Khi mới đắc cử ghế thượng nghị sĩ đại diện cho bang Nevada năm 1993, Harry Reid đã đề xuất dự luật nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với con của những người nhập cư không giấy tờ. “Không quốc gia có lý trí nào lại trao phần thưởng cho việc nhập cư bất hợp pháp”, ông lập luận.
Tuy nhiên, 13 năm sau, khi đã trở thành lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Reid thừa nhận đây là sai lầm lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của mình.
Sự thay đổi quan điểm của thượng nghị sĩ này phản ánh thực tế rằng giới chính trị Mỹ từ lâu đã chia rẽ sâu sắc về quyền công dân theo nơi sinh cũng như cách thức kiểm soát nhập cư.
Nhiều thế hệ người Mỹ đã trở thành công dân nhờ nguyên tắc này, vốn được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp có hiệu lực từ năm 1868. Theo đó,”tất cả những người sinh ra ở Mỹ hoặc nhập tịch, nằm trong quyền tài phán của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú”, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Điều này đồng nghĩa con của những người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ sẽ nghiễm nhiên được cấp quốc tịch Mỹ nếu sinh ra trên lãnh thổ nước này.
Giữa thập niên 1990, số người nhập cư không giấy tờ vào Mỹ gia tăng. Vào thời điểm ông Reid đề xuất dự luật, ông Bill Clinton vừa đắc cử tổng thống. Dù nhập cư không phải vấn đề trọng tâm chiến dịch tranh cử, ông Clinton vẫn kêu gọi tăng cường kiểm soát biên giới và siết chặt thực thi luật nhập cư tại nơi làm việc.
“Ông ấy định vị mình là một chính trị gia trung dung, một đảng viên Dân chủ kiểu mới và là ứng viên đề cao luật pháp, trật tự”, bà Doris Meissner, cựu ủy viên Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ dưới thời ông Clinton, cho biết. “Nhập cư là một phần quan trọng trong thông điệp đó”.
Các khảo sát khi đó cho thấy quan điểm của ông Clinton phù hợp với góc nhìn của phần lớn cử tri Dân chủ khi ấy. Khảo sát năm 1992 của Gallup, CNN và USA Today ghi nhận khoảng hơn 66% cử tri Dân chủ ủng hộ các ứng viên muốn ban hành luật nghiêm khắc hơn nhằm hạn chế nhập cư.
Năm 1996, ông Clinton ký ban hành Đạo luật Cải cách nhập cư bất hợp pháp và Trách nhiệm người nhập cư, giúp chính quyền giam giữ và trục xuất người nhập cư trái phép dễ dàng hơn. Dự luật được thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng, dù một số nghị sĩ Dân chủ, đặc biệt ở cánh tả, phản đối.
Nửa cuối những năm 2000, dưới thời tổng thống George W. Bush và Barack Obama, chính trường Mỹ chứng kiến tình trạng chia rẽ gần như trong mọi vấn đề. Lập trường siết chặt nhập cư của phe Dân chủ cũng ngày càng suy giảm.
Đến năm 2010, khoảng 60% cử tri Dân chủ ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Mức ủng hộ tiếp tục tăng trong thập niên sau đó và đến năm 2023 chạm ngưỡng 90%.
Trong khi đó, quan điểm của đảng Cộng hòa tương đối ổn định. Dù phần lớn cử tri Cộng hòa nhất trí với nỗ lực siết chặt kiểm soát biên giới và chiến dịch trục xuất quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump, khoảng 40% ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Tỷ lệ này gần như không thay đổi từ những năm 1990.
“Ngay cả những người muốn kiểm soát biên giới chặt chẽ và phản đối nhập cư trái phép cũng nhận ra rằng những người sinh ra tại Mỹ không làm gì sai”, David Bier, chuyên gia nghiên cứu nhập cư tại Viện Cato, tổ chức nghiên cứu theo khuynh hướng bảo thủ, cho biết.
