Kiến tạo thể chế mới để TP.HCM vươn mình

Tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu khả năng đến năm 2045 Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Ông gợi ý Hà Nội thí điểm xây dựng mô hình "phường, xã xã hội chủ nghĩa" với quy mô dân số từ 500.000 đến một triệu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.

Thời kỳ quá độ là một giai đoạn tất yếu trong tiến trình phát triển theo lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin. Đây là giai đoạn chuyển tiếp kéo dài, khi các yếu tố của xã hội cũ và xã hội mới đan xen, đòi hỏi những bước đi phù hợp với điều kiện cụ thể của từng quốc gia. Đối với Việt Nam, xuất phát điểm là một nước phong kiến lạc hậu, lại trải qua chiến tranh kéo dài, nên việc đi lên chủ nghĩa xã hội phải theo lộ trình từng bước, không thể nóng vội.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng diễn đạt giản dị rằng xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội mà đời sống vật chất ngày càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng nâng cao. Đồng thời, Người nhấn mạnh phải kiên trì, bền bỉ, xây dựng từng bước để đạt được mục tiêu lâu dài.

Từ những năm đầu đổi mới, Đảng xác định Việt Nam đang ở chặng đường đầu của thời kỳ quá độ. Sau gần 40 năm phát triển, các thành tựu kinh tế - xã hội trở thành nền tảng để đặt ra mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đây cũng được xem là dấu mốc quan trọng gắn với khả năng hoàn thành thời kỳ quá độ và bước sang giai đoạn phát triển cao hơn.

Lần đầu xác lập hệ tiêu chí của xã hội xã hội chủ nghĩa

Mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được định hình rõ ràng lần đầu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991. Văn kiện này không chỉ nêu mục tiêu, mà xác lập một hệ tiêu chí cụ thể để nhận diện xã hội xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Theo đó, xã hội được xác định do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công và có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc bình đẳng, đoàn kết; mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế.

Việc đưa ra các đặc trưng này đánh dấu bước chuyển từ nhận thức mang tính khái quát sang định hình một mô hình phát triển có thể định hướng chính sách và đo lường kết quả. Đây là nền tảng lý luận xuyên suốt cho các văn kiện sau này.

Qua các kỳ Đại hội, mô hình tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện. Tại Đại hội IX năm 2001, Đảng xác định kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳ quá độ, nhằm phát triển lực lượng sản xuất trong điều kiện mới.

Đến Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011, hệ đặc trưng được hoàn chỉnh thành 8 nội dung, làm rõ hơn mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; đồng thời khẳng định vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vị trí trung tâm của con người.

Cụ thể, xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam hướng tới được xác định là xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; và có quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước trên thế giới.

Việc xác lập đầy đủ 8 đặc trưng này không chỉ dừng ở việc mô tả mục tiêu, mà còn tạo thành một hệ tiêu chí để định hướng chính sách và đánh giá quá trình phát triển. Mỗi đặc trưng gắn với một trụ cột cụ thể: kinh tế phát triển đi đôi với công bằng xã hội, chính trị bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, văn hóa giữ vai trò nền tảng tinh thần, con người là trung tâm, còn Nhà nước giữ vai trò tổ chức và điều tiết toàn bộ quá trình phát triển.

Đại hội XIII xác định mốc phát triển đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, đưa mô hình từ định hướng lý luận sang mục tiêu có thể đo đếm.

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Trong cấu trúc của mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giữ vai trò là phương thức tổ chức và vận hành nền kinh tế.

Việc xác định mô hình này tại Đại hội IX cho thấy sự thay đổi trong tư duy phát triển: Việt Nam sử dụng cơ chế thị trường để huy động và phân bổ nguồn lực, nhưng không để thị trường chi phối toàn bộ, mà đặt dưới sự quản lý của Nhà nước nhằm bảo đảm định hướng phát triển vì con người.

Điều này thể hiện ở việc tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, thông qua các chính sách điều tiết, an sinh và phân phối lại. Thị trường được sử dụng như công cụ để thúc đẩy sản xuất, nâng cao năng suất và thu nhập, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng sống của người dân.

Sự khác biệt với mô hình kinh tế tư bản nằm ở chỗ không lấy lợi nhuận làm trung tâm, mà hướng tới sự phát triển toàn diện. Nhà nước giữ vai trò định hướng và điều tiết để hạn chế các hệ quả tiêu cực như phân hóa giàu nghèo hay bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ công.

Đưa mô hình xuống cấp cơ sở

Gợi ý xây dựng "phường, xã xã hội chủ nghĩa" cho thấy bước chuyển từ mô hình ở tầm quốc gia xuống cấp cơ sở, nơi các mục tiêu phát triển được cụ thể hóa thành điều kiện sống hàng ngày.

