Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran vẫn trong tình trạng bấp bênh vào ngày 2-5 (giờ Mỹ), khi Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang xem xét đề xuất mới nhất từ Iran, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ không loại trừ khả năng tấn công Iran lần nữa nếu Tehran “hành xử không đúng mực”.
Những bình luận này được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Trump hôm 1-5 thẳng thừng nói rằng ông “không hài lòng” với đề xuất mới nhất từ phía Iran.
Hai hãng tin Tasnim và Fars của Iran tường thuật Tehran đã gửi tới Mỹ một đề xuất mới gồm 14 điểm thông qua Pakistan.
Truyền thông Iran cho biết đề xuất 14 điểm mới nhất của Tehran bao gồm việc Mỹ rút lực lượng khỏi các khu vực xung quanh Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường thiệt hại, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận (gồm cả tại Lebanon), thiết lập một cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz…
Trong cuộc gặp với các nhà ngoại giao nước ngoài tại Tehran hôm 1-5, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho rằng trách nhiệm chấm dứt cuộc chiến hiện nằm ở phía Mỹ.
“Về việc lựa chọn ngoại giao hay tiếp tục cách tiếp cận đối đầu, quả bóng đang ở trong phần sân của Mỹ” – ông nói, đồng thời nhấn mạnh Iran sẵn sàng chiến đấu nếu xung đột quân sự giữa hai nước tái diễn.
Theo báo New York Times, hai quan chức cấp cao Iran cho biết đề xuất mới của Tehran không còn yêu cầu ông Trump phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với tàu thuyền Iran tại eo biển Hormuz trước khi các nhà đàm phán gặp mặt trực tiếp. Họ cũng cho biết Iran sẵn sàng mở lại eo biển này ngay cả trước khi ông Trump tuyên bố chấm dứt phong tỏa.
Dù Iran sẽ mở lại eo biển theo đề xuất này, khơi thông tuyến đường mà trước xung đột vận chuyển tới 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới, các quan chức Iran khẳng định họ sẽ chưa bàn đến tương lai chương trình hạt nhân cho đến giai đoạn đàm phán sau, sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Tại một sự kiện tối 1-5 ở Florida, ông Trump nói: “Họ chưa đưa ra được kiểu thỏa thuận mà chúng ta cần, và chúng ta sẽ xử lý việc này một cách đúng đắn. Chúng ta sẽ không rút lui sớm rồi lại để vấn đề tái diễn sau ba năm nữa”.
Ông Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và phải chấm dứt toàn bộ hoạt động làm giàu uranium – một điểm mấu chốt trong đàm phán, vốn rất khó, nếu không muốn nói là gần như không thể, dung hòa với lập trường của Iran. Tehran vẫn khẳng định họ có quyền làm giàu uranium.
Hiện nay nhà lãnh đạo Mỹ đang cân nhắc hướng đi tiếp theo cho cuộc đối đầu kéo dài nhiều tuần qua. Theo Đài NBC News, tuần này các quan chức quân sự đã báo cáo cho ông Trump về những phương án liên quan eo biển Hormuz cũng như tình hình thực địa tại Iran.
Hôm 1-5, Tổng thống Trump cho biết ông đang cân nhắc mọi phương án của mình, gồm cả việc phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn. “Chúng ta muốn lao vào và đánh họ tan tác để kết thúc vĩnh viễn, hay chúng ta muốn thử đạt được một thỏa thuận? Đó là hai lựa chọn” – ông Trump nói với các phóng viên.
Trong bối cảnh đó, Hải quân Mỹ đang sử dụng hơn 100 máy bay chiến đấu và trinh sát, hai nhóm tác chiến tàu sân bay cùng hơn một chục tàu chiến để thực thi lệnh phong tỏa đối với Iran.
Những bình luận của ông Trump cũng được đưa ra trong bối cảnh theo Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ phải xin Quốc hội nước này phê chuẩn khi một chiến dịch quân sự kéo dài đến ngày thứ 60.
Các hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran đã chạm mốc này. Trong thư gửi Quốc hội, ông Trump khẳng định rằng chiến sự Iran “đã chấm dứt” sau lệnh ngừng bắn tạm thời đã có hiệu lực từ ngày 8-4 và không có các hoạt động thù địch nào nữa, nhưng việc ông tuyên bố không loại trừ khả năng tấn công Iran lần nữa lại đặt tình hình vào thế tiếp tục bấp bênh.
Hai tháng trôi qua, giao tranh đã tạm ngừng, nhưng một cái kết rõ ràng cho cuộc xung đột này vẫn còn xa vời. Mỹ vẫn chưa đạt được những lợi ích chiến lược rõ ràng, trong khi một cuộc xung đột vốn được mô tả là hạn chế nay lại kéo cả thế giới vào một vòng xoáy bất ổn ngày càng lan rộng.