Hàng loạt cuộc thăm dò gần đây đều cho thấy sự ủng hộ ổn định của công chúng Mỹ đối với chính sách “sinh ra ở Mỹ là công dân Mỹ”. Trong khi khảo sát của Viện Nghiên cứu Tôn giáo Công cộng (PRRI) tháng 12/2025 ghi nhận 66% người dân ủng hộ trao quyền công dân cho trẻ sinh ra tại Mỹ, các cuộc thăm dò độc lập khác từ dự án CHIP50, NPR/Ipsos và YouGov đều cho thấy hơn 50% cử tri Mỹ muốn duy trì quy định hiện hành trong lĩnh vực này.
Ông Trump từ lâu cho rằng Hiến pháp Mỹ không bảo đảm quyền công dân theo nơi sinh. Vì vậy, ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, ông đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm chấm dứt việc tự động cấp quốc tịch cho trẻ em sinh ra tại Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư trái phép hoặc đang cư trú hợp pháp nhưng chỉ với thị thực tạm thời.
“Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới áp dụng quyền công dân theo nơi sinh như vậy. Điều đó hoàn toàn vô lý”, ông Trump nói.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Ngày 1/4, Tòa án Tối cao Mỹ đã nghe tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký. Trong hơn hai giờ, các thẩm phán đặt nhiều câu hỏi cho cả hai phía nhưng chưa đưa ra phán quyết cuối cùng. Tòa dự kiến ra quyết định vào tháng 6 hoặc 7. Sắc lệnh của ông Trump hiện vẫn bị các tòa cấp dưới tạm thời chặn thi hành.
Tuy còn nhiều tranh cãi, giới quan sát nhận xét xu hướng chung vẫn khá rõ ràng rằng đa số người Mỹ tiếp tục ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh.
“Quyền công dân theo nơi sinh không nên bị chi phối vì ý chí chính trị. Quyền đó không phụ thuộc vào việc bạn thuộc nhóm được ưu ái hay bị xem là bất lợi”, bà Elizabeth Wydra, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Hiến pháp, nhận xét.
Báo Wall Street Journal ngày 9/5 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết Israel đã xây dựng một tiền đồn ở sa mạc trên lãnh thổ Iraq ngay trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, nhằm hỗ trợ các cuộc tấn công nhằm vào Iran. "Washington đã biết về thông tin trên", một quan chức nói.
Căn cứ là nơi đồn trú của đặc nhiệm Israel, cũng là trung tâm hậu cần tiền phương cho không quân. Tel Aviv đã triển khai các đội tìm kiếm, cứu hộ cứu nạn tại đây để đề phòng trường hợp phi công gặp nạn khi tham gia chiến dịch.
Căn cứ bí mật từng suýt bị phát hiện hồi đầu tháng 3. Truyền thông Iraq cho biết một người chăn cừu đã báo cáo về hoạt động quân sự bất thường ở khu vực, trong đó có các chuyến bay bằng trực thăng, khiến quân đội Iraq triển khai lực lượng đến điều tra.
"Quân đội Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm ngăn binh sĩ Iraq tiếp cận căn cứ", một nguồn tin am hiểu vấn đề nói với Wall Street Journal.
Chính phủ Iraq khi đó đã lên án cuộc tấn công. "Chiến dịch liều lĩnh được thực hiện mà không có sự phối hợp hay phê duyệt", tướng Qais Al-Muhammadawi, phó chỉ huy Bộ tư lệnh Tác chiến Liên hợp Iraq, cho biết khi bình luận về những cuộc tập kích.
Ông thêm rằng sau khi nhận được thông tin, các binh sĩ Iraq đã dùng xe đa dụng Humvee để di chuyển tới khu vực lúc rạng sáng. Họ bị tấn công dữ dội, khiến một quân nhân thiệt mạng và hai người bị thương. Giới chức Iraq đã điều thêm hai đơn vị từ Cơ quan Chống khủng bố để tham gia tìm kiếm. Họ đã phát hiện bằng chứng cho thấy từng có lực lượng quân sự hiện diện ở đây.
"Dường như đã có đơn vị nào đó ở thực địa trước cuộc tấn công. Họ nhận được hỗ trợ từ trên không, các đơn vị của chúng tôi không đủ năng lực đối phó với hoạt động của họ", tướng Muhammadawi cho hay.