Theo định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu, một đơn vị thí điểm phải bảo đảm hạ tầng đồng bộ, hệ thống giáo dục và y tế phát triển, môi trường sống an toàn, dịch vụ công thuận tiện và chính quyền vận hành hiệu quả. Những yếu tố này chính là cách chuyển các đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thành tiêu chí cụ thể, có thể kiểm chứng.

Việc lựa chọn cấp phường, xã xuất phát từ vai trò đây là cấp gần dân nhất, nơi người dân trực tiếp tiếp xúc với bộ máy quản lý và thụ hưởng chính sách. Nếu mô hình thành công ở đây, sẽ trở thành hình mẫu để nhân rộng toàn quốc, đúng với triết lý "lấy dân làm gốc" mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra từ những ngày đầu lập nước.

Tuy nhiên, đến nay "phường, xã xã hội chủ nghĩa" chưa phải là một khái niệm được luật hóa. Hệ thống pháp luật hiện hành chỉ quy định các đơn vị hành chính cơ sở là xã, phường và đặc khu. Vì vậy, mô hình này đang ở giai đoạn nghiên cứu, thí điểm, chưa phải một loại hình đơn vị hành chính chính thức.

Để triển khai, Hà Nội cần làm rõ các tiêu chí đánh giá, cơ chế vận hành, nguồn lực đầu tư và phương thức giám sát. Đây là những điều kiện cần thiết để mô hình có thể vận hành trong thực tế và được đánh giá bằng kết quả cụ thể.

Từ nền tảng lý luận được xây dựng qua các văn kiện, đến mục tiêu phát triển dài hạn và các đề xuất thí điểm hiện nay, mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đang từng bước được cụ thể hóa. Trọng tâm của quá trình này là chuyển 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thành chất lượng sống cụ thể của người dân, thông qua hiệu quả quản trị và mức độ tiếp cận dịch vụ công ở cấp cơ sở.

Tin Gốc: Vnexpress

Sáng 3.4, ông Bùi Hòa An, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên về các bước để triển khai chính sách miễn phí xe buýt cho người dân trên toàn thành phố.

Xin ông chia sẻ thêm về lộ trình miễn phí xe buýt sau khi Thường trực Thành ủy TP.HCM thống nhất chủ trương?

Theo yêu cầu, hạn chót là cuối tháng 4.2026 sẽ trình HĐND TP.HCM xem xét thông qua chính sách miễn phí xe buýt. Hiện Sở Xây dựng đã gửi văn bản lấy ý kiến các sở ngành. Tiếp đó, sẽ làm việc với Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM là cơ quan thẩm tra để hoàn thiện tờ trình.

Tinh thần là làm việc không có cuối tuần, cố gắng hoàn thiện khung chính sách để trình HĐND TP.HCM trong tháng 4.2026.

Sở Xây dựng dự báo lượng khách sẽ tăng lên ra sao khi chính sách miễn phí xe buýt được ban hành?

Chúng tôi đang lấy con số 30% để tính toán. Mục tiêu tăng ít nhất 30%. Nếu lượng khách tăng hơn nữa thì với hạ tầng hiện hữu vẫn có thể đáp ứng được khách tăng 70%.

Hiện TP.HCM đã mở rộng địa giới hành chính, bài toán kết nối sẽ được tính toán như thế nào để người dân khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ được thụ hưởng đầy đủ chính sách này?

Hiện khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu chỉ có 4 tuyến, cùng 1 tuyến ở đặc khu Côn Đảo. Khu vực Bình Dương có 26 tuyến nội tỉnh. Trước mắt, việc miễn phí tập trung vào các tuyến hiện hữu đang khai thác.

Sau đó, Sở Xây dựng sẽ tái cơ cấu lại mạng lưới. Việc này đòi hỏi cần có thời gian, chứ không thể hoàn thành trong nửa tháng hay 1 tháng.

Trong quy định về tổ chức tuyến xe buýt, trên đường dân sinh hiện hữu cứ 300 - 500 m phải có 1 trạm dừng, nhà chờ. Việc tái cơ cấu lại mạng lưới xe buýt sẽ đi theo hướng đó.

Việc tổ chức luồng tuyến theo hiện trạng cũ, còn tái cơ cấu mạng lưới sẽ triển khai sau khi quy hoạch được phê duyệt.

Còn về đầu tư trạm dừng, nhà chờ sẽ được thực hiện ra sao?

Việc này sẽ được Sở Xây dựng tiếp tục triển khai trong thời gian tới. Việc ưu tiên trước mắt là hoàn thiện thủ tục để miễn phí vé.

