BBC ngày 12/6 cho biết đã ghi nhận thiệt hại tại 51 cơ sở quân sự ở Iran trong xung đột Trung Đông, dựa trên phân tích ảnh vệ tinh thương mại do các công ty của Mỹ và châu Âu chụp.
Các đường băng và phi cơ tại hơn 10 sân bay đã bị đánh trúng. Đòn đánh ngày 7/3 nhằm vào khu vực quân sự tại sân bay quốc tế Mehrabad dường như đã phá hủy ít nhất 17 máy bay, trong khi các cuộc tập kích của Mỹ – Israel nhằm vào căn cứ không quân Shiraz ngày 2-17/4 cũng đánh trúng 13 phi cơ.
Nhiều tàu hải quân và tòa nhà đã bị hư hại sau các cuộc tập kích nhằm vào quân cảng Bandar Abbas trong giai đoạn đầu xung đột. Ảnh vệ tinh cho thấy cột khói bốc lên từ một tàu bị hư hỏng và khu vực hành chính ở cảng này ngày 4/3. Nhiều tàu cũng đã hứng thiệt hại nghiêm trọng tại căn cứ hải quân Konarak.
Các bức ảnh dường như cũng cho thấy thiệt hại lớn tại trụ sở hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và tổng hành dinh của lực lượng này ở ngoại ô phía đông thủ đô Tehran. Tướng Alireza Tangsiri, tư lệnh hải quân IRGC, đã thiệt mạng sau cuộc tập kích do Israel tiến hành cuối tháng 3.
Các cuộc tấn công còn nhắm vào lực lượng an ninh nội bộ trung thành với chính phủ Iran, trong đó có khu phức hợp của IRGC và căn cứ thuộc lực lượng bán quân sự Basij. Trung tâm chỉ huy của lực lượng này ở Tehran đã bị tập kích và hư hại hôm 4/3, một tòa nhà gần đó cũng bị san phẳng hoàn toàn.
Iran dường như đã tận dụng lệnh ngừng bắn đạt được với Mỹ hôm 8/4 để sửa chữa ít nhất 4 căn cứ tên lửa đạn đạo. Đống đổ nát trên những con đường ở căn cứ tên lửa Tabriz đã được dọn sạch, các cửa hầm bị Mỹ – Israel đánh sập cũng đã được khơi thông.
BBC lưu ý rằng phân tích chưa phản ánh đầy đủ thực tế do tính chất bí mật của nhiều cơ sở tại Iran, một số máy bay trúng đòn cũng có thể là khí tài đã loại biên và không còn khả năng chiến đấu. Công ty tình báo tư nhân Janes ước tính IRGC và quân đội Iran có tổng cộng 197 căn cứ trên khắp lãnh thổ.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin từ BBC. Quân đội Mỹ trước đó tuyên bố đã tập kích trúng hơn 13.000 mục tiêu trên khắp Iran trong 6 tuần xung đột.
Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần khẳng định không quân, hải quân và lực lượng tên lửa Iran đã bị xóa sổ trong chiến dịch tấn công của Mỹ – Israel. Lãnh đạo Mỹ hôm 11/6 tiếp tục tuyên bố “hải quân, không quân, lực lượng phòng không và các hình thức phòng thủ khác, cũng như phần lớn năng lực tiến công của Iran đã bị hủy diệt”.
Tuy nhiên, video được công bố hôm 10/6 cho thấy tiêm kích hạng nặng F-14 Iran hạ cánh sau nhiệm vụ đánh chặn tên lửa hành trình Mỹ, trong khi trực thăng vũ trang Mi-28 cũng xuất hiện trên bầu trời Tehran nhằm đối phó máy bay không người lái (UAV) đối phương.
Giới chuyên gia cho rằng lực lượng vũ trang Iran đã hứng chịu tổn thất nặng nề, vẫn có đủ năng lực để gây thiệt hại cho Mỹ và đồng minh tại Trung Đông.
“Năng lực tự vệ của Iran không nằm ở lực lượng thông thường như không quân và hải quân, mà đến từ khả năng phản công bằng tên lửa và UAV”, Zev Faintuch, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu và tình báo tại công ty an ninh Global Guardian, cho hay.
