“Tôi lạm dụng AI nhiều quá nên bị thối não mất rồi”.
Đó là cách Phương Linh (24 tuổi) tự nhận về bản thân sau gần hai năm gần như phụ thuộc hoàn toàn vào các công cụ AI trong công việc lẫn cuộc sống.
Từ email, báo cáo, bài đăng mạng xã hội cho tới những đoạn tin nhắn, lời chúc sinh nhật, Linh đều tìm đến sự giúp đỡ của ChatGPT.
“Nhiều lúc chỉ cần viết vài câu cũng phải hỏi AI xem viết thế nào. Dần dần tôi thấy câu cú của bản thân ngày càng lủng củng. Nếu không có AI thì gần như không biết bắt đầu từ đâu”, Linh chia sẻ.
Nhưng điều khiến cô giật mình hơn là một người bạn từng nhận xét cách nhắn tin của cô “có cảm giác giống như được AI viết” dù đó là tin nhắn Linh hoàn toàn tự soạn.
Không chỉ riêng trường hợp của Linh, Thanh Huyền (21 tuổi), nhân viên Content Marketing tại một công ty mỹ phẩm, cho biết ChatGPT luôn là ứng dụng đầu tiên cô mở mỗi khi bắt đầu ngày làm việc.
Ngoài việc hỗ trợ lên ý tưởng hay viết nội dung, Huyền còn có thói quen hỏi AI cách diễn đạt trong những tình huống giao tiếp ở chốn công sở.
Mỗi khi cần phản hồi email, trao đổi với đồng nghiệp hoặc trả lời cấp trên về một vấn đề quan trọng, cô thường tham khảo gợi ý tin nhắn từ AI.
“Nhiều lúc vì sợ diễn đạt chưa khéo hoặc trả lời chưa đủ ý, tôi sẽ hỏi AI nên viết thế nào. Dùng nhiều đến mức đôi khi tôi sợ mình giao tiếp ngày càng giống máy móc và bản thân không có AI thì không sống được”, Huyền giãi bày.
Nỗi băn khoăn này cũng xuất hiện ở Quỳnh Hoa (24 tuổi), nhân viên chăm sóc khách hàng tại một ngân hàng.
Nếu trước đây Hoa có thể tự soạn nội dung để phản hồi khách, giờ đây mỗi khi gặp yêu cầu hỗ trợ hoặc trả lời khiếu nại, Hoa thường tìm đến AI để tham khảo cách viết.
Hoa cho biết: “Ban đầu tôi chỉ dùng AI trong những trường hợp phức tạp như khi gặp khách khó tính. Nhưng dần dần, ngay cả những nội dung đơn giản tôi cũng có thói quen hỏi AI trước. Điều đó khiến tôi lo rằng khả năng viết của bản thân dần biến mất”.
Những câu chuyện trên đều cho thấy AI đã trở thành “người đồng hành” với nhiều người trẻ trong giao tiếp. Dẫu vậy, đi cùng sự tiện lợi là nỗi lo không biết cách viết như trước đây và dần học theo các từ ngữ của máy móc.
Nói chuyện ngày càng giống AI
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng AI đang tạo ra những thay đổi trong cách con người sử dụng ngôn ngữ mà bản thân chúng ta cũng khó lường trước được.
Điển hình là nghiên cứu của Viện Phát triển Con người Max Planck (Đức) cho thấy khi các mô hình ngôn ngữ lớn ngày càng hiện diện trong học tập, công việc và cuộc sống, con người có xu hướng vô thức tiếp thu cách diễn đạt của chúng.
Sau khi phân tích hơn 740.000 giờ hội thoại từ hơn 360.000 bài thuyết trình trên YouTube và hơn 700.000 số podcast, các nhà nghiên cứu nhận thấy nhiều từ ngữ vốn được các mô hình AI sử dụng thường xuyên như “nhấn mạnh”, “củng cố”, “đột phá” đang xuất hiện ngày càng nhiều.
Đặc biệt, cách hành văn của nhiều người cũng đang thay đổi. Nghiên cứu của Đại học Nam California (Mỹ) phân tích các bài báo khoa học, tin tức địa phương và nội dung trên mạng xã hội cho thấy sau khi ChatGPT ra mắt, sự đa dạng trong phong cách viết đã giảm mạnh.
Câu văn, cấu trúc diễn đạt và cách lựa chọn từ ngữ của nhiều người có xu hướng trở nên na ná nhau hơn.
Giáo sư Morteza Dehghani, Đại học Nam California, nhận định khi ngày càng quen với ngôn ngữ chuẩn hóa mà AI tạo ra, nhiều người còn vô thức xem đó là hình mẫu của một bài viết hay.
Ngay cả những người không hay dùng AI cũng bắt đầu điều chỉnh cách viết để giống các mô hình ngôn ngữ hơn, với kỳ vọng văn bản sẽ trở nên chuyên nghiệp.