Hiện nay bà con phải đi bộ từ nhà ra trạm xe buýt. Như vậy, lề đường, vỉa hè phải thông thoáng. Đây là trách nhiệm của địa phương. Để chính sách phát huy, chính quyền địa phương phải hỗ trợ, người dân cũng cần thông cảm, sẻ chia thì mới hiệu quả.

Xin cảm ơn ông!

Nguồn: https://thanhnien.vn/khi-nao-nguoi-dan-tphcm-duoc-mien-phi-xe-buyt-185260403102201097.htm

Chiều 20.5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền Việt Nam.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị cần phải có tư duy mới, tầm nhìn mới và cách tiếp cận mới, kế thừa, phát triển tinh hoa của cha ông, trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại phải trở thành một bộ phận hữu cơ của y học quốc gia, một nguồn lực để phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, tiếp tục chuyển mạnh từ tư duy chữa bệnh sang tư duy chăm sóc sức khỏe toàn diện. Đưa y học cổ truyền thực sự về với cộng đồng; chuẩn hóa các mô hình chăm sóc sức khỏe không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt ngay tại xã, phường.

Chìa khóa để đưa y học cổ truyền về gần dân chính là việc tích hợp các dịch vụ kỹ thuật, bài thuốc cổ truyền chính thống vào các danh mục chi trả toàn diện cho bảo hiểm y tế quốc gia. Khi người dân được bảo hiểm chi trả một cách công bằng, họ sẽ chủ động lựa chọn y học cổ truyền ngay từ cơ sở.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, phải đặc biệt coi trọng đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, bảo hộ sở hữu trí tuệ để chuẩn hóa và số hóa nền y học cổ truyền Việt Nam.

Xây dựng hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về y học cổ truyền; xây dựng các chương trình nghiên cứu trọng điểm quốc gia về các lĩnh vực dược liệu, những bài thuốc có giá trị cao; phải gắn nghiên cứu với thương mại hóa và thị trường, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với bệnh viện, doanh nghiệp địa phương.

Nghiên cứu xây dựng, củng cố một số trung tâm y học cổ truyền mạnh mang tầm quốc gia và khu vực, không chỉ để khám, chữa bệnh mà còn là trung tâm nghiên cứu, đào tạo, bảo tồn, chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và quảng bá văn hóa y học Việt Nam. Cạnh đó, phải phát triển ngành công nghiệp dược liệu là một ngành kinh tế, đồng bộ theo chuỗi.

Để phát triển đồng bộ hệ sinh thái y dược cổ truyền, nguồn nhân lực chất lượng cao và giữ gìn y đức, Nhà nước giữ vai trò định hướng kiến tạo thể chế và kiểm soát chất lượng; khuyến khích và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các doanh nghiệp tư nhân, tập đoàn dược phẩm lớn tham gia vào đầu tư nghiên cứu, chế biến sâu và phát triển chuỗi nhà thuốc y học cổ truyền.

Phải biến các nhà thuốc đông y tư nhân, các phòng chẩn trị của các lương y thành những cánh tay nối dài hiệu quả của mạng lưới y tế công; phải có chính sách đặc thù để phát hiện, tôn vinh, bảo tồn, ứng dụng rộng rãi các bài thuốc gia truyền, các phương pháp điều trị độc đáo đang giữ trong nhân dân, không để những di sản quý báu này bị mai một, thất truyền.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phải nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trên tinh thần vừa kiến tạo, vừa quản lý chặt chẽ, không thể buông lỏng quản lý; phải kiên quyết xử lý nghiêm, không dung thứ các hành vi sai phạm, trục lợi trên sức khỏe nhân dân.

Cạnh đó, phải nâng cao chất lượng tuyển sinh và cải cách chương trình đào tạo y bác sĩ y học cổ truyền tại các trường đại học y, dược lớn. Người thầy thuốc y học cổ truyền phải am tường cả về y lý đông y lẫn các thành tựu cận lâm sàng hiện đại của Tây y, luôn ghi nhớ lời Bác Hồ dạy: "Lương y như từ mẫu".

Đối với Đông y, trước hết là y đạo, không để các hành vi thương mại hóa cực đoan, quảng cáo sai sự thật, chữa bệnh phản khoa học ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân.

Việc xây dựng thương hiệu quốc gia về y học cổ truyền Việt Nam cần đẩy mạnh, gắn với kinh tế sức khỏe, du lịch chữa lành, xuất khẩu sản phẩm và sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị, Đảng ủy Bộ Y tế tiếp thu các ý kiến đóng góp để phối hợp với các bộ, ngành liên quan, tham mưu hoàn thiện thể chế; sớm xây dựng và trình ban hành Chiến lược phát triển y học cổ truyền Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tin Gốc: Thanh Niên