Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến Dự thảo Luật Luật sư sửa đổi, trong đó có đề xuất thay đổi tiêu chuẩn về trình độ học vấn.
Cụ thể, dự thảo đề xuất tiêu chuẩn “có bằng từ cử nhân luật trở lên”, còn luật hiện hành quy định luật sư phải “có bằng cử nhân luật”.
Hiện nay, hệ thống giáo dục Việt Nam cho phép người có bằng cử nhân ở các ngành khác vẫn được học tiếp và lấy bằng thạc sĩ luật hoặc tiến sĩ luật.
Điều này đồng nghĩa, theo dự thảo, những người có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật vẫn có thể đáp ứng tiêu chuẩn về trình độ học vấn để trở thành luật sư. Nhưng nó không đồng nghĩa với việc người chưa từng được đào tạo luật có thể hành nghề luật sư.
Nhiều người băn khoăn có nên mở rộng đối tượng hành nghề đối với những người đã được đào tạo luật ở trình độ sau đại học nhưng không xuất phát từ bậc cử nhân luật hay không.
Hai mô hình đào tạo luật sư phổ biến trên thế giới
Các quốc gia có ngành luật phát triển trên thế giới hiện không lựa chọn một mô hình chung mà phân hóa thành hai hướng tiếp cận khác nhau. Một bên coi luật là ngành nghề đòi hỏi nền tảng chuyên môn được xây dựng từ sớm và bài bản. Bên còn lại xem luật là nghề nghiệp có thể tiếp nhận nhân lực từ nhiều lĩnh vực khác nhau, miễn người học vượt qua được quá trình đào tạo và sát hạch chuyên nghiệp.
Với mô hình thứ nhất, coi luật sư phải được đào tạo luật từ gốc, Đức là ví dụ điển hình.
Theo mô hình chủ đạo tại quốc gia này, để trở thành luật sư (hoặc thẩm phán hay công tố viên), sinh viên phải trải qua chương trình đào tạo luật kéo dài khoảng 5 năm, sau đó trở thành “luật gia tập sự” trong 2 năm và tiếp tục vượt qua hai kỳ thi quốc gia nổi tiếng khắt khe.
Con đường này gần như không dành cho người “rẽ ngang”. Hệ thống được thiết kế trên quan điểm rằng kiến thức pháp luật là một chỉnh thể thống nhất, cần được tích lũy từ những môn học nền tảng như luật hiến pháp, luật dân sự, luật hình sự, tố tụng, triết học pháp luật, lịch sử pháp luật… trước khi tiến đến hành nghề.
Ưu điểm của mô hình này là bảo đảm tính hệ thống trong kiến thức pháp lý. Luật sư được đào tạo bài bản từ đầu, hạn chế nguy cơ xuất hiện những “lỗ hổng nền tảng”.
Tuy nhiên, mô hình này cũng có nhược điểm. Con đường trở thành luật sư dài, tốn kém và tương đối khép kín. Những người có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực khác như công nghệ, tài chính, y tế hay kỹ thuật sẽ gặp nhiều rào cản nếu muốn chuyển sang nghề luật.
Với mô hình thứ hai, không nhất thiết phải có bằng cử nhân luật, Mỹ là ví dụ tiêu biểu.
Muốn vào trường luật, ứng viên chỉ cần có bằng đại học ở bất kỳ ngành nào. Một sinh viên vật lý, kỹ sư, nhà kinh tế học hay thậm chí nghệ sĩ đều có thể nộp đơn học luật.
Sau đó, họ theo học chương trình Juris Doctor (JD) kéo dài khoảng 3 năm trước khi tham gia kỳ thi luật sư theo quy định của từng bang.
Điều quan trọng không phải người học xuất phát từ đâu mà là họ có đủ năng lực để hoàn thành chương trình đào tạo luật chuyên nghiệp và vượt qua kỳ sát hạch hay không.
