Sáng ngày cuối tháng 6, chị Nguyễn Thị Kim Trinh, 50 tuổi, thức dậy trong tiết trời se lạnh của Đà Lạt. Hôm qua chị vừa vào rừng thông hái nấm nên sáng nay không có kế hoạch gì ngoài việc ngồi nhà nhâm nhi cà phê, ngắm cảnh. Đã hai tháng nay chị dừng chân ở “xứ sở ngàn thông” này. “Tôi chắc chắn không ở đây lâu nhưng chưa biết điểm dừng chân tiếp theo ở đâu”, Kim Trinh nói.
Tháng 8/2024, khi đang làm thông dịch viên cho một tập đoàn kỹ thuật của Nhật Bản chị xin nghỉ phép đi châu Âu du lịch một tháng nhưng không được chấp thuận. Chị nộp đơn xin thôi việc đồng thời nghỉ hưu luôn.
“Thực ra tôi chỉ nghỉ hưu sớm hơn kế hoạch hai năm”, chị nói. Trước đó, chị Trinh nhận ra sẽ là sai lầm nếu dành những năm tháng sung sức nhất để tích lũy rồi mới nghỉ hưu để tận hưởng cuộc sống vì lúc đó sức khỏe không cho phép. Chị đặt mục tiêu rời thị trường lao động sớm hơn.
Lối sống tối giản
Từ năm 2015, chị Trinh điều chỉnh lối sống để chuẩn bị tài chính. Chị ngừng mua sắm, thanh lọc tủ quần áo và ưu tiên tự nấu ăn. Nhờ sở hữu nhà riêng tại TP Thủ Đức, chị không mất chi phí thuê nhà, duy trì sinh hoạt phí dưới 5 triệu đồng mỗi tháng trong nhiều năm. Chị cũng tối giản các mối quan hệ xã hội, hạn chế các buổi tiệc tùng, gặp gỡ xã giao.
Người phụ nữ 48 tuổi chia tài chính thành ba quỹ: sinh hoạt dự phòng cho 10 năm (từ khi nghỉ việc đến lúc chính thức được nhận lương hưu) khoảng 150-200 triệu đồng mỗi năm, quỹ du lịch một tỷ đồng và sổ tiết kiệm dự phòng y tế. Với 19 năm đóng bảo hiểm xã hội trên mức lương toàn phần, chị tính toán sẽ nhận lương hưu hơn 50% khi đủ tuổi quy định, tạo lớp bảo vệ an toàn tài chính khi về già.
Hiện tại, khoản tiền cho thuê nhà tại TP Thủ Đức giúp chị chi trả phí lưu trú khi đi du lịch, cùng thu nhập từ kênh YouTube cá nhân. “Mặc dù nghỉ hưu đột ngột khiến tôi bị thâm hụt thu nhập hai năm qua, cuộc sống của tôi vẫn không bị ảnh hưởng bởi đã có chuẩn bị từ sớm”, chị nói.
Hành trình xê dịch
Trước khi nghỉ hưu, chị Trinh từng cùng một nhóm bạn định mua đất lập làng ở ven Đà Lạt để dưỡng già, nhưng kế hoạch bất thành. Chị quyết định trong giai đoạn còn khỏe của cuộc đời sẽ sống xê dịch với nguyên tắc: nơi nào đang vào mùa đẹp nhất thì đến đó sống.
Sau khi nghỉ việc, chị thực hiện chuyến đi kéo dài 4 tháng qua 5 quốc gia châu Âu, sau đó tới Thổ Nhĩ Kỳ, Morocco và Lào. Trở về Việt Nam, chị tiếp tục áp dụng nguyên tắc: nơi nào đang vào mùa đẹp nhất thì đến đó.
Chị đón Tết tại Phú Quốc, lưu trú 45 ngày tại Đà Nẵng, Hội An. Sau đó, chị mua xe máy thực hiện chuyến đi độc hành 9 tháng xuyên các tỉnh miền Trung lên vùng Đông – Tây Bắc.
