“Bản thân tôi là người theo học ngành kỹ thuật ở đại học Bách khoa Hà Nội. Sau đó, tôi ra nước ngoài du học Thạc sĩ và ở lại làm việc. Nhưng thú thực, tôi hoàn toàn không có đam mê gì với các ngành kỹ thuật, nên cuộc sống của tôi cứ tàng tàng vậy thôi chứ không có gì gọi là bứt phá.
Từ hồi năm hai đại học, tôi đã biết mình không muốn làm kỹ thuật và nói với một giảng viên tôi tin tưởng về ý định muốn bỏ ngang. Khi ấy, cô chỉ nói với tôi một câu: ‘Nếu bỏ học, em định làm gì?’. Tôi không trả lời được câu hỏi đó, vì trước giờ cũng chỉ nghe bố mẹ định hướng học ngành này cho dễ xin việc, dễ kiếm tiền, chứ bản thân đã thử cái gì đâu mà biết mình thích làm cái này hay cái kia? Thế nên, cuối cùng tôi lại tiếp tục đi học.
Đến tận bây giờ, tôi vẫn chưa trả lời được câu hỏi đó nên vẫn chấp nhận làm một ông kỹ sư sáng cắp cặp đi, tối cắp cặp về. Đúng là tôi xin việc rất dễ, thu nhập cũng khá, lại an toàn, nhưng chắc chắn tôi không thể bằng được những người có đam mê, sẵn sàng mày mò nghiên cứu trong thời gian rảnh của họ dù không được trả tiền công. Vì xét cho cùng, đây không phải đam mê của tôi.
>> Tôi đầu tư 600 triệu cho con học đại học đáng giá từng đồng
Tôi luôn cảm thấy bản thân mệt mỏi vì phải gồng tám tiếng một ngày để làm công việc mà mình không thích. Nhưng tôi cũng không có can đảm bỏ hết lại những phúc lợi và sự an toàn hiện tại để bước chân vào khoảng không vô định. Vậy nên tôi vẫn không biết mình thích hay giỏi cái gì, chẳng khác nào một vòng tròn luẩn quẩn”.
Đó là chia sẻ của độc giả Tentruycap xung quanh câu hỏi “chọn trường đại học theo đam mê hay ưu tiên ngành dễ xin việc, thu nhập cao?”. Mỗi mùa tuyển sinh, hàng trăm nghìn học sinh lại đứng trước một lựa chọn khó giữa một bên là đam mê và cảm giác được sống với điều mình thích, còn bên kia là áp lực cơm áo, kỳ vọng gia đình và nỗi lo thất nghiệp sau tốt nghiệp. Trong bối cảnh thị trường lao động biến động nhanh, nhiều ngành “hot” hôm nay có thể bão hòa chỉ sau vài năm, còn những ngành từng bị xem là ít triển vọng lại bất ngờ khát nhân lực. Vì thế, câu chuyện chọn trường, chọn ngành vẫn là cuộc tranh luận chưa có lời giải chung cho tất cả.
Cũng chọn đại học theo định hướng của cha mẹ, bạn đọc Hố Đen lại có cách tìm ra điểm cân bằng với đam mê của bản thân: Bố mẹ tôi là giáo viên nên khi thi đại học, tôi cũng chọn trường Sư phạm dù bản thân không có ưu thế gì về ngành này. Tôi nói chuyện rất kém trước đám đông, thích ngồi chế tạo hơn là giao tiếp với nhiều người, cũng không phải người thích làm việc theo khuôn mẫu.
Khi ra trường, bố mẹ xin cho tôi vào dạy tại một ngôi trường ở quê. Tuy nhiên, sau một thời gian tôi quyết định nhảy ra ngoài, xin sang làm thử các ngành khác với tâm lý là chấp nhận rủi ro. Và rồi tôi nhận ra mình có thể tìm ra được một mảng công việc yêu thích ngay trong nghề dạy học, nên tôi quay lại.
Tôi thấy không ai thích hẳn một nghề nào đó mà thường chỉ yêu thích một mảng việc trong một nghề mà thôi. Tôi thích việc phân tích, tự thiết kế đồ dùng, sử dụng tin học, nên chọn mảng xây dựng hệ thống tin học, hỗ trợ các giáo viên khác và trung tâm dạy học của bản thân. Tôi tự thiết kế các đồ dùng, thiết bị hỗ trợ học sinh và giáo viên…
Vậy là tôi vẫn làm tiếp nghề mà tôi bị ép vào, nhưng vẫn có thể làm công việc mà mình yêu thích. Giờ tôi trở thành phụ trách mảng kỹ thuật, đánh giá chất lượng dạy và học của công ty giáo dục do mình và vợ lập nên. Như vậy có gọi là thành công?”.