Ưu điểm lớn nhất của mô hình này là sự đa dạng. Những người từng học công nghệ thông tin có thể trở thành chuyên gia về pháp luật dữ liệu và an ninh mạng. Người có nền tảng tài chính có thể làm luật sư chứng khoán hoặc mua bán – sáp nhập doanh nghiệp. Các bác sĩ có thể tham gia lĩnh vực pháp luật y tế và trách nhiệm nghề nghiệp.
Nhiều hãng luật quốc tế đánh giá đây là lợi thế quan trọng trong bối cảnh các tranh chấp ngày càng phức tạp và mang tính liên ngành.
Tuy nhiên, mô hình này cũng đối mặt với lo ngại rằng người học có thể thiếu kiến thức nền tảng pháp lý nếu chương trình đào tạo chuyển đổi không đủ sâu hoặc quá thiên về kỹ năng hành nghề.
Do đó, cuộc tranh luận thực chất không nằm ở việc có hay không có bằng cử nhân luật. Dù xuất phát từ mô hình nào, vấn đề cốt lõi vẫn là xây dựng được cơ chế bảo đảm năng lực hành nghề đủ chặt chẽ.
Các hệ thống đào tạo luật sư trên thế giới không quá đặt nặng tên gọi của tấm bằng, nhưng đặc biệt coi trọng việc người hành nghề đã được trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật cốt lõi hay chưa.
“Đào tạo cử nhân luật đóng vai trò nền tảng khi hành nghề”
Theo luật sư Phạm Thanh Bình, Phó giám đốc Công ty Luật Bảo Ngọc (Hà Nội), đề xuất này có nhiều điểm tích cực khi góp phần thúc đẩy đội ngũ luật sư có nền tảng đa ngành.
Việc cho phép người có bằng đại học ngoài ngành luật học tiếp cao học luật và có thể trở thành luật sư sẽ tạo nên đội ngũ luật sư am hiểu sâu sắc các lĩnh vực chuyên biệt như tài chính, sở hữu trí tuệ, y tế…
Quy định này cũng bắt nhịp với xu hướng quốc tế. Tuy nhiên, để áp dụng tại Việt Nam, cần cân nhắc nhiều khía cạnh.
Theo luật sư Bình, chương trình đào tạo cử nhân luật vẫn giữ vai trò nền tảng chuyên môn cốt lõi đối với người hành nghề luật sư.
Chương trình này không chỉ cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện về các lĩnh vực pháp luật cơ bản mà còn hình thành tư duy pháp lý, phương pháp nghiên cứu, kỹ năng viết, trình bày và tranh luận – những năng lực được xem là “xương sống” của nghề luật sư.
Đặc biệt, nghề luật sư liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Vì vậy, chương trình đào tạo luật sư cần được xây dựng trên nền tảng kiến thức pháp luật toàn diện.
Từ các quan điểm trên, luật sư Bình cho rằng dù đề xuất có nhiều điểm tích cực, việc mở rộng điều kiện hành nghề đối với người không có bằng cử nhân luật vẫn có thể làm phát sinh nguy cơ thiếu hụt kiến thức nền tảng nếu không được thiết kế cơ chế kiểm soát phù hợp.
Các luật sư tham gia bào chữa cho bị cáo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho bị hại và người liên quan trong “đại án đăng kiểm”. Ảnh: Thanh Tùng
“Chương trình thạc sĩ luật hiện nay thường chỉ kéo dài từ 1 năm 6 tháng đến 2 năm, chủ yếu tập trung vào chuyên ngành chuyên sâu hoặc mang tính nghiên cứu”, luật sư đánh giá.
Chưa kể, nếu không có cơ chế triển khai hợp lý, đề xuất này có thể dẫn đến nguy cơ quá tải đối với hệ thống đào tạo. Sự gia tăng đột biến về số lượng học viên sẽ tạo áp lực lớn lên cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và nguồn học liệu vốn chưa thực sự đáp ứng đầy đủ nhu cầu hiện nay.