Emily Bender, nhà ngôn ngữ học tại Đại học Washington, khẳng định chính quá trình vật lộn, suy nghĩ để tìm từ ngữ, sắp xếp câu chữ mới là điều giúp con người hình thành tư duy và khả năng biểu đạt.
Nếu mọi công đoạn đều được giao cho AI viết, người dùng không chỉ đánh mất cơ hội rèn luyện kỹ năng viết mà còn dần mất đi tiếng nói riêng của mình, văn phong trở nên máy móc.
Lối thoát để ngôn ngữ không bị “làm phẳng”
Theo TS Nguyễn Gia Hy, giảng viên tại Đại học Swinburne (Australia), nhà sáng lập SkillPixel, việc AI ảnh hưởng tới cách sử dụng từ ngữ của con người là xu hướng khó tránh khỏi, tương tự cách Internet từng tạo ra tiếng lóng, biểu tượng cảm xúc hay những cách giao tiếp mới.
Vấn đề không nằm ở việc sử dụng AI, mà ở việc ai là người đang điều khiển ai.
“Nếu chỉ sao chép nguyên văn nội dung AI tạo ra, người dùng dễ đánh mất dấu ấn cá nhân, kỹ năng viết và vô thức tiếp nhận cách phản hồi của AI”, vị chuyên gia cho hay.
TS Hy khẳng định nếu biết phản biện, chỉnh sửa và bổ sung trải nghiệm của chính mình thì AI vẫn là một công cụ hỗ trợ hiệu quả.
Người dùng cần duy trì vị thế chủ động bằng cách đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin và luôn viết lại kết quả theo giọng văn của bản thân thay vì sao chép y nguyên.
Quan trọng hơn, AI vẫn chưa thể thay thế những yếu tố tạo nên bản sắc của con người như trải nghiệm cá nhân, cảm xúc, trực giác hay những sắc thái ngôn ngữ riêng.
Chuyên gia cho rằng AI sẽ ngày càng trở thành “đồng nghiệp ảo” trong nhiều lĩnh vực. Vì vậy, con người và máy móc chắc chắn sẽ có những điểm giao thoa trong cách giao tiếp và sử dụng ngôn ngữ.
Tuy nhiên, sự hợp tác hiệu quả chỉ có thể tồn tại khi con người vẫn giữ được khả năng tư duy độc lập.
Đọc sách, tiểu thuyết, giao tiếp trực tiếp, tập viết từng dòng nhật ký, tự viết những gì mình thích và không coi AI là người viết thay sẽ giúp mỗi người duy trì ngôn ngữ của mình.
“AI có thể viết gần như mọi thứ, vì vậy điều tạo nên sự khác biệt của con người là viết bằng trải nghiệm, góc nhìn và tiếng nói cá nhân”, TS Nguyễn Gia Hy nêu quan điểm.
Những ngày qua, bà Trần Thị Thịnh (70 tuổi - ngụ tại Phú Thọ) cảm thấy lo lắng khi không thể liên lạc với người nhà qua điện thoại. Bà Thịnh cho biết số điện thoại được mua tại một cửa hàng sim thẻ từ hàng chục năm trước, khi đó chỉ cần chọn số mà không phải thực hiện các bước xác thực.
Phải đến khi người thân tiến hành xác thực SIM trên ứng dụng của nhà mạng cung cấp, số điện thoại của bà Thịnh mới có thể hoạt động trở lại.
Theo đó, Thông tư 08 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn xác thực thuê bao có hiệu lực từ ngày 15-4 quy định rõ, nhà mạng phải đảm bảo thuê bao di động có đủ bốn trường thông tin gồm số định danh cá nhân, họ tên, ngày tháng năm sinh, sinh trắc học ảnh khuôn mặt và các dữ liệu này phải khớp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an.
Theo lộ trình triển khai, các thuê bao chưa xác thực hoặc có thông tin không trùng khớp với dữ liệu quốc gia sẽ bị hạn chế dịch vụ, tạm dừng dịch vụ một chiều (gọi đi); tạm dừng dịch vụ hai chiều; thu hồi số thuê bao nếu không thực hiện xác thực.
Sau ngày 15-6, người dùng khi thay đổi điện thoại sẽ phải xác thực lại ảnh sinh trắc học, nếu không sẽ bị khóa một chiều sau hai giờ.
Chia sẻ từ đại diện một nhà mạng cho biết đối với những trường hợp thuê bao như trên, nhà mạng đã chủ động gửi tin nhắn với nội dung thể hiện rõ tính cảnh báo và hướng dẫn cụ thể cho người dùng.
Theo đó nhà mạng thông báo thuê bao "được xác nhận không chính chủ" và sẽ bị khóa chiều gọi, SMS ngay nếu không cập nhật đúng thông tin theo quy định.