Cuộc đụng độ được truyền thông Iraq và các nước Arab đưa tin rộng rãi, làm dấy lên đồn đoán về danh tính của bên tấn công. Trong đơn khiếu nại gửi lên Liên Hợp Quốc hồi tháng 3, Iraq cho biết vụ tấn công "có sự tham gia của lực lượng nước ngoài" và quy trách nhiệm cho Mỹ. Dù vậy, nguồn tin của Wall Street Journal nói rằng Washington không liên quan cuộc tập kích.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) từ chối bình luận về thông tin của Wall Street Journal. Phát ngôn viên chính phủ Iraq không trả lời khi được hỏi liệu nước này có biết về căn cứ Israel hay không.
Thông tin về tiền đồn, trong đó có những rủi ro mà Israel chấp nhận để thiết lập và bảo vệ nó, đã hé lộ thêm về cách Tel Aviv tiến hành chiến dịch không kích đối thủ ở cách khoảng 1.600 km.
Xây dựng căn cứ ở Iraq giúp các đơn vị Israel áp sát chiến trường hơn, rút ngắn thời gian phản ứng và bổ sung phương án xâm nhập lãnh thổ đối phương.
Michael Knights, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu của công ty tư vấn chiến lược Horizon Engage, chỉ ra rằng vùng sa mạc phía tây Iraq rất rộng lớn và có dân cư thưa thớt, khiến nó trở thành địa điểm lý tưởng để xây dựng tiền đồn bí mật. "Trinh sát và thiết lập các địa điểm như vậy trước khi phát động chiến dịch là điều bình thường", ông nói.
Ông Graham là thượng nghị sĩ đại diện cho bang Nam Carolina từ năm 2002 tới nay và là một trong những gương mặt nổi bật của đảng Cộng hòa tại Thượng viện. Việc ông qua đời khiến thế đa số của đảng Cộng hòa ở Thượng viện hiện bị thu hẹp xuống còn 52-47.
"Thượng nghị sĩ Graham sẽ để lại khoảng trống khó ai có thể khỏa lấp tại Thượng viện. Điều này sẽ ảnh hưởng đến mọi thứ", thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee cho hay.
Nhiều nhà lập pháp ở cả đảng Dân chủ và Cộng hòa cho rằng không ai có thể thay thế được vai trò của ông Graham như người dàn xếp các thỏa thuận tại Thượng viện trong các vấn đề như chi tiêu quân sự và chính sách đối ngoại. Ông là một trong những đồng minh thân cận nhất của Tổng thống Donald Trump, nhưng cũng có những mối quan hệ gần gũi với thành viên Dân chủ để tìm ra phương án thỏa hiệp tại Thượng viện.
Đảng Cộng hòa có thể đối mặt với một số khó khăn trước mắt do sự vắng bóng của Graham.
Trong tuần tới, Thượng viện theo kế hoạch sẽ xem xét việc đề cử ông Todd Blanche, người được ông Trump chọn làm Bộ trưởng Tư pháp. Ứng viên này sẽ có buổi điều trần phê chuẩn trước Ủy ban Tư pháp Thượng viện vào ngày 15/7. Nhưng việc phê chuẩn Blanche có thể gặp rào cản lớn hơn khi phe Cộng hòa thiếu ghế và các thành viên đảng Dân chủ được dự đoán sẽ phản đối gay gắt.
Dù nắm đa số ở cả Hạ viện và Thượng viện, đảng Cộng hòa vẫn gặp nhiều khó khăn trong nỗ lực thông qua các chương trình nghị sự quan trọng trong mùa hè này, do bất đồng với cả Tổng thống lẫn nội bộ đảng.
Hầu hết dự luật đều yêu cầu nhận được tối thiểu 60 phiếu bầu để vượt qua quy định filibuster ở Thượng viện. Filibuster là thuật ngữ để chỉ việc các nghị sĩ có quyền tranh luận không giới hạn về thời gian, đồng nghĩa có thể trì hoãn việc thông qua một dự luật vô thời hạn. Điều này đồng nghĩa với việc đảng Cộng hòa phải tìm kiếm ủng hộ từ một số nghị sĩ Dân chủ.