Washington Post hôm 8/5 dẫn nội dung phân tích được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) gửi đến các nhà hoạch định chính sách tuần này, trong đó kết luận Iran "có thể chống chịu được cuộc phong tỏa cảng biển của hải quân Mỹ trong ít nhất 3-4 tháng" trước khi phải đối mặt với khó khăn kinh tế nghiêm trọng hơn.
4 quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết lệnh phong tỏa do nước này áp đặt khiến Iran phải dùng các tàu chở dầu trống làm kho chứa tạm thời, cũng như chủ động giảm sản lượng khai thác để bảo vệ các giếng dầu. "Tình hình kinh tế Iran thực tế không bi đát như một số người tuyên bố", một người cho hay.
Một quan chức khác tin rằng phân tích của CIA thậm chí còn đánh giá thấp khả năng chịu đựng của Iran, do nước này có thể đưa dầu sang các quốc gia khác bằng đường bộ. Dù vận chuyển bằng xe tải hay tàu hỏa không thể sánh được với quy mô của xuất khẩu đường biển, đây vẫn là bệ đỡ kinh tế quan trọng.
"Nhiều khả năng họ sẽ bắt đầu chuyển dầu bằng đường sắt qua khu vực Trung Á", quan chức Mỹ giấu tên nói.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Mục tiêu của Washington là khiến Tehran không thể xuất khẩu dầu, nguồn doanh thu quan trọng với quốc gia này, từ đó gây áp lực kinh tế và buộc Iran nhượng bộ trước các yêu cầu của Mỹ.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ.
Hãng thông tấn Fars News của Iran đưa tin đã xảy ra thêm nhiều cuộc đụng độ rải rác giữa lực lượng nước này và các tàu của Mỹ tại eo biển Hormuz trong ngày 8/5. Hãng tin Tasnim sau đó dẫn lời một nguồn tin quân sự Iran cho biết tình hình đã dịu bớt, nhưng cảnh báo khả năng sẽ có thêm các cuộc đụng độ.
Quân đội Mỹ cho biết họ đã tấn công hai tàu liên quan đến Iran đang cố gắng tiến vào một cảng của nước này.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 7/5 cho biết lệnh ngừng bắn vẫn đang được duy trì, trong khi Ngoại trưởng Marco Rubio nói với phóng viên rằng Washington "đang đợi câu trả lời" từ Tehran.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington, như Tehran dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Mỹ sau đó chuyển lại cho Iran câu trả lời và đang chờ phản hồi.
Truyền hình nhà nước Iran hôm nay đưa tin lực lượng hải quân nước này đã chặn một tàu chiến Mỹ định đi qua eo biển Hormuz.
Fars News, hãng thông tấn liên quan đến Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, dẫn nguồn tin địa phương nói rằng hai quả tên lửa đã bắn trúng tàu chiến Mỹ gần đảo Jask, sau khi tàu này phớt lờ các cảnh báo của lực lượng Iran.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) sau đó lên tiếng bác bỏ thông tin này. "Không tàu chiến nào của hải quân Mỹ bị tấn công ở eo biển Hormuz. Lực lượng Mỹ đang hỗ trợ chiến dịch Dự án Tự do và thực thi lệnh phong tỏa với cảng biển Iran", CENTCOM thông báo trên X.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 3/5 thông báo khởi động "Dự án Tự do", chiến dịch dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz. Iran đã tuyên bố sẽ tấn công mọi đơn vị của Mỹ tiến vào eo biển này.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei hôm nay ra tuyên bố rằng "người Mỹ lẽ ra phải hiểu họ không thể sử dụng ngôn ngữ đe dọa và vũ lực đối với dân tộc Iran".
"Cộng hòa Hồi giáo Iran đã chứng minh rằng chúng tôi chính là người bảo vệ và gìn giữ eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch", phát ngôn viên nói thêm.
Theo ông Baqaei, ưu tiên của Iran ở giai đoạn này là chấm dứt chiến sự. "Phía bên kia cần cam kết thực hiện cách tiếp cận hợp lý và từ bỏ những yêu cầu quá đáng đối với Iran", ông nói thêm.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã đình trệ kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ngày 8/4. Cho đến nay, mới chỉ diễn ra một vòng đàm phán trực tiếp giữa hai nước. Vướng mắc then chốt là việc Iran siết kiểm soát eo biển Hormuz kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2, trong khi Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng của Tehran.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran cho rằng eo biển Hormuz từng là "tuyến đường an toàn và đảm bảo" cho vận tải quốc tế trước khi chiến sự nổ ra. "Cộng đồng quốc tế cần buộc Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm vì đã gây mất an ninh cho tuyến đường biển này, dẫn đến những hệ lụy đang lan rộng toàn cầu", ông cho hay.
