Hồi tháng 1 năm nay, nhà sáng lập SpaceX Elon Musk công bố kế hoạch phóng tổng cộng 1 triệu vệ tinh đóng vai trò là trung tâm dữ liệu vào quỹ đạo trái đất, theo Reuters. Đến đầu tháng 6, Trung Quốc cũng phát tín hiệu cho thấy đang theo đuổi viễn cảnh tương tự.
Những thập niên qua, các vệ tinh đóng vai trò giống camera vô cùng đắt đỏ trên bầu trời. Chúng thu thập những khối lượng hình ảnh và dữ liệu cực lớn để chuyển về trái đất phân tích. Tuy nhiên, khối lượng thông tin mà vệ tinh thu được hơn xa những gì các trung tâm trên trái đất có thể xử lý, chủ yếu là do giới hạn của đường truyền băng thông.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng tư duy mới. Thay vì vệ tinh chỉ đơn thuần thu thập thông tin như lâu nay, công nghệ điện toán không gian có thể trực tiếp xử lý thông tin trên quỹ đạo, và gửi về mặt đất những thông tin đã được chọn lọc và thích hợp nhất cho từng lĩnh vực cụ thể.
Những người ủng hộ điện toán không gian, trong đó có tỉ phú Elon Musk, cho rằng việc đặt các trung tâm xử lý dữ liệu trên quỹ đạo sẽ mang đến giải pháp hiệu quả nhằm khắc phục một trong những hạn chế lớn nhất của AI trên trái đất, theo Reuters. Đó là nhu cầu vô cùng lớn về diện tích đất đai, điện nước sử dụng trong quá trình vận hành các hệ thống AI.
Thay vào đó, hàng triệu vệ tinh có thể đảm nhận vai trò trên trong lúc xoay quanh trái đất. Mỗi vệ tinh chỉ cần được trang bị các tấm pin mặt trời, hệ thống tản nhiệt riêng và kết nối với nhau bằng công nghệ truyền dữ liệu laser.
Tại Mỹ, sau khi nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) để xin giấy phép phóng 1 triệu vệ tinh hồi đầu năm, tỉ phú Musk vào đầu tháng 6 tiết lộ công ty có kế hoạch phóng các vệ tinh AI được trang bị pin mặt trời cùng bộ phận tản nhiệt cũng như các liên kết quang học tốc độ cao (laser) để truyền dữ liệu, Space.com đưa tin.
SpaceX cũng dự kiến đưa vào vận hành cơ sở sản xuất vệ tinh AI cuối năm sau. Công ty của tỉ phú Musk không phải là tay chơi duy nhất trong lĩnh vực này ở Mỹ. Nhiều doanh nghiệp khác cũng đang theo đuổi ý tưởng xây dựng trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo, trong đó có Google, Blue Origin và Microsoft.
Đến tháng 3 năm nay, Nvidia thông báo có thể sản xuất được các dòng GPU thiết kế riêng cho điện toán không gian, theo thông tin đăng tải trên website chính thức của hãng.
Trong khi đó tại Trung Quốc, nhiều thành phố nước này đang đẩy mạnh việc đầu tư vào điện toán không gian, với việc Bắc Kinh, Thiên Tân và Thành Đô lần lượt thành lập các viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm giành lợi thế chiến lược trong lĩnh vực này. Gần đây nhất, Bắc Kinh hôm 1.6 thiết lập trung tâm đầu tiên về điện toán không gian, Securities Times đưa tin.
Trước đó, công ty hàng không vũ trụ ADAspace (trụ sở Thành Đô) vào tháng 3 đã phối hợp với Bộ Công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc ra mắt Prometheus, nền tảng dịch vụ điện toán đám mây không gian. Theo Tân Hoa xã, dự án đặt mục tiêu xây dựng mạng lưới gồm 1.000 vệ tinh và bắt đầu đưa vào sử dụng năm 2030. Đến năm 2035, toàn bộ mạng lưới gồm khoảng 2.800 vệ tinh dự kiến sẽ hoàn thành.
Báo The Straits Times dẫn lời giảng viên Svetla Ben-Itzhak của Đại học Johns Hopkins (Mỹ) nhận định dù triển vọng thương mại của điện toán không gian vẫn chưa rõ ràng, nhưng những tác động chiến lược về an ninh quốc gia của công nghệ này là có thật. Những nước sớm nắm được quyền kiểm soát hạ tầng điện toán không gian sẽ đạt lợi thế lớn hơn về quyền tự chủ cũng như khả năng chi phối các mạng lưới thông tin toàn cầu.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 10-5 (giờ địa phương), Bộ trưởng Quốc phòng Latvia Andris Spruds đã đệ đơn từ chức. Động thái diễn ra sau khi hai máy bay không người lái (drone) của Ukraine đã bay lạc từ lãnh thổ Nga sang Latvia và đánh trúng một cơ sở chứa dầu hôm 7-5.
