Khi mới đắc cử ghế thượng nghị sĩ đại diện cho bang Nevada năm 1993, Harry Reid đã đề xuất dự luật nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với con của những người nhập cư không giấy tờ. “Không quốc gia có lý trí nào lại trao phần thưởng cho việc nhập cư bất hợp pháp”, ông lập luận.
Tuy nhiên, 13 năm sau, khi đã trở thành lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện, Reid thừa nhận đây là sai lầm lớn nhất trong sự nghiệp chính trị của mình.
Sự thay đổi quan điểm của thượng nghị sĩ này phản ánh thực tế rằng giới chính trị Mỹ từ lâu đã chia rẽ sâu sắc về quyền công dân theo nơi sinh cũng như cách thức kiểm soát nhập cư.
Nhiều thế hệ người Mỹ đã trở thành công dân nhờ nguyên tắc này, vốn được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp có hiệu lực từ năm 1868. Theo đó,”tất cả những người sinh ra ở Mỹ hoặc nhập tịch, nằm trong quyền tài phán của Mỹ, đều là công dân Mỹ và bang nơi họ cư trú”, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Điều này đồng nghĩa con của những người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ sẽ nghiễm nhiên được cấp quốc tịch Mỹ nếu sinh ra trên lãnh thổ nước này.
Giữa thập niên 1990, số người nhập cư không giấy tờ vào Mỹ gia tăng. Vào thời điểm ông Reid đề xuất dự luật, ông Bill Clinton vừa đắc cử tổng thống. Dù nhập cư không phải vấn đề trọng tâm chiến dịch tranh cử, ông Clinton vẫn kêu gọi tăng cường kiểm soát biên giới và siết chặt thực thi luật nhập cư tại nơi làm việc.
“Ông ấy định vị mình là một chính trị gia trung dung, một đảng viên Dân chủ kiểu mới và là ứng viên đề cao luật pháp, trật tự”, bà Doris Meissner, cựu ủy viên Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ dưới thời ông Clinton, cho biết. “Nhập cư là một phần quan trọng trong thông điệp đó”.
Các khảo sát khi đó cho thấy quan điểm của ông Clinton phù hợp với góc nhìn của phần lớn cử tri Dân chủ khi ấy. Khảo sát năm 1992 của Gallup, CNN và USA Today ghi nhận khoảng hơn 66% cử tri Dân chủ ủng hộ các ứng viên muốn ban hành luật nghiêm khắc hơn nhằm hạn chế nhập cư.
Năm 1996, ông Clinton ký ban hành Đạo luật Cải cách nhập cư bất hợp pháp và Trách nhiệm người nhập cư, giúp chính quyền giam giữ và trục xuất người nhập cư trái phép dễ dàng hơn. Dự luật được thông qua với sự ủng hộ của cả hai đảng, dù một số nghị sĩ Dân chủ, đặc biệt ở cánh tả, phản đối.
Nửa cuối những năm 2000, dưới thời tổng thống George W. Bush và Barack Obama, chính trường Mỹ chứng kiến tình trạng chia rẽ gần như trong mọi vấn đề. Lập trường siết chặt nhập cư của phe Dân chủ cũng ngày càng suy giảm.
Đến năm 2010, khoảng 60% cử tri Dân chủ ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Mức ủng hộ tiếp tục tăng trong thập niên sau đó và đến năm 2023 chạm ngưỡng 90%.
Trong khi đó, quan điểm của đảng Cộng hòa tương đối ổn định. Dù phần lớn cử tri Cộng hòa nhất trí với nỗ lực siết chặt kiểm soát biên giới và chiến dịch trục xuất quy mô lớn của Tổng thống Donald Trump, khoảng 40% ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh. Tỷ lệ này gần như không thay đổi từ những năm 1990.
“Ngay cả những người muốn kiểm soát biên giới chặt chẽ và phản đối nhập cư trái phép cũng nhận ra rằng những người sinh ra tại Mỹ không làm gì sai”, David Bier, chuyên gia nghiên cứu nhập cư tại Viện Cato, tổ chức nghiên cứu theo khuynh hướng bảo thủ, cho biết.
