Tại Giải vô địch bóng bàn đồng đội thế giới 2026 (diễn ra ở Anh), tuyển Thụy Điển gây sốt khi thắng kịch tính Trung Quốc ở trận đấu cuối cùng tại vòng bảng.
Chiến thắng này không chỉ kịch tính, đẹp mắt, mang giá trị lịch sử (đã 26 năm kể từ lần gần nhất Thụy Điển thắng Trung Quốc ở giải thế giới), mà còn là một trận đấu kinh điển về chiến thuật.
“HLV Tobias Bergman đánh một canh bạc tuyệt đẹp và đã thắng. Cách ông ấy thay đổi thứ tự ra sân của các VĐV khiến tuyển Trung Quốc rơi vào thế bị động”, cây viết Lương Tĩnh bình luận trên Baijiahao.
Nhiều người hâm mộ Việt Nam liên tưởng cách thức mà HLV Bergman sử dụng ở trận thắng Trung Quốc với câu chuyện chọi trâu của Khúc Thừa Dụ, danh nhân đặt nền móng dân chủ đầu tiên cho người Việt Nam sau 1.000 năm bị phương Bắc đô hộ.
Khúc Thừa Dụ (830 – 907) được miêu tả là người thông minh tài trí từ nhỏ. Sách dã sử Bán Đại Văn có ghi chép một câu chuyện thú vị, liên quan đến tục chọi trâu của miền Bắc.
Đó là đăng ký trâu tam đẳng thành trâu nhất đẳng, chuyển trâu nhất đẳng thành nhị đẳng, và nhị đẳng thành tam đẳng.
Theo lệ, chọi trâu đấu 3 trận, bên nào được 2 là thắng. Nhờ mẹo của Khúc Thừa Dụ, làng thua trận đầu khi để trâu tam đẳng đấu với nhất đẳng của đối thủ, nhưng thắng 2 trận sau.
Câu chuyện dân gian này trở thành mẹo chiến thuật trong các môn thể thao có thể thức thi đấu đồng đội (gồm nhiều trận đấu đơn) ngày nay.
Và ở trận đại chiến bóng bàn giải vô địch thế giới mới đây, HLV Bergman của Thụy Điển đã khéo léo áp dụng phương pháp “Lineup optimization” tương tự để tạo nên chiến thắng ngoạn mục trước Trung Quốc.
Thể thức của bóng bàn tương đối phức tạp hơn câu chuyện chọi trâu kể trên, với công thức thi đấu “ABCAB vs ABCBA”.
Tức mỗi đội cử ra 3 tay vợt (tạm gọi A, B, C), đấu tối đa 5 trận (được 3 là thắng). 2 tay vợt A và B (tức nhất đẳng, nhị đẳng) mỗi đội sẽ đấu tối đa 2 trận, còn 2 tay vợt C (tam đẳng) mỗi đội chỉ đấu đúng 1 trận ở giữa.
Ở 2 lượt đầu, A của đội này đấu với A đội kia, tương tự B đấu B. Ở lượt 4 và 5, A đấu với B, còn B lại đấu với A.
Với thể thức như vậy, tay vợt yếu nhất mỗi đội sẽ luôn được xếp vào nhóm C, chỉ đánh 1 trận thứ 3. Và thường tay vợt mạnh nhất mỗi đội sẽ ở nhóm A, chạm trán nhau ở trận đầu tiên.
Bóng bàn Trung Quốc sở hữu tay vợt “nhất đẳng” cực mạnh là Wang Chuqin (Vương Sở Khâm), nhà vô địch thế giới đơn nam. Với Wang Chuqin trong đội, Trung Quốc bước vào mọi cuộc so tài đồng đội với niềm tin chắc chắn rằng họ sẽ có 2 trận thắng (trận đầu tiên và trận thứ 4).
Các tay vợt “nhị đẳng”, “tam đẳng” của Trung Quốc vì vậy luôn rất tự tin ở trận thứ 2 và 3. Chỉ cần thắng 1 trong 2 trận này, Trung Quốc xem như thắng chung cuộc.
Nhưng ở Giải vô địch bóng bàn thế giới, HLV Bergman khiến tất cả phải ngỡ ngàng khi công bố đội hình ra sân: đẩy “nhất đẳng” Truls Moregardh (hạng 2 thế giới) xuống vị trí “tam đẳng”, để 2 tay vợt kém hơn hẳn là Anton Kallberg (hạng 66) và Elias Ranefur (hạng 70) đánh 2 trận đầu.
