳ yếu. Nếu thiết bị quan sát không đủ chính xác thì sẽ không thể phát hiện được”, nhà thiên văn học Michael Endl (Đại học Texas tại Austin) cho biết.
Các phép đo mới cho phép nhóm nghiên cứu xác định chính xác hơn quỹ đạo và khối lượng của GJ 3378b.
Hành tinh này thực tế chỉ mất 21,45 ngày để hoàn thành một vòng quay quanh sao chủ, ngắn hơn so với ước tính ban đầu, vẫn nằm vững trong vùng có thể sinh sống.
“Siêu Trái Đất này nhận khoảng 90% lượng bức xạ từ ngôi sao chủ so với lượng bức xạ Trái Đất nhận được từ Mặt Trời. Nó nằm đúng trong khoảng điều kiện lý tưởng,” Robertson cho biết.
Quan trọng hơn, khối lượng được điều chỉnh xuống còn 2,3 lần khối lượng Trái Đất, củng cố khả năng đây là một hành tinh đá.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc hành tinh chắc chắn có sự sống.
Muốn duy trì nước ở dạng lỏng trên bề mặt, hành tinh phải sở hữu bầu khí quyển. Hiện giới khoa học vẫn chưa biết GJ 3378b có điều kiện này hay không.
Ngoài ra, các sao lùn đỏ thường hoạt động mạnh hơn Mặt Trời, liên tục tạo ra các vụ bùng phát năng lượng và phun vật chất nhật hoa, có thể làm mất bầu khí quyển của các hành tinh quay gần.
Dù vậy, với những dữ liệu mới nhất, GJ 3378b đã vươn lên trở thành một trong những ứng viên hàng đầu để nghiên cứu khả năng tồn tại sự sống ngoài Hệ Mặt Trời.
“GJ 3378b đưa chúng ta tiến thêm một bước trong việc hiểu rõ các ‘hàng xóm’ của Hệ Mặt Trời và biết được hành tinh nào có thể phù hợp với sự sống”, Endl chia sẻ.
Sáng 22/6, tại khu vực chợ Xuân Hòa (phường Xuân Hoà, Phú Thọ), do tranh chấp chỗ ngồi bán hàng, bà Nguyễn Thị Q. (SN 1963, bán rau) và mẹ con chị Nguyễn Thị Th. (bán hải sản) đã xảy ra xô xát.
Theo nhân chứng đã kể lại và đoạn video ghi lại sự việc và cho thấy chị Th. đã lấy chiếc máy xịt nước dùng để rửa hải sản rồi xịt thẳng vào mặt bà Q. Chứng kiến sự việc, nhiều người đã đứng ra can ngăn và đưa nạn nhân đi cấp cứu. Vụ việc đang tiếp tục được cơ quan chức năng điều tra làm rõ.
Theo thông tin từ bệnh viện nơi bệnh nhân đang điều trị, khi nhập viện, bệnh nhân đau nhức nhiều ở cả hai mắt và vùng mặt. Dù tỉnh táo, người bệnh có nhiều vết thương ở khu vực mặt, mắt. Đến thời điểm hiện tại, các tổn thương đã được xử lý, sức khỏe bệnh nhân tạm thời ổn định nhưng vẫn cần tiếp tục theo dõi, chăm sóc tại viện.
Trong đời sống thường nhật, các thiết bị có đầu xịt nước áp lực cao được ứng dụng nhiều trong sinh hoạt và sản xuất, do vậy, nhiều người dễ chủ quan và coi máy xịt rửa áp lực cao như một thiết bị gia dụng thông thường. Tuy nhiên, về bản chất, đây vẫn là thiết bị phóng nước với lực rất lớn.
Áp lực nước nguy hiểm đến mức nào?
Mức độ nguy hiểm của tia nước áp lực cao phụ thuộc vào nhiều yếu tố: áp suất, vận tốc dòng nước, kích thước đầu phun, khoảng cách từ vòi phun đến cơ thể, thời gian tiếp xúc và việc dòng nước có mang theo hạt mài hay hóa chất hay không.
Thông thường, các máy xịt rửa gia đình có áp suất khoảng 1.300-2.500 PSI. Ở mức thấp, dòng nước có thể gây trầy xước, bầm tím hoặc rách da nếu để quá gần. Từ khoảng trên 2.000 PSI, nguy cơ chấn thương tăng rõ rệt, đặc biệt là chấn thương do dòng nước áp lực cao xuyên qua da.