Hàng loạt cuộc thăm dò gần đây đều cho thấy sự ủng hộ ổn định của công chúng Mỹ đối với chính sách “sinh ra ở Mỹ là công dân Mỹ”. Trong khi khảo sát của Viện Nghiên cứu Tôn giáo Công cộng (PRRI) tháng 12/2025 ghi nhận 66% người dân ủng hộ trao quyền công dân cho trẻ sinh ra tại Mỹ, các cuộc thăm dò độc lập khác từ dự án CHIP50, NPR/Ipsos và YouGov đều cho thấy hơn 50% cử tri Mỹ muốn duy trì quy định hiện hành trong lĩnh vực này.
Ông Trump từ lâu cho rằng Hiến pháp Mỹ không bảo đảm quyền công dân theo nơi sinh. Vì vậy, ngay trong ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, ông đã ký sắc lệnh hành pháp nhằm chấm dứt việc tự động cấp quốc tịch cho trẻ em sinh ra tại Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư trái phép hoặc đang cư trú hợp pháp nhưng chỉ với thị thực tạm thời.
“Chúng ta là quốc gia duy nhất trên thế giới áp dụng quyền công dân theo nơi sinh như vậy. Điều đó hoàn toàn vô lý”, ông Trump nói.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy hơn 30 quốc gia trên thế giới, bao gồm cả các láng giềng của Mỹ như Canada và Mexico, đang áp dụng nguyên tắc cấp quyền công dân theo nơi sinh.
Ngày 1/4, Tòa án Tối cao Mỹ đã nghe tranh luận về tính hợp pháp của sắc lệnh hành pháp do ông Trump ký. Trong hơn hai giờ, các thẩm phán đặt nhiều câu hỏi cho cả hai phía nhưng chưa đưa ra phán quyết cuối cùng. Tòa dự kiến ra quyết định vào tháng 6 hoặc 7. Sắc lệnh của ông Trump hiện vẫn bị các tòa cấp dưới tạm thời chặn thi hành.
Tuy còn nhiều tranh cãi, giới quan sát nhận xét xu hướng chung vẫn khá rõ ràng rằng đa số người Mỹ tiếp tục ủng hộ quyền công dân theo nơi sinh.
“Quyền công dân theo nơi sinh không nên bị chi phối vì ý chí chính trị. Quyền đó không phụ thuộc vào việc bạn thuộc nhóm được ưu ái hay bị xem là bất lợi”, bà Elizabeth Wydra, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Hiến pháp, nhận xét.
CNN ngày 2/4 dẫn ba nguồn tin am hiểu tình hình tiết lộ các đánh giá tình báo của Mỹ gần đây cho thấy Iran vẫn duy trì năng lực tiến công đáng kể, bất chấp những tuyên bố của giới chức Mỹ và Israel trong những tuần qua.
Theo đó, Iran vẫn còn khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa và hàng nghìn máy bay không người lái (UAV) tự sát, tương đương khoảng 50% số UAV mà nước này sở hữu, bất chấp các đợt không kích hàng ngày của Mỹ - Israel. Đánh giá tình báo của Mỹ có thể tính cả những bệ phóng hiện không thể tiếp cận, như các khẩu đội bị vùi lấp dưới lòng đất sau không kích nhưng chưa bị phá hủy.
"Rõ ràng họ vẫn đủ sức gây tàn phá nghiêm trọng trên toàn khu vực", một nguồn tin nhận định.
Ngoài ra, lượng lớn tên lửa hành trình chống hạm của Iran vẫn còn nguyên vẹn, phù hợp với thực tế là Mỹ không tập trung tấn công những khí tài phòng thủ bờ biển. Những loại tên lửa này là vũ khí then chốt giúp Iran kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.
Đánh giá tình báo đưa ra bức tranh chi tiết và thận trọng hơn về năng lực của Iran, trái ngược những tuyên bố chiến thắng mà Tổng thống Donald Trump và quan chức Mỹ đưa ra. Trong bài phát biểu trước toàn quốc hôm 1/4, ông Trump tuyên bố năng lực phóng tên lửa và UAV của Iran đã bị "suy giảm đáng kể", các nhà máy vũ khí và bệ phóng "đang bị phá hủy hoàn toàn, chỉ còn lại rất ít".
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, tuyên bố các đơn vị nước này đã tấn công hơn 12.300 mục tiêu trong lãnh thổ Iran tính đến ngày 1/4.
