Hải sản là món khoái khẩu của nhiều người, особенно trong mùa hè, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ nếu không được bảo đảm an toàn. Thực tế đã ghi nhận trường hợp tử vong liên quan đến hải sản nhiễm khuẩn, gióng lên cảnh báo về thói quen ăn uống tiềm ẩn rủi ro.
Một người đàn ông 55 tuổi tại bang Missouri (Mỹ) đã tử vong sau khi ăn hàu sống nhiễm vi khuẩn Vibrio vulnificus-loại hải sản được nhiều người ưa chuộng.
Vụ việc được Sở Y tế Công cộng St. Louis xác nhận năm 2023. Nạn nhân mua hàu tại một cửa hàng địa phương trước khi xuất hiện triệu chứng. Cơ quan chức năng đã tiến hành truy vết nguồn gốc lô hàng và khuyến cáo người dân không sử dụng sản phẩm liên quan.
Theo các chuyên gia vibrio vulnificus là loại vi khuẩn sống trong môi trường biển, thường tồn tại ở các loại hải sản như hàu, cá, tôm, ốc. Nếu ăn sống hoặc ăn chưa nấu chín, hoặc để vết thương hở tiếp xúc với nước biển chứa vi khuẩn này, con người có nguy cơ nhiễm bệnh nghiêm trọng.
Dù hiếm gặp, loại vi khuẩn này được đánh giá đặc biệt nguy hiểm. Nó có thể gây nhiễm trùng nặng, phá hủy mô cơ thể, thậm chí dẫn đến hoại tử, nhiều trường hợp phải cắt cụt chi. Theo thống kê, cứ 5 người nhiễm có khoảng 1 trường hợp tử vong, đôi khi chỉ sau 1–2 ngày phát bệnh.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết bệnh do Vibrio gây ra gọi là vibriosis-ghi nhận khoảng 52.000 ca mỗi năm, trong đó phần lớn do chủng Vibrio parahaemolyticus gây ra.
Được biết các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng 24 giờ, bao gồm sốt, ớn lạnh, buồn nôn, nôn, tiêu chảy và tổn thương da. Trong trường hợp nặng, bệnh có thể gây phồng rộp, viêm mô hoại tử, khiến nhiều người gọi đây là “vi khuẩn ăn thịt”.
CDC cũng cảnh báo nguy cơ nhiễm bệnh không chỉ đến từ ăn hải sản sống mà còn từ việc bơi ở biển khi có vết thương hở.
Để phòng ngừa, ngộ độc chuyên gia khuyến cáo người dân tuyệt đối tránh ăn hải sản sống hoặc chưa nấu chín, đặc biệt là hàu. Nhiệt độ cao khi chế biến có thể tiêu diệt vi khuẩn nguy hiểm này.
Ngoài ra, trong mùa du lịch biển, người dân cần thận trọng khi tiếp xúc với nước biển, băng kín vết thương hở và vệ sinh sạch sẽ bằng xà phòng sau khi tiếp xúc với hải sản sống.
Trong trường hợp nghi nhiễm, việc điều trị cần được tiến hành sớm bằng kháng sinh và bù dịch kịp thời, đặc biệt với người có bệnh nền như gan hoặc suy giảm miễn dịch, do nguy cơ biến chứng nặng cao hơn.
– Lựa chọn hải sản an toàn: Nên ưu tiên các loại hải sản phổ biến, có nguồn gốc rõ ràng và đã được kiểm chứng an toàn. Với hải sản lạ hoặc ít sử dụng, cần cân nhắc kỹ vì có thể tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc hoặc chưa được đánh giá đầy đủ về độ an toàn.
– Tránh xa các loài hải sản có độc tố: Một số loài như cá nóc, bạch tuộc vòng xanh, sam biển, sao biển… luôn hoặc có thể chứa độc tố nguy hiểm. Đáng lưu ý, các độc tố này không bị phá hủy dù đã nấu chín hay chế biến thông thường.
– Nên ưu tiên hải sản tươi, không dùng đồ để lâu: Chỉ nên sử dụng hải sản tươi sống và được chế biến ngay. Tránh ăn hải sản đã để lâu hoặc bảo quản không đúng cách vì dễ phát sinh độc tố gây hại.