Sau nhiều năm đi làm, tôi nhận ra, với đa số gia đình trẻ bình thường, mua được căn nhà ở thành phố chưa bao giờ là chuyện "đợi đủ tiền rồi mua". Nếu cứ chờ giá nhà giảm sâu hoặc cố tích lũy cho đủ 100% giá trị căn hộ, có khi mất thêm 10-20 năm nữa bạn vẫn đứng yên tại chỗ.
Vợ chồng tôi từng ở đúng hoàn cảnh đó. Sau gần 10 năm đi làm ở Sài Gòn, chắt chiu đủ kiểu, tổng số tiền chúng tôi tích góp được cũng chỉ khoảng 1,5 tỷ đồng. Giữa mặt bằng giá nhà ở TP HCM, số tiền đó gần như không đủ để mua một căn hộ tử tế ở khu vực trung tâm.
Thời điểm ấy, chúng tôi cũng từng nghĩ đến chuyện tiếp tục ở thuê, đợi thêm vài năm nữa xem thị trường có hạ nhiệt không. Nhưng càng đợi, tôi càng thấy nếu mình cứ đứng ngoài quan sát, khoảng cách giữa thu nhập và giá bất động sản sẽ ngày càng xa hơn. Tiền tiết kiệm tăng rất chậm, trong khi giá nhà thường tăng nhanh hơn nhiều.
Cuối cùng, hai vợ chồng tôi quyết định vay thêm một tỷ đồng để mua căn hộ 2,5 tỷ ở vùng ven. Tuy nhiên, chuyển dọn về đây ở đúng là không đơn giản vì mỗi ngày di chuyển đi làm, đi học quá xa là điều không khả thi. Công ty của hai vợ chồng tôi đều ở trung tâm, con cũng đi học trong nội thành. Nếu ở căn hộ đó, cả nhà sẽ mất rất nhiều thời gian cho việc đi lại, chưa kể áp lực kẹt xe, sinh hoạt đảo lộn.
>> Cú 'tất tay' vay nợ giúp tôi nay có căn nhà Sài Gòn 5 tỷ đồng
Thế là chúng tôi đưa ra một quyết định nghe khá ngược đời: mua nhà nhưng không ở. Thay vào đó, tôi cho thuê lại căn hộ vùng ven đó, rồi lấy tiền đó bù thêm một phần để thuê một căn hộ khác gần chỗ làm, tiện nghi đầy đủ, thuận tiện cho cuộc sống hàng ngày. Bạn bè tôi nghe vậy nhiều người không hiểu, cho rằng vừa trả nợ ngân hàng vừa đi thuê nhà là "gánh hai đầu nợ".
Nhưng tôi lại nghĩ khác. Chúng tôi có chỗ ở phù hợp với công việc và việc học của con, không bị kiệt sức vì chuyện di chuyển. Trong khi đó, căn hộ đã mua vẫn đều đặn tạo ra dòng tiền hàng tháng để hỗ trợ tôi thuê nhà mới và tập trung trả lãi vay ngân hàng. Phần còn lại, hai vợ chồng tiếp tục làm việc, tìm cách gia tăng thu nhập và trả nợ từng bước.
Khoảng bảy năm sau, chúng tôi trả xong toàn bộ khoản vay mua nhà. Điều quan trọng nhất là lúc đó, dù vẫn đang ở thuê, chúng tôi đã sở hữu một tài sản thực sự đứng tên mình. Căn hộ không chỉ là nơi tích lũy tài sản mà còn tạo thêm nguồn thu nhập ổn định hàng tháng. Giá trị căn nhà theo thời gian cũng tăng lên đáng kể so với lúc mua ban đầu.
Với tôi, nhà đầu tiên không nhất thiết phải là nơi ở lý tưởng. Nó có thể chỉ là bước đệm tài chính đầu tiên để mình không bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua giá bất động sản. Đến hiện tại, kế hoạch của tôi là tiếp tục tích lũy thêm vốn. Khi thị trường thuận lợi và căn hộ vùng ven được giá, tôi sẽ bán đi để gom tiền mua một căn hộ trong trung tâm phù hợp hơn với nhu cầu sống lâu dài của gia đình.
Tôi biết không phải ai cũng thích vay nợ mua nhà. Và đúng là vay quá sức rất nguy hiểm. Nhưng nếu có công việc ổn định, tính toán được dòng tiền và xác định mục tiêu dài hạn, tôi vẫn ủng hộ chuyện mua nhà càng sớm càng tốt. Bởi thực tế ở các thành phố lớn như TP HCM, Hà Nội, đi chậm nhưng bắt đầu sớm vẫn thực tế hơn nhiều so với việc cứ đứng chờ đến lúc "đủ điều kiện hoàn hảo" mới dám mua nhà.
