Sáng qua, Trung Quốc tổ chức lễ đón cấp nhà nước Tổng thống Mỹ Donald Trump, với đầy đủ đội danh dự, quân nhạc và thảm đỏ tại quảng trường Thiên An Môn ở thủ đô Bắc Kinh. Sau đó, hội nghị thượng đỉnh Trung – Mỹ diễn ra tại Đại lễ đường nhân dân.
Phát biểu mở đầu cuộc họp, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình hoan nghênh phái đoàn Mỹ và nói rằng thế giới một lần nữa đứng trước một ngã rẽ mới. “Liệu Trung Quốc và Mỹ có thể vượt qua “bẫy Thucydides” và xây dựng một mối quan hệ nước lớn kiểu mới hay không? Đó là đáp án mà lãnh đạo các nước lớn cần cùng nhau viết câu trả lời”, theo ông Tập. “Bẫy Thucydides” là khái niệm nhằm cảnh báo nguy cơ xảy ra xung đột trong thời kỳ mà một cường quốc lâu năm bị thách thức bởi một quyền lực mới đang nổi lên. Theo nhà khoa học chính trị người Mỹ Graham Allison đặt ra trong cuốn sách Định mệnh chiến tranh, chiếc “bẫy Thucydides” đang hiện hữu là Mỹ và Trung Quốc.
Về phần mình, Tổng thống Trump dành nhiều lời ca ngợi đối với Chủ tịch Tập, gọi ông Tập là nhà lãnh đạo vĩ đại, và cuộc gặp thượng đỉnh này là “lớn nhất từng diễn ra”. Sau đó, theo thông cáo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập cho biết những cuộc đàm phán hôm 13.5 tại Hàn Quốc giữa các nhóm kinh tế và thương mại song phương về tổng thể đã đạt được những kết quả tích cực và cân bằng.
Sau cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hơn 2 giờ, ông Tập lên tiếng ca ngợi “một định hướng mới” trong quan hệ với Mỹ, theo đó đề ra cách tiếp cận kết hợp hợp tác với cạnh tranh được kiểm soát.
Theo CCTV dẫn thông báo của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Tập cho hay cả hai nhà lãnh đạo đều nhất trí việc thiết lập một mối quan hệ mang tính xây dựng và chiến lược sẽ dẫn dắt quan hệ song phương trong 3 năm tới và xa hơn nữa.
Ông Tập kêu gọi hai nước mở rộng hoạt động trao đổi và hợp tác trong lĩnh vực thương mại, y tế, nông nghiệp, du lịch, giao lưu nhân dân và thực thi pháp luật. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng cho hay đã trao đổi quan điểm với Tổng thống Trump về các cuộc xung đột ở Trung Đông, Ukraine và những vấn đề liên quan đến bán đảo Triều Tiên.
Tuy nhiên, ông Tập cũng nhấn mạnh Mỹ “cần hết sức thận trọng” khi xử lý vấn đề Đài Loan. “Câu hỏi về Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung – Mỹ. Nếu xử lý không thỏa đáng, hai nước có thể xảy ra va chạm hoặc thậm chí rơi vào xung đột, đẩy toàn bộ quan hệ song phương vào tình thế vô cùng nguy hiểm”, CCTV dẫn lời ông Tập.
Trong lúc chụp ảnh với Chủ tịch Tập tại di tích Thiên Đàn chiều qua, Tổng thống Trump đã không trả lời câu hỏi của phóng viên về việc hai nhà lãnh đạo có thảo luận về Đài Loan hay không, theo Reuters. Bản thông cáo của Nhà Trắng sau hội nghị thượng đỉnh cũng không đề cập vấn đề này, chỉ đưa ra nhận định chung rằng cuộc gặp diễn ra tốt đẹp.
“Tổng thống Trump đã có cuộc gặp tốt đẹp với Chủ tịch Tập. Hai bên thảo luận những biện pháp nhằm tăng cường hợp tác kinh tế”, theo Nhà Trắng. Bên cạnh đó, hai nhà lãnh đạo đồng ý rằng eo biển Hormuz cần được mở cửa để đảm bảo hoạt động lưu thông hàng hải tự do. Thông cáo cũng cho biết ông Trump và ông Tập đã thảo luận về thúc đẩy nỗ lực chấm dứt tình trạng những hóa chất dùng để sản xuất chất fentanyl gây nghiện bị tuồn vào Mỹ, cũng như đẩy mạnh các thương vụ Trung Quốc mua nông sản Mỹ.