– Nên cẩn trọng với môi trường biển ô nhiễm: Không nên ăn hải sản đánh bắt tại khu vực có dấu hiệu ô nhiễm hoặc hiện tượng “thủy triều đỏ” – khi nước biển đổi màu bất thường do tảo độc phát triển. Đặc biệt, các loài hai mảnh vỏ như sò, ngao, trai… rất dễ tích tụ độc tố trong môi trường này.
– Luôn ăn hải sản đã nấu chín kỹ: Nhiệt độ cao khi nấu giúp tiêu diệt phần lớn vi khuẩn và ký sinh trùng. Tuyệt đối không ăn sống hoặc tái khi chưa đảm bảo an toàn.
Ngộ độc hải sản có thể biểu hiện từ nhẹ như đau bụng, nôn, tiêu chảy đến nặng như tê liệt, rối loạn thần kinh, hô hấp hoặc tim mạch. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.
Giá cả "leo thang" khiến nhiều gia đình tìm mọi cách cắt giảm chi tiêu. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, có những khoản tiền tuyệt đối không nên tiết kiệm, trong đó có dầu ăn.
Bác sĩ ung bướu Liêu Kế Đỉnh (Trung Quốc) mới đây chia sẻ ông từng điều trị cho một người đàn ông ngoài 50 tuổi, nổi tiếng tiết kiệm trong sinh hoạt hằng ngày.
Người này có thói quen giữ lại dầu ăn đã chiên rán thực phẩm để tái sử dụng. Thói quen này kéo dài nhiều năm. Cuối cùng, người đàn ông nhận chẩn đoán mắc ung thư gan.
Theo China Times, dầu ăn khi bị đun nóng liên tục sẽ sinh ra nhiều chất có hại cho cơ thể, trong đó có axit béo chuyển hóa và các sản phẩm oxy hóa của dầu mỡ. Những chất này khi đi vào cơ thể sẽ làm tăng gánh nặng chuyển hóa, về lâu dài có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư.
Sau khi biết mình mắc ung thư, người đàn ông vô cùng hối hận và tự trách. Ông than thở rằng nếu trước đây không quá tiết kiệm tiền dầu ăn thì có lẽ giờ đây đã không phải chịu đựng đau đớn như vậy.
Dù nguyên nhân gây ung thư gan rất phức tạp và không thể quy hoàn toàn cho một yếu tố nhưng việc sử dụng lâu dài dầu chiên lại chứa các chất độc hại được xem là một nguy cơ đáng lưu ý.
Theo bác sĩ Liêu, trường hợp trên không hề hiếm gặp. Trong suốt 30 năm khám chữa bệnh, ông đã chứng kiến rất nhiều ca bệnh xuất phát từ thói quen "tiết kiệm quá mức" như vậy.
Ngộ độc là một trong những tác hại đầu tiên đối với sức khoẻ nếu tái sử dụng chiên dầu quá nhiều lần. Theo các chuyên gia sức khoẻ, trường hợp này sẽ xảy ra nếu các bà nội trợ không sử dụng cũng như bảo quản dầu ăn đúng cách.
Đặc biệt khi các mảng bám thức ăn còn sót lại trong dầu ăn sẽ khiến vi khuẩn phát triển. Trong số đó, nguy hiểm nhất là Clostridium Botulium được xem là "sát thủ vô hình" khiến người dùng rất dễ bị ngộ độc nặng, hoặc nhẹ hơn là bị đau bụng kéo dài.
Tăng cholesterol LDL, tiết dịch acid dạ dày
Theo các chuyên gia chăm sóc sức khoẻ, thực phẩm được nấu bằng dầu ăn đã qua sử dụng (hoặc tái sử dụng nhiều lần) sẽ có nguy cơ tăng mức Cholesterol LDL. Đây là Cholesterol xấu và cũng là một trong những nguyên nhân mắc các bệnh về tim mạch, đột quỵ...
Chưa kể, việc ăn thực phẩm được chiên bằng dầu tái sử dụng sẽ tạo cảm giác nóng trong dạ dày và cổ họng. Đây là hiện tượng cho thấy tiết dịch acid dạ dày tăng cao bất thường trong cơ thể. Nếu gặp tình trạng này, nên nhanh chóng từ bỏ thói quen không tốt khi dùng dầu ăn chiên đi chiên lại.