Ở tuổi 58, nhiều người hỏi tôi đã chuẩn bị nghỉ hưu chưa? Tôi thường chỉ cười và trả lời: "Chắc còn lâu". Không phải vì tôi không có điều kiện tài chính. Thực tế, nếu nhìn vào những gì tôi đang có, nhiều người sẽ nghĩ tôi hoàn toàn có thể dừng lại để nghỉ ngơi. Tôi có một căn nhà năm tầng trị giá 7 tỷ, một ôtô, hai mảnh đất gần 3 tỷ đồng, cùng khoảng 1,5 tỷ tiền mặt tích lũy, nói vui là chẳng thiếu thứ gì. Với nhiều người, đó là hẳn một điểm đích đáng mơ ước. Nhưng với tôi, đó chưa phải là lý do để dừng làm việc.
Tôi để ý thấy một xu hướng khá phổ biến hiện nay: nhiều người còn trẻ đã nghĩ đến chuyện "hưởng thụ", đến khi bước vào tuổi trung niên họ lại bắt đầu nói nhiều về "nghỉ hưu sớm". Những khái niệm như tự do tài chính, nghỉ hưu trước 50 tuổi được chia sẻ rất nhiều, nghe qua thì hấp dẫn, nhưng đôi khi tôi tự hỏi: liệu có phải chúng ta đang quá mơ mộng về một tương lai màu hồng?
Ở tuổi này, tôi thấy thực tế rất khác. Tôi vẫn còn con cái đang đi học, hoặc mới đi làm, sự nghiệp chưa ổn định. Các cháu cần thời gian, cần sự hỗ trợ, cả về tài chính lẫn kinh nghiệm sống. Tôi cũng còn cha mẹ già, sức khỏe yếu, không có thu nhập, mọi chi phí sinh hoạt, thuốc men đều trông vào con cái. Chỉ riêng hai điều đó thôi cũng đủ để tôi hiểu rằng mình chưa thể nghỉ.
Vài người bảo: "Có tài sản rồi thì cứ sống chậm lại, tận hưởng trước khi quá muộn". Nhưng tôi nhìn tài sản của mình theo cách khác. Đó là "lớp đệm an toàn", không phải là lý do để ngừng tạo ra giá trị. Cuộc sống luôn có những biến số mà mình không lường trước được. Nếu dừng lại quá sớm, khi có biến cố xảy ra, tôi sẽ xoay xở ra sao?
>> Tôi hối tiếc vì tuổi 50 có 5 tỷ vẫn không dám nghỉ hưu sớm
Thế nên, tôi vẫn đi làm mỗi ngày, vẫn giữ nhịp sống bận rộn, dù công việc của tôi có áp lực khá cao. Không phải vì tôi tham lam tiền bạc, mà vì tôi thấy mình còn khả năng lao động, còn tạo ra thu nhập được thì không có lý do gì để dừng lại. Làm việc với tôi không chỉ là kiếm tiền, mà còn là cách để giữ cho mình minh mẫn, có ích và không bị tụt lại phía sau.
Tôi cũng tin rằng, mỗi thế hệ đều có trách nhiệm với gia đình và xã hội. Nếu ai cũng chỉ nghĩ đến nghỉ ngơi sớm, ai sẽ là người tiếp tục làm việc, tạo ra của cải, đóng góp cho sự phát triển chung? Có thể quan điểm này không phổ biến với những người đang theo đuổi lối sống hưởng thụ, nhưng với tôi, làm việc đến khi hết tuổi lao động là điều đương nhiên.
Tôi không phản đối việc nghỉ ngơi hay tận hưởng cuộc sống. Nhưng theo tôi, điều đó nên đến sau khi chúng ta đã thực sự hoàn thành trách nhiệm của mình. Còn khi vẫn còn những người phụ thuộc, còn những nghĩa vụ chưa trọn vẹn, thì việc nói đến nghỉ hưu sớm có phần nào đó là quá vội vàng.
Ở tuổi này, tôi chỉ nghĩ đơn giản: còn làm được thì cứ làm, còn lo được cho gia đình thì cứ cố gắng, sao phải nghỉ? Với tôi, đó là trách nhiệm và cũng là ý nghĩa của việc sống.
