Tôi là một giáo viên đã dạy Toán hơn 40 năm ở bậc phổ thông. Đọc nhiều ý kiến trái chiều về môn học này thời gian qua, tôi muốn chia sẻ góc nhìn của mình, không phải để tranh luận hơn thua, mà để nói rõ giá trị cốt lõi của Toán học:
Trước hết, tôi cho rằng nhiều người “quay lưng” với Toán vì từng học nó như một nghĩa vụ: học để thi, để “trả nợ”, chứ không phải học để hiểu. Khi không nắm được bản chất, người ta dễ chán nản, rồi đi đến phủ nhận toàn bộ giá trị của môn học. Nhưng Toán không phải tự nhiên được xem là khoa học cơ bản, cũng không phải ngẫu nhiên mà nó hiện diện ở mọi cấp học.
Trong quá trình dạy học, tôi thấy rõ, Toán không chỉ là con số hay công thức. Có bao giờ bạn than phiền “không biết bắt đầu công việc từ đâu”? Toán cho ta câu trả lời đấy. Nó dạy người ta cách bắt đầu một vấn đề khi còn mơ hồ, giống như việc rút gọn một biểu thức để nhìn rõ bản chất; dạy ta cách phân tích rồi tổng hợp, như khi giải một bài hình học. Những thứ nhiều học sinh cho là “khô khan” như định nghĩa, định lý, tiên đề thực chất chính là công cụ tư duy. Bỏ qua công cụ thì không thể làm việc hiệu quả, cũng giống như vào bếp mà thiếu dụng cụ thì khó có một bữa ăn tử tế.
Học sinh sợ Toán, theo tôi, phần lớn không phải vì Toán quá khó, mà vì thiếu sự kiên nhẫn. Đây là môn học có tính kế thừa rất cao: chưa hiểu bước trước thì khó đi tiếp bước sau. Khi nền tảng không vững, cảm giác “Toán khó” là điều dễ hiểu.
Tôi cũng không đồng tình với quan điểm cho rằng học Toán là vô ích, rằng những kiến thức như tích phân, đạo hàm hay đa thức “không dùng vào đâu”. Nếu vậy, có lẽ cũng có thể phủ nhận nhiều môn học khác. Vấn đề không nằm ở việc áp dụng trực tiếp từng công thức, mà ở chỗ Toán rèn cho người học cách suy nghĩ có căn cứ: dựa trên giả thiết, dữ kiện, lập luận rõ ràng, thay vì cảm tính. Một người quen tư duy như vậy khi bước vào đời sẽ biết cách tìm lời giải cho vấn đề, thay vì né tránh.
>> Kiến thức tích phân, đạo hàm ‘vứt sọt rác’ sau khi tôi ra trường
Thực tế hiện nay có một nghịch lý: nhiều người than Toán khó, xa rời thực tế, nhưng số học sinh giỏi, điểm cao lại rất nhiều. Điều đó cho thấy vấn đề không hoàn toàn nằm ở bản thân môn học, mà còn ở cách học, cách dạy và cách đánh giá.
Ở góc độ hệ thống, tôi cho rằng ngành giáo dục cần nhìn lại cách kiểm tra, đánh giá để tránh chạy theo thành tích. Khi điểm số trở thành mục tiêu chính, việc dạy và học dễ bị lệch khỏi thực chất. Chương trình và đề thi cũng cần được rà soát để phù hợp hơn, giúp học sinh hiểu và vận dụng, thay vì chỉ luyện kỹ năng làm bài.
Tôi cho rằng mỗi bên đều có phần việc của mình. Phụ huynh và học sinh cần nhìn nhận đúng về Toán, học nghiêm túc thay vì chạy theo điểm số; nếu thấy không phù hợp, có thể chọn hướng khác, thay vì cố theo rồi chán nản. Giáo viên cần nắm vững chương trình, hướng dẫn học sinh cách tư duy và phương pháp học. Còn cơ quan quản lý nên lắng nghe ý kiến từ người dạy trực tiếp để điều chỉnh kịp thời.
Với tôi, Toán chưa bao giờ chỉ là những con số. Nó là công cụ để ta suy nghĩ và giải quyết vấn đề một cách khoa học. Và nếu học đúng cách, giá trị đó không dừng lại trong lớp học.
"Nhà tôi chỉ có hai vợ chồng, nhưng thiết bị dùng điện khá nhiều. Mỗi tháng tốn hai triệu đồng tiền điện.