Luật sư Bình đề xuất, nếu mở rộng đối tượng có thể trở thành luật sư theo hướng trên, cần xây dựng cơ chế đánh giá và bổ sung kiến thức nền tảng tương đương chương trình cử nhân luật.
Đối với người không có bằng cử nhân luật nhưng có bằng thạc sĩ hoặc tiến sĩ luật, cần quy định họ phải hoàn thành số lượng tín chỉ cốt lõi của chương trình đại học luật, như luật dân sự, luật hình sự, tố tụng…, trước khi được công nhận đủ điều kiện học nghề luật sư.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế đào tạo chuyển đổi, cung cấp các chứng chỉ hoặc chương trình bổ sung kiến thức pháp luật đại cương cho nhóm đối tượng này.
Sau 7 ngày xét xử, nghị án, TAND Hà Nội chiều nay tuyên cựu Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến án 6 năm tù về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí. Tòa ghi nhận bà được con trai bồi thường thay 24,5 tỷ đồng.
Trong 9 người còn lại, hai cựu giám đốc Ban quản lý dự án y tế trọng điểm, Bộ Y tế - chủ đầu tư dự án hai bệnh viện, bị truy tố về hai tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và Nhận hối lộ gồm: ông Nguyễn Chiến Thắng bị tuyên 30 năm tù và ông Nguyễn Hữu Tuấn án 25 năm.
HĐXX buộc các bị cáo phải liên đới bồi thường 803 tỷ đồng thất thoát lãng phí trong vụ án này, theo phân chia trách nhiệm.
Trước việc, ông Thắng và ông Tuấn bị xác định nhận hối lộ 100 tỷ đồng và đã chia cho nhiều người, tòa cũng tuyên buộc tất cả người nhận nộp lại toàn bộ, do là tiền hưởng lợi bất chính.
>>Xem thêm hiện trạng 2 dự án
Sai phạm xảy ra tại dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, được phê duyệt năm 2014 với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng.
Bản luận tội xác định sai phạm diễn ra xuyên suốt từ khâu lựa chọn đơn vị tư vấn thiết kế nước ngoài, lập hồ sơ mời thầu, đấu thầu, chỉ định thầu đến thi công xây dựng.
Ông Thắng làm việc với doanh nghiệp, thỏa thuận việc tạo điều kiện để được trúng thầu. Theo cáo buộc, sau khi được tạm ứng hoặc thanh toán, các nhà thầu phải chi cho Ban quản lý dự án khoản tiền tương ứng 5% giá trị trước thuế.
Từ đó, ông Thắng nhận gần 88,5 tỷ đồng từ các nhà thầu. Người kế nhiệm là ông Tuấn tiếp tục nhận tiền theo "lệ cũ", tổng hơn 12 tỷ đồng.
Số tiền được các bị cáo khai đã sử dụng cho nhiều mục đích, đưa cho nhiều cá nhân khác nhau, song lời khai giữa các bên chưa thống nhất.
Ông Thắng khai chọn đơn vị tư vấn sai, xuất phát từ gợi ý của bộ trưởng Kim Tiến. Xuyên suốt dự án, ông và đồng nghiệp làm việc trong tình thế gấp rút, dự án lớn, quy định nhiều và phức tạp khiến ông nhất thời sai mà không biết. Tuy nhiên, tòa bác lời khai này.
Về việc nhận 88 tỷ đồng, ông nói nhà thầu tự mang đến, song chỉ hưởng riêng "đúng 475 triệu", còn lại đã chia cho nhiều người nhưng không có gì chứng minh.
Bà Kim Tiến nhận trách nhiệm bộ trưởng, nói có lỗi khi thúc giục cấp dưới, vô tình tạo sức ép. Bà khẳng định làm việc với "động cơ trong sáng" với ước mơ về bệnh viện dùng hàng trăm năm cho người dân, nhưng kết quả không như ý.