Chuyến đi mang lại cho chị nhiều trải nghiệm bất ngờ. Trên đường từ Pù Luông (Thanh Hóa) đến Mộc Châu (Sơn La), thấy thích cảnh đẹp của những thung lũng mùa mận chín ở Vân Hồ, chị đổi kế hoạch để ở lại lâu hơn. Tại Sa Pa, chị lưu trú 45 ngày, ở qua 6 homestay, dành phần lớn thời gian đi bộ và sống chậm.
Hành trình du mục cũng có những khoảnh khắc thót tim. Chị từng chạy 120 km dọc cung đường biên giới không nhà dân, không sóng điện thoại từ cửa khẩu Chi Ma (Lạng Sơn) đến Hoành Mô (Quảng Ninh). “Đường ở đây không hiện trên bản đồ, không có ai để hỏi”, chị kể. Phải mấy chục km sau mới gặp được đồn biên phòng chỉ lối quay lại khu dân cư.
Chuyến đi còn là những cuộc gặp gỡ truyền cảm hứng. Trên đèo Ô Quy Hồ (Lào Cai), chị gặp một phụ nữ gần 60 tuổi đang đạp xe vượt dốc. Người này vốn là nội trợ toàn thời gian và chỉ bắt đầu khám phá bản thân khi đã bước vào tuổi xế chiều. “Càng đi, tôi càng nhận ra cuộc sống này tươi đẹp và rộng lớn. Những cung đường khó đi hay những cuộc gặp bất ngờ đều khiến tôi thấy tự do hơn”, chị Trinh chia sẻ.
Kết thúc chuyến xuyên Việt, chị bay về TP HCM ăn Tết, sau đó về miền Tây, trở lại Phú Quốc và hiện tại là Đà Lạt.
Chi phí cho lối sống này linh hoạt theo nơi đến. Năm ngoái, chị tiêu 6 triệu đồng mỗi tháng tại Phú Quốc. Năm nay, mức chi phí tăng lên 20 triệu đồng mỗi tháng khi chị chọn dịch vụ cao cấp hơn. “Tôi kiểm soát tổng chi phí sinh hoạt mỗi năm ở mức 200 triệu đồng”, chị nói.
Chùm ảnh 9 tháng xuyên Việt của chị Kim Trinh.
Suốt hành trình, chị Trinh ghi lại những khoảnh khắc đời thường và đăng lên kênh YouTube. Kênh hiện có hơn 800 video, trở thành nơi kết nối với nhiều người trung niên trong nước lẫn Việt kiều đang ấp ủ ý định hồi hương.
Anh Michael, ở Mỹ gần 50 năm, bày tỏ sự ngưỡng mộ với bản lĩnh, khả năng độc lập của chị Kim. “Cái hay của chị Kim là nhìn thấy rõ sự lôi cuốn của đồng tiền, khi mình có được càng nhiều mình càng bị nó cuốn theo quỹ đạo không dứt ra được”, anh nói.
Nhiều người khác bày tỏ có mức thu nhập 30-50 triệu đồng mỗi tháng và đang kiệt sức vì áp lực công việc nhưng không đủ can đảm để bước ra khỏi vòng xoáy đó như chị Kim.
Giữa tháng 3, chị từ chối một dự án phiên dịch với mức lương 45 triệu đồng mỗi tháng. Chị cho biết ưu tiên hiện tại là sức khỏe và bản thân. “Tiền bao nhiêu cũng không đủ với người không biết đủ”, chị nói.
Sống xê dịch hai năm qua 34 tỉnh thành và 29 quốc gia, người phụ nữ 50 tuổi cho biết nội tâm hiện hoàn toàn cân bằng. Chị chú trọng ăn uống lành mạnh và lắng nghe cơ thể. Ngay cả khi đối mặt với rủi ro sức khỏe trong tương lai, chị đã chuẩn bị sẵn tâm lý đón nhận.