Mở thêm xưởng sản xuất đồ gỗ nội thất, nhà tôi lắp dàn năng lượng mặt trời tốn 210 triệu đồng, hạn dùng 20 năm bây giờ đã dùng được 5 năm rồi và thấy rất có lợi. Tôi tính sơ ra là 10 năm là lấy lại vốn. Tôi ở miền Tây".
Độc giả nickname linhmypham18 chia sẻ câu chuyện như trên, sau câu hỏi Mỗi tháng hết 4 triệu tiền điện, có nên đầu tư 110 triệu đồng lắp pin mặt trời?.
Tác giả bài viết trước cho biết gia đình có 5 người, vừa sinh hoạt vừa kinh doanh tại nhà nên lượng điện tiêu thụ khá lớn. Mỗi tháng, hóa đơn tiền điện dao động từ 3 đến 4 triệu đồng, những tháng nắng nóng có thể còn cao hơn. Và băn khoăn có nên đầu tư lắp pin năng lượng mặt trời hay không?
Nhiều độc giả đang sử dụng năng lượng mặt trời để sinh hoạt và sản xuất đã bình luận, tư vấn.
Độc giảDũng Trần: "Nhà tôi mới lắp 18 tấm pin, bộ lưu điện 16kw được 3 tháng. Thay vì tốn 5 đến 6 triệu đồng tiền điện hàng tháng, bây giờ nhà tôi chỉ trả có 1,5 triệu đồng. Chi phí lắp của nhà tôi là 120 triệu đồng".
"Theo tôi biết thì với giá 110 triệu đồng thì sẽ có pin lưu trữ tầm 15 kW, có nghĩa ban đêm bạn có tầm 14 kW để sử dụng, còn ban ngày là bạn sẽ không phải tốn tiền điện. Hiện tại mỗi tháng nhà bạn tốn 4 triệu đồng tiền điện nếu lắp thì sẽ giảm ít nhất 3 triệu đồng mỗi tháng đấy", độc giả chianh02 chia sẻ.
Độc giả Van Nguyen Cao bình luận: "Tôi không biết nhà tác giả ở đâu, tỷ lệ giờ chiếu nắng ra sao nhưng nhà tôi ở TP HCM, lắp hệ thống năng lượng điện mặt trời từ tháng 6/2023. Công suất 10 kWh. Trung bình mỗi tháng hệ thống phát khoảng 900 kWh. Nếu tính ra tiền khoảng 3,5 triệu đồng. Như vậy sau ba năm nhà tôi hoàn vốn rồi".
Một cách khái quát, độc giả nickname khactiepglobal nói: "Nhà nào có điều kiện và mái phù hợp thì nên cân nhắc lắp điện mặt trời, chi phí ban đầu hơi cao nhưng dùng lâu dài sẽ giảm đáng kể tiền điện mỗi tháng.
Đặc biệt vào mùa hè, điều hòa và các thiết bị chạy nhiều thì càng thấy rõ hiệu quả. Vừa chủ động được nguồn điện, vừa tiết kiệm chi phí về lâu dài lại thân thiện hơn với môi trường".
Cụ thể hơn, độc giả cxcdtt tư vấn: "Bạn cần xác định các yếu tố:
- Lắp điện MTMN có pin lưu trữ (dùng ban đêm).
- Nếu nhà bạn dùng nhiều điện vào ban ngày thì có hiệu quả, ngược lại thì không hiệu quả.
- Tuổi thọ thiết bị có hạn nhất là các thiết bị lưu, inverter... hỏng bạn phải thay thế khá tốn kém.
Lắp năng lượng mặt trời tự sản, tự tiêu mà không bán được điện dư thì cũng giống như bạn chuyển từ xe xăng sang xe điện, hàng tháng bạn không phải trả nhiều chi phí nhiên liệu (xăng) nhưng đến một lúc nào đó bạn phải trả tiền lớn để thay pin".
- Vì khi còn nhỏ, anh mắc chứng thiếu hormone tăng trưởng - một trở ngại lớn đối với sự phát triển thể chất của một cầu thủ bóng đá. Trong hoàn cảnh mà tương lai sự nghiệp còn rất bấp bênh, Messi đã vượt qua bằng nghị lực, khát khao và tình yêu dành cho trái bóng.
- Vì anh từng có cơ hội khoác áo đội tuyển Tây Ban Nha - nơi sở hữu dàn cầu thủ hàng đầu thế giới và những đồng đội mà anh hiểu rất rõ ở Barcelona. Con đường đến những danh hiệu quốc tế có thể dễ dàng hơn, nhưng Messi vẫn chọn Argentina, bởi đó là quê hương và là màu áo anh luôn mơ được đại diện.
