Bài học từ người gặp nạn lưu số điện thoại của mẹ là ‘chủ nợ’

"Ngày còn trẻ, chị tôi làm Phó giám đốc cho một công ty TNHH gia công giày dép xuất khẩu. Công việc áp lực, vất vả nhưng chị chưa từng nghĩ cho bản thân. Phần lớn tiền lương chị đều dồn hết cho hai con ăn học ở những trường đại học top đầu, với mong muốn chúng có tương lai tốt hơn mẹ.

Suốt mấy chục năm, chị tằn tiện từng đồng, hy sinh tuổi xuân, sức khỏe và cả những nhu cầu nhỏ bé nhất của bản thân để nuôi con trưởng thành. Rồi các con cũng ra trường, lập nghiệp, lập gia đình riêng.

Một đứa ở Hà Nội, một đứa ở Đà Nẵng. Cuộc sống cơm áo, nhà cửa, con cái khiến chúng bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, thỉnh thoảng mới có thể về thăm mẹ.

Còn chị, sau cả một đời cống hiến, giờ sống bằng đồng lương hưu chỉ hơn 3,5 triệu đồng mỗi tháng. Thời đi làm, công ty tồn tại hai hệ thống lương: lương thực lĩnh và lương đóng bảo hiểm xã hội. Mức đóng bảo hiểm thấp hơn rất nhiều nên khi về già, lương hưu cũng thấp đến xót xa.

Ngoài 70 tuổi, sức khỏe chị ngày càng yếu. Tiền thuốc men, sinh hoạt nhiều khi vượt quá khả năng chi trả. Có những tháng chị phải dè sẻn từng bữa ăn để dành tiền mua thuốc.

Các con không phải không thương mẹ, nhưng chúng cũng đang gồng mình trả góp nhà, nuôi con ăn học, vật lộn với cuộc sống nơi thành phố lớn nên gần như không còn khả năng hỗ trợ.

Bi kịch nhất không phải là nghèo khó, mà là sau cả một đời hy sinh cho gia đình, tuổi già của chị lại lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn đến vậy".

Độc giả nickname GT kể lại câu chuyện như trên, về hoàn cảnh của người chị từng có công việc và thu nhập ổn định nhưng về già lại "lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn sau cả một đời hy sinh cho gia đình".

Bình luận này được viết sau bài Già rồi, ai nuôi mình?. Trong bài viết này, tác giả khắc họa chân dung nhiều người già bằng câu hỏi: "Tôi sẽ sống bằng gì trong hơn 20 năm cuối đời, khi sức khỏe đã yếu đi và khả năng lao động không còn như trước?".

Độc giả nickname anonym.onl22 nêu quan điểm: "Với những người còn trẻ, chỉ sinh con đủ nuôi, để dành khoản tiết kiệm phòng thân khi về già. Con cái sau này rồi cũng lớn, lập gia đình riêng, con ruột có thể sống khổ để lo cho mình, nhưng dâu rể không làm vậy được trừ khi mình có tài sản để chúng nó thừa kế.

Phụ thuộc con cái còn có thể làm cho vợ chồng con mâu thuẫn về chuyện chu cấp bên nội bên ngoại công bằng. Tốt nhất vẫn nên tính đường cho mình khi về già để hạn chế làm phiền con cháu, đặc biệt là vấn đề tiền bạc".

Độc giả nickname Hang15 nói: "Già thì tự lo chứ chờ ai lo. Con (nếu có) cũng bận rộn với gia đình nhỏ của con, bận đưa đón chăm sóc cháu. Vậy nên xác định là chủ động dành dụm mà tự lo cho tuổi già của mình.

Nhà tôi có ba anh chị em. Một người trong Nam, hai người sống cùng thành phố nhưng ở riêng, còn lại bố mẹ lủi thủi với nhau. Hai người ở cùng thành phố cũng bận rộn đi làm, lâu lâu mới qua thăm bố mẹ được một lần. Người ở trong Nam thì cả năm về được một lần".

Người Việt có niềm tin tự nhiên rằng về già sẽ có con cháu chăm sóc. Nhưng xã hội đã thay đổi. Con cái đi làm xa, du học hoặc thậm chí định cư nước ngoài. Mô hình gia đình nhiều thế hệ sống cùng nhau đang dần thu hẹp, trong khi tuổi thọ của người Việt lại tăng lên đáng kể. Nghĩa là thời gian sống sau tuổi nghỉ hưu ngày càng dài hơn và chi phí để duy trì một cuộc sống tương đối ổn định cho giai đoạn này cũng lớn hơn nhiều so với trước.

"Chưa giàu đã già, chưa già đã tái nghèo", là nỗi lo của độc giả nickname buso co:

"Cá nhân tích lũy không đủ, con cháu chưa biết sau này có đủ ăn hay không, các công ty càng không có trách nhiệm phải trả nhiều tiền bảo hiểm xã hội cho bạn, đất nước hiện tại không giàu để bao cấp, trợ cấp xã hội, thế này thì trông cậy vào đâu?

