Khi mới đắc cử ghế thượng nghị sĩ đại diện cho bang Nevada năm 1993, Harry Reid đã đề xuất dự luật nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với con của những người nhập cư không giấy tờ. “Không quốc gia có lý trí nào lại trao phần thưởng cho việc nhập cư bất hợp pháp”, ông lập luận.
Tuy nhiên, 13 năm sau, khi đã trở thành lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Reid thừa nhận đây là sai lầm lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của mình.
Sự thay đổi quan điểm của thượng nghị sĩ này phản ánh thực tế rằng giới chính trị Mỹ từ lâu đã chia rẽ sâu sắc về quyền công dân theo nơi sinh cũng như cách thức kiểm soát nhập cư.
Nhiều thế hệ người Mỹ đã trở thành công dân nhờ nguyên tắc này, vốn được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp có hiệu lực từ năm 1868. Theo đó,”tất cả những người sinh ra ở Mỹ hoặc nhập tịch, nằm trong quyền tài phán của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú”, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Điều này đồng nghĩa con của những người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ sẽ nghiễm nhiên được cấp quốc tịch Mỹ nếu sinh ra trên lãnh thổ nước này.
Giữa thập niên 1990, số người nhập cư không giấy tờ vào Mỹ gia tăng. Vào thời điểm ông Reid đề xuất dự luật, ông Bill Clinton vừa đắc cử tổng thống. Dù nhập cư không phải vấn đề trọng tâm chiến dịch tranh cử, ông Clinton vẫn kêu gọi tăng cường kiểm soát biên giới và siết chặt thực thi luật nhập cư tại nơi làm việc.
“Ông ấy định vị mình là một chính trị gia trung dung, một đảng viên Dân chủ kiểu mới và là ứng viên đề cao luật pháp, trật tự”, bà Doris Meissner, cựu ủy viên Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ dưới thời ông Clinton, cho biết. “Nhập cư là một phần quan trọng trong thông điệp đó”.
Các khảo sát khi đó cho thấy quan điểm của ông Clinton phù hợp với góc nhìn của phần lớn cử tri Dân chủ khi ấy. Khảo sát năm 1992 của Gallup, CNN và USA Today ghi nhận khoảng hơn 66% cử tri Dân chủ ủng hộ các ứng viên muốn ban hành luật nghiêm khắc hơn nhằm hạn chế nhập cư.
Năm 1996, ông Clinton ký ban hành Đạo luật Cải cách nhập cư bất hợp pháp và Trách nhiệm người nhập cư, giúp chính quyền giam giữ và trục xuất người nhập cư trái phép dễ dàng hơn. Dự luật được thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng, dù một số nghị sĩ Dân chủ, đặc biệt ở cánh tả, phản đối.
Nửa cuối những năm 2000, dưới thời tổng thống George W. Bush và Barack Obama, chính trường Mỹ chứng kiến tình trạng chia rẽ gần như trong mọi vấn đề. Lập trường siết chặt nhập cư của phe Dân chủ cũng ngày càng suy giảm.
Đến năm 2010, khoảng 60% cử tri Dân chủ ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Mức ủng hộ tiếp tục tăng trong thập niên sau đó và đến năm 2023 chạm ngưỡng 90%.
Trong khi đó, quan điểm của đảng Cộng hòa tương đối ổn định. Dù phần lớn cử tri Cộng hòa nhất trí với nỗ lực siết chặt kiểm soát biên giới và chiến dịch trục xuất quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump, khoảng 40% ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Tỷ lệ này gần như không thay đổi từ những năm 1990.
“Ngay cả những người muốn kiểm soát biên giới chặt chẽ và phản đối nhập cư trái phép cũng nhận ra rằng những người sinh ra tại Mỹ không làm gì sai”, David Bier, chuyên gia nghiên cứu nhập cư tại Viện Cato, tổ chức nghiên cứu theo khuynh hướng bảo thủ, cho biết.
Hàng loạt cuộc thăm dò gần đây đều cho thấy sự ủng hộ ổn định của công chúng Mỹ đối với chính sách “sinh ra ở Mỹ là công dân Mỹ”. Trong khi khảo sát của Viện Nghiên cứu Tôn giáo Công cộng (PRRI) tháng 12/2025 ghi nhận 66% người dân ủng hộ trao quyền công dân cho trẻ sinh ra tại Mỹ, các cuộc thăm dò độc lập khác từ dự án CHIP50, NPR/Ipsos và YouGov đều cho thấy hơn 50% cử tri Mỹ muốn duy trì quy định hiện hành trong lĩnh vực này.
Ông Trump từ lâu cho rằng Hiến pháp Mỹ không bảo đảm quyền công dân theo nơi sinh. Vì vậy, ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, ông đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm chấm dứt việc tự động cấp quốc tịch cho trẻ em sinh ra tại Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư trái phép hoặc đang cư trú hợp pháp nhưng chỉ với thị thực tạm thời.
“Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới áp dụng quyền công dân theo nơi sinh như vậy. Điều đó hoàn toàn vô lý”, ông Trump nói.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Ngày 1/4, Tòa án Tối cao Mỹ đã nghe tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký. Trong hơn hai giờ, các thẩm phán đặt nhiều câu hỏi cho cả hai phía nhưng chưa đưa ra phán quyết cuối cùng. Tòa dự kiến ra quyết định vào tháng 6 hoặc 7. Sắc lệnh của ông Trump hiện vẫn bị các tòa cấp dưới tạm thời chặn thi hành.
Tuy còn nhiều tranh cãi, giới quan sát nhận xét xu hướng chung vẫn khá rõ ràng rằng đa số người Mỹ tiếp tục ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh.
“Quyền công dân theo nơi sinh không nên bị chi phối vì ý chí chính trị. Quyền đó không phụ thuộc vào việc bạn thuộc nhóm được ưu ái hay bị xem là bất lợi”, bà Elizabeth Wydra, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Hiến pháp, nhận xét.
Theo Hãng tin Reuters, một sĩ quan cấp cao thuộc Hải quân Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 12-5 tuyên bố nước này đã mở rộng phạm vi chiến lược của eo biển Hormuz thành một "khu vực hoạt động rộng lớn", lớn hơn nhiều so với trước khi nổ ra xung đột.
Theo ông Mohammad Akbarzadeh, Phó giám đốc chính trị Hải quân IRGC, khu vực này hiện không chỉ giới hạn quanh các đảo chiến lược như Hormuz hay Hengam mà đã được mở rộng đáng kể về cả phạm vi địa lý lẫn ý nghĩa quân sự.
"Trước đây eo biển Hormuz được định nghĩa là khu vực hạn chế quanh các đảo như Hormuz và Hengam, nhưng hiện nay cách nhìn đó đã thay đổi", ông phát biểu với Hãng tin Fars.
Các nguồn tin truyền thông Iran cho biết khu vực mới được xác định trải dài từ thành phố Jask ở phía đông đến đảo Siri ở phía tây, có thể rộng tới 200 - 300 dặm, tức tăng gấp 10 lần so với mức 20 - 30 dặm trước đây.
Hãng tin Tasnim mô tả khu vực này như một "hình lưỡi liềm hoàn chỉnh" bao trùm không gian kiểm soát rộng lớn hơn nhiều so với trước.
Đáng chú ý, động thái này được cho là lần điều chỉnh thứ hai của Iran kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel leo thang.
Trước đó hôm 4-5, IRGC đã công bố bản đồ thể hiện vùng kiểm soát mới được mở rộng đáng kể dọc theo một phần bờ biển vịnh Oman của UAE, làm dấy lên lo ngại về căng thẳng an ninh trong khu vực.
Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani cảnh báo rằng eo biển Hormuz đang bị biến thành một công cụ chiến tranh.
Phát biểu tại một cuộc họp báo cùng Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, ông cho biết khu vực này đã bị "sử dụng như một vũ khí trong cuộc chiến này", gây tác động nghiêm trọng đến các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt về kinh tế, trong bối cảnh khủng hoảng làm hạn chế "tự do hàng hải". Phía Thổ Nhĩ Kỳ cũng đồng tình và cho rằng eo biển này không bị biến thành "vũ khí".
Trong khi đó cùng ngày 12-5, người phát ngôn Chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani cảnh báo nước này vẫn duy trì tư thế "sẵn sàng bóp cò", nhưng ưu tiên "hòa bình bền vững và ngoại giao dựa trên lợi ích".
Bà Fatemeh Mohajerani khẳng định Iran đã đối đầu với "cường quốc quân sự lớn nhất thế giới trong 40 ngày" và hiện vẫn "giữ tay trên cò súng" trong khi chờ đợi giải pháp đàm phán. Bà cũng nhấn mạnh Iran theo đuổi chính sách đối ngoại dựa trên ba nguyên tắc "danh dự, trí tuệ và lợi ích".
Nhà đấu giá Henry Aldridge & Son của Anh ngày 18/4 tổ chức buổi đấu giá các kỷ vật liên quan thảm kịch Titanic xảy ra năm 1912. Nổi bật nhất trong số này là áo phao được bà Laura Mabel Francatelli, hành khách hạng nhất trên con tàu định mệnh, mặc khi sơ tán.
Francatelli khi đó đi cùng bà chủ là nhà thiết kế thời trang Lucy Duff Gordon và chồng Cosmo Duff Gordon. Cả ba đều sống sót trên xuồng cứu sinh số 1 của Titanic. Xuồng này chỉ chở 12 người khi được thả xuống nước, dù có sức chứa tối đa tới 40 người.
Chiếc áo phao, có chữ ký của bà Francatelli và những người có mặt trên xuồng cứu sinh, được bán với giá 670.000 bảng Anh (906.000 USD) cho một nhà sưu tập đấu giá qua điện thoại, Henry Aldridge & Son cho biết. Giá này cao hơn đáng kể so với mức dự đoán 250.000-350.000 bảng Anh ban đầu.