- Vì anh yêu và cưới người đã ở bên mình từ thuở thiếu thời, cùng trải qua những năm tháng thăng trầm trước khi trở thành hậu phương vững chắc của anh hôm nay.
- Vì anh đã bước qua những giới hạn khắc nghiệt của bóng đá. Có lúc thất vọng đến mức tuyên bố chia tay đội tuyển sau thất bại ở Copa America 2016, có lúc bị chỉ trích nặng nề ngay tại quê nhà. Nhưng anh vẫn trở lại, tiếp tục chiến đấu và cuối cùng đưa Argentina đến đỉnh cao của bóng đá thế giới.
- Vì anh chơi bóng bằng tình yêu và một đẳng cấp khác biệt: sút bóng, chuyền bóng, chạm bóng, rê dắt, kỹ thuật, nhãn quan chiến thuật, sự sáng tạo và cả khả năng pressing hay đoạt bóng đều khiến người xem kinh ngạc. Rất ít cầu thủ trong lịch sử có thể kết hợp nhiều phẩm chất ở mức xuất sắc như vậy.
- Vì sự vĩ đại của Messi không chỉ nằm ở những con số. Điều khiến hàng triệu người say mê còn là cảm xúc khi được xem anh chơi bóng - cảm giác mà nhiều người cho rằng vượt ra ngoài phạm vi của thể thao để trở thành nghệ thuật.
- Vì anh không chỉ đá bóng, anh kể một câu chuyện về đam mê, công việc, tình bạn, đồng đội, người hâm mộ và hành trình vươn lên từ khởi đầu khó khăn, đi qua thất vọng để chạm tới vinh quang cuối cùng.
- Vì anh được nhiều người cảm nhận là khiêm tốn và giản dị. Từ cậu bé nhút nhát ngày nào, Messi dần trở thành thủ lĩnh của đội tuyển Argentina. Anh cũng có những khoảnh khắc bộc phát cảm xúc như màn phơi áo ở Bernabeu, màn đáp trả Hà Lan tại World Cup 2022, hay những giọt nước mắt khi rời Barcelona và khi gặp chấn thương trong trận chung kết - những khoảnh khắc khiến hình ảnh của anh trở nên rất con người.
- Vì nhiều cầu thủ cá tính và từng đứng trên đỉnh cao bóng đá như Ibrahimovic, Cassano hay Balotelli đều dành cho Messi sự ngưỡng mộ đặc biệt. Họ không chỉ nói về số bàn thắng hay kiến tạo, mà còn nói về đẳng cấp và vẻ đẹp của thứ bóng đá mà Messi thể hiện.
- Vì nhiều người gọi anh là GOAT (Vĩ đại nhất mọi thời). Messi không vĩ đại chỉ trên thống kê, mặc dù nó là một phần khiến anh vĩ đại: Ghi bàn xuất chúng, kiến tạo phi thường, kiểm soát nhịp điệu thượng thừa, tạo ra những khoảnh khắc kinh điển, xuất sắc nhất trong phần lớn trận đấu tham gia.
Nhưng đó chỉ là sự miêu tả cho một cầu thủ xuất chúng, Messi vĩ đại nhất vì cảm xúc anh mang lại, vì anh không giỏi kể chuyện bằng lời, mà bằng tình yêu và cống hiến tuyệt đối mà anh mang đến cho bóng đá, kết hợp với món quà "Chúa đã ban cho anh" - sự thiên tài.
Đó là sự vĩ đại khiến anh được những người được coi là xuất sắc nhất của bóng đá tôn vinh anh lên đỉnh của ngôi đền huyền thoại.
Năm 2017, vợ chồng tôi cưới nhau rồi mua căn chung cư đầu tiên ở Hà Nội với giá gần 900 triệu đồng. Khi đó, tài sản của hai đứa chỉ có đúng 50 triệu đồng tiền tiết kiệm, cộng thêm sự hỗ trợ của hai bên gia đình khoảng 200 triệu. Phần còn lại, chúng tôi phải vay ngân hàng gần 650 triệu đồng.
Thời điểm ấy, tổng thu nhập của hai vợ chồng tôi chỉ khoảng 16 triệu đồng mỗi tháng, lại vừa sinh con đầu lòng. Nhiều người biết chuyện đều bảo chúng tôi quá liều lĩnh, thiếu tính toán. Thú thật, lúc ký hợp đồng vay mua nhà, chính tôi cũng rất lo. Nhưng tôi tự nhủ "nếu cứ chờ thì chẳng biết đến bao giờ mới mua được nhà và ổn định cuộc sống".