"Tôi đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn hạ bất kỳ tàu nào... đang rải thủy lôi trong eo biển Hormuz. Không được do dự. Ngoài ra, các tàu quét thủy lôi của chúng tôi đang dọn sạch eo biển ngay bây giờ", ông Trump viết trên mạng xã hội, theo AFP.
Ngoài ra, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã "kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz và "phong tỏa chặt chẽ" tuyến đường này cho đến khi đạt được thỏa thuận với Iran.
Trước đó vào tối 22.4, Tham mưu trưởng Hải quân Ý Giuseppe Berutti Bergotto cho hay Ý sẵn sàng triển khai tới 4 tàu, trong đó có 2 tàu quét thủy lôi, như một phần của sứ mệnh quốc tế nhằm dọn sạch eo biển Hormuz, theo Reuters.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đã gặp nhau tại Paris trong tuần trước để thảo luận về nỗ lực đa quốc gia nhằm bảo vệ hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, vốn gần như bị đóng cửa trong cuộc chiến của Mỹ - Israel chống Iran.
Hơn 10 quốc gia, trong đó có Ý, đã tuyên bố sẽ tham gia một sứ mệnh nhằm đảm bảo an toàn hàng hải ở eo biển Hormuz khi tình hình cho phép.
"Rõ ràng chúng ta không hành động một mình. Chúng ta là một phần của liên minh quốc tế, và các quốc gia khác cũng sẽ cử tàu quét thủy lôi", ông Berutti Bergotto nói với đài truyền hình nhà nước RAI.
Ông Berutti Bergotto cho biết thêm các tàu của Ý sẽ khởi hành từ cảng La Spezia ở phía tây bắc và sẽ mất khoảng 4 tuần để đến eo biển Hormuz.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Iran đối với tuyên bố của Tổng thống Trump cũng như Tham mưu trưởng Berutti Bergotto. Hôm 22.4, Tehran đã tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz khi Mỹ còn phong tỏa các cảng của Iran.
Tờ The Washington Post hôm 22.4 đưa tin rằng trong một cuộc họp kín, Lầu Năm Góc đã chia sẻ ước tính rằng phải mất 6 tháng mới dọn sạch hoàn toàn thủy lôi do Iran rải tại eo biển Hormuz.
Khi được hỏi về bản tin này, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell nói: "Việc truyền thông chọn lọc thông tin bị rò rỉ, phần lớn trong số đó là sai sự thật, từ một cuộc họp kín là hành vi báo chí không trung thực", theo AFP.
AP dẫn thông tin sơ bộ do cảnh sát Chicago cung cấp cho hay có ít nhất 24 vụ nổ súng kể từ 17 giờ ngày 19.6 (giờ Mỹ). Trong số người thiệt mạng có một người 21 tuổi bị bắn vào ngực hôm 21.6, và một người 18 tuổi bị bắn vào nách tối 20.6.
Cảnh sát cho hay ít nhất 12 người trong đám đông trên một con phố ở Chicago đã bị thương do trúng đạn vào tối 19.6 sau khi một chiếc ô tô dừng lại và hai người bên trong xe bắt đầu nổ súng.
"Tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến các nạn nhân và người thân của họ. Bạo lực không có chỗ đứng trong thành phố của chúng ta, và những kẻ chịu trách nhiệm sẽ phải bị trừng phạt", Thị trưởng Chicago Brandon Johnson viết trên mạng xã hội hôm 20.6.
Các vụ xả súng mới ở Chicago đã khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắc lại lời kêu gọi can thiệp quân sự vào thành phố lớn thứ ba của nước này. "Tại sao Thống đốc Pritzker không gọi cho tôi để nhờ hỗ trợ? Tôi có thể biến Chicago thành một thành phố an toàn trong một tháng, một năm, nó sẽ là một trong những thành phố an toàn nhất", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social vào sáng 21.6.
Văn phòng của Thống đốc Illinois JB Pritzker đã không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận về phát ngôn mới của Tổng thống Trump, theo AP. Ông Pritzker từng bác bỏ lời kêu gọi can thiệp quân sự của Tổng thống Trump.
Một số thành phố lớn khác của Mỹ cũng trải qua bạo lực liên quan súng đạn vào cuối tuần qua. Tại Philadelphia, hai người chết và hai người bị thương sau một vụ nổ súng vào sáng sớm 21.6, theo Đài Fox-29.