Một trong những tác hại nguy hiểm nhất khi ăn những món tái sử dụng dầu. Lý do là bởi dầu ăn đã qua sử dụng sẽ làm mất các chất dinh dưỡng, giải phóng các gốc tự do. Dần dần, những gốc tự do trên có thể gây ảnh hưởng sức khoẻ nếu để lâu dài, đồng thời giảm đi sức đề kháng hoặc nặng hơn là có nguy cơ mắc ung thư.
Vì thế, các chuyên gia sức khoẻ khuyến cáo rằng, các bà nội trợ nên chuẩn bị 2 loại dầu ăn. Một loại dầu ăn có thể để chế biến ở nhiệt đồ vừa phải như dầu olive, dầu hạnh nhân... Còn loại dầu khác như dầu đậu nành, dầu quả bơ... sẽ có sức chịu mức nhiệt cao hơn.
Ngày 28/3, ông Lim bắt đầu hành trình chạy bộ vòng quanh bán đảo Malaysia trong 90 ngày, qua 11 bang. Mỗi ngày, ông thức dậy lúc 4h30, bắt đầu chạy từ 6h sáng để hoàn thành mục tiêu 25-35 km. Trên suốt chặng đường dài 2.200 km ấy, ông luôn mang bức ảnh của bà Goh Joo Lee - người vợ vừa qua đời - trong balo, như một cách thực hiện lời hứa sẽ luôn đồng hành cùng nhau.
"Người ta thường nói thời gian sẽ chữa lành mọi vết thương, nhưng điều đó không hoàn toàn đúng. Bạn không thể đơn độc bước tiếp, mà phải mang theo ký ức về người ấy trên mọi chặng đường", ông Lim nói.
Ông Lim là kỹ sư viễn thông đã nghỉ hưu. Biến cố ập đến vào cuối năm 2023. Ngay sau khi hoàn thành một giải chạy bán marathon (21,1 km), bà Goh đau bụng dữ dội. Ban đầu, bác sĩ nghi ngờ sỏi mật, nhưng đến tháng 4/2024, bà được chẩn đoán mắc ung thư túi mật giai đoạn cuối. Dù đã sang Australia để điều trị, bà Goh vẫn không qua khỏi và trút hơi thở cuối cùng vào tháng 8 cùng năm.
"Đôi khi tôi tự dằn vặt bản thân và oán trách bác sĩ, nhưng tôi hiểu điều đó cũng không thể thay đổi được thực tại", ông ngậm ngùi.
Thay vì chìm trong tuyệt vọng, ông Lim tìm đọc sách của những người cùng cảnh ngộ. Cuốn hồi ký của tác giả Laurence Carter kể về chuyến đi bộ tưởng nhớ người vợ qua đời vì ung thư đã chạm đến trái tim, thôi thúc ông xỏ giày xuống đường. "Chạy bộ giúp tôi giải tỏa cảm xúc. Khi chạy đường dài, tôi có thời gian để suy nghĩ, chiêm nghiệm và tự chữa lành", ông nói.
Điểm xuất phát và kết thúc hành trình của ông Lim là Home of Hope (bang Penang) - một mái ấm nuôi dưỡng trẻ em ung thư. Tại các trạm dừng nghỉ, ông phối hợp với Hội Ung thư Quốc gia Malaysia tổ chức các sự kiện cộng đồng. Mục tiêu của chuyến đi không chỉ là tưởng nhớ vợ, mà còn nhằm quyên góp 600.000 ringgit (150.000 USD) hỗ trợ bệnh nhân ung thư. Đến nay, số tiền ủng hộ đã lên tới gần 50.000 ringgit.
Biết đến câu chuyện xúc động này, nhiều nhãn hàng thể thao ngỏ ý tài trợ trang thiết bị cho cá nhân ông Lim. Tuy nhiên, ông từ chối và đề nghị họ dùng nguồn lực đó hỗ trợ thành lập các câu lạc bộ chạy bộ địa phương, nhằm lan tỏa tinh thần rèn luyện sức khỏe.
Dự kiến, hành trình 2.200 km của ông Lim sẽ kết thúc vào ngày 22/6 - đúng sinh nhật 67 của ông.
