Bộ trưởng Quốc phòng Romania Radu Miruta đã kêu gọi Ukraine lập trình để các xuồng không người lái (USV) của nước này có thể tự hủy nếu đi chệch vào vùng lãnh hải của Romania.
Quan chức này đưa ra phát biểu sau khi một xuồng không người lái cảm tử kiểu Magura trôi dạt đã phát nổ tại cảng Constanta trên Biển Đen của Romania vào tuần trước, trong khi 2 chiếc khác phát nổ trên biển cách thành phố khoảng 145km về phía đông. Hải quân Ukraine cho rằng các sự cố này xảy ra do tác chiến gây nhiễu tín hiệu của Nga.
Phát biểu trên kênh TVR hôm 11/6, ông Miruta nói rằng: “Các xuồng không người lái trên biển có thể được lập trình để nếu mất quyền kiểm soát, chúng sẽ không thể đi vào lãnh hải Romania và sẽ tự hủy khi còn cách bờ biển 12 hải lý”.
Ông nói thêm: “Đây nên là tính năng mặc định được tích hợp vào hệ thống ngay từ thời điểm xuồng không người lái được hạ thủy”.
Ukraine đã sử dụng xuồng không người lái để tấn công các tàu mà họ cho là có liên hệ với Nga trên Biển Đen nhằm tác động tới nguồn thu của Moscow.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, các phương tiện không người lái chở đầy thuốc nổ đã trôi dạt tới bờ biển của Thổ Nhĩ Kỳ, Hy Lạp và Bulgaria. Trong khi đó, nhiều UAV của Ukraine cũng đã rơi xuống các nước vùng Baltic và Phần Lan trong những tháng gần đây.
Ngoài gửi lời xin lỗi tới các đồng minh, Ukraine cáo buộc Nga sử dụng tác chiến điện tử để làm chệch hướng các vũ khí này vào vùng biển và vùng trời của NATO.
Mặt khác, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết đã có ít nhất 11 vụ việc được xác nhận liên quan đến UAV của Ukraine trên lãnh thổ NATO trong 3 tháng trước đó. Bà cho rằng các nước phương Tây đang “tự gây tổn hại về chính trị” khi tiếp tục cung cấp vũ khí cho Kiev.
Thêm vào đó, Nga cũng đã cáo buộc một số nước NATO cho Ukraine sử dụng không phận để tập kích mục tiêu của Moscow, bao gồm 3 nước Baltic. Moscow cảnh báo các nước này đối mặt với nguy cơ bị đáp trả dù họ đã bác bỏ tuyên bố từ phía Nga.
Nhiều nước NATO đã kêu gọi Ukraine cần cẩn trọng hơn khi thực hiện các cuộc tập kích nhằm vào Nga.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz đã kêu gọi Ukraine lựa chọn mục tiêu chính xác hơn. “Ukraine phải, và đây cũng là điều quân đội và NATO đang nói, lựa chọn mục tiêu chính xác hơn nhiều để điều này không đe dọa an ninh của các quốc gia NATO”, ông Kosiniak-Kamysz nói.
“Dù hiểu các mục tiêu chiến thuật trong cuộc chiến mà Ukraine đang tiến hành, nước này vẫn phải bảo vệ lãnh thổ của các quốc gia NATO”, ông nói thêm.
Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur nói rằng phía Ukraine cần “giữ UAV tránh xa lãnh thổ của chúng tôi và kiểm soát hoạt động của chúng tốt hơn”.
Hy Lạp, quốc gia từng gửi công hàm phản đối vì USV Ukraine đi vào vùng biển, cũng kêu gọi các bên trong xung đột không mở rộng cuộc chiến sang Địa Trung Hải.
Sáng qua, Trung Quốc tổ chức lễ đón cấp nhà nước Tổng thống Mỹ Donald Trump, với đầy đủ đội danh dự, quân nhạc và thảm đỏ tại quảng trường Thiên An Môn ở thủ đô Bắc Kinh. Sau đó, hội nghị thượng đỉnh Trung - Mỹ diễn ra tại Đại lễ đường nhân dân.
