Mặc dù nghiên cứu này không xem xét các tác động lâu dài đến sức khỏe, nhưng có lý do để tin rằng việc vượt quá giới hạn sinh học của chúng ta có thể gây hại. Điều này cũng đã được các nghiên cứu trước đây cảnh báo.
Nhóm nghiên cứu quốc tế thực hiện nghiên cứu này cho rằng vấn đề có thể nằm ở mức độ căng thẳng và sự phục hồi: áp lực của việc chạy ultra marathon (siêu marathon) vượt quá khả năng phục hồi bẩm sinh của chúng ta.
Đây là điều khiến các tế bào hồng cầu đặc biệt dễ bị tổn thương, vì chúng thiếu nhân và không thể tự sửa chữa bằng cách tạo ra các protein mới. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu không đưa ra khuyến cáo chống lại việc tham gia các cuộc chạy này.
“Chúng tôi không có hướng dẫn nào về việc mọi người có nên tham gia hay không tham gia vào những loại sự kiện này,” nhà hóa sinh và di truyền học phân tử Travis Nemkov – Giáo sư ở Trường đại học Colorado Anschutz, Mỹ – cho biết.
“Điều chúng ta có thể khẳng định là, khi họ tham gia, căng thẳng kéo dài sẽ gây hại cho loại tế bào dồi dào nhất trong cơ thể.”
Nghiên cứu này được thực hiện trên 23 vận động viên chạy bộ ưu tú tham gia cuộc đua Martigny-Combes à Chamonix (40 km – ngắn hơn một chút so với marathon) và cuộc đua Ultra Trail deMont Blanc (171 km – cuộc chạy ultra marathon).
Giáo sư Nemkov và các đồng nghiệp đã đo nồng độ của nhiều loại dấu ấn sinh học khác nhau trong các mẫu máu thu thập từ các vận động viên trước và ngay sau cuộc đua.
Đúng như dự đoán, các tế bào hồng cầu cho thấy tổn thương do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả tổn thương cơ học (do căng thẳng thể chất) và tổn thương phân tử (do thay đổi hóa học bên trong).
Nhìn chung, những dấu hiệu tổn thương này thường liên quan đến quá trình lão hóa và phân hủy nhanh hơn của hồng cầu. Tuy nhiên, sự hao mòn của các tế bào này lại rõ rệt hơn ở những vận động viên chạy cự ly dài hơn.
Một trong những thay đổi đáng kể là hồng cầu trở nên kém linh hoạt hơn. Điều này có thể hạn chế khả năng di chuyển của chúng trong cơ thể và dẫn đến sự sụt giảm lượng hồng cầu khi các tế bào cứng hơn bị loại bỏ và điều này chỉ được quan sát thấy ở những vận động viên chạy ultra marathon.
Một điểm khác biệt nữa ở cự ly dài hơn là một trong những chiến lược sửa chữa hồng cầu, được gọi là chu trình Lands, đã hoạt động quá mức với các dấu hiệu hóa học cho thấy nó không thể đáp ứng kịp nhu cầu của cơ thể.
“Ở một thời điểm nào đó giữa cự ly marathon và ultra marathon, tổn thương thực sự bắt đầu nghiêm trọng,” Giáo sư Nemkov nói.
“Chúng tôi đã quan sát thấy tổn thương này xảy ra, nhưng chúng tôi không biết cơ thể cần bao lâu để phục hồi, liệu tổn thương đó có ảnh hưởng lâu dài hay không, và liệu ảnh hưởng đó là tốt hay xấu”.
Cũng như ở các nghiên cứu khác, điều quan trọng là phải đưa ra bối cảnh thực hiện dẫn đến kết quả nghiên cứu. Đây là một mẫu nghiên cứu trên số lượng vận động viên tương đối nhỏ, và có những khác biệt khác giữa hai loại cuộc đua ngoài độ dài (bao gồm tốc độ, độ cao và điều kiện).
Điều đó có nghĩa là không có bằng chứng về mối quan hệ nhân quả trực tiếp ở đây, và bất kỳ kết luận nào cũng phải được cân nhắc so với các nghiên cứu khác. Ví dụ, trước đây người ta đã phát hiện ra rằng các vận động viên ưu tú thường có tuổi thọ cao hơn đáng kể so với những người khác.
Nghiên cứu trong tương lai sẽ có thể xem xét những thay đổi về máu này ở các nhóm người lớn hơn trong một khoảng thời gian dài hơn, nhưng cũng có một phát hiện thú vị khác của nghiên cứu này: Tổn thương được thể hiện ở đây tương tự như tổn thương được thấy khi máu được lưu trữ để truyền.