Trước đó cùng ngày 10-5, Thủ tướng Latvia Evika Silina đã công khai yêu cầu ông Spruds rời ghế. Bà cho rằng các hệ thống phòng chống drone của Latvia đã không được triển khai kịp thời, dẫn đến sự cố trên. Bà bổ nhiệm đại tá Raivis Melnis làm tân bộ trưởng Quốc phòng.
Ngay sau sự cố ngày 7-5, Latvia và nước láng giềng Lithuania đã kêu gọi Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) tăng cường năng lực phòng không cho khu vực.
Phản hồi về sự cố này trên mạng xã hội ngày 10-5, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã xác nhận đây là các drone của Ukraine.
Ông cho rằng hai drone kia bay nhầm sang Latvia là "do tác chiến điện tử của Nga cố tình làm chệch hướng các drone Ukraine khỏi mục tiêu trên đất Nga".
Ông Sybiha cũng cho biết Ukraine đang cân nhắc cử chuyên gia sang hỗ trợ tăng cường an ninh không phận cho các nước vùng Baltic.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh liên tiếp xuất hiện nhiều vụ drone Ukraine bay lạc vào lãnh thổ các nước NATO trong vài tuần qua.
Phía NATO và Ukraine cho rằng các vụ việc này do lực lượng Matxcơva cố tình áp chế điện tử và hướng số drone kia sang nước láng giềng. Cũng có một bên nêu giả thuyết các drone Ukraine đang cố gắng thực hiện những cuộc tấn công đường dài, với khoảng cách lên đến hàng nghìn km, khiến sai số là điều khó tránh khỏi.
Trong khi đó, nhiều chuyên gia Nga cáo buộc đây là hệ quả của việc các nước NATO âm thầm cho Ukraine "mượn" không phận nước mình để thực hiện những cuộc tấn công nhắm vào đất Nga.
Ngày 11-5, Nga và Ukraine tiếp tục tố nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn. Lệnh ngừng bắn được hai bên công bố riêng rẽ, kéo dài từ ngày 8 đến 13-5. Dù tiếng súng đã giảm rõ rệt, dường như giao tranh vẫn chưa bao giờ chấm dứt hoàn toàn.
Trong thông điệp hằng đêm ngày 10-5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cáo buộc Nga đã không tiến hành các đợt không kích và phóng tên lửa quy mô lớn, song vẫn duy trì các đợt tấn công quy mô nhỏ hơn ở những mặt trận mà quân Nga đang giành ưu thế.
"Nói cách khác, quân đội Nga không hề tuân thủ ngừng bắn trên mặt trận và cũng không thực sự cố gắng làm vậy", ông Zelensky cáo buộc. Ông đồng thời khẳng định binh sĩ Ukraine đang đáp trả và giữ vững vị trí.
Giới chức địa phương thân Ukraine ở các vùng Zaporizhzhia, Dnipropetrovsk và Kherson cũng khẳng định ít nhất ba người đã thiệt mạng trong các cuộc tập kích bằng drone của Nga tại khu vực gần tiền tuyến.
Chiều 10-5, Bộ Tổng tham mưu Ukraine thông báo đã có gần 210 vụ đụng độ đã diễn ra dọc tuyến mặt trận dài 1.200km kể từ sáng sớm ngày 9-5.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã bắn hạ 57 drone Ukraine trong 24 giờ qua và khẳng định sẽ "đáp trả tương xứng" trên chiến trường.
Trước đó, ngày 9-5, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng hòa bình ở Ukraine "vẫn còn rất xa vời".
Tuy nhiên Tổng thống Vladimir Putin bất ngờ nói cuộc chiến đang "đi đến hồi kết" và bày tỏ mong muốn trao đổi với Liên minh châu Âu (EU) qua sự điều phối của cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroeder.
Berlin đã lập tức lên tiếng bác bỏ đề xuất trên của ông Putin.
Theo Đài CNN, tin nhắn được gửi đến số thuê bao tại nhiều thành phố lớn ở Brazil. Tin nhắn được hệ thống phân loại ở mức "cực kỳ khẩn cấp", chứa dòng chữ "misantropi4", cách viết giống từ "misantropia" trong tiếng Bồ Đào Nha, có nghĩa là “sự thù ghét nhân loại”.