Loại chấn thương này nguy hiểm ở chỗ vết thương bên ngoài đôi khi rất nhỏ, khiến người bị nạn nghĩ rằng không nghiêm trọng. Nhưng bên dưới da, nước, không khí, bụi bẩn hoặc hóa chất có thể đã bị ép sâu vào mô, cơ, mạch máu và dây thần kinh. Điều này có thể gây đau dữ dội, nhiễm trùng, tổn thương mô, thậm chí cần can thiệp phẫu thuật.
Ở các thiết bị áp lực cao hơn, đặc biệt là máy công nghiệp, tia nước có thể gây vết cắt sâu, làm tổn thương tay, chân, mắt hoặc các bộ phận khác. Với máy cắt tia nước công nghiệp, nếu để cơ thể đi vào đường cắt, hậu quả có thể tương tự hoặc nghiêm trọng hơn nhiều so với bị lưỡi dao sắc cứa vào.
Một số bộ phận khác cũng có thể bị tổn thương khi sử dụng các thiết bị tạo ra dòng nước cao áp như: mắt có thể bị đau, rách, thậm chí mù loà do tia nước trực tiếp hoặc các mảnh vật liệu bắn ngược; tai có thể bị ảnh hưởng vì tiếng ồn lớn khi máy xịt cao áp hoạt động trong thời gian dài...
Nguyên tắc an toàn khi sử dụng thiết bị nước áp lực cao
Nguyên tắc quan trọng nhất khi sử dụng thiết bị nước áp lực cao là không bao giờ chĩa vòi phun vào người, vật nuôi hoặc chính bản thân mình. Ngay cả khi chỉ bị xịt trong thời gian ngắn, dòng nước cũng có thể gây chấn thương nếu khoảng cách quá gần hoặc đầu phun tạo tia quá tập trung.
Người dùng cần đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất, kiểm tra tình trạng dây dẫn, đầu phun, nguồn điện và các khớp nối trước khi vận hành. Với máy dùng điện, cần đặc biệt chú ý nguy cơ rò điện trong môi trường ẩm ướt. Với máy chạy xăng, không nên dùng trong nhà, gara kín hoặc nơi thông gió kém do tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khí carbon monoxide.
Ở môi trường sử dụng thiết bị nước áp lực cao, người dùng nên mang kính bảo hộ, giày đế cao su, găng tay chắc chắn, quần áo dài tay và tránh để lộ da ở những vùng dễ bị tia nước quét qua; với các loại máy có tiếng ồn lớn cần trang bị thêm thiết bị bảo vệ thính giác.
Ngoài ra, không nên dùng máy áp lực cao để vệ sinh cơ thể, rửa tay, rửa chân hay đùa nghịch, không đứng quá gần bề mặt đang xịt vì nước và mảnh vụn có thể bắn ngược lại. Đồng thời, người lớn cần để thiết bị và dòng nước áp lực cao tránh xa trẻ em.
Theo tờ báo Thairath, sự việc xảy ra tại xã Thong Lang (tỉnh Nakhon Nayok) vào cuối tuần trước, khi cụ bà Sawang Prakatphon, 69 tuổi, đang nằm ngủ trên võng thì bất ngờ bị một con rắn hổ mang cắn vào tay.
Chia sẻ với phóng viên, bà Prakatphon cho biết khi nằm ngủ trên võng, hai tay của bà buông thõng xuống đất nên bị con rắn trườn qua cắn trúng. Cú cắn đau khiến bà tỉnh giấc.
Ban đầu, cụ bà đã bị giật mình khi nhìn thấy con rắn độc, nhưng bà đã nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, sử dụng con dao trong nhà chém liên tiếp cho đến khi giết chết con rắn.
Cụ bà Prakatphon sau đó nhờ con gái chở mình đến bệnh viện, không quên mang theo xác con rắn đã cắn mình để các bác sĩ định danh và sử dụng loại huyết thanh kháng nọc rắn phù hợp.
Con rắn được xác định là một cá thể rắn hổ đất, một trong những loài rắn hổ mang phân bố khá phổ biến tại Thái Lan. Việc định danh con rắn nhanh chóng đã giúp các bác sĩ sử dụng loại huyết thanh phù hợp, cứu mạng cụ bà Prakatphon.