Từ Đà Lạt, chị lên kế hoạch đến Nepal vào tháng 9, lưu trú dưới chân dãy Himalaya khoảng 6 tuần, trước khi tiếp tục sang Ấn Độ với tấm vé một chiều chưa xác định ngày quay về.
Ngày 28-5, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức chia sẻ câu chuyện xúc động về L. - cô gái 19 tuổi hiến tạng cứu người sau khi qua đời.
Chia sẻ về cô con gái nhỏ, mẹ của L. cho biết từ năm học lớp 6, L. đã phải trải qua hai lần phẫu thuật não. Những tưởng tuổi thơ bệnh tật sẽ khiến em thu mình lại, nhưng không, cô gái nhỏ ấy luôn chọn cách sống vui vẻ, lạc quan và yêu thương mọi người.
Suốt những năm tháng điều trị bệnh, gần như chưa bao giờ em xin nghỉ học, trừ những lần phải tái khám. Những buổi ngoại khóa mà thầy cô lo em không đủ sức khỏe tham gia, em vẫn hào hứng có mặt.
Dù sức khỏe không thật sự tốt, ngày nào em cũng dậy từ 5h sáng phụ bố mẹ dọn hàng, giúp việc nhà. Có hôm mệt lả đi, em chỉ nằm nghỉ một chút rồi lại lo đỡ đần bố mẹ. Thấy bố đi làm về, em lại hỏi han: "Bố có uống nước không?", "Bố cần gì không?".
"Mọi người ai cũng quý con bé vì nó hiền lành, sống tình cảm và rất tâm lý", mẹ L. nghẹn ngào kể.
Các bác sĩ điều trị cũng dành cho em tình cảm đặc biệt. Một bác sĩ đã theo dõi em suốt nhiều năm xúc động nói: "Tôi chết đứng khi biết tin. Một bệnh nhân đã vượt qua bệnh tật bằng nghị lực phi thường, lúc nào cũng vui vẻ, gần gũi… Tôi thực sự rất thương bạn ấy".
Điều khiến người thân day dứt nhất là những lời nói của L. khi còn khỏe mạnh: "Mẹ ơi, sau này con cho người ta mắt được không?", "Mẹ ơi, có ai nhận tim của con không?".
Người mẹ khi ấy chỉ nghĩ con gái nói chơi nên gạt đi. Một bên mắt của em nhìn không rõ sau những lần phẫu thuật, vậy mà em vẫn hồn nhiên bảo: "Một bên còn nhìn được thì con cho người ta".
Không ai ngờ những câu nói ấy lại trở thành di nguyện cuối cùng. Giữa nỗi đau tột cùng, bố mẹ nhớ lại những điều con từng nhắc tới suốt nhiều năm.
Và rồi gia đình quyết định trao đi những phần cơ thể còn khỏe mạnh của em để cứu sống những người khác.
"Thôi thì những gì còn sử dụng được của con, hãy cho người khác cơ hội sống… để một phần cơ thể của con vẫn còn ở lại với cuộc đời này", người mẹ bật khóc.
Một cô gái 19 tuổi đã khép lại tuổi thanh xuân bằng nghĩa cử đẹp đẽ nhất, trao sự sống cho người khác. Em ra đi, nhưng trái tim nhân hậu ấy vẫn đang tiếp tục đập, đôi mắt ấy vẫn đang nhìn ngắm cuộc đời theo một cách khác. Và ở đâu đó, sự sống mà em để lại sẽ tiếp tục viết tiếp những hy vọng mới.
Nhờ quyết định cao cả của L. và sự đồng thuận đầy nhân văn của gia đình, các y bác sĩ đã thực hiện lấy và ghép thành công nhiều mô, tạng để cứu sống người bệnh.