Chiếc đệm ghế từ một xuồng cứu sinh của Titanic cũng được bán trong cùng phiên với giá 527.000 USD cho chủ sở hữu của hai bảo tàng về Titanic tại Mỹ.
Tàu Titanic khởi hành từ thành phố Southampton, Anh ngày 10/4/1912 để tới New York, Mỹ, đánh dấu hải trình đầu tiên vượt Đại Tây Dương. Tàu va phải núi băng trôi đêm 14/4/1912 và chìm xuống độ sâu hơn 3.657 m rạng sáng hôm sau, khiến 1.517 người thiệt mạng. 706 người sống sót sau thảm kịch này.
Mức đấu giá kỷ lục cho kỷ vật từ tàu Titanic là chiếc đồng hồ bỏ túi bằng vàng được bán với giá gần 2 triệu USD vào năm 2024.
"Những mức giá kỷ lục này cho thấy câu chuyện về Titanic vẫn luôn thu hút sự quan tâm của công chúng, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với các hành khách và thủy thủ đoàn, bởi ký ức của họ được lưu giữ qua các kỷ vật", nhà đấu giá Andrew Aldridge cho biết.
Sự kiện có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump cùng hàng nghìn khách mời cấp cao khác.
Nhà chức trách xác định nghi phạm là Cole Allen, cư trú tại thành phố Torrance, bang California.
Đài CNN dẫn hồ sơ công khai cho thấy Allen làm giáo viên bán thời gian tại C2 Education - công ty chuyên luyện thi và gia sư tại Mỹ.
Người này từng được công ty vinh danh "giáo viên của tháng" vào tháng 12-2024, song đại diện công ty chưa đưa ra phản hồi chính thức sau vụ việc.
Allen tốt nghiệp Viện Công nghệ California (Caltech) năm 2017 với bằng cử nhân kỹ thuật cơ khí, sau đó nhận thêm bằng thạc sĩ khoa học máy tính vào năm 2025.
Khi còn là sinh viên, Allen từng xuất hiện trên một bản tin địa phương nhờ phát triển nguyên mẫu hệ thống phanh khẩn cấp cho xe lăn - dự án hỗ trợ người khuyết tật.
Không chỉ hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, Allen còn tự nhận là nhà phát triển trò chơi điện tử.
Theo hồ sơ trên mạng xã hội LinkedIn, người này đã phát hành game độc lập "Bohrdom" trên Steam với giá 1,99 USD và đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm từ năm 2018, đồng thời đang phát triển dự án thứ hai mang tên tạm thời là "First Law".
Dữ liệu từ Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ cho thấy Allen từng quyên góp 25 USD cho chiến dịch tranh cử tổng thống của bà Kamala Harris vào tháng 10-2024.
Tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng sau vụ việc, công tố viên liên bang tại Washington DC Jeanine Pirro xác nhận Allen bị truy tố với hai tội danh: sử dụng súng thực hiện hành vi bạo lực và tấn công sĩ quan liên bang bằng vũ khí nguy hiểm. Bà cho biết có thể sẽ có thêm các cáo buộc bổ sung.
Theo thông tin ban đầu, Allen mang theo súng hoa cải, súng ngắn và nhiều con dao khi xông qua chốt kiểm soát an ninh của Mật vụ Mỹ.
Vụ nổ súng xảy ra khoảng sau 20h30 (giờ địa phương), gần khu vực kiểm tra bên trong - đúng lúc bữa tiệc đang diễn ra với khoảng 2.500 người tham dự.
Các nhân chứng cho biết Allen lao nhanh về phía phòng tiệc chính, nơi ông Trump và nhiều quan chức cấp cao đang có mặt.
Ngay khi tiếng súng vang lên, Mật vụ lập tức đưa ông Trump và Đệ nhất phu nhân rời khỏi khu vực.
Nhiều khách mời hoảng loạn, chui xuống gầm bàn trong khi các đặc vụ vũ trang khẩn cấp kiểm soát tình hình. Một số người bị thương nhẹ trong quá trình sơ tán.
Phó tổng thống JD Vance và Tổng thống Trump ngay lập tức được bảo vệ khi tiếng súng vang lên - Video: X/@MSNOWNews
Quyền cảnh sát trưởng Sở Cảnh sát Thủ đô Washington Jeffery W. Carroll cho biết bước đầu điều tra xác định đây là hành động tấn công đơn độc, chưa phát hiện dấu hiệu liên quan đến tổ chức hay mối đe dọa nào rộng hơn.
Mật vụ Mỹ cho biết Allen không bị trúng đạn, đã bị khống chế tại hiện trường và được đưa đến bệnh viện địa phương.
Thông tin ban đầu cho thấy Allen có thể đã lấy vũ khí từ một khu vực tạm gần lối vào khách sạn - nơi được cho là chưa được kiểm soát an ninh chặt chẽ.
Giới chức đang điều tra cách thức số vũ khí này được đưa vào khuôn viên sự kiện, đồng thời tiến hành khám xét nơi ở của nghi phạm tại California và tiếp tục thẩm vấn để làm rõ động cơ.
