Mỹ – Iran vừa thông báo đạt thỏa thuận chấm dứt hơn ba tháng giao tranh. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định giá xăng dầu và các vấn đề về nguồn cung năng lượng sẽ không được giải quyết ngay lập tức. Nguyên nhân là doanh nghiệp cần thời gian để yên tâm rằng việc đi lại qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải lưu thông khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu – đã thực sự an toàn. Chưa kể, quá trình vận chuyển, lọc dầu vốn diễn ra chậm chạp. Do đó, có thể phải mất nhiều tháng để dòng chảy năng lượng phục hồi.
“Cần thời gian để mọi người an tâm, khôi phục hoạt động bảo hiểm, đưa nhân lực trở lại hiện trường để tái vận hành cơ sở hạ tầng”, ông Daniel Evans, Giám đốc nghiên cứu nhiên liệu và lọc dầu tại S&P Global Energy, nhận định.
Ông cũng lưu ý rằng tàu dầu di chuyển khá chậm. Có thể mất nhiều tháng để vận chuyển dầu từ Hormuz đến các thị trường xa, đưa chúng vào nhà máy lọc, rồi phân phối cho người tiêu dùng cuối.
Ngoài ra, một số nhà sản xuất dầu ở Trung Đông đã phải tạm dừng khai thác do hết công suất lưu trữ. Việc khởi động lại cũng mất thời gian. Ông Daniel Sternoff, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho rằng các quốc gia đã dừng khai thác dầu sẽ không muốn khôi phục sản xuất, cho tới khi chắc chắn rằng tình hình lưu thông qua eo biển Hormuz đã ổn định và lệnh ngừng bắn có thể duy trì lâu hơn 30 hoặc 60 ngày.
“Chúng ta vẫn chưa biết chính xác việc ‘mở cửa’ có nghĩa là gì, cũng như tốc độ giải phóng lượng hàng hóa đang mắc kẹt sẽ diễn ra như thế nào”, ông nói.
Theo ước tính của ông Tamas Varga, nhà phân tích tại PVM Oil Associates, khôi phục hoàn toàn lưu thông qua Hormuz mất vài tuần đến vài tháng. “Việc nối lại chậm chạp có thể dẫn đến thiếu hụt nguồn cung trong suốt năm 2026”, ông nói.
Sau khi thỏa thuận Mỹ – Iran được công bố, giá dầu giảm hơn 4 USD mỗi thùng trong phiên thứ hai (15/6). Dầu Brent và WTI giao dịch quanh mốc 82,63 USD và 80 USD mỗi thùng. Nhưng giá vẫn cao hơn đáng kể so với trước chiến sự, từng chỉ khoảng 70 USD mỗi thùng.
“Các nhà đầu tư tài chính chỉ đơn thuần là đang vay mượn nguồn cung dầu trong tương lai nên giá dầu mới đang giảm”, ông Tamas Varga giải thích.
Theo ông Evans, khi giá dần hạ nhiệt, các tàu chở dầu bị mắc kẹt sẽ phải lần lượt rời eo biển Hormuz, trước khi những tàu mới có thể đi vào để nhận hàng. “Để đưa một con tàu mới, bạn phải đảm bảo có khoảng thời gian đủ dài để tàu cập cảng an toàn, bốc hàng rồi rời đi”, ông nói.
Ông Alan Gelder, Phó chủ tịch cấp cao mảng lọc hóa dầu và thị trường dầu mỏ tại công ty tư vấn Wood Mackenzie, cho rằng Arab Saudi và UAE có thể khôi phục sản lượng nhanh nhất, nhờ có các đường ống và tuyến xuất khẩu thay thế eo biển Hormuz.
“Nhưng những nơi như Iraq sẽ gặp nhiều khó khăn hơn vì đã cắt giảm sản lượng lớn, trong khi các mỏ dầu phức tạp hơn. Có thể mất khoảng một năm để họ quay trở lại mức bình thường”, ông nhận định.
Ngoài ra, các khoản đầu tư vào hệ thống năng lượng gần như bị đình trệ kể từ khi Hormuz bị phong tỏa. Do đó, dòng vốn này cũng cần thời gian để tái khởi động, theo ông Gelder.
Nhà đầu tư cũng đang thận trọng theo dõi lưu lượng tàu tiến vào eo biển Hormuz, cũng như tốc độ khôi phục sản xuất và xuất khẩu của các nhà sản xuất dầu Trung Đông, sau những thiệt hại do xung đột.
“Những tổn thất đã xảy ra không thể được đảo ngược chỉ sau một đêm. Điều này không chỉ bao gồm thiệt hại vật chất với cơ sở hạ tầng dầu khí, mà còn là những áp lực kinh tế mà các quốc gia nhập khẩu dầu phải gánh chịu sau nhiều tháng đối mặt với chi phí năng lượng ở mức cao”, bà Priyanka Sachdeva, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại Phillip Nova, bình luận.
Trong buổi làm việc với đoàn công tác của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chiều 15/6, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), cho biết một trong những mũi nhọn khi sửa đổi khung pháp lý mới nằm ở việc bổ sung nhóm chính sách mới như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán và tổ chức bảo lãnh thanh toán trái phiếu.
Sandbox là cơ chế cho phép doanh nghiệp triển khai sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong phạm vi giới hạn về thời gian, quy mô và nhóm khách hàng, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Trong dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi, việc bổ sung sandbox nhằm tạo không gian pháp lý để thử nghiệm các sáng kiến mới trước khi áp dụng rộng rãi trên thị trường.