Với cách sắp xếp này, ngôi sao số 1 Moregardh ở vị trí yếu nhất, chỉ đánh vỏn vẹn 1 trận. “Một cách sắp xếp vô cùng mạo hiểm, tạo ra cảm giác lãng phí”, chuyên trang Table Tennis Specialist bình luận.
Nhưng đó thực sự là một canh bạc về chiến thuật và tâm lý. Ông Bergman hy sinh trận đầu tiên, để Kallberg thua trắng Wang Chuqin một cách dễ dàng với tỉ số 0-3.
“Từ chỗ thắng chắc 2 ván (của Wang Chuqin) và chỉ cần thắng 1/3 trận còn lại là giải quyết mọi chuyện, dường như các tay vợt của chúng ta đâm ra sợ hãi khi biết Liang Jingkun (Lương Tĩnh Côn) sẽ đấu với Moregardh ở trận 3. Điều đó tương đương một trận thua chắc chắn”, một người bình luận trên Sohu.
Liang Jingkun là tay vợt yếu nhất trong đội 3 người của Trung Quốc. Đứng hạng 13 thế giới, Liang vốn dĩ không hề e ngại Kallberg hay Ranefur, nhưng nếu phải đối đầu Moregardh, anh cầm chắc thất bại.
Sức ép vì vậy đè nặng lên tay vợt thứ 2 của Trung Quốc, Lin Shidong (Lâm Thi Đống). Và chính tay vợt họ Lâm có thể là mục tiêu mà HLV Bergman nhắm tới.
Lin Shidong từng là số 1 thế giới, nhưng sa sút nặng nề thời gian qua. Kết quả, Lin Shidong bại trận trước Ranefur trong trận thứ 2, sau khi Wang Chuqin thắng dễ Kallberg ở trận đầu.
Những gì diễn ra sau đó nằm trong dự đoán, Liang Jingkun dù cố hết sức vẫn không thể đánh bại Moregardh ở trận 3, trước khi Wang Chuqin “đè bẹp” Ranefur ở trận 4, đưa trận đấu đến tỉ số hòa 2-2.
Lin Shidong lại phải ra sân, và lần này đối đầu Kallberg trong một cuộc đấu không có lợi chút nào.
Tâm lý vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Suốt cả trận đấu, tay vợt Thụy Điển liên tục nhảy nhót, hô hào, thể hiện thái độ vô cùng tự tin. Ở phía đối diện, Lin Shidong hoàn toàn trầm lặng. Kallberg thắng 3-1 như một lẽ tất yếu.
Wang Chuqin là tất cả của bóng bàn Trung Quốc lúc này. Anh đẹp trai, tự tin và quá xuất sắc, bỏ xa hoàn toàn phần còn lại của làng bóng bàn thế giới.
Nhưng đây là Giải vô địch đồng đội thế giới, Wang liệu có thể làm gì khi ngay cả HLV đối thủ cũng nắm bắt được điểm mạnh và điểm yếu của “đội bóng một người”, để rồi bày ra một nước bài quá ấn tượng?
Trên bảng xếp hạng mới nhất của Liên đoàn Cầu lông thế giới (BWF), Nguyễn Thùy Linh xếp hạng 26 nội dung đơn nữ. Có đến 21 tay vợt châu Á xếp trên Nguyễn Thùy Linh trên bảng xếp hạng BWF, vì thế việc cạnh tranh ở giải vô địch châu lục "khốc liệt" chẳng kém với Olympic hay vô địch thế giới.
Theo kết quả bốc thăm đã công bố, ở nội dung đơn nữ giải cầu lông vô địch châu Á 2026, Nguyễn Thùy Linh nằm cùng nhánh với hạt giống số 1 cũng là tay vợt số 1 thế giới An Se Young. Đối thủ của Nguyễn Thùy Linh ở vòng 1 là tay vợt Đài Loan Huang Yu-hsun (hạng 30 thế giới). Tay vợt 23 tuổi này có khả năng đánh đơn lẫn đôi tốt. Chưa từng đối đầu với Nguyễn Thùy Linh nhưng Huang Yu-hsun được đánh giá sẽ gây ra nhiều khó khăn cho tay vợt số 1 Việt Nam.