Lầu Năm Góc nhiều lần nhấn mạnh sự sụt giảm về số tên lửa Iran phóng đi, thay vì lượng khí tài bị phá hủy. Trong cuộc họp báo ngày 19/3, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth khẳng định số tên lửa đạn đạo nhằm vào lực lượng Mỹ đã giảm 90% kể từ khi xung đột bắt đầu, những cuộc tập kích bằng UAV tự sát cũng giảm ở mức tương tự.
Dù vậy, Iran mỗi ngày vẫn tiến hành nhiều đợt tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào Israel, các nước vùng Vịnh và căn cứ đồn trú của lực lượng Mỹ.
Quan chức quân sự Israel ước tính Iran còn 20-25% bệ phóng tên lửa đủ sức hoạt động. Con số thấp hơn nhiều so với đánh giá của tình báo Mỹ vì không tính các bệ bị vùi lấp hoặc không thể tiếp cận, theo nguồn tin am hiểu đánh giá tình báo Mỹ và một nguồn tin Israel.
Dù hải quân Iran chịu thiệt hại nặng nề, lực lượng hải quân của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn còn khoảng một nửa năng lực chiến đấu, theo các nguồn tin. Một quan chức khác nhận định IRGC vẫn còn "hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tàu nhỏ và tàu mặt nước không người lái".
Trong bài phát biểu toàn quốc, ông Trump nói chiến dịch của Mỹ có thể kết thúc trong 2-3 tuần tới. Tuy nhiên, một nguồn tin am hiểu báo cáo tình báo Mỹ nhận định mục tiêu này "không thực tế", xét đến những năng lực mà Iran vẫn sở hữu.
"Rõ ràng vẫn còn nhiều năng lực tồn tại, bao gồm các lực lượng ủy nhiệm và UAV. Iran vài ngày gần đây đã cho thấy họ vẫn có khả năng tấn công hoạt động hàng hải tại eo biển", Annika Ganzeveld, chuyên gia thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ, nhận xét.
Phản hồi về thông tin của CNN, phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cho rằng "các nguồn tin ẩn danh đang cố công kích Tổng thống Trump và hạ thấp thành quả của quân đội Mỹ trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng".
"Sự thật là các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và UAV của Iran đã giảm 90%, hải quân của họ bị xóa sổ, 2/3 cơ sở sản xuất bị phá hủy hoặc hư hại. Mỹ cùng Israel đang nắm ưu thế áp đảo trên không. Iran đang bị hủy diệt về mặt quân sự và tình hình của họ ngày càng tồi tệ", bà cho hay.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cũng phủ nhận thông tin. "Quân đội Mỹ đã giáng những đòn trí mạng vào Iran. Chúng tôi đang đi trước tiến độ trong việc hoàn thành các mục tiêu quân sự, gồm phá hủy kho tên lửa và hải quân Iran, xóa sổ lực lượng ủy nhiệm và bảo đảm họ không bao giờ có được vũ khí hạt nhân", ông nói.
"Giấy phép có thời hạn 30 ngày này sẽ giúp các quốc gia dễ bị tổn thương nhất có thể tiếp cận nguồn dầu mỏ của Nga đang bị kẹt ngoài khơi", Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 18/5 đăng trên mạng xã hội.
Ông nhấn mạnh việc gia hạn sẽ giúp "gia tăng tính linh hoạt và ổn định thị trường dầu thô, đảm bảo dầu đến được với các quốc gia khó khăn nhất về năng lượng".
Theo giấy phép do Bộ Tài chính Mỹ ban hành, lệnh miễn trừ trừng phạt mới sẽ có hiệu lực đến 0h01 ngày 17/6 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Tương tự các lệnh miễn trừ trước đây, biện pháp này không cho phép những giao dịch liên quan đến các cá nhân hoặc công ty từ Iran, Triều Tiên, Cuba và các vùng lãnh thổ thuộc Ukraine đang bị Nga kiểm soát.
Đây là lần thứ hai chính quyền Tổng thống Donald Trump gia hạn biện pháp miễn trừ đối với dầu Nga nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu do cuộc xung đột tại Iran.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Jeanne Shaheen và Elizabeth Warren đã lên tiếng chỉ trích động thái trên, gọi đây là một "món quà" dành cho Tổng thống Nga Vladimir Putin. Theo họ, mỗi USD mà Điện Kremlin kiếm thêm được từ giấy phép này đều giúp Tổng thống Putin tài trợ cho chiến dịch ở Ukraine. Hai nghị sĩ cũng cho rằng lệnh nới lỏng trừng phạt không giúp hạ giá xăng trong nước hay ổn định thị trường năng lượng toàn cầu.