Phát biểu mở đầu cuộc họp, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình hoan nghênh phái đoàn Mỹ và nói rằng thế giới một lần nữa đứng trước một ngã rẽ mới. "Liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua "bẫy Thucydides" và xây dựng một mối quan hệ nước lớn kiểu mới hay không? Đó là đáp án mà lãnh đạo các nước lớn cần cùng nhau viết câu trả lời", theo ông Tập. "Bẫy Thucydides" là khái niệm nhằm cảnh báo nguy cơ xảy ra xung đột trong thời kỳ mà một cường quốc lâu năm bị thách thức bởi một quyền lực mới đang nổi lên. Theo nhà khoa học chính trị người Mỹ Graham Allison đặt ra trong cuốn sách Định mệnh chiến tranh, chiếc "bẫy Thucydides" đang hiện hữu là Mỹ và Trung Quốc.
Về phần mình, Tổng thống Trump dành nhiều lời ca ngợi đối với Chủ tịch Tập, gọi ông Tập là nhà lãnh đạo vĩ đại, và cuộc gặp thượng đỉnh này là "lớn nhất từng diễn ra". Sau đó, theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập cho biết những cuộc đàm phán hôm 13.5 tại Hàn Quốc giữa các nhóm kinh tế và thương mại song phương về tổng thể đã đạt được những kết quả tích cực và cân bằng.
Sau cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hơn 2 giờ, ông Tập lên tiếng ca ngợi "một định hướng mới" trong quan hệ với Mỹ, theo đó đề ra cách tiếp cận kết hợp hợp tác với cạnh tranh được kiểm soát.
Theo CCTV dẫn thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập cho hay cả hai nhà lãnh đạo đều nhất trí việc thiết lập một mối quan hệ mang tính xây dựng và chiến lược sẽ dẫn dắt quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa.
Ông Tập kêu gọi hai nước mở rộng hoạt động trao đổi và hợp tác trong lĩnh vực thương mại, y tế, nông nghiệp, du lịch, giao lưu nhân dân và thực thi pháp luật. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng cho hay đã trao đổi quan điểm với Tổng thống Trump về các cuộc xung đột ở Trung Đông, Ukraine và những vấn đề liên quan đến bán đảo Triều Tiên.
Tuy nhiên, ông Tập cũng nhấn mạnh Mỹ "cần hết sức thận trọng" khi xử lý vấn đề Đài Loan. "Câu hỏi về Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung - Mỹ. Nếu xử lý không thỏa đáng, hai nước có thể xảy ra va chạm hoặc thậm chí rơi vào xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ song phương vào tình thế vô cùng nguy hiểm", CCTV dẫn lời ông Tập.
Trong lúc chụp ảnh với Chủ tịch Tập tại di tích Thiên Đàn chiều qua, Tổng thống Trump đã không trả lời câu hỏi của phóng viên về việc hai nhà lãnh đạo có thảo luận về Đài Loan hay không, theo Reuters. Bản thông cáo của Nhà Trắng sau hội nghị thượng đỉnh cũng không đề cập vấn đề này, chỉ đưa ra nhận định chung rằng cuộc gặp diễn ra tốt đẹp.
"Tổng thống Trump đã có cuộc gặp tốt đẹp với Chủ tịch Tập. Hai bên thảo luận những biện pháp nhằm tăng cường hợp tác kinh tế", theo Nhà Trắng. Bên cạnh đó, hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng eo biển Hormuz cần được mở cửa để đảm bảo hoạt động lưu thông hàng hải tự do. Thông cáo cũng cho biết ông Trump và ông Tập đã thảo luận về thúc đẩy nỗ lực chấm dứt tình trạng những hóa chất dùng để sản xuất chất fentanyl gây nghiện bị tuồn vào Mỹ, cũng như đẩy mạnh các thương vụ Trung Quốc mua nông sản Mỹ.
Lý do ở chỗ trong thỏa thuận ấy có việc Na Uy chấp nhận dựa cậy vào ô bảo hộ hạt nhân của Pháp. Na Uy là quốc gia châu Âu đầu tiên chính thức chấp nhận đề nghị mời chào của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron về việc Pháp xòe ô hạt nhân cho các quốc gia châu Âu. Ông Macron hài lòng về diễn biến mới này bao nhiêu thì Mỹ chắc chắn không hài lòng bấy nhiêu. Na Uy khiến nhiều thành viên khác của NATO và EU thêm khó xử. Cuộc tranh luận ở châu Âu về tự chủ an ninh sẽ trở nên sôi động hơn trước rất nhiều.
Na Uy quyết định như vậy chủ yếu vì 3 lý do. Thứ nhất là lo ngại về mối đe dọa và thách thức an ninh. Cho dù cuộc chiến ở Ukraine tới đây chấm dứt với kết cục nào thì EU và NATO sẽ vẫn coi Nga là thách thức an ninh trực tiếp và lâu dài, bất chấp sự bác bỏ từ Moscow. Vì thế, Na Uy tìm kiếm sự bảo đảm an ninh bổ sung cho cam kết của Mỹ trong khuôn khổ NATO.