Đảng Cộng hòa vốn đã chật vật trong việc tìm tiếng nói chung về yêu cầu tăng mạnh ngân sách quốc phòng của ông Trump. Cuộc chiến này dự kiến còn cam go hơn nữa khi thiếu vắng ông Graham.
Trước khi qua đời, ông Graham giữ vị trí quan trọng là Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện, từng giúp dẫn dắt hai dự luật lớn của đảng Cộng hòa được quốc hội thông qua vào năm 2025 và 2026.
Dự luật đầu tiên, được ông Trump mô tả là "to, đẹp", gia hạn các khoản cắt giảm thuế sắp hết hiệu lực và bổ sung nhiều ưu đãi thuế mới. Dự luật cũng phân bổ hàng trăm tỷ USD cho quốc phòng và hoạt động thực thi chính sách nhập cư. Dự luật thứ hai duy trì mức chi cao hơn cho lực lượng thực thi chính sách nhập cư trong toàn bộ thời gian còn lại của nhiệm kỳ ông Trump.
Một số nghị sĩ Cộng hòa đã tính đến khả năng thúc đẩy dự luật thứ ba, có thể bao gồm tăng chi quốc phòng, cắt giảm các chương trình an sinh xã hội và tiếp tục giảm thuế. Ông Graham ủng hộ ý tưởng này, nhưng các nghị sĩ Cộng hòa vẫn bất đồng về việc có nên xúc tiến hay không, cũng như nội dung cụ thể của dự luật.
Graham từng công bố một thỏa thuận lưỡng đảng nhằm thúc đẩy các lệnh trừng phạt vốn bị trì hoãn bấy lâu nay đối với Nga, với mục tiêu tạo áp lực mới buộc Moskva phải chấm dứt cuộc chiến chống lại Ukraine. Tuy nhiên, nỗ lực này nhiều khả năng sẽ bị bỏ dở sau cái chết của ông.
Thượng nghị sĩ này nổi tiếng là đồng minh kiên định của Ukraine và vừa đến Kiev hôm 10/7 để gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky. Thượng nghị sĩ Dân chủ Dick Durbin ngày 12/7 cho biết tại hội nghị thượng đỉnh NATO gần đây, ông Graham đã có mặt tại một bữa tiệc tối để "thuyết phục từng thượng nghị sĩ về chiến lược nhằm chấm dứt chiến tranh ở Ukraine".
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mike Lee cho hay họ đã có sẵn những kế hoạch thay thế ông Graham và "tôi chắc chắn chúng sẽ được triển khai trong thời gian tới".
Theo luật của bang Nam Carolina, Thống đốc Cộng hòa Henry McMaster có thể bổ nhiệm ngay một người thay thế để đảm nhận phần còn lại trong nhiệm kỳ của ông Graham, dự kiến đến tháng 1/2027. Khi vị trí này được lấp đầy, đảng Cộng hòa sẽ khôi phục lại thế đa số 53-47, mặc dù thượng nghị sĩ Mitch McConnell hiện chưa thể tham gia bỏ phiếu do các vấn đề sức khỏe.
Sau đó, bang sẽ tổ chức lại cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa để chọn ra ứng viên mới thay thế vị trí của ông Graham trong cuộc bầu cử tháng 11. Trước khi qua đời, ông Graham được đánh giá là ứng viên nặng ký để giành chiến thắng trước ứng viên Dân chủ Annie Andrews.
Văn phòng Thống đốc Nam Carolina từ chối bình luận về các bước tiếp theo hoặc người sẽ được bổ nhiệm thay ông Graham, cho biết ưu tiên trước mắt là tưởng niệm cố thượng nghị sĩ.
Theo các nguồn am hiểu vấn đề, những cái tên được nhắc đến cho vị trí bổ nhiệm tạm thời hoặc bày tỏ ý định tranh cử gồm hạ nghị sĩ Russell Fry, Nancy Mace, Ralph Norman và Phó thống đốc Pamela Evette.