VanCuộc sống của tôi sau khi nghỉ hưu sớm tuổi 45
45 tuổi nghỉ hưu sớm, sống nhờ lãi tiết kiệm tháng 25 triệu đồng
Vỡ mộng nghỉ hưu sớm dù tháng kiếm 40 triệu từ dãy trọ cho thuê
Tôi đã tìm ra cách nghỉ hưu sớm tuổi 40 cho mình
Hai năm đáng giá nhất cuộc đời khi tôi nghỉ hưu sớm ở tuổi 50
Tôi là một giáo viên đã dạy Toán hơn 40 năm ở bậc phổ thông. Đọc nhiều ý kiến trái chiều về môn học này thời gian qua, tôi muốn chia sẻ góc nhìn của mình, không phải để tranh luận hơn thua, mà để nói rõ giá trị cốt lõi của Toán học:
Trước hết, tôi cho rằng nhiều người "quay lưng" với Toán vì từng học nó như một nghĩa vụ: học để thi, để "trả nợ", chứ không phải học để hiểu. Khi không nắm được bản chất, người ta dễ chán nản, rồi đi đến phủ nhận toàn bộ giá trị của môn học. Nhưng Toán không phải tự nhiên được xem là khoa học cơ bản, cũng không phải ngẫu nhiên mà nó hiện diện ở mọi cấp học.
Trong quá trình dạy học, tôi thấy rõ, Toán không chỉ là con số hay công thức. Có bao giờ bạn than phiền "không biết bắt đầu công việc từ đâu"? Toán cho ta câu trả lời đấy. Nó dạy người ta cách bắt đầu một vấn đề khi còn mơ hồ, giống như việc rút gọn một biểu thức để nhìn rõ bản chất; dạy ta cách phân tích rồi tổng hợp, như khi giải một bài hình học. Những thứ nhiều học sinh cho là "khô khan" như định nghĩa, định lý, tiên đề thực chất chính là công cụ tư duy. Bỏ qua công cụ thì không thể làm việc hiệu quả, cũng giống như vào bếp mà thiếu dụng cụ thì khó có một bữa ăn tử tế.
Học sinh sợ Toán, theo tôi, phần lớn không phải vì Toán quá khó, mà vì thiếu sự kiên nhẫn. Đây là môn học có tính kế thừa rất cao: chưa hiểu bước trước thì khó đi tiếp bước sau. Khi nền tảng không vững, cảm giác "Toán khó" là điều dễ hiểu.
Tôi cũng không đồng tình với quan điểm cho rằng học Toán là vô ích, rằng những kiến thức như tích phân, đạo hàm hay đa thức "không dùng vào đâu". Nếu vậy, có lẽ cũng có thể phủ nhận nhiều môn học khác. Vấn đề không nằm ở việc áp dụng trực tiếp từng công thức, mà ở chỗ Toán rèn cho người học cách suy nghĩ có căn cứ: dựa trên giả thiết, dữ kiện, lập luận rõ ràng, thay vì cảm tính. Một người quen tư duy như vậy khi bước vào đời sẽ biết cách tìm lời giải cho vấn đề, thay vì né tránh.
>> Kiến thức tích phân, đạo hàm 'vứt sọt rác' sau khi tôi ra trường
Thực tế hiện nay có một nghịch lý: nhiều người than Toán khó, xa rời thực tế, nhưng số học sinh giỏi, điểm cao lại rất nhiều. Điều đó cho thấy vấn đề không hoàn toàn nằm ở bản thân môn học, mà còn ở cách học, cách dạy và cách đánh giá.
Ở góc độ hệ thống, tôi cho rằng ngành giáo dục cần nhìn lại cách kiểm tra, đánh giá để tránh chạy theo thành tích. Khi điểm số trở thành mục tiêu chính, việc dạy và học dễ bị lệch khỏi thực chất. Chương trình và đề thi cũng cần được rà soát để phù hợp hơn, giúp học sinh hiểu và vận dụng, thay vì chỉ luyện kỹ năng làm bài.
Tôi cho rằng mỗi bên đều có phần việc của mình. Phụ huynh và học sinh cần nhìn nhận đúng về Toán, học nghiêm túc thay vì chạy theo điểm số; nếu thấy không phù hợp, có thể chọn hướng khác, thay vì cố theo rồi chán nản. Giáo viên cần nắm vững chương trình, hướng dẫn học sinh cách tư duy và phương pháp học. Còn cơ quan quản lý nên lắng nghe ý kiến từ người dạy trực tiếp để điều chỉnh kịp thời.
Với tôi, Toán chưa bao giờ chỉ là những con số. Nó là công cụ để ta suy nghĩ và giải quyết vấn đề một cách khoa học. Và nếu học đúng cách, giá trị đó không dừng lại trong lớp học.