Kể từ sau chuyến du đấu châu Âu với 3 giải tại Anh, Thụy Sĩ, Pháp, trong đó thành tích tốt nhất là vào tứ kết giải Orleans Masters tại Pháp, Nguyễn Thùy Linh tập trung luyện tập nhằm chuẩn bị cho giải cầu lông vô địch châu Á. Nếu vượt qua được Huang Yu-hsun ở trận đầu, Nguyễn Thùy Linh sẽ gặp người thắng trong cặp đấu giữa hạt giống số 1 An Se Young với Yeo Jia Min (Singapore, hạng 32 thế giới). Đây được xem là thử thách cực đại nhưng cũng là cơ hội để Nguyễn Thùy Linh thử sức, trui rèn bản lĩnh. Trong sự nghiệp, Nguyễn Thùy Linh từng gây tiếng vang khi đánh bại nhiều tay vợt trong tốp 10 thế giới, vì thế cô được kỳ vọng thi đấu bùng nổ, đạt phong độ cao.
Ngoài Nguyễn Thùy Linh, các tay vợt khác của cầu lông Việt Nam gồm Nguyễn Hải Đăng, Trần Đình Mạnh, Nguyễn Đình Hoàng, Phạm Thị Diệu Ly, Phạm Thị Khánh, Phạm Văn Trường, Bùi Bích Phương phải tranh tài từ vòng loại giải cầu lông vô địch châu Á 2026.
Trưa 19-5, tại trụ sở Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF), HLV Cristiano Roland có buổi trả lời phỏng vấn báo chí sau khi cùng U17 Việt Nam vào tứ kết U17 châu Á 2026 và giành vé dự U17 World Cup cùng năm.
"Khi tiếng còi mãn cuộc trận đấu với U17 UAE vang lên, U17 Việt Nam chính thức có vé dự World Cup, tôi biết chúng tôi đã làm nên lịch sử. Trong đầu tôi lúc ấy là hình ảnh của gia đình, những người bạn đã đưa tôi trở lại Việt Nam năm 2023. Công việc tại tuyến trẻ của Hà Nội giúp tôi được mời lên đội tuyển U17 Việt Nam. Lúc ấy tôi đã mơ về ngày bóng đá Việt Nam bước ra thế giới", HLV Roland trả lời câu hỏi của Tuổi Trẻ Online.
Chiến lược gia này tiếp tục: "Niềm tin vào tấm vé World Cup nhen nhóm từ những buổi tập, nơi tôi và các cộng sự truyền đạt cho học trò. Ý chí chiến đấu, sự dũng cảm không từ bỏ của người Việt Nam được thể hiện bởi các cầu thủ, điều đó làm tôi hạnh phúc và tự hào".
Khi được hỏi về bí quyết trong phong cách huấn luyện đã giúp U17 Việt Nam thể hiện lối chơi hiện đại, hiệu quả, HLV Roland cho hay: "Tôi thích các cầu thủ thi đấu tự do, sáng tạo kiểu Brazil, nhưng cũng phải có trách nhiệm như Bồ Đào Nha. Tôi kết hợp kinh nghiệm từ thời thi đấu ở châu Âu, truyền đạt cho cầu thủ Việt Nam và kết hợp bản sắc của người Việt để làm nên một tập thể như thế này".
U17 Việt Nam đã thi đấu sòng phẳng với các đối thủ châu Á, dù thua thiệt thể hình. Trước câu hỏi về bí quyết cho chuyện này, HLV Roland cho rằng sức mạnh tinh thần và việc cải thiện thể lực có thể bù đắp hạn chế nêu trên.
"Tôi luôn quán triệt tư tưởng cầu thủ, giúp họ thêm tự tin và dũng cảm để đá bóng. Tinh thần các cầu thủ Việt Nam rất mạnh mẽ và nhờ đó chúng tôi đã vượt lên chính mình để hoàn thành mục tiêu", ông Roland cho hay.
Trong công tác tư tưởng, ông Roland cho biết mỗi HLV có phương pháp khác nhau để khích lệ cầu thủ. Ông khéo léo từ chối so sánh mình với các HLV đội tuyển Việt Nam lừng lẫy như Park Hang Seo và Kim Sang Sik.