Rắn hổ đất, còn có tên gọi là rắn hổ mang một mắt kính, rắn hổ phì… tên khoa học Naja kaouthia. Loài rắn này phân bố từ Ấn Độ, Bangladesh đến một phần nhỏ phía Tây Nam Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Việt Nam…
Tại nước ta, rắn hổ đất được phân bố tại khu vực miền Trung, Tây Nguyên và các tỉnh, thành ở phía Nam.
Rắn hổ đất có thể sống ở nhiều môi trường khác nhau, bao gồm cả rừng ngập mặn, ruộng lúa, đầm lầy, đồng cỏ, khu vực đất nông nghiệp… Rắn cũng có thể được bắt gặp ở những khu vực con người sinh sống, bao gồm cả ở những thành phố, do vậy chúng có thể chạm mặt với con người.
Rắn hổ đất thường dài từ 1,3 đến 1,5 m và có thể dài đến hơn 2 m nhưng hiếm gặp. Màu sắc da của rắn hổ đất cũng thường đậm màu, đôi khi có màu đen tuyền.
Khi cảm thấy bị đe dọa, rắn hổ đất sẽ ngóc cao đầu và phình rộng mang. Phía sau của phần mang có thể quan sát thấy một hoa văn hình tròn giống như mắt kính. Thức ăn của loài rắn này bao gồm động vật gặm nhấm, cá, ếch và cả một số loài rắn khác…
Rắn hổ đất cũng có thể phun nọc để tấn công kẻ thù, nhưng chúng chủ yếu sử dụng răng nanh để cắn và tiêm nọc độc.
Tại Thái Lan có hơn 220 loài rắn, trong đó có khoảng hơn 30 loài rắn sở hữu nọc độc chết người.
Có 4 loài rắn hổ mang khác nhau được phân bố tại Thái Lan (không kể rắn hổ chúa vì đây là loài rắn không thuộc chi rắn hổ mang thực sự), bao gồm rắn hổ mang một mắt kính (còn gọi là rắn hổ đất), rắn hổ mang phun nọc Sumatra, rắn hổ mang phun nọc Đông Dương (còn gọi là rắn hổ mèo) và rắn hổ mang Trung Quốc. Đây đều là những loài rắn sở hữu nọc độc chết người.
Một nghiên cứu của Đại học Chulalongkorn (trụ sở tại Bangkok) cho biết mỗi năm có khoảng 7.000 người bị rắn cắn tại Thái Lan, khiến ít nhất 30 người thiệt mạng. Các loài hổ mang là thủ phạm gây ra số vụ rắn độc cắn nhiều nhất tại quốc gia này.
Cần làm gì nếu bị rắn độc cắn?
Theo các chuyên gia, trong trường hợp bị rắn độc cắn trúng, cần phải giữ nạn nhân bình tĩnh, tránh vận động nhiều khiến tim đập nhanh, đặt vị trí vết cắn thấp hơn tim để tránh nọc độc lan truyền nhanh hơn.
Các loài rắn độc thường sở hữu nọc độc khác nhau (nọc độc gây tê liệt thần kinh hoặc nọc độc máu gây hoại tử), do đó không nên sơ cứu nạn nhân bằng cách băng ga rô vì điều này có thể khiến vết thương bị hoại tử trầm trọng hơn. Cần phải lập tức đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được chăm sóc vết thương đúng cách.
Những biện pháp như rạch vết thương, hút chất độc, đắp lá thuốc hoặc sơ cứu không đúng cách… có thể khiến tình trạng nạn nhân càng thêm nghiêm trọng.
Hiện tại đã có huyết thanh giải độc cho vết cắn của các loài rắn độc phổ biến. Trong trường hợp không có huyết thanh kháng nọc hoặc không rõ loài rắn độc nào đã cắn, các bác sĩ sẽ điều trị bệnh nhân dựa vào triệu chứng giúp giảm nguy cơ tử vong và không để lại hậu quả sau khi bị rắn cắn.
Theo nghiên cứu do mạng lưới khoa học World Weather Attribution (WWA) công bố, đợt nắng nóng liên tiếp phá vỡ hàng loạt kỷ lục tại châu Âu trong tuần qua gần như "không thể xảy ra" nếu quay trở lại 50 năm trước.
Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra là nguyên nhân chính khiến hiện tượng này trở nên cực đoan hơn.