Những năm đầu sau ngày cưới là chuỗi ngày cả gia đình tôi phải sống rất dè sẻn. Vợ chồng trẻ lương không cao, lại nuôi thêm con nhỏ, nên tháng nào chúng tôi cũng phải tính toán chi li từng khoản nhỏ để không bị thiếu trước hụt sau. Nhưng may mắn là cả hai chúng tôi luôn có cùng một suy nghĩ rằng khoản nợ mua nhà vẫn trong khả năng chi trả nên không phải điều quá đáng sợ. Có áp lực, chúng tôi càng động viên nhau cố gắng làm việc, vun vén cho gia đình.
Năm 2021, chúng tôi bán căn chung cư đó với giá gần như bằng lúc mua, rồi chuyển nơi ở mới. Sau đó, hai vợ chồng quyết định vay thêm tiền để mua một mảnh đất ở ngoại thành Đà Nẵng, giá 1,65 tỷ, trong đó tôi vay khoảng 850 triệu (50% giá trị mảnh đất).
>> 40 tuổi vẫn ở thuê vì tiếc 1,2 tỷ mua nhà Sài Gòn
Thời điểm đó, thị trường bất động sản bắt đầu có dấu hiệu chững lại, nhiều người nói chúng tôi "đu đỉnh". Nhưng thật lòng, cả hai chúng tôi chưa bao giờ quá bận tâm chuyện giá đất hôm nay tăng hay mai giảm. Chúng tôi nghĩ đơn giản rằng mua đất là để tích lũy tài sản lâu dài, còn điều quan trọng nhất vẫn là khả năng trả nợ của mình.
Có lẽ vì không đặt nặng chuyện lời lãi nên suốt những năm sau đó, hai vợ chồng tôi chỉ tập trung làm việc và trả nợ. Sau bốn năm, khoản vay mua đất cũng được thanh toán xong. Thu nhập của chúng tôi dần tốt hơn, gia đình cũng có thêm con thứ hai. Đến hiện tại, giá mảnh đất ấy đã tăng khoảng gấp đôi, nhưng tôi chưa có ý định bán.
Điều khiến tôi hài lòng nhất không phải chuyện đất của mình tăng giá, mà là cảm giác ổn định sau bốn năm chuyển nhà trong gần 5 năm sống trong nhà đi thuê. Có lần, chúng tôi đang ở yên ổn thì chủ nhà bất ngờ lấy lại nhà để bán, cả gia đình lại cuống cuồng tìm chỗ ở mới.
Chính trải nghiệm đó khiến vợ chồng tôi quyết định xây một căn nhà nhỏ để ổn định cuộc sống. Ngôi nhà không quá lớn nhưng đầy đủ tiện nghi và là nơi khiến chúng tôi có cảm giác thực sự thuộc về. Dĩ nhiên, để xây được nhà, chúng tôi tiếp tục vay nợ. Hiện tại, khoản nợ vẫn còn 700 triệu đồng nhưng cả hai vẫn thoải mái trả dần vì tất cả đã nằm trong tính toán.
Nghĩ lại gần 10 năm hôn nhân, vợ chồng tôi chưa khi nào hoàn toàn hết nợ. Nhưng chưa bao giờ chúng tôi coi đó là bi kịch. Với tôi, nợ trong khả năng kiểm soát đôi khi lại là động lực để cả hai cùng cố gắng, cùng nhìn về một hướng và có trách nhiệm hơn với tương lai gia đình. Tất nhiên, hành trình đó không chỉ có riêng nỗ lực của hai vợ chồng. Chúng tôi cũng may mắn vì luôn có sự đồng hành, hỗ trợ của bố mẹ hai bên, từ lúc mua căn nhà đầu tiên cho tới những giai đoạn khó khăn nhất.
Bây giờ, tôi thấy nhiều bạn trẻ chọn sống cho bản thân, tận hưởng hiện tại nhiều hơn, thay vì nghĩ cho tương lai. Tôi không phản đối quan điểm đó, vì mỗi người, mỗi thời lại có một cách sống riêng. Nhưng tôi tin rằng ai cũng nên biết tính toán cho tương lai, lo xa một chút. Bởi đến một độ tuổi nào đó, chúng ta sẽ nhận ra bản thân không chỉ sống cho riêng mình.
Tôi và bạn còn phải sống để bố mẹ yên tâm, để con cái nhìn vào và tin rằng chúng luôn có chỗ dựa, để người bạn đời có thể cùng mình cố gắng đi tiếp qua những năm tháng khó khăn nhất.