Trái tim của em đã hồi sinh một sự sống khác, lá gan được chia ghép cho một người lớn và một bệnh nhi, hai quả thận được trao cơ hội sống cho hai bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, lá phổi và giác mạc của em cũng tiếp tục hành trình mang lại hy vọng cho những người đang từng ngày chờ đợi phép màu.
Trong chiến tranh, khu vực đèo Hải Vân bị bom đạn phá hủy nặng nề. Khi những vụ sạt lở diễn ra liên tiếp ở các tỉnh thành miền Trung trong năm 2020 thì cánh rừng Bắc Hải Vân, Huế vẫn đứng vững và xanh tươi.
Bắc Hải Vân là khu rừng ở phía Nam thành phố Huế, một nơi đặc biệt có giá trị về đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường. Rừng nằm trong vùng giao thoa sinh học giữa các luồng thực vật từ phía Bắc xuống và từ phía Nam lên. Nơi đây đã hình thành nên một hệ sinh thái đa dạng, phong phú, có nhiều loài động thực vật thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm cần được ưu tiên bảo vệ.
Lịch sử của Bắc Hải Vân là những trảng cỏ tranh, lau lách và cây đót. Đến mùa đót, cư dân sống ven rừng vào khai thác đem về bán rồi lại đốt rừng triền miên để lấy tranh. Đất rừng ngày càng thoái hóa. Đến mùa khô, khu rừng đứng trước nguy cơ cháy, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Những năm 1987 và 1988, chính quyền Bình Trị Thiên cũ đầu tư trồng rừng trên diện tích cỏ tranh bằng keo lá tràm. Ba năm sau, rừng keo lá tràm khép tán, phủ xanh.
Năm 1994, với sự giúp đỡ của Ban quản lý dự án PAM 4304, Ban quản lý (BQL) rừng Bắc Hải Vân đã tiến hành trồng 21,3ha thử nghiệm các loài cây bản địa bằng nguồn vốn hỗ trợ của dự án. Một năm sau, cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Họ cũng rút ra được một số kinh nghiệm về kỹ thuật.
Để giải quyết khó khăn về vốn và đáp ứng yêu cầu mở rộng không gian dinh dưỡng, ánh sáng cho cây bản địa, BQL dự án đề xuất tỉa thưa kết hợp lợi dụng sản phẩm trung gian keo lá tràm làm nguyên liệu. Từ năm 1995 trở đi, nguồn vốn đầu tư trồng rừng cây bản địa chủ yếu là nguồn thu từ tỉa thưa rừng keo và có một phần vốn hỗ trợ của chương trình các dự án.
Với phương thức "lấy sản phẩm rừng trồng lại rừng", đến nay có 406,7ha cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm được trồng và chăm sóc từ nguồn thu tỉa thưa rừng trồng tại tiểu khu 250. Việc trồng cây bản địa dưới tán rừng keo lá tràm là một mô hình điển hình ở Bắc Hải Vân.
Trong ký ức của anh Trần Quốc Hùng, Phó giám đốc BQL rừng phòng hộ Bắc Hải Vân, đó là những ngày họ trực tiếp vào các khu vực rừng tự nhiên lựa chọn cây giống như chò chỉ, trâm, dầu rái, gõ, lim xanh... để theo dõi thu hái hạt hoặc bứng cây tái sinh đưa về gieo ươm.
Những hạt giống, cây con được đem về gieo ươm. Đến thời điểm thích hợp, họ lại gánh gồng, mang vác vượt núi đi trồng rừng. Thành quả đến giờ toàn khu rừng có hơn 40 loài cây bản địa sinh trưởng và phát triển tốt. Một số loài cây thích nghi với điều kiện lập địa sau khi được mở tán keo, chăm sóc, tạo ra khu rừng trồng nhiều tầng tán, góp phần đẩy nhanh phục hồi rừng Bắc Hải Vân.