Cảnh báo giả xuất hiện đầu tiên tại bang Parana, sau đó chỉ vài phút đã lan sang các thuê bao tại những thành phố lớn như Sao Paulo và Rio de Janeiro. Một số thuê bao tại Rio de Janeiro còn nhận thông điệp tương tự được gửi qua tin nhắn SMS.
Cơ quan phòng vệ dân sự quốc gia Brazil cho biết hệ thống cảnh báo Cellbroadcast đã bị một đối tượng bên ngoài kích hoạt từ xa. Lâu này, chính quyền địa phương dùng Cellbroadcast - do Cơ quan viễn thông quốc gia Brazil (Anatel) quản lý - để phát đi các cảnh báo khẩn đến điện thoại người dân ở một địa bàn nhất định, qua đó giúp người dân kịp thời ứng phó. Nhiều quốc gia cũng sử dụng hệ thống cảnh báo tương tự.
Chính quyền Brazil đã tạm thời ngắt kết nối hệ thống Cellbroadcast và nỗ lực khôi phục bảo mật. Giới chức Brazil nhận định “thông điệp thù ghét nhân loại” là dấu hiệu rõ ràng của một vụ tấn công mạng.
Lực lượng phòng vệ dân sự tại Parana, Sao Paulo và Rio de Janeiro đều xác nhận không ban hành bất kỳ cảnh báo chính thức nào, đồng thời trấn an người dân rằng không có tình huống thảm họa thiên nhiên hay nguy cơ thực tế nào xảy ra. Giới chức khu vực cũng đang phối hợp với Anatel và các cơ quan để điều tra nguồn gốc của vụ việc.
Theo Hãng tin AFP, một tòa án Hàn Quốc ngày 26-6 đã tuyên phạt cựu Đệ nhất phu nhân Kim Keon Hee thêm 7 năm tù vì liên quan đến vụ bê bối nhận nhiều món quà đắt tiền để đổi lấy việc can thiệp bổ nhiệm nhân sự.
Đáng chú ý, đây là bản án mới nhất dành cho bà trong khi đang chấp hành án 4 năm tù trước đó vì thao túng giá cổ phiếu và nhận hối lộ.
Theo phán quyết được phát trực tiếp, bà Kim (53 tuổi) bị kết tội nhận "các kim loại quý có giá trị cao" và nhiều tài sản để đổi lấy những ưu ái trong việc sắp xếp nhân sự.
Hội đồng xét xử nhận định bà "không hề do dự khi nhận những tài sản mà ngay cả một công dân bình thường cũng khó có cơ hội sở hữu dù chỉ một lần trong đời".
Trước đó hồi tháng 12-2025, bà Kim đã bị truy tố bổ sung với cáo buộc nhận nhiều món trang sức trị giá tổng cộng 103 triệu won (khoảng 67.000 USD) từ một đại gia ngành xây dựng vào năm 2022.
Số quà tặng gồm vòng cổ của Van Cleef & Arpels, trâm cài Tiffany và bông tai Graff.
Đổi lại, bà bị cáo buộc hứa giúp con rể của doanh nhân này được bổ nhiệm vào một vị trí công việc.
Ngoài vụ việc trên, tòa cũng xác định bà Kim nhận một tượng rùa bằng vàng trị giá 2,65 triệu won từ một chính trị gia và một chiếc đồng hồ Vacheron Constantin trị giá 39 triệu won từ một doanh nhân kinh doanh "chó robot".
Tại phiên tranh tụng cuối cùng hôm 15-5, công tố viên đã đề nghị mức án 7 năm rưỡi tù đối với bà Kim, cho rằng bà đã "mua bán chức vụ và đặc quyền" bằng cách lợi dụng vị thế là phu nhân của tổng thống.
Trong suốt quá trình điều tra và xét xử, bà Kim phủ nhận các cáo buộc. Bà thừa nhận có nhận quà nhưng khẳng định những món quà này không gắn với bất kỳ yêu cầu can thiệp hay ưu ái nào.
Bà Kim là vợ cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol, người hiện cũng bị giam giữ sau nỗ lực ban bố thiết quân luật ngắn ngủi hồi năm 2024. Trong thời gian ông Yoon cầm quyền, bà Kim nhiều lần trở thành tâm điểm các bê bối, làm lu mờ nhiệm kỳ tổng thống của chồng.