Một đồng nghiệp người Đan Mạch nói với tôi rằng họ phải đóng thuế rất cao, nhưng họ chấp nhận điều đó khi họ hiểu rằng cái quỹ chung của xã hội được sử dụng để lo cho chính họ khi về già, ốm yếu, tai nạn, thất nghiệp và trợ cấp giáo dục, y tế cho con cháu họ khi chúng còn nhỏ.

Vấn đề là các quỹ đó phải được sử dụng minh bạch và hợp lý".

Bài toán không chỉ dừng lại ở khía cạnh tài chính, độc giả nickname hungntfx cho rằng: "Còn là việc xã hội có dành nguồn lực sản xuất vào việc chăm sóc người già hay không, và việc đó có cân bằng được với những nhu cầu khác của xã hội hay không.

Không có khoản lương hưu nào có thể đủ để cho người ta dưỡng già nếu như thiếu người chăm sóc, thiếu nhu yếu phẩm, hay giá nhà đất xây viện dưỡng lão tăng cao".

Độc giả Tuan Nguyen chỉ ra một trong những lối thoát cho tuổi già cô đơn:

"Mô hình chăm sóc tuổi già dựa trên kế hoạch tiền bạc sẽ rất khó như bài viết đã phân tích: an toàn thì mất giá, sinh lời thì rủi ro. Những mô hình dựa trên kết nối cộng đồng như Trung Quốc hay các nước Châu Âu đã làm thì thực tế hơn: người già chăm sóc lẫn nhau, hay người khỏe chăm sóc người yếu để đổi lấy 'tín dụng thời gian', sau này được chăm sóc lại.

Ngoài ra sự tiến bộ của robot hình người và AI cũng là tia sáng cho thế hệ già tương lai".

Trong khi đó, độc giả Vu cho rằng những khoản đầu tư cho tương lai tuổi già - vấn đề là ở niềm tin:

"Sức hút cho những khoản đầu tư tương lai nằm ở niềm tin. Cơ sở xác nhận của niềm tin đó được biểu hiện thông qua những hoạt động hiện tại.

Khi các tổ chức tài chính hiện tại như bảo hiểm vẫn chưa thực sự hoạt động hiệu quả, vẫn còn gây nhiều tranh cãi thì các tổ chức khác rất khó để thuyết phục người tham gia.

Chưa kể tính ổn định của chính sách đối với những khoản đầu tư dài hạn như vậy. Ngay cả khi bỏ tiền trực tiếp, nhiều viện dưỡng lão cũng khiến người già chưa cảm thấy yên tâm.

Thời đại đã thay đổi. Người già ở Việt Nam đúng là đã bắt đầu cảm nhận được sự cô đơn, ngay cả khi có điều kiện ở trong ngôi biệt thự sang trọng của mình cùng con cháu. Con đi làm, cháu đi học, không ai rảnh rỗi, những bữa cơm thất thường.

Cần tăng cường các biện pháp hỗ trợ xã hội, nhưng các tổ chức hoạt động trước hết phải dựa trên những tiêu chuẩn, tiêu chí về lương tâm, trách nhiệm rõ ràng, nhất quán.

Viện dưỡng lão, nhà kết nối cộng đồng thôn - phố... là những hình thức tổ chức quan trọng nhất, trực tiếp chăm sóc sức khỏe thân - tâm của các cụ, nếu được khai thác hiệu quả, ngay từ bây giờ.

Nếu được, các hoạt động bảo hiểm tài chính nên kết hợp, gắn liền với các tổ chức này để duy trì sức sống bền vững".

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi từng chứng kiến nhiều người bạn, đồng nghiệp chấp nhận gắn bó hàng chục năm với một công việc có mức lương không còn tương xứng với năng lực. Khi hỏi "vì sao không thử tìm cơ hội mới?", câu trả lời quen thuộc tôi nhận được là: "Muốn ổn định để lo cho gia đình". Tôi tôn trọng lựa chọn của mỗi người, nhưng cá nhân tôi cho rằng nhiều trường hợp không hẳn vì muốn ổn định, mà là vì thiếu tự tin và thiếu quyết tâm bước ra khỏi vùng an toàn.

Trong nền kinh tế thị trường, lao động cũng là một loại nguồn lực được trao đổi. Khi một doanh nghiệp khác sẵn sàng trả lương cao hơn để mời bạn về làm việc, điều đó có nghĩa họ nhìn thấy giá trị của bạn và tin rằng bạn phù hợp với vị trí ấy. Đây là tín hiệu tích cực cho cả cá nhân lẫn xã hội.

Nhiều người lo rằng nếu mình nghỉ việc, doanh nghiệp hiện tại sẽ gặp khó khăn. Nhưng thực tế, hầu hết vị trí đều có người thay thế. Người mới có thể làm tốt hơn hoặc ít nhất cũng đáp ứng được yêu cầu công việc. Doanh nghiệp tiếp tục vận hành, còn bản thân bạn có cơ hội cải thiện thu nhập và phát triển nghề nghiệp. Đó là một sự dịch chuyển bình thường và cần thiết của thị trường lao động.