"Nhờ những sự nỗ lực của các thành viên qua nhiều thời kỳ, sự cần mẫn chăm sóc và bảo vệ đã phục hồi, tạo nên một khu rừng xanh tốt. Mô hình này đã được các đơn vị lâm nghiệp trong nước và các tổ chức quốc tế tham quan học tập và đánh giá cao", ông Hùng tự hào nói.
Để Bắc Hải Vân phát triển tốt, bền vững không chỉ thành quả của hành trình trồng, mà đó còn là những bước chân của các thành viên luôn luồn lách bảo vệ rừng.
Rừng ở đây xanh tốt, muôn thú bình an là có cả máu và nước mắt của đội tuần tra bảo vệ. Khu vực đèo Hải Vân có địa hình phức tạp, chia cắt mạnh, độ dốc cao nên người dân giáp ranh lợi dụng địa hình để khai thác trái phép lâm sản, săn bắt trái phép động vật hoang dã. Điều này dẫn đến nguy cơ tuyệt chủng nhiều loài động vật rừng hoang dã quý hiếm, gây suy giảm nghiêm trọng về đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng.
Lợi nhuận lớn từ việc săn bắt động vật hoang dã mang lại nên các đối tượng hoạt động vô cùng tinh vi, manh động, sẵn sàng chống người thi hành công vụ để tẩu thoát. Khi bị truy đuổi ban ngày, các đối tượng chuyển sang hoạt động cài đặt bẫy vào ban đêm.
Hai mươi năm trước, khi đang còn ngồi trong quán nước, anh Hùng từng bị một thanh niên dùng ly đánh một cú mạnh vào cổ. Anh phải nằm viện nửa tháng, với vết thương may 15 mũi. Anh nghĩ chắc do mấy đợt phục kịch bắt tang vật các đối tượng khai thác gỗ trái phép nên giờ bị trả thù.
Các thế hệ giữ rừng Bắc Hải Vân luôn trải qua sự phá hoại của đối tượng phá rừng, đặt bẫy thú. 5 năm trước, anh Nguyễn Văn Lương (36 tuổi), đội trưởng đội chuyên trách bảo vệ rừng, cũng đã bị một kẻ ném đá làm gãy sống mũi, thương tích lên đến 24%. Kẻ thủ ác sau đó bị kết tội 2 năm tù.
Lần khác, trong một chuyến cùng anh em chạy xe máy lên dựng ở bìa rừng, rồi đi sâu vào trong đẩy đuổi các đối tượng đặt bẫy thú, đến lúc quay trở về, chiếc xe máy của anh Lương và hai chiếc của đồng đội bị đốt cháy chỉ còn trơ khung sắt. Đồng lương họ ba cọc ba đồng, những anh em khác bèn gom góp ủng hộ để đồng đội mình mua xe mới.
Chuyện bị đánh, chém, đốt, phá xe diễn ra như cơm bữa ở cánh rừng Bắc Hải Vân. Trong câu chuyện của những người giữ rừng, xe máy của họ còn bị kẻ ác mở bình nhớt đổ cát vào. Chỉ cần không để ý, khởi động xe chạy là phải thay mới động cơ. Rất nhiều anh em ở đây đã lâm vào chuyện đó.
Còn việc chặt phá bánh xe, đập bể kính chiếu hậu là tổn hại nhỏ nhất mà những người giữ rừng ở đây phải gánh chịu. Nhưng vì khu rừng, họ không thể chùn bước.
Đi sâu vào rừng, những gốc cây cổ thụ hiện ra, vững chãi và lừng lững. Gốc cây, rễ cây bám chặt vào đất, vào đá giữ cho khu rừng tránh xói mòn. Những đàn voọc ngũ sắc chạy nhảy từ cây này sang cây khác, hú hét vang cả một góc rừng.