Về khoảnh khắc khó khăn nhất ở Giải U17 châu Á 2026, HLV Cristiano Roland nhắc lại trận thua 1-4 trước U17 Hàn Quốc, dù U17 Việt Nam đã dẫn trước đối thủ 1-0 tới tận phút 84.
"Chúng tôi đang có chuỗi 17 trận bất bại và trận thua U17 Hàn Quốc đã tác động đến tâm lý toàn đội. Chúng tôi luôn cố gắng chỉ dạy và chuẩn bị để các lỗi lầm không lặp lại. Nhưng các em còn rất trẻ, sai lầm là điều khó tránh khỏi. Quan trọng là các em đã hiểu ra. Tôi đã tiếp thêm lòng can đảm và sự tự tin cho các em, chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt chiến thuật để các em vượt lên chính mình ở trận cuối", ông Roland nói.
Kết thúc chiến dịch U17 châu Á 2026, đội tuyển U17 Việt Nam sẽ có 5 tháng để chuẩn bị cho U17 World Cup diễn ra vào tháng 11.
"Chắc chắn VFF đã có kế hoạch cụ thể cho chiến dịch này. Khi đấu World Cup, các cầu thủ sẽ phải cố gắng hết sức. Họ còn rất nhiều việc phải làm. Bởi sân chơi thế giới có trình độ cao hơn rất nhiều. Tôi tin nếu được chuẩn bị tốt, U17 Việt Nam có thể tự tin đá World Cup", HLV Roland nói.
"Ngoài việc cần cải thiện thể chất - điều cực kỳ quan trọng, các cầu thủ trẻ cũng cần nâng cao năng lực ra quyết định và đọc trận đấu. Trên hết là vấn đề tâm lý, vốn là một phần của sự dũng cảm. Cảm nhận ý chí muốn thực hiện và nhận thức được những gì đội bóng muốn về mặt chiến thuật là một yếu tố quan trọng. Những yếu tố đó sẽ giúp U17 Việt Nam cạnh tranh tốt hơn", ông Roland cho hay.
Theo HLV Roland, tấm vé World Cup chưa phải tất cả, bởi các cầu thủ U17 Việt Nam vẫn còn cả sự nghiệp phía trước.
"Các em đã cho thấy năng lực, khả năng sáng tạo cao, lối chơi đột phá và sự dũng cảm ở giải U17 châu Á vừa rồi. Tuy nhiên, trong tương lai, còn rất nhiều điều các em phải làm để cải thiện và thay đổi. Các em vẫn còn nhiều việc phải làm, nhiều cửa ải phải trải qua để có thể tiến bộ, trở thành cầu thủ chuyên nghiệp và đi xa nhất có thể", HLV Roland khẳng định.
HLV Cristiano Roland là người của CLB bóng đá Hà Nội. VFF đã hợp tác với đội bóng thủ đô để mời ông Roland lên dẫn dắt đội tuyển U17 Việt Nam. Ông Roland khẳng định việc đưa cầu thủ Hà Nội lên tuyển là công bằng, minh bạch, nơi các cầu thủ thể hiện đúng giá trị và đóng góp cho lợi ích quốc gia, như cách ông gọi những cầu thủ của các lò đào tạo khác.
"Tôi luôn là một người chuyên nghiệp và cố gắng làm tốt nhất ở nơi mình làm việc. Khi làm việc cho Hà Nội, tôi làm hết sức mình vì các mục tiêu của CLB, từ đội U17 cho đến U19. Khi lên U17 Việt Nam, tôi vẫn sẽ làm những gì tốt nhất cho đội tuyển quốc gia. Tôi luôn tìm cách triệu tập những cầu thủ tốt nhất có mặt ở đây", HLV Roland chia sẻ.
"Ở đội tuyển U17 Việt Nam, tôi truyền tải yêu cầu chiến thuật vào các buổi tập và các em phải thích nghi nhanh nhất có thể. Những ai thích nghi được thì tiếp tục ở lại và thi đấu.
Thật tiếc là một số em không làm được, không phải vì các em không muốn hay vì thiếu động lực - chắc chắn ai lên đây cũng có động lực cả - mà vì 2 yếu tố: cường độ và tốc độ của trận đấu.
U17 Việt Nam muốn vươn ra tầm thế giới thì phải đáp ứng được cường độ trận đấu cao. Tôi luôn cố gắng đẩy cao cường độ lúc tập, sao cho tương đương một trận đấu thực sự. Một số cầu thủ ở các CLB không quen tập luyện theo cách này khiến cho việc thích nghi ở đội tuyển trở nên không hề dễ dàng", HLV Roland giải thích.