Lý do thứ hai là Mỹ hiện không còn là chỗ dựa như trước nữa đối với EU và NATO trên phương diện cam kết đảm bảo an ninh cho các thành viên. Các nước thành viên NATO và EU ở châu Âu đã ứng phó bằng việc khởi xướng tiến trình dẫn đến năng lực tự chủ về đảm bảo an ninh. Tuy nhiên chưa biết đến khi nào họ mới đạt được mục tiêu.
Lý do thứ ba là Tổng thống Macron tích cực mời chào các quốc gia châu Âu dựa cậy vào ô hạt nhân của Pháp. Một vài thành viên NATO ở châu Âu đã ngỏ ý tham gia ý tưởng này của ông Macron, nhưng chưa nước nào chính thức thể thức hóa sự tham gia như Na Uy. Oslo có thêm chỗ dựa mới về an ninh nhưng châu lục sẽ thêm phân rẽ giữa hai chỗ dựa cậy về an ninh.
Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời chuẩn tướng Alireza Elhami, chỉ huy Bộ tư lệnh Liên hợp Phòng không Quốc gia Iran, cho biết binh sĩ nước này đang phục kích chiến đấu cơ và máy bay không người lái (UAV) của đối phương bằng "các phương pháp và khí tài nội địa hiện đại", vốn được thiết kế để săn lùng chiến đấu cơ thế hệ 5 và những hệ thống không người lái tiên tiến.
Tướng Iran khẳng định Tehran bắn hạ được các máy bay hiện đại của Mỹ nhờ triển khai chiến thuật hợp lý, kết hợp với "các thiết bị hiện đại và đổi mới hệ thống phòng thủ". "Điều này khiến đối phương bối rối và hoang mang", ông nói nhưng không nêu cụ thể những thay đổi được áp dụng.
Tướng Elhami khẳng định lực lượng Iran đã phá hủy một số tiêm kích hiện đại, hàng chục tên lửa hành trình và hơn 160 UAV, trong đó có dòng Hermes hiện đại nhất của Israel và phi cơ tự sát LUCAS do Mỹ sản xuất.
Truyền thông Mỹ hôm 3/4 dẫn lời các quan chức giấu tên xác nhận một tiêm kích đa năng F-15E của nước này đã bị bắn hạ và rơi xuống Iran. Tổ lái hai người phóng ghế thoát hiểm, trong đó một người đã được giải cứu, chưa rõ tung tích của phi công còn lại. Đây là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
Iran sau đó bắn rơi một cường kích A-10 Mỹ đang yểm trợ chiến dịch tìm kiếm tổ bay F-15E. Phi công chiếc A-10 đã cố gắng điều khiển máy bay rời khỏi không phận Iran trước khi phóng ghế thoát hiểm và được cứu hộ thành công.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, đến nay chưa lên tiếng về các sự việc trên.
Quân đội Mỹ dường như đã mất hơn 20 máy bay các loại trong chiến sự, trong đó có máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry và tiêm kích tàng hình F-35A, phần lớn do trúng hỏa lực Iran khi đậu tại sân bay.
Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn các nguồn thạo tin cho biết chiếc F-35A đã bị hỏng nặng sau khi trúng tên lửa trên bầu trời Iran và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.
Behnam Ben Taleblu, giám đốc cấp cao về chương trình Iran tại Quỹ Phòng vệ Dân chủ (FDD) có trụ sở tại Mỹ, cho rằng năng lực quân sự Iran đã suy yếu sau hơn một tháng bị Mỹ - Israel tập kích liên tục. Mỹ được đánh giá là đang chiếm ưu thế trên không tại Iran, song điều này không đồng nghĩa họ miễn nhiễm với mọi mối đe dọa.
"Hệ thống phòng không bị suy giảm không có nghĩa là đã bị phá hủy hoàn toàn. Chúng ta không nên ngạc nhiên khi họ vẫn tiếp tục chiến đấu", Taleblu cho hay.
Chuyên gia này cho biết máy bay Mỹ hiện bay thấp hơn bình thường nên dễ bị tổn thương trước tên lửa Iran. Ông cho rằng nhiều khả năng phi cơ F-15E đã bị hạ bởi tên lửa phòng không vác vai, vũ khí có tầm bắn ngắn song rất khó bị phát hiện và đối phó.