Những đội tuần tra vẫn hằng ngày băng đèo, lội suối đi canh gác. Những thế hệ cây mới tiếp tục được gieo mầm, trồng xuống tạo thành khu rừng với nhiều tầng tán, đem lại cảnh sắc, màu xanh tươi mát cho núi đồi.
Mới đây, đoạn video ghi lại cảnh một người phụ nữ - chủ trang trại - nghẹn ngào khi chứng kiến hàng nghìn con gà chết la liệt khiến nhiều người xót xa. Sau đó, gia đình đăng thông tin lên mạng xã hội, tìm người thu mua với giá rẻ, hy vọng vớt vát chút tiền.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, anh Nguyễn Phúc Thắng (trú thôn Trung, xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ), cho biết sự việc xảy ra vào 14h30 ngày 24/6. Thời điểm đó, vợ chồng anh phát hiện 6.000 con gà đang khoẻ mạnh bất ngờ chết la liệt tại trang trại của gia đình.
Theo anh Thắng, nguyên nhân nghi do sự cố về điện khiến hệ thống quạt thông gió và làm mát ngừng hoạt động.
Trong biên bản kiểm tra hiện trạng giữa gia đình, đại diện Phòng Kinh tế của xã Vĩnh Phú và thôn Trung, chị Nguyễn Thị Yến - vợ anh Thắng - cho biết, do sự cố mất điện lệch pha từ 14h, trang trại bị mất điện nhưng không có thông báo để gia đình chuẩn bị.
Sự việc gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế khiến hai vợ chồng anh Thắng mất ăn, mất ngủ.
"Vài ngày qua, tôi chỉ uống sữa, không ăn được gì. Mỗi con gà nặng 2kg, giá 150.000 đồng, ước tính, 6.000 gà chết, thiệt hại khoảng 900 triệu đồng", anh nói với phóng viên Dân trí.
Được biết, 6.000 con gà bị chết thuộc giống gà Ai Cập trắng, chuyên nuôi để lấy trứng. Loài này đòi hỏi mức nhiệt độ ổn định trong chuồng dao động quanh ngưỡng 27-28 độ C, tối đa không quá 30 độ C.
"Nếu hệ thống quạt thông gió, làm mát ngừng hoạt động, gà sẽ bị ngạt và chết trong 30 phút", anh Thắng cho biết.
Đến nay, toàn bộ số gà chết được bán rẻ cho các hộ nuôi cá để tránh ô nhiễm môi trường.
Gia đình anh Thắng đầu tư làm trang trại từ năm 2022. Trong đó, khu vực nuôi gà rộng 700m2. Trước khi xảy ra sự việc, anh chị có 7.000 con gà. Những con gà sống sót đều yếu hoặc không còn khả năng cho trứng.
Để có được cơ ngơi chăn nuôi như hiện nay, vợ chồng anh phải vay mượn, san lấp mặt bằng, đổ nhiều công sức. Hiện tại, họ chưa biết sẽ bắt đầu lại như thế nào.
"Vốn liếng dồn hết vào trang trại. Bây giờ, gia đình không có tiền để tái đàn, chưa biết tương lai sẽ như thế nào", người đàn ông bày tỏ.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Danh Sỹ (trưởng thôn Trung, xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ), xác nhận có sự việc 6.000 con gà của hộ anh Nguyễn Phúc Thắng bị chết tại trang trại của gia đình.
Sau khi nhận được tin, ông Sỹ báo cáo với UBND xã Vĩnh Phú. Cuối giờ chiều 24/6, đại diện Phòng Kinh tế của xã và trưởng thôn có cuộc làm việc với gia đình.
Kết luận trong biên bản kiểm tra hiện trạng ghi rõ, các bên ghi nhận ý kiến và báo cáo cấp có thẩm quyền để giải quyết.
"Chúng tôi đã ghi nhận sự việc. Nguyên nhân khiến 6.000 con gà bị chết cần cơ quan chức năng tìm hiểu và làm rõ", vị trưởng thôn cho hay.