Mới đây, bệnh nhân N.T.H. (47 tuổi) nhập Bệnh viện Đa khoa Hà Đông trong tình trạng đầy bụng, khó tiêu kéo dài, kèm rối loạn đại tiện và mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
Trong quá trình nội soi đại tràng, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hợp phụ trách Trung tâm Nội soi bất ngờ phát hiện một hình ảnh bất thường: một ký sinh trùng dạng sợi trắng, dài, đang cuộn trong lòng ruột. Đây được xác định là nguyên nhân trực tiếp gây ra các triệu chứng kéo dài ở bệnh nhân.
"Không phải mọi rối loạn tiêu hóa đều xuất phát từ viêm dạ dày hay rối loạn chức năng. Trong một số trường hợp, nguyên nhân rất cụ thể và có thể điều trị dứt điểm nếu được phát hiện sớm", bác sĩ cho biết.
Ngay sau đó, các bác sĩ tiến hành đánh giá mức độ nhiễm, xác định loại ký sinh trùng và tình trạng tổn thương niêm mạc ruột. Bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng các thuốc tẩy giun thông dụng như Albendazole hoặc Mebendazole, đồng thời được tư vấn kỹ về vệ sinh ăn uống, sinh hoạt nhằm hạn chế nguy cơ tái nhiễm.
Sau điều trị, tình trạng sức khỏe bệnh nhân ổn định, các triệu chứng tiêu hóa cải thiện rõ rệt. Người bệnh tiếp tục được theo dõi và hẹn tái khám để đánh giá hiệu quả, đảm bảo loại bỏ hoàn toàn ký sinh trùng và phục hồi chức năng đường ruột.
Bác sĩ Hợp cho hay nội soi đại tràng là phương pháp hiện đại giúp quan sát trực tiếp niêm mạc ruột, từ đó phát hiện chính xác những tổn thương mà các kỹ thuật chẩn đoán khác khó nhận diện.
Không chỉ dừng ở chẩn đoán, phương pháp này còn cho phép can thiệp sớm như cắt polyp nhằm giảm nguy cơ ung thư, lấy dị vật, xử trí tổn thương viêm loét hoặc sinh thiết tầm soát ung thư giai đoạn sớm.
Người dân nên cân nhắc nội soi đại tràng khi xuất hiện các dấu hiệu:
Rối loạn tiêu hóa kéo dài, đầy hơi, đau bụng âm ỉ
Thay đổi thói quen đi tiêu (táo bón hoặc tiêu chảy bất thường)
Sụt cân không rõ nguyên nhân
Đặc biệt, người từ 45 tuổi trở lên nên nội soi tầm soát định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Ngoài thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ cảnh báo tình trạng nhiễm ký sinh trùng vẫn còn phổ biến và có thể gây biến chứng như thiếu máu, suy nhược, thậm chí tắc ruột nếu số lượng nhiều.
Để phòng ngừa, người dân nên duy trì tẩy giun định kỳ mỗi 6-12 tháng đối với người lớn và 6 tháng/lần với trẻ em. Đồng thời, cần thực hiện nghiêm nguyên tắc ăn chín, uống sôi, rửa tay thường xuyên và lựa chọn thực phẩm đảm bảo vệ sinh.
Chuyên gia cảnh báo những thực phẩm sau tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm giun sán, ký sinh trùng bao gồm:
- Gan, mật động vật (có thể chứa sán lá gan).
- Ruột non, dạ dày động vật (lòng, phá lấu…) – là nơi ký sinh nhiều loại giun sán.
- Tiết canh, máu sống – dễ nhiễm vi khuẩn, virus, trứng sán.
- Cá nước ngọt sống (gỏi cá, nem chua) – nguy cơ sán lá gan nhỏ rất cao.
- Cua, tôm sống hoặc chưa nấu kỹ (gỏi tôm, mắm cua) – nguy cơ sán lá phổi.
Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo, mọi người tuyệt đối không ăn thịt, cá, hải sản, các món ăn sống, tái, chưa nấu chín kỹ, đặc biệt tại các hàng quán vỉa hè, không đảm bảo nguồn gốc; chỉ uống nước đã đun sôi, không sử dụng nước chưa qua xử lý. Mua thực phẩm tại địa chỉ uy tín, được kiểm duyệt rõ ràng về chất lượng.
Bên cạnh đó, rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; tẩy giun định kỳ mỗi 6 tháng, nhất là người hay ăn ngoài. Đồng thời, khi có biểu hiện bất thường sau khi ăn uống, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra và điều trị kịp thời.