Bà nói chỉ nhận 7,5 tỷ đồng từ ông Thắng, ông Tuấn, không phải gần 20 tỷ như họ khai. Bà cơ bản thừa nhận các cáo buộc, song còn trăn trở về cách tính thiệt hại.
Trong phần tranh luận, cách tính thiệt hại và câu hỏi "không phải án tham nhũng sao vẫn phải bồi thường" tiếp tục được đưa ra, song VKS cho rằng dự án "cỏ mọc um tùm" 10 năm qua đã là minh chứng rõ nhất cho sự lãng phí, tước đi cơ hội sống của hàng nghìn bệnh nhân.
Sáng 5/5, một cuộc kiểm tra bất ngờ tại các cửa hàng bán chim cảnh ở chợ dốc Tam Đa, phường Tây Hồ, đã phơi bày quy mô đáng kể của hoạt động buôn bán chim cảnh không rõ nguồn gốc. Cuộc kiểm tra do Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05 - Bộ Công an) phối hợp với đội kiểm lâm cơ động và phòng cháy cháy chữa cháy rừng số 2, Chi cục kiểm lâm Hà Nội, thực hiện.
Tại một cửa hàng lớn là địa điểm quen mặt của giới chơi chim, tổ công tác phát hiện 468 cá thể chim gồm, 370 con chào mào, 6 chim cu gáy, 11 chích chòe than, 7 chích chòe lửa, 13 khướu bạc má, 42 chim họa mi, 19 chim kim oanh tai bạc.
Đây phần lớn là động vật rừng thông thường, trừ chích chòe lửa, khướu bạc má và chim họa mu thuộc phụ lục II thông tư 85 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. "Lẽ ra khi buôn bán chim phải có giấy tờ thể hiện nguồn gốc xuất xứ nhưng chủ cửa hàng lại không xuất trình được", một cán bộ cho hay.
Ông chủ trình bày tất cả 486 cá thể chim đều mua trôi nổi ở khắp nơi mang về bày bán nên không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc. Hồi tháng 8/2025, ông từng bị kiểm lâm xử phạt 8 triệu đồng về hành vi bán chim không rõ nguồn gốc.
"Nhưng do hoàn cảnh khó khăn, không có công ăn việc làm và buôn bán chim cảnh là nghề mưu sinh chính nên tôi vẫn phải làm", chủ cửa hàng nói.
C05 đang phối hợp với lực lượng kiểm lâm để giám định, định giá, làm rõ nguồn gốc các cá thể chim này. Thông thường, sau khi xử lý, kiểm lâm sẽ tiến hành tái thả các cá thể này tại địa điểm phù hợp hoặc gửi vào trung tâm bảo tồn để chăm sóc.
Cũng trong sáng nay, lực lượng chức năng đã kiểm tra, nhắc nhở một số điểm buôn bán chim nhỏ lẻ khác ở chợ dốc Tam Đa. Nhà chức trách yêu cầu người dân phải chấp hành đúng quy định pháp luật, không được tự ý mua bán chim trời không có nguồn gốc, giấy tờ chứng minh.
Khu vực dốc Tam Đa được coi là một trong những chợ chim tự phát lớn nhất Hà Nội. Chợ hoạt động sôi nổi vào buổi sáng các ngày âm lịch có đuôi 4 và 9 như mùng 4, 9, 14, 19, 24, 29.
Người mua chim cảnh nên làm gì để không gặp rắc rối?
Theo C05, chủ các cửa hàng khi nhập chim phải có đầy đủ hồ sơ về nguồn gốc, bản kê lâm sản và giấy kiểm dịch với chim nhập từ nước ngoài. Nếu bị phát hiện, họ sẽ bị xử lý hành chính hoặc thậm chí là hình sự, tùy theo chủng loại, giá trị các cá thể chim.