Ông Baqaei nêu thêm rằng Iran và Oman, quốc gia có đường bờ biển nằm ở phía nam eo biển Hormuz, đang tiếp tục các cuộc đàm phán về việc quản lý tuyến hàng hải này. Hai nước "cùng chia sẻ trách nhiệm trong việc đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng hải" tại eo biển.
Oman chưa lên tiếng về phát biểu này.
Trước khi ông Trump công bố kế hoạch dẫn đường cho tàu hàng, phát ngôn viên Baqaei cho biết Tehran đã đưa ra đề xuất 14 điểm "tập trung vào việc chấm dứt chiến sự", và Washington đã phản hồi thông qua bên trung gian Pakistan.
Đề xuất này kêu gọi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận trong vòng 30 ngày, đồng thời kêu gọi hai bên tập trung vào chấm dứt xung đột thay vì gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại. Trong văn bản, Iran yêu cầu Mỹ rút quân khỏi khu vực xung quanh nước này, chấm dứt phong tỏa các cảng của họ và mọi hoạt động xung đột, bao gồm cả chiến dịch của Israel tại Lebanon.
Ông Baqaei ngày 3/5 cho hay Mỹ đã chuyển câu trả lời cho kế hoạch 14 điểm của Iran thông qua Pakistan và Iran đang xem xét. Hiện chưa rõ nội dung phản hồi của Mỹ.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hôm 19/4 thông báo đã hoàn tất kiểm tra sơ bộ về bức ảnh xuất hiện trước đó một ngày, trong đó cho thấy binh sĩ nước này "làm tổn hại một biểu tượng của Cơ đốc giáo".
"Chúng tôi xác định rằng bức ảnh ghi lại một quân nhân IDF đang hoạt động ở miền nam Lebanon. IDF xem đây là sự việc rất nghiêm trọng và nhấn mạnh rằng hành vi của người này hoàn toàn không phù hợp với các giá trị mà chúng tôi kỳ vọng ở quân nhân", thông báo có đoạn.
Bức ảnh chụp tại làng Debel, nơi có dân cư chủ yếu theo Cơ đốc giáo, cho thấy một quân nhân Israel đang dùng búa đập phá tượng Chúa Jesus trong trạng thái lộn ngược và đã bị tách khỏi thập tự giá.
IDF cho biết Bộ tư lệnh Phương Bắc đang điều tra sự việc, thêm rằng "biện pháp thích hợp" sẽ được áp dụng đối với những người liên quan. Quân đội Israel cũng tuyên bố đang nỗ lực hỗ trợ cộng đồng địa phương để đặt lại bức tượng vào vị trí cũ.
"Chúng tôi chắc chắn lên án hành động đáng hổ thẹn này, vì nó đã xúc phạm cảm xúc tôn giáo và tấn công vào niềm tin thiêng liêng của chúng tôi", Maroun Nassif, phó lãnh đạo làng Debel, cho biết.
Debel là một trong 55 làng và thị trấn ở nằm ở khu vực do quân đội Israel kiểm soát tại miền nam Lebanon. Khu dân cư này nằm cách Bint Jbeil, thị trấn mà IDF gọi là "thành trì của nhóm vũ trang Hezbollah" và đang phong tỏa, hơn 6 km về phía tây.
Chiến sự ở Lebanon tái bùng phát hồi đầu tháng 3, sau khi nhóm vũ trang Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong ngày đầu chiến sự Trung Đông. Israel đáp trả bằng các cuộc tập kích quy mô lớn trên khắp Lebanon và điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Binh sĩ Israel vẫn đóng quân ở khu vực này dù lệnh ngừng bắn giữa Tel Aviv và Beirut đã có hiệu lực từ hôm 17/4.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz hôm 19/4 cho biết đã cùng Thủ tướng Benjamin Netanyahu chỉ thị cho quân đội "hành động toàn lực cả ở trên không và mặt đất, kể cả trong thời gian ngừng bắn, để bảo vệ binh sĩ ở Lebanon khỏi mọi mối đe dọa".