Trên Đài CNN, bà Melanie Sisson, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, chỉ ra “hiện không có bất kỳ người chiến thắng thực sự nào trong cuộc chiến này”.
Steve Roth, 85 tuổi, CEO của Vornado Realty Trust, công ty đầu tư bất động sản lớn nhất New York, ngày 5/5 bày tỏ ủng hộ đối với tỷ phú Ken Griffin, CEO của công ty dịch vụ tài chính Citadel.
Ông Griffin là mục tiêu trong thông báo ngày 15/4 của Thị trưởng New York Zohran Mamdani về chính sách thuế "căn hộ phụ" đầu tiên được ban hành tại bang, áp dụng cho các căn nhà thứ hai trị giá trên 5 triệu USD. Ông Mamdani quay một video để công bố chính sách này trước tòa nhà có căn hộ áp mái của Griffin, nơi được mua với giá 238 triệu USD. Mamdani nói rằng chính sách mới nhằm vào những tỷ phú "cất giữ tài sản bằng bất động sản tại New York nhưng không thật sự sống ở đây".
"Tất cả chúng tôi đều sốc khi vị thị trưởng trẻ tuổi thực hiện chiêu trò này trước cửa nhà Ken và biến ông ấy thành mục tiêu chế nhạo", Roth nói. "Đây là hành động vừa thiếu trách nhiệm vừa nguy hiểm".
Griffin đã chỉ trích việc Thị trưởng Mamdani đứng trước nhà ông quay video là "đáng sợ và kỳ quặc". "Mamdani đã nói thẳng rằng New York không chào đón người thành công", tỷ phú nói trong một hội nghị ở Los Angeles hôm 5/5.
Ông Roth cho biết công ty Vornado luôn tuân thủ pháp luật và nộp đủ thuế. Số thuế bất động sản công ty nộp lên tới 560 triệu USD trong năm nay và ông "rất tự hào về những thành tựu trọn đời của chúng tôi".
"Tôi phải nói rằng tôi coi khẩu hiệu 'đánh thuế người giàu' - thường được các chính trị gia ở đây và trên cả nước thốt ra với sự giận dữ và khinh bỉ - cũng đáng căm phẫn như những lời miệt thị chủng tộc ghê tởm, hay thậm chí là khẩu hiệu 'từ dòng sông ra đến biển cả'", ông nói, đề cập đến khẩu hiệu ủng hộ Palestine gây nhiều tranh cãi.
"Nhưng những người giàu mà các chính trị gia đang nhắm tới đều khởi nghiệp từ bàn tay trắng, họ là hình mẫu của giấc mơ Mỹ", ông tiếp tục. "Họ là những người tạo ra nhiều việc làm nhất và là những nhà từ thiện lớn nhất. Chính nhóm 1% này đóng góp tới 50% thuế thu nhập của New York. Họ đứng trên đỉnh kim tự tháp kinh tế vĩ đại của Mỹ đều có lý do cả. Họ nên được ca ngợi và cảm ơn".
Joe Calvello, thư ký báo chí của Thị trưởng Mamdani, sau đó cho biết Thị trưởng luôn mong muốn mọi người dân thành phố thành công, bao gồm "các chủ doanh nghiệp và doanh nhân, những người tạo ra công ăn việc làm lương cao và biến thành phố này thành động cơ kinh tế của nước Mỹ", trong đó ông Griffin là "nhà tuyển dụng lớn và là nhân vật quyền lực trong nền kinh tế của chúng ta".
"Tuy nhiên, điều đó không phủ nhận thực tế rằng hệ thống thuế của chúng ta đang có vấn đề nghiêm trọng. Nó quá ưu ái người siêu giàu trong khi đẩy người lao động vào tình thế khó khăn", ông nói. "Tình trạng này là bất công và không thể duy trì. Nếu muốn thành phố này trở thành nơi mà người lao động có thể chi trả được, chúng ta cần một cuộc cải cách thuế thực chất, yêu cầu những người giàu nhất New York phải đóng góp phần xứng đáng của họ".
Ông Roth, người ủng hộ ông Donald Trump từ năm 2016 và từng quyên góp 150.000 USD cho chiến dịch của cựu Thống đốc New York Andrew Cuomo, thậm chí còn gợi ý ông Griffin nên dẫn dắt một chiến dịch nhằm hậu thuẫn cho những ứng viên có tư tưởng phù hợp tham gia chính trường.
Tuy nhiên, ông vẫn nhận xét Thị trưởng Mamdani là người "trẻ, thông minh và tràn đầy năng lượng".