Hướng dẫn cập nhật qua ứng dụng của nhà mạng, VNeID hoặc đến các điểm hỗ trợ xác thực gần nhất.
Để khuyến khích người dân thực hiện sớm, nhà mạng cũng đưa ra chính sách hỗ trợ như tặng tiền vào tài khoản, hỗ trợ trực tiếp ngay cả trong kỳ nghỉ lễ.
Tại họp báo thường kỳ tháng 4, do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức chiều 29-4, ông Nguyễn Anh Cương - Phó cục trưởng Cục Viễn thông (Bộ Khoa học và Công nghệ) - cho biết thống kê sơ bộ của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) Bộ Công an, hiện đã có hơn 95 triệu thuê bao đã được đồng bộ lên hệ thống VNeID, gần 900.000 thuê bao đã được xác nhận không sử dụng chính chủ, hơn 60 triệu thuê bao đã được xác nhận chính chủ.
Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ. Người dân có thể tiếp tục thực hiện việc xác nhận này từ nay đến ngày 15-6.
Cũng theo đại diện Cục Viễn thông, Thông tư 08 về việc xác thực thông tin thuê bao di động có hai nội dung chính gồm: xác thực thông tin thuê bao và xác nhận chính chủ.
Trong đó việc xác thực thông tin thuê bao là việc làm thường xuyên, định kỳ, trong thời gian dài, hướng tới mục tiêu khi người dân đi đăng ký thuê bao mới phải cung cấp giấy tờ tùy thân và đối soát với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đảm bảo các thông tin giấy tờ chính xác. Còn xác nhận chính chủ để đảm bảo thuê bao này vẫn đang sử dụng chính chủ.
Lưu ý việc xác thực lại thông tin thuê bao, xác nhận chính chủ chỉ áp dụng với các trường hợp thuê bao có thông tin chưa chính xác, được nhà mạng yêu cầu xác thực lại, như thuê bao đang sử dụng chứng minh nhân dân 9 số cần cập nhật sang căn cước công dân 12 số, thuê bao đang sử dụng chưa chính chủ…
Dữ liệu từ Binance, sàn giao dịch tiền mã hóa lớn nhất thế giới, cho thấy giá Bitcoin hôm nay tăng mạnh so với hôm qua. Tính đến 8 giờ ngày 2.5 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin (BTC) được giao dịch quanh mốc 78.292 USD, tăng 2,38% trong vòng 24 giờ qua.
Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa tăng 1,84% so với hôm qua, cán mốc 2.600 tỉ USD. Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, tăng 1,61%, tiến sát mốc 2.300 USD. Các token khác như BNB, Solana, XRP đều tăng 0,3 - 1,3%.
Đà tăng của Bitcoin và thị trường tiền mã hóa xảy ra khi tâm lý chấp nhận rủi ro được cải thiện. Giá dầu giảm nhẹ sau khi có thông tin cho rằng Iran đã gửi một đề xuất mới nhằm nối lại đàm phán với Mỹ. Tin tức này làm dấy lên hy vọng rằng căng thẳng ở eo biển Hormuz có thể giảm bớt, ít nhất trong ngắn hạn.
Các nhà đầu tư Bitcoin đang đặt mục tiêu giá 80.000 USD. Đây là ngưỡng đột phá quan trọng, nếu vượt mốc này, thị trường có thể thu hút thêm nhiều người mới và kích hoạt kịch bản tăng giá bền vững .
"Tôi nghĩ 80.000 USD là ngưỡng kháng cự quan trọng. Chúng ta cần một cú bứt phá mạnh mẽ để có thể vượt qua", Adrian Fritz, chiến lược gia của 21hares, nói với CoinDesk.
Các phân tích kỹ thuật cho thấy sau khi tăng giá lên 78.000 USD, Bitcoin đã giữ vững mức hỗ trợ tại đường trung bình động hàm mũ 100 ngày (EMA 100). Khối lượng mua trên thị trường giao ngay cũng tăng mạnh trong khi chỉ số chênh lệch khối lượng tích lũy (CVD) đạt 11.500 BTC, mức cao nhất kể từ ngày 17.2.
Vị thế giao dịch phái sinh đang mở rộng song song với giá đồng nghĩa sự xuất hiện của những nhà đầu tư mới. Tổng khối lượng hợp đồng mở đã tăng 6,64% lên 257.000 BTC trong 24 giờ. Điều này cho thấy các vị thế mới đang được bổ sung khi Bitcoin ổn định dưới mức 80.000 USD.
Chỉ số CVD trên thị trường tương lai đã phục hồi lên 98.300 BTC, báo hiệu sự trở lại của áp lực mua ròng. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đợt điều chỉnh hôm 27.4, cho thấy vị thế giao dịch vẫn đang lớn dần.