Với người mua chim, họ thường mua vì chim hót hay, bề ngoài đẹp mà không chú ý đến các quy định pháp luật. Bởi thế, công an khuyến cáo người mua cần tìm hiểu kỹ quy định để bảo về quyền lợi của mình, tránh mua phải các loài chim trong danh mục nguy cấp, quý hiếm. Khi mua, họ phải yêu cầu chủ cửa hàng cung cấp giấy tờ thể hiện nguồn gốc, xuất xứ của cá thể chim.
"Nếu vô tình mua hoặc bắt được chim quý hiếm, người dân phải báo ngay cho cơ quan kiểm lâm để phối hợp giải quyết, tránh gặp rắc rối không đáng có", công an khuyên.
Ví dụ, những loài chim thông thường như chào mào, vành khuyên, nếu mua cũng phải đề nghị chủ cửa hàng viết giấy, trong đó thể hiện nguồn gốc.
Trước đó, từ tháng 10/2025, Bộ Công an cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường bắt đầu phối hợp triển khai kế hoạch 628, tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi trái pháp luật liên quan đến bảo vệ động vật hoang dã, nguồn lợi thủy sản tại Việt Nam.
Kế hoạch đã triển khai theo hai hướng vừa "đánh mạnh" vào các hành vi vi phạm pháp luật vừa "mềm hóa" nhận thức xã hội với thông điệp "không săn bắt - không tiêu thụ - bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư, nguồn lợi thủy sản".
Trong 4 tháng đầu năm, lực lượng công an tiếp tục triển khai kế hoạch 628 và đã phát hiện 444 vụ, trong đó khởi tố 31 vụ với 47 bị can, xử phạt vi phạm hành chính 327 vụ với tổng số tiền hơn 1,6 tỷ đồng.
Ngày 31/3, Nguyễn Trung Thành, 51 tuổi, trú xã Mai Hoa, bị Công an tỉnh Hà Tĩnh khởi tố, tạm giam về tội Mua bán trái phép chất ma túy.
Liên quan vụ án, Phan Trọng Tài, 46 tuổi, trú xã Mai Hoa, và Trần Quốc Hoàn, 43 tuổi, trú xã Vũ Quang, cũng bị khởi tố, bắt giam về tội Tàng trữ trái phép chất ma túy và Che giấu tội phạm.
Theo điều tra, Thành là đầu mối cung cấp, bán lẻ ma túy nhiều năm tại xã Mai Hoa (trước đây thuộc huyện Hương Sơn), có nhiều tiền án, hoạt động khép kín, chỉ bán cho người nghiện quen biết nhằm tránh bị phát hiện.
Chiều 12/3, trong quá trình triệt phá đường dây, cảnh sát bắt quả tang Tài đang tàng trữ 5 viên hồng phiến. Làm việc với cơ quan điều tra, Tài cùng một số người liên quan khai mua ma túy từ Thành để sử dụng.
Khoảng 17h cùng ngày, lực lượng chức năng khám xét nơi ở của Thành, thu gần 196 gram hồng phiến, hơn 69 gram heroin và 17,6 gram ma túy đá. Phát hiện bị lộ, nghi phạm bỏ chạy vào rừng, lợi dụng địa hình đồi núi hiểm trở, bơi qua sông Ngàn Sâu, liên tục đổi hướng qua các khe suối, lối mòn để tẩu thoát.
Ba ngày sau, Thành tìm cách trốn sang Lào qua đường mòn, móc nối với Hoàn để nhờ hỗ trợ. Hoàn sau đó bị cảnh sát bắt giữ, còn Thành tiếp tục ẩn náu trong rừng.
Ngày 18/3, Thành từ trong rừng ra, bơi qua sông Ngàn Sâu đoạn qua thôn Văn Giang, xã Mai Hoa để tìm đường thoát thân thì bị trinh sát mật phục bắt giữ.