Tuy nhiên, lãnh đạo đảng Cộng hòa tại Hạ viện được cho là không muốn các nghị sĩ rời ghế để đảm nhận vị trí mới trước khi nhiệm kỳ kết thúc, do đảng này chỉ đang nắm thế đa số sít sao.
Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Meet the Press của NBC, Tổng thống Trump nói ông đã có người phù hợp để thay thế ông Graham, nhưng không tiết lộ danh tính.
"Tôi không muốn nói về bất kỳ ai, nhưng tôi có một người thực sự giỏi", ông nói.
"Nếu Mỹ sẵn sàng mở cửa lại Hormuz, điều đó là rất tốt. Đó là những gì chúng tôi đã kêu gọi ngay từ đầu", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu tại cuộc họp của các lãnh đạo châu Âu ở Armenia ngày 5/4.
Tuyên bố được ông Macron đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 3/5 thông báo khởi động chiến dịch "Dự án Tự do" nhằm dẫn đường cho tàu hàng qua eo biển Hormuz, gọi đây là "cử chỉ nhân đạo từ Mỹ và Iran".
Tổng thống Macron cho biết Pháp ủng hộ việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz, nhưng nhấn mạnh rằng Paris sẽ không tham gia vào bất kỳ chiến dịch sử dụng vũ lực nào nếu không có sự ủy quyền rõ ràng.
"Trước hết điều chúng tôi mong muốn là sự phối hợp giữa Mỹ và Iran, đó là giải pháp bền vững duy nhất để đảm bảo tự do hàng hải không bị hạn chế và không bị thu phí tại eo biển Hormuz", ông nói.
Pháp cùng với Anh đã dẫn đầu các nỗ lực tập hợp một liên minh gồm nhiều nước châu Âu để mở lại eo biển Hormuz, vốn bị phong tỏa sau khi chiến sự Iran bùng phát, nhưng khẳng định điều này chỉ được thực hiện sau khi xung đột chấm dứt.
Ông Macron thêm rằng châu Âu đang phát triển kiến trúc an ninh của chính mình và sẽ không tham gia vào bất cứ chiến dịch quân sự nào để mở lại Hormuz trong một "khuôn khổ không rõ ràng".
"Châu Âu đang tự định đoạt số phận của mình, tăng cường khả năng phòng thủ và chi tiêu an ninh, cũng như xây dựng các giải pháp chung", Tổng thống Pháp cho hay.
Tuy nhiên, triển vọng về việc Mỹ - Iran cùng phối hợp để mở lại eo biển Hormuz đang trở nên xa vời. Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, đã cảnh báo sẽ coi bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm can thiệp vào eo biển Hormuz là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn.
Chuyên gia Jennifer Parker tại Viện Lowy, Australia, nhận định rằng khi tiến hành chiến dịch "Dự án Tự do", quân đội Mỹ sẽ tăng cường hiện diện quanh eo biển Hormuz để trấn an các tàu thương mại tìm cách đi qua đây, nhưng không tham gia hộ tống trực tiếp.
Điều đó có thể bao gồm một vài tàu chiến của hải quân Mỹ và một loạt máy bay bay được giao nhiệm vụ "phát hiện và tiêu diệt" bất kỳ tàu thuyền nào tìm cách tấn công tàu thương mại đi qua eo biển, chuyên gia Parker nói.
"Đây dường như là một chiến dịch không phải để hộ tống trực tiếp một hoặc một vài tàu, mà là nỗ lực thay đổi tình hình trong eo biển để các tàu cảm thấy an toàn khi di chuyển", chuyên gia này nói.
Tuy nhiên, Mỹ chưa công bố các bước đi cụ thể để hướng dẫn tàu thương mại rời khỏi vịnh Ba Tư. Khoảng vài nghìn tàu mắc kẹt tại khu vực này do eo biển Hormuz bị phong tỏa kể từ khi chiến sự bùng phát.
Washington và Tehran vẫn duy trì lệnh ngừng bắn, song triển vọng đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn chưa rõ ràng. Trong khoảng thời gian này, hai nước tiếp tục mâu thuẫn về vấn đề quanh eo biển Hormuz.
Kể từ khi xung đột nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.