Đáng chú ý, thanh khoản Bitcoin tiếp tục tập trung ở vùng giá 78.000 - 80.000 USD, với 2,1 tỉ USD vị thế bán khống gặp rủi ro.
Hoạt động giao dịch BTC từ các tổ chức tiếp tục cho thấy xu hướng tích cực. Thay đổi trong số dư giao dịch OTC trong 30 ngày đã giảm xuống khoảng -20.700 BTC, tương đương mức ghi nhận lần cuối vào tháng 3.2025. Số dư thấp hơn đồng nghĩa BTC đang được chuyển ra khỏi các sàn giao dịch, làm giảm nguồn cung.
Xu hướng dòng vốn vào các quỹ ETF cũng tương tự. Hồi tháng 4, có khoảng 1,97 tỉ USD đổ vào các quỹ ETF Bitcoin. Theo Bitcoin Ecoinometrics, hiện có 9 ngày liên tiếp dòng vốn chảy vào các quỹ, đây là chuỗi kỷ lục dài nhất trong năm 2026.
"Lần cuối dòng chảy thể hiện sự bền bỉ như vậy là ngay trước khi Bitcoin lập đỉnh vào tháng 10.2025. Điều này không có nghĩa thị trường đang hướng đến đỉnh giá mới nhưng cho thấy xu hướng tăng giá đang có nhiều tín hiệu khả quan", các nhà phân tích của Bitcoin Ecoinometrics nhận định.
Mục tiêu trước mắt của các nhà đầu tư Bitcoin là theo dõi dòng tiền đổ vào thị trường có thể duy trì được bao lâu và liệu tính thanh khoản trên 80.000 USD có giảm khi sự tham gia của các tổ chức tăng lên hay không.
Theo nhật báo The Indian Express ngày 11-6, Tòa án khu vực Munich của Đức vừa phán quyết rằng công ty công nghệ Google của Mỹ phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với nội dung do trí tuệ nhân tạo tạo ra được hiển thị cho người dùng thông qua tính năng AI Overviews (bản tổng quan do AI tạo ra) trên công cụ tìm kiếm của mình.
Tòa án đã ra lệnh cấm Google lan truyền các thông tin sai sự thật về hai nhà xuất bản có trụ sở tại Munich thông qua các câu trả lời của AI Overviews.
Phán quyết xuất phát từ vụ kiện do các nhà xuất bản này khởi xướng chống lại Google, liên quan đến các sai sót trong câu trả lời của AI Overviews, trong đó họ bị mô tả là các trang web lừa đảo, mặc dù thực tế đây là những doanh nghiệp hợp pháp. Tòa án lưu ý thêm các sai sót này không xuất hiện trong những trang web được trích dẫn làm nguồn.
Theo TTXVN, hiện nay Google không chỉ hiển thị danh sách các đường liên kết trong kết quả tìm kiếm, mà ngày càng thường xuyên cung cấp các đoạn trả lời tổng hợp do AI tạo ra.
Chức năng này được giới thiệu trong năm 2025 và thường xuất hiện phía trên danh sách kết quả tìm kiếm truyền thống.
Vấn đề pháp lý đặt ra là liệu Google chỉ đóng vai trò trung gian hiển thị thông tin từ các nguồn trên Internet hay phải chịu trách nhiệm trực tiếp đối với nội dung do hệ thống AI của mình tạo ra.
Các luật sư đại diện cho Google lập luận rằng công ty chỉ phải chịu trách nhiệm gián tiếp và chỉ cần hành động khi có vi phạm pháp luật rõ ràng. Tuy nhiên, Tòa án khu vực Munich bác lập luận này.
Các thẩm phán cho rằng phần tổng quan bằng AI không phải là đoạn trích công cụ tìm kiếm thông thường, vốn chỉ đóng vai trò xem trước nội dung của một trang web được liên kết, mà là một nội dung độc lập do Google cung cấp.
Tòa án cũng lưu ý các nguồn được Google liên kết không chứng minh được một số thông tin xuất hiện trong phần tóm tắt AI. Thậm chí, một số nguồn còn đề cập đến các doanh nghiệp khác, không liên quan trực tiếp tới nhà xuất bản khởi kiện.
Điều này củng cố quan điểm rằng Google không thể chỉ viện dẫn cơ chế tổng hợp tự động để né trách nhiệm đối với nội dung sai lệch.
Một điểm đáng chú ý khác là tòa không chấp nhận lập luận cho rằng người dùng phải tự hiểu các phần tóm tắt bằng AI cần được kiểm chứng lại.
Theo phán quyết, nếu phần tổng quan bằng AI bị coi là không đáng tin cậy và người dùng vẫn phải tự kiểm tra toàn bộ các đường liên kết đi kèm, lợi ích mà Google nêu ra đối với chức năng này sẽ bị suy giảm đáng kể.