Các tế bào hồng cầu được bảo quản cho thấy những “tổn thương” tương tự như ở các vận động viên chạy ultra marathon, và các nhà nghiên cứu cho rằng những sự kiện chạy bộ khắc nghiệt này có thể được sử dụng để nghiên cứu các phương pháp cải thiện việc bảo quản máu cho mục đích y tế.
“Nghiên cứu này cho thấy rằng tập luyện sức bền cực độ đẩy các tế bào hồng cầu đến quá trình lão hóa nhanh hơn thông qua các cơ chế phản ánh những gì chúng ta quan sát thấy trong quá trình bảo quản máu.
Hiểu được những con đường chung này mang lại cho chúng ta cơ hội duy nhất để tìm hiểu cách bảo vệ tốt hơn chức năng tế bào máu cả ở các vận động viên và trong y học truyền máu”, nhà hóa sinh và sinh học phân tử Angelo D’Alessandro ở Trường đại học Colorado Anschutz cho biết.
"Cùng sống khỏe" là hoạt động cộng đồng thuộc chương trình Tăng cường công tác khám chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe người dân được Cục Quản lý khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cùng đối tác triển khai trong 2026 - 2030.
Chương trình nâng cao chất lượng dịch vụ y tế cơ sở, kiểm soát bệnh mạn tính tại các địa phương và thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin trong khám, chữa bệnh.
Lễ ký kết hợp tác triển khai chương trình được Cục Quản lý khám chữa bệnh tổ chức sáng 13.5, tại Hà Nội.
Theo TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), với hợp tác này, 4 nội dung lớn được triển khai: xây dựng hướng dẫn chuyên môn; quản lý hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; cấp cứu ngoại viện và chất lượng dịch vụ y tế.
Tăng cường năng lực khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cộng đồng, trong đó, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực khám, chữa bệnh, đặc biệt các bệnh chuyên khoa và mãn tính; đào tạo, cập nhật kiến thức cho nhân viên y tế; triển khai các hoạt động truyền thông nâng cao chăm sóc sức khỏe cộng đồng, khuyến khích người dân thực hành lối sống lành mạnh và chủ động quản lý sức khỏe.
Đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và hệ thống dữ liệu y tế số vào khám, chữa bệnh và nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.
Đặc biệt, chương trình sẽ đánh giá nhằm đo lường kết quả và tác động của các can thiệp trong thực tế triển khai.
Trước đó, "Cùng sống khỏe" đã có 13 năm triển khai Việt Nam tại 36 tỉnh, thành (trước sáp nhập) và hiện tiếp tục được mở rộng tại 34 tỉnh, thành (sau sáp nhập), cung cấp các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe về tăng huyết áp, đái tháo đường và các bệnh tim mạch cho hơn 2 triệu người dân trong cộng đồng, góp phần tăng cường năng lực chuyên môn trong quản lý bệnh không lây nhiễm tại gần 400 trạm y tế xã/phường.
"Cùng sống khỏe" ghi nhận những cải thiện tỷ lệ đạt mục tiêu điều trị tại các địa bàn triển khai trong giai đoạn 2024 - 2025, với tỷ lệ kiểm soát tăng huyết áp tăng từ 32% lên 67%; và tỷ lệ kiểm soát đái tháo đường tăng từ 27% lên 79%.
Phát hiện nguy cơ, kiểm soát tốt bệnh mạn tính (đái tháo đường, bệnh lý tim mạch) giúp giảm các biến chứng nguy hiểm như: suy thận, đột quỵ não.
Tối 13-5, lãnh đạo Tỉnh ủy Khánh Hòa cho biết Sở Y tế tỉnh đã có báo cáo kết quả giải quyết đề xuất của Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa để giảm tình trạng quá tải mà bệnh nhân kêu và Tuổi Trẻ Online đã phản ánh.
Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa Lê Văn Khoa cũng thông tin sáng 13-5, lãnh đạo sở đã làm việc với lãnh đạo Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa. Chiều cùng ngày, bệnh viện đã có tờ trình lại, đề nghị sở xem xét đồng chủ trương để bệnh viện tiến hành sửa chữa, nhằm đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh, giải quyết tình trạng thường xuyên quá tải tại khoa tim mạch - lão học "có lúc khoa phải kê giường tạm cho bệnh nhân nằm theo hành lang".
Ngay trong chiều cùng ngày, Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa đã xem xét và có văn bản "đồng ý về chủ trương theo đề nghị của Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa về việc đề xuất mở rộng phòng làm việc cho nhân viên để giảm quá tải cho bệnh viện".