Chính quyền Trump năm ngoái áp đặt trừng phạt đối với hai tập đoàn dầu mỏ Nga là Rosneft và Lukoil nhằm cắt đứt nguồn thu của nước này, qua đó gây sức ép buộc Nga phải chấm dứt chiến dịch tại Ukraine.
Tuy nhiên, sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran đẩy giá dầu thế giới tăng cao, Bộ Tài chính Mỹ hồi tháng ba lần đầu tiên cấp giấy phép miễn trừ đối với dầu Nga nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt nguồn cung và hạ nhiệt giá dầu toàn cầu. Lệnh miễn trừ chỉ nhằm giải tỏa những lô dầu "hàng tồn" đã rời cảng từ trước, không áp dụng cho sản lượng dầu mới khai thác của Moskva.
Giá dầu thô Brent giao kỳ hạn ngày 18/5 tăng khoảng 2,6%, đóng cửa ở mức trên 112 USD một thùng do lo ngại ngày càng tăng về nguồn cung thắt chặt khi eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa.
"Với thêm chút thời gian, chúng tôi có thể dễ dàng mở eo biển Hormuz, chiếm lấy dầu mỏ và kiếm được một khoản tiền khổng lồ", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social tối 3.4.
Gần 5 tuần sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, xung đột tiếp tục gây bất ổn khu vực và làm rung chuyển thị trường tài chính toàn cầu. Tình hình leo thang khiến áp lực chính trị dồn lên Nhà Trắng trong việc nhanh chóng kiểm soát khủng hoảng, theo South China Morning Post.
Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiếm khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu - nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel từ cuối tháng 2.
Trước đó, trong bài phát biểu tối 2.4, ông Trump tiếp tục cảnh báo sẽ nhắm vào hạ tầng năng lượng của Iran, song không đưa ra thời hạn chấm dứt xung đột, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ trả đũa và kéo giảm thị trường chứng khoán.
Giao tranh cũng lan rộng sang các nước vùng Vịnh. Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) đã tạm dừng hoạt động tại cơ sở xử lý khí đốt Habshan - trung tâm năng lượng lớn của nước này - sau một vụ tấn công gây hỏa hoạn. Trước đó, các cơ sở năng lượng tại Kuwait cũng bị tấn công, trong đó nhà máy lọc dầu Mina Al Ahmadi bốc cháy khi đang vận hành, theo Reuters.
Các cuộc tập kích được cho là đã làm gián đoạn hoạt động của nhiều nhà máy lọc dầu, hóa dầu và khí tự nhiên hóa lỏng, buộc một số nhà sản xuất lớn phải cắt giảm sản lượng. Giá dầu vì thế tăng khoảng 50%, lên gần 110 USD/thùng.
Trong khi đó, Anh thông báo sẽ triển khai hệ thống phòng không Rapid Sentry tới Kuwait để bảo vệ lợi ích của Anh và các đồng minh trong khu vực. Thủ tướng Anh Keir Starmer đã thảo luận kế hoạch này trong cuộc điện đàm với Thái tử Kuwait Sabah al-Khalid al-Sabah, đồng thời lên án các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở dầu mỏ.
Iran ngày 3.4 cảnh báo sẽ tiếp tục nhắm vào hạ tầng năng lượng và các mục tiêu như cầu đường tại các nước vùng Vịnh nếu các cơ sở của họ bị tấn công. Ngoài ra, một nhà máy điện và cơ sở khử muối nước tại Kuwait cũng ghi nhận thiệt hại trong các đợt tấn công mới nhất.
Một quan chức cấp cao Iran đã chỉ trích dự thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc - do Bahrain đề xuất - cho phép sử dụng vũ lực nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz. Iran cho rằng văn bản này "không xem xét nguyên nhân gốc rễ của khủng hoảng", đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel gây hấn.
Trong khi đó, CNN dẫn lời cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif ngày 3.4 kêu gọi Tehran tận dụng "ưu thế" hiện tại để thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình toàn diện với Washington. Theo ông, thỏa thuận có thể bao gồm việc hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và mở lại eo Hormuz, đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế.