Bản thân tôi từng làm việc nhiều năm trong lĩnh vực ngân hàng. Trong thời gian công tác, tôi nhận ra rằng bên cạnh thương hiệu của doanh nghiệp, uy tín cá nhân của người lao động cũng vô cùng quan trọng. Tôi từng phụ trách chăm sóc một số khách hàng doanh nghiệp lớn. Trên thị trường khi đó có nhiều ngân hàng nước ngoài và ngân hàng lớn với tên tuổi, tiềm lực và dịch vụ không hề thua kém nhau. Thế nhưng có những khách hàng vẫn lựa chọn làm việc với ngân hàng của tôi. Lý do không hoàn toàn nằm ở thương hiệu ngân hàng. Điều họ tin tưởng nhiều hơn là con người trực tiếp làm việc với họ.

Đến ngày tôi nghỉ hưu, cấp trên đã gửi email cho toàn bộ nhân viên với một nội dung khiến tôi nhớ mãi. Ông viết rằng nhiều khách hàng doanh nghiệp lựa chọn ngân hàng không chỉ vì thương hiệu mà còn vì họ tin tưởng vào cá nhân tôi.

>> 12 năm không nhảy việc khiến lương tôi mãi lẹt đẹt

Một thời gian sau khi nghỉ hưu, nhân dịp sinh nhật Tổng Giám đốc của một doanh nghiệp từng là khách hàng thân thiết, tôi gửi lời chúc mừng và hỏi thăm xem họ còn làm việc với ngân hàng cũ của mình hay không? Câu trả lời của ông khiến tôi suy nghĩ rất nhiều: "Từ ngày anh nghỉ, không còn ai chủ động liên hệ hay tư vấn nữa nên bên em cũng không sử dụng dịch vụ của ngân hàng như trước".

Thực tế, doanh nghiệp nào cũng có nhu cầu về vốn và dịch vụ tài chính. Nhưng câu chuyện đó cho thấy vai trò của một cá nhân đôi khi có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn trong hoạt động kinh doanh. Chính vì vậy, tôi không đồng tình với quan điểm cho rằng người lao động nên trung thành tuyệt đối với một công ty dù thu nhập và cơ hội phát triển đã không còn tương xứng. Nếu có đủ chuyên môn, đủ năng lực và được thị trường đánh giá cao, tại sao không mạnh dạn tìm kiếm một vị trí tốt hơn?

Mức lương cao hơn không chỉ giúp cải thiện cuộc sống của bản thân mà còn giúp gia đình có điều kiện tốt hơn. Đồng thời, sự dịch chuyển của lao động chất lượng cao cũng tạo động lực cạnh tranh để các doanh nghiệp nâng cao môi trường làm việc và chế độ đãi ngộ.

Tất nhiên, thay đổi luôn đi kèm rủi ro. Nhưng nếu không dám thử, làm sao biết mình có thể đi xa đến đâu? Tôi vẫn luôn tâm đắc với một câu: "If you don't try, how can you know?" (Nếu không thử, làm sao bạn biết được?). Đôi khi, điều giữ chúng ta lại không phải trách nhiệm với gia đình hay sự ổn định, mà đơn giản là nỗi sợ thay đổi. Và chính nỗi sợ ấy mới là thứ khiến nhiều người mãi dậm chân tại chỗ.

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi có một người bạn năm nay 34 tuổi. Cô ấy có hai con nhỏ, đi làm giờ hành chính như bao người khác. Điều khiến tôi ngạc nhiên là hầu như ngày nào cô ấy cũng tự nấu cơm cho gia đình. Chưa hết, cô ấy còn đang học thạc sĩ vào buổi tối.

Nhiều lần nhìn lịch sinh hoạt của bạn, tôi tự hỏi: "Một ngày của cô ấy có phải dài gấp đôi 24h đồng hồ của người khác hay không"?

Trong khi đó, tôi chỉ mỗi việc đi làm về đã cảm thấy kiệt sức. Có hôm gọi đồ ăn vì ngại nấu, lúc nào cũng lờ đờ, chỉ muốn ngủ bù để lấy lại năng lượng. Chưa nói đến việc học thêm một tấm bằng hay theo đuổi một kỹ năng mới.

Điều đó khiến tôi băn khoăn, liệu đây là kết quả của khả năng quản lý thời gian rất tốt, hay đơn giản là vì mỗi người có một cách sắp xếp ưu tiên khác nhau?

Có người cho rằng ai cũng có 24 giờ mỗi ngày, vấn đề là sử dụng chúng như thế nào. Nhưng cũng có ý kiến cho rằng hoàn cảnh mỗi gia đình khác nhau, công việc khác nhau, sức khỏe và áp lực cũng khác nhau nên không thể lấy một người làm chuẩn cho tất cả.

Bạn tôi một người vừa đi làm, nuôi hai con, học thạc sĩ mà vẫn nấu ăn hằng ngày là nhờ quản lý thời gian quá giỏi, hay đơn giản là họ chấp nhận hy sinh nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn người khác hay là có một người chồng biết đỡ đần việc nhà?

Tin Gốc: Vnexpress