Sở Y tế đề nghị Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa triển khai thực hiện các thủ tục theo đúng quy định và "chịu hoàn toàn trách nhiệm về việc triển khai thực hiện" đầu tư xây dựng theo đề nghị đã nêu.
Cụ thể, theo bệnh viện đã trình, hiện nay khối nhà 6 tầng (khu cán bộ) của bệnh viện gồm 2 khoa là tim mạch - lão học và nội cán bộ. Trong đó, riêng khoa tim mạch - lão học thường xuyên trong tình trạng quá tải.
Theo đề xuất của bệnh viện, lãnh đạo bệnh viện và khoa tim mạch - lão học đã khảo sát, thống nhất xây thêm 4 phòng làm việc dạng nhà tiền chế cấp 4 tại khu vực để xe máy phía sau khoa. Các phòng này có kết cấu khung thép, vách panel và sẽ được dùng làm nơi làm việc cho nhân viên y tế, nhằm chuyển đổi 4 phòng làm việc hiện hữu trong khoa thành phòng điều trị cho bệnh nhân.
Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa cho biết sẽ sử dụng nguồn kinh phí của đơn vị để đầu tư xây dựng các phòng tiền chế nêu trên, đồng thời cam kết thực hiện đúng quy định, đảm bảo an toàn trong quá trình thi công và sử dụng.
Trước đó từ tháng 2-2026, bệnh viện đã trình Sở Y tế Khánh Hòa phương án giảm quá tải tại khoa tim mạch - lão học, nơi các phòng tiêu chuẩn 4 giường phải kê thêm lên 6 giường. Tuy nhiên đề xuất chưa được chấp thuận do bệnh viện chưa bổ sung đầy đủ hồ sơ, thông tin theo yêu cầu của Sở Y tế.
Được biết, sau khi người dân phản ánh tình trạng quá tải, xuống cấp tại khoa tim mạch - lão học và Tuổi Trẻ Online đăng tải thông tin, lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa đã yêu cầu Giám đốc Sở Y tế kiểm tra, xem xét xử lý. Ngay trong ngày 13-5, đề xuất mở rộng, sửa chữa của Bệnh viện Đa khoa Khánh Hòa đã được Sở Y tế chấp thuận như đã nêu.
Nhiều người có thói quen thức dậy, uống một cốc nước rồi đi bộ ngay khi chưa ăn sáng hoặc chưa uống cà phê. Với hình thức đi bộ nhẹ hoặc vừa phải, đây là lựa chọn khá phù hợp và tốt cho sức khỏe, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Đi bộ trước, uống cà phê sau cũng phù hợp với những người dạ dày dễ cồn cào nếu uống cà phê lúc bụng đói. Ngoài ra, đi bộ ngoài trời vào buổi sáng còn giúp cơ thể tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, điều chỉnh đồng hồ sinh học và giúp tinh thần tỉnh táo hơn.
Trong khi đó, với những người thường đi bộ nhanh, đi bộ đường dài hoặc tập luyện với cường độ cao hơn, uống cà phê trước có thể mang lại một số lợi ích. Caffeine là chất kích thích hệ thần kinh trung ương, có khả năng làm giảm cảm giác mệt mỏi và cải thiện tỉnh táo.
Nhiều bằng chứng nghiên cứu cho thấy caffeine có khả năng cải thiện hiệu suất ở một số hình thức vận động sức bền và bài tập cường độ cao.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa càng uống nhiều cà phê càng tốt. Uống quá nhiều có thể khiến tim đập nhanh, bồn chồn hoặc khó chịu đường tiêu hóa. Nếu muốn thử cách này, mọi người chỉ nên uống lượng vừa phải và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Sau khi thức dậy, cơ thể tự động tăng tiết cortisol, loại hoóc môn giúp duy trì sự tỉnh táo vào buổi sáng. Ở một số người, nạp caffeine ngay khi vừa ngủ dậy có thể ảnh hưởng đến nồng độ cortisol, có thể dẫn đến tình trạng hồi hộp, run tay, buồn nôn hoặc cảm giác mệt sau đó. Nếu gặp tình trạng này, hãy đợi khoảng 30 - 60 phút sau khi thức dậy hãy uống cà phê.
Đặc biệt, những người bị viêm dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản nên chú ý phản ứng của cơ thể. Trong trường hợp đó, đi bộ trước, ăn sáng nhẹ rồi uống cà phê sau bữa ăn sẽ là lựa chọn dễ chịu hơn, theo Healthline.