WWA nhận định đây là một trong những đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận tại khu vực.
Phần lớn châu Âu đang chịu ảnh hưởng của hiện tượng "vòm nhiệt" (heat dome), khiến khối không khí nóng bị giữ lại phía trên lục địa trong nhiều ngày liên tiếp, làm nhiệt độ và độ ẩm tăng lên mức cực đoan.
Dù hiện tượng này không hiếm gặp, cường độ của đợt nắng nóng lần này được đánh giá là bất thường.
Hàng loạt kỷ lục nhiệt độ tiếp tục bị phá vỡ trong tuần qua. Pháp ghi nhận ngày nóng nhất trong lịch sử vào thứ Tư, vượt kỷ lục vừa được thiết lập một ngày trước đó.
Vương quốc Anh ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng có trong tháng 6 vào thứ Tư và tiếp tục phá kỷ lục này vào thứ Năm. Tây Ban Nha trải qua hai ngày tháng 6 nóng nhất lịch sử vào thứ Hai và thứ Ba, trong khi Thụy Sĩ cũng ghi nhận nhiệt độ tháng 6 cao nhất từ trước đến nay vào thứ Năm.
Để đánh giá vai trò của biến đổi khí hậu, các nhà khoa học WWA kết hợp dữ liệu quan trắc và dữ liệu dự báo, phân tích ba ngày và ba đêm nóng nhất trong đợt nắng nóng trên phạm vi rộng ở châu Âu. Kết quả được so sánh với các đợt nắng nóng lớn năm 1976 và 2003 - thời điểm nhiệt độ trung bình toàn cầu thấp hơn hiện nay.
Theo nhóm nghiên cứu, trong 50 năm qua, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã tăng khoảng 1,1 độ C, làm gia tăng đáng kể khả năng xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan.
Nghiên cứu cũng cho thấy nhiệt độ ban đêm đang tăng lên ở mức đáng lo ngại. Từ đêm thứ Tư sang sáng thứ Năm, Pháp trải qua đêm nóng nhất từng được ghi nhận. Nắng nóng ban đêm đặc biệt nguy hiểm vì cơ thể không có đủ thời gian để hạ nhiệt và phục hồi.
Theo báo cáo, các đợt nóng ban đêm với cường độ như hiện nay ở châu Âu có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 100 lần so với năm 2003 - thời điểm đợt nắng nóng lịch sử khiến hơn 70.000 người thiệt mạng.
WWA cũng đánh giá tác động của độ ẩm đối với sức khỏe con người. Phân tích dữ liệu tại 854 thành phố thuộc 30 quốc gia châu Âu cho thấy 45% số thành phố đã hoặc dự kiến sẽ phá kỷ lục về chỉ số nhiệt độ cầu ướt (Wet Bulb Globe Temperature - WBGT).
WBGT phản ánh tổng hợp ảnh hưởng của nhiệt độ không khí, độ ẩm, bức xạ mặt trời và gió, qua đó đánh giá mức độ căng thẳng nhiệt đối với cơ thể. Chỉ số này càng cao, khả năng cơ thể tự làm mát thông qua tiết mồ hôi càng suy giảm, làm tăng nguy cơ kiệt sức do nóng và sốc nhiệt.
Các nhà khoa học nhận định mùa hè năm nay cho thấy khi mức nóng lên toàn cầu đạt khoảng 1,4 độ C, nắng nóng cực đoan đã tiến gần giới hạn ứng phó của xã hội.
Dù chưa có thống kê chính thức, nhiều quốc gia đã ghi nhận hàng trăm trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng.
Tại Tây Ban Nha, hệ thống giám sát tử vong của nước này ghi nhận 212 trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng trong bốn ngày, theo số liệu công bố hôm thứ Năm. Tại Pháp, ít nhất 48 người chết đuối trong tuần qua khi tìm cách giải nhiệt.
Đợt nắng nóng cũng khiến hàng nghìn trường học phải đóng cửa, làm gián đoạn giao thông đường sắt, gây mất điện và buộc nhiều điểm du lịch phải tạm ngừng đón khách.
Các nhà khoa học cảnh báo châu Âu hiện là lục địa nóng lên nhanh nhất thế giới. Nếu việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch không sớm được cắt giảm, những đợt nắng nóng cực đoan sẽ tiếp tục xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và khắc nghiệt hơn.