Còn tại Cincinnati, một vụ nổ súng đã khiến 3 người thiệt mạng vào tối 20.6, theo Đài WLWT đưa tin. Ngoài ra, cảnh sát ở thành phố Kansas City thuộc bang Missouri thông báo họ đang điều tra một vụ nổ súng vào tối 19.6 khiến một người chết và 5 người bị thương.
"Được phụng sự người dân Ukraine trên cương vị Bộ trưởng Quốc phòng là vinh dự lớn cho tôi", ông Fedorov, 35 tuổi, đăng trên mạng xã hội ngày 15/7, sau quyết định miễn nhiệm của Tổng thống Volodymyr Zelensky.
Đây là một phần trong nỗ lực cải tổ chính phủ mà ông Zelensky tiến hành sau khi miễn nhiệm Thủ tướng Yulia Svyrydenko. Theo truyền thông Ukraine, người có thể thay thế ông Fedorov là Bộ trưởng Nội vụ Igor Klymenko. Hiện chưa rõ ông Fedorov có được giao giữ chức vụ khác trong nội các hay không.
Fedorov được Tổng thống Zelensky bổ nhiệm hồi tháng 1, trở thành Bộ trưởng Quốc phòng trẻ nhất trong lịch sử Ukraine, với nhiệm vụ mang lại động lực mới cho nỗ lực quân sự của Kiev. Ông cũng là một trong những người đầu tiên thúc đẩy sử dụng rộng rãi máy bay không người lái (drone), loại vũ khí đã trở thành yếu tố nổi bật trên chiến trường Ukraine.
Trong 6 tháng ông giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng, quân đội Ukraine đã đạt được những thành tựu đáng kể, đặc biệt là trong lĩnh vực drone, cũng như việc khởi động chương trình cải tổ sâu rộng lực lượng vũ trang. Điều này khiến Fedorov còn được gọi là "ông trùm drone" của Ukraine.
Fedorov cho hay quân đội Ukraine trong 6 tháng qua đã thử nghiệm thành công một tên lửa đạn đạo. "Chúng tôi đã điều chỉnh căn bản các yêu cầu kỹ thuật, đạt được độ chính xác tối đa và giảm chi phí tới 30%. Ukraine sẽ tiến lên đẳng cấp mới", Fedorov nói.
Ông đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được thỏa thuận với tỷ phú công nghệ Elon Musk để triển khai dịch vụ Internet vệ tinh Starlink cho quân đội Ukraine, đồng thời hạn chế khả năng tiếp cận hệ thống này của lực lượng Nga.
Thông báo về việc miễn nhiệm ông Fedorov được đưa ra sau khi quốc hội Ukraine ngày 14/7 phê chuẩn đơn từ chức của Thủ tướng Svyrydenko, người giữ cương vị này trong một năm.
Tổng thống Zelensky trước đó tuyên bố chính phủ cần được tái cơ cấu. Người kế nhiệm bà Svyrydenko nhiều khả năng là Serhiy Koretskyi, giám đốc điều hành tập đoàn năng lượng nhà nước Naftogaz.
Việc ông Fedorov bị miễn nhiệm đã vấp phải phản ứng dữ dội từ những người ủng hộ, trong bối cảnh xuất hiện nhiều đồn đoán về mâu thuẫn giữa ông và Tổng tư lệnh Các lực lượng Vũ trang Ukraine, đại tướng Oleksandr Syrskyi. Nhiều người ủng hộ Ukraine, trong đó có cựu đại sứ Mỹ tại Nga Michael McFaul, đã công khai kêu gọi Tổng thống Zelensky giữ ông Fedorov ở lại trong nội các.
Serhii Sternenko, trợ lý của Fedorov, bày tỏ thất vọng. "Thật đáng tiếc khi hôm nay đất nước chúng ta càng cách xa chiến thắng hơn. Những cải cách thực sự thậm chí còn chưa được phép bắt đầu, dù chúng tôi đang tạo ra rất nhiều thay đổi", Sternenko nói.
Nghị sĩ đối lập Iryna Gerashchenko cũng lên án quyết định này. "Vì sao bộ trưởng Fedorov, người duy nhất được xem là quyết định bổ nhiệm đúng đắn của ông Zelensky, giờ lại rơi vào tình cảnh bấp bênh?", bà Gerashchenko phát biểu tại quốc hội.