Ngay từ những phút đầu trận chung kết, U.17 Việt Nam đã nhập cuộc đầy chủ động và nhanh chóng kiểm soát thế trận. Chỉ mất 11 phút, sức ép liên tục được cụ thể hóa bằng bàn thắng mở tỷ số của Quý Vương sau một tình huống phối hợp phạt góc. Cú dứt điểm quyết đoán của tiền vệ này đưa bóng xuyên qua hàng loạt cầu thủ trước khi nằm gọn trong lưới, mở ra thế trận thuận lợi cho đội bóng trẻ Việt Nam.
Sau khi có bàn dẫn, U.17 Việt Nam không vội vàng mà chủ động giảm nhịp độ, kiểm soát bóng chắc chắn. Tuy nhiên, đúng vào thời điểm cuối hiệp 1, đội bóng của HLV Roland bất ngờ tăng tốc. Phút 45+4, Văn Dương tận dụng cơ hội trong góc hẹp để nhân đôi cách biệt, khép lại hiệp đấu đầu tiên với lợi thế lớn.
Báo chí Malaysia như Berita Harian thừa nhận đội nhà gần như bị cuốn theo lối chơi của U.17 Việt Nam. Tờ này mô tả: “Thế trận hiệp 1 là “một chiều”, khi các cầu thủ U.17 Malaysia phải căng mình chống đỡ trước sức ép liên tục từ đối thủ. Khoảng cách U.17 Việt Nam tạo ra là quá lớn và rõ ràng U.17 Malaysia không có phương án nào để san lấp”.
Sang hiệp 2, mọi hy vọng lật ngược tình thế của U.17 Malaysia nhanh chóng bị dập tắt. Phút 54, Trí Dũng thoát xuống rồi căng ngang để Văn Dương hoàn tất cú đúp. Dù trọng tài ban đầu căng cờ việt vị, VAR đã can thiệp và công nhận bàn thắng, ấn định tỷ số 3-0 cho U.17 Việt Nam.
Trang thể thao Makanbola dùng cụm từ “dập tắt giấc mơ vô địch” để nói về thất bại của U.17 Malaysia. Theo đánh giá của trang này, đội bóng trẻ Malaysia gần như chịu trận, không có nhiều cơ hội khi phải đối đầu với một tập thể U.17 Việt Nam chơi kỷ luật, tốc độ và hiệu quả vượt trội.
Makanbola bình luận: “U.17 Việt Nam quá mạnh so với U.17 Malaysia. Trận chung kết diễn ra trong thế trận mà U.17 Malaysia luôn ở thế bám đuổi và các cầu thủ trẻ chúng ta không thể chơi bóng, cố gắng trong vô vọng”.
Trong khi đó, Harian Metro cũng có chung quan điểm khi nhấn mạnh U.17 Việt Nam đã “gia tăng sức ép liên tục” và không cho U.17 Malaysia bất kỳ khoảng trống nào để triển khai lối chơi. Tờ báo này nhắc lại việc Malaysia từng thua 0-4 trước chính U.17 Việt Nam ở vòng bảng, và trận chung kết chỉ là sự lặp lại của kịch bản chênh lệch đó.
Harian Metro nhận xét: “U.17 Việt Nam không chỉ xứng đáng vô địch, mà còn thể hiện vị thế vượt trội tại khu vực. Chiến thắng này không chỉ mang về danh hiệu thứ 4 cho bóng đá trẻ Việt Nam, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về sự tiến bộ của một thế hệ cầu thủ đầy tiềm năng”.
Trên Facebook, trang của hội CĐV Malaysia với hơn 2 triệu người theo dõi - Harimau Malaya cũng thẳng thắn thừa nhận đội nhà “bước vào trận chung kết với hy vọng mong manh”. Một số bình luận cho rằng việc lọt vào chung kết đã là thành công lớn, nhưng khi đối đầu U.17 Việt Nam – đội bóng được đánh giá vượt trội về mọi mặt – thì cơ hội gần như không tồn tại. Dù vậy, Harimau Malaya cũng dành sự động viên cho các cầu thủ trẻ Malaysia, xem đây là bước đệm cho tương lai.