"Chỉ cần điều chỉnh một chút chỗ này, một chút chỗ kia, sự lãnh đạo của cậu ấy có thể giúp thành phố tuyệt vời này trở nên tuyệt vời hơn nữa", ông nói. "Cậu ấy sẽ hiểu ra rằng phát triển cơ sở thuế (mở rộng quy mô kinh tế, thu hút thêm nguồn đầu tư) mới là chiến thắng, còn tăng thuế là thất bại và nhóm 1% làm việc chăm chỉ là đồng minh chứ không phải kẻ thù".
Nhóm 7 người vào hang để tìm vàng ở vùng núi hẻo lánh thuộc tỉnh Xaisomboun, Lào, từ hôm 19/5 và mắc kẹt do lũ quét khiến nước dâng làm ngập hang. Một người đi cùng nhóm này trước đó đã kịp thoát khỏi hang và thông báo với giới chức về những nạn nhân mắc kẹt.
Lực lượng cứu nạn, trong đó có các thợ lặn chuyên nghiệp đến từ nhiều quốc gia, đã tìm cách lần mò qua những ngách hang ngập nước nhỏ hẹp để tìm kiếm các nạn nhân. Thợ lặn lần đầu tiếp cận được nhóm 5 người vào ngày 27/5, tròn một tuần sau khi họ vào hang.
Nhóm cứu nạn sau đó phải liên tục bơm nước khỏi hang, đối mặt với nhiều rủi ro để cung cấp nước, thực phẩm, cũng như hướng dẫn các nạn nhân cách lặn qua những đoạn ngập nước.
Ngày 29/5, giới chức đưa thành công nạn nhân đầu tiên và yêu cầu 4 người còn lại chờ đến khi đủ an toàn mới tiếp tục chiến dịch giải cứu. Nhưng khi nhận thấy nước lũ bắt đầu rút, 4 người này đã tự thoát ra ngoài mà không cần bất kỳ hỗ trợ nào vào chiều 30/5, khiến đội cứu nạn sững sờ.
Một trong 4 người tự bò ra ngoài cho biết lòng can đảm họ có được để làm vậy là xuất phát từ nỗi sợ.
Qua những lối hang hiểm trở, có đoạn ngập nước lạnh đến mức cần đồ lặn, có đoạn hẹp, thiếu oxy, nhóm 4 người này đã vượt 260 m từ khúc hang bị mắc kẹt đến cửa hang, tương đương chiều cao một tòa nhà 78 tầng.
"Tôi sợ vì chúng tôi chỉ còn một mình trong đó", Mee Singfamalai, 23 tuổi, nói với CNN từ bệnh viện Long Tieng. "Chúng tôi đã ở đó quá lâu, nước cũng rút bớt. Trong hang quá lạnh nên chúng tôi quyết định bò ra ngoài. Có những đoạn sâu cả mét, chúng tôi có lúc phải lặn, có lúc phải bò, rất chậm. Lối hang chỉ vừa một người".
Mee cho biết trong 11 ngày mắc kẹt, họ kiệt sức và chỉ có thể uống nước cầm hơi. Nhóm của anh cố ngủ nhiều nhất có thể và cầu nguyện đội cứu nạn sẽ tìm thấy mình.
"Không có chăn, 4-5 người chúng tôi ôm lấy nhau ngủ để giữ ấm", Mee nói, cho biết mọi người bám vào hy vọng có thể gặp lại người thân để quên đi cơn đói. "Tôi luôn tin mình sống sót, tôi phải ra ngoài để gặp các em và mẹ. Khi ra khỏi hang, tôi cảm giác như được trao thêm một cuộc đời khác".
Những năm gần đây, hoạt động khai khoáng tự phát lan rộng ở một số vùng hẻo lánh ở Lào. Từng tìm thấy vàng ở nơi khác, Mee và bạn bè quyết định thử vận may ở vùng núi Xaisomboun.
"Chúng tôi sống ở làng bản, thường lên núi mưu sinh. Nghe nói có vàng nên chúng tôi vào tìm. Rồi hang ngập nước, chúng tôi không ra được", Mee kể lại.
Khi được hỏi liệu có quay lại hang hay không, Mee khẳng định "không bao giờ". "Ép tôi vào đó chẳng khác nào bắt tôi đi chết".
Lam, một người sống sót khác tự bò ra ngoài, cũng nói rằng thoát khỏi hang như được "tái sinh". "Nghèo đói thật đáng sợ. Vì thế chúng tôi đã chiến đấu đến cùng", anh viết trên mạng xã hội.
Hiện còn hai người đang mất tích trong hang. Nhóm của Mee và Lam không gặp hai người này. Họ được cho là vào hang từ trước và mất kết nối với nhóm 5 người.
Giới chức đang đưa máy móc vào sâu hơn trong hang để bơm nước và tìm kiếm. Chủ tịch Đội Tình nguyện Nhân dân Lào "khá tự tin" rằng hai người đàn ông mất tích vẫn còn sống, "bởi không có dấu hiệu tử vong, cũng không có mùi hôi hay tử khí".