Cơ chế này được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chứng khoán, đặc biệt với các ứng dụng công nghệ tài chính (fintech), giao dịch số và các sản phẩm đầu tư mới. Kết quả thử nghiệm cũng có thể trở thành cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá rủi ro và hoàn thiện khung pháp lý chính thức trong tương lai.
Ngoài sandbox, dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán tập trung vào việc đơn giản hóa các điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính. Luật cũng sẽ được sửa đổi theo hướng tăng cường chuyển đổi số, giao dịch điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động chứng khoán, hoạt động của các tổ chức trung gian thị trường. Các cơ quan cũng rà soát, sửa đổi các quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho quá trình triển khai và áp dụng sau khi ban hành.
Chủ tịch SSC nói việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán lần này nhằm hoàn thiện thể chế, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết 68. Đồng thời, việc này cũng hướng tới phát triển thị trường vốn an toàn, minh bạch, hiệu quả và bền vững.
Lãnh đạo ngành chia sẻ mục tiêu của dự án Luật là lựa chọn các nội dung thật sự cấp thiết, có căn cứ chính trị, pháp lý và thực tiễn rõ ràng, để sửa đổi có trọng tâm, trọng điểm. Song song đó, khung pháp lý mới cũng sẽ bảo đảm kế thừa các quy định còn phù hợp, xử lý những vướng mắc đang đặt ra đối với sự phát triển của thị trường và yêu cầu quản lý nhà nước trong giai đoạn tới.
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính, nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Chứng khoán cần đáp ứng yêu cầu hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cho nền kinh tế. Bên cạnh đó, các quy định mới phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, tham chiếu các thông lệ quốc tế tốt, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của thị trường và đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch tối 6-5 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã giảm sâu 8,38% xuống 100,66 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ giảm 9,2%, còn 92,85 USD/thùng. Cả hai loại dầu này đều đã giảm hơn 3,9% trong phiên trước đó.
Diễn biến này xuất hiện sau khi một báo cáo của trang Axios rằng Nhà Trắng tin rằng hai nước đang tiến gần tới một bản ghi nhớ dài một trang với 14 điểm nhằm chấm dứt xung đột, đồng thời mở đường cho các cuộc đàm phán hạt nhân chi tiết hơn. Mỹ được cho là chờ phản hồi từ Iran trong vòng 48 giờ tới.
Dù chưa có thỏa thuận chính thức, đây được xem là thời điểm Washington và Tehran tiến gần nhất tới một thỏa thuận kể từ khi chiến sự nổ ra cuối tháng 2. Dù vậy phía Nhà Trắng chưa phản hồi về thông tin mới nhất này.
Trong khi đó phía Iran xác nhận đang "đánh giá" đề xuất hòa bình từ Mỹ, và nhấn mạnh chỉ chấp nhận một thỏa thuận "công bằng và toàn diện".
Trước đó Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo tạm dừng chiến dịch quân sự "Dự án Tự do" - nhiệm vụ hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz - với lý do có tiến triển trong đàm phán.
Chính quyền Mỹ cho biết khoảng 23.000 thủy thủ từ 87 quốc gia đã bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư, do tuyến hàng hải này bị gián đoạn.
Các chuyên gia nhận định việc khôi phục dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để ổn định thị trường. Ông Warren Patterson - Giám đốc chiến lược hàng hóa tại Ngân hàng ING (Hà Lan) - cho biết nguồn cung bị gián đoạn khoảng 13 triệu thùng/ngày hiện đang được bù đắp bằng tồn kho, nhưng lượng dự trữ này đang giảm nhanh khiến thị trường ngày càng dễ biến động.
Trong khi đó ông Nicolo Bocchin - đồng Giám đốc bộ phận trái phiếu của Azimut Group - cảnh báo giá năng lượng tăng cao đã bắt đầu làm suy yếu nhu cầu toàn cầu. Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, quá trình bình thường hóa vận tải và thương mại vẫn có thể kéo dài nhiều tuần.
Từ 15h ngày 18/6, giá xăng E5 RON 92 giảm 1.210 đồng/lít còn 20.120 đồng/lít, xăng E10 RON 95-III được điều chỉnh giảm 1.310 đồng/lít còn 20.750 đồng/lít. Dầu diesel giảm mạnh 2.340 đồng/lít còn 23.530 đồng/lít, dầu mazut giảm 1.920 đồng/lít về mức 16.680 đồng/kg.
Như vậy, giá các mặt hàng này đã giảm mạnh liên tiếp trong 4 kỳ điều hành gần đây, trong đó giá xăng đã giảm tới hơn 4.000 đồng/lít. Hiện mặt bằng giá xăng dầu của Việt Nam đang ở mức thấp hơn so với các quốc gia trong khu vực.
Lý giải nguyên nhân giá xăng dầu giảm liên tiếp, liên Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cho biết thị trường xăng dầu thế giới kỳ điều hành lần này chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố.
Yếu tố chủ yếu là Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột, đồng thời mở lại tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, Iran nối lại hoạt động xuất khẩu dầu thô; theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ EIA, dầu thô dự trữ của Mỹ giảm.
Bên cạnh đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế IEA cảnh báo khả năng dư cung dầu mỏ trong thời gian tới khi cầu tăng thấp hơn cung; xung đột quân sự giữa Nga với Ukraine vẫn tiếp diễn... Các yếu tố nêu trên khiến giá thành phẩm xăng dầu thế giới những ngày qua có xu hướng giảm.
Cụ thể, giá thành phẩm xăng dầu thế giới bình quân giữa kỳ điều hành giá ngày 11/6 và kỳ điều hành ngày 18/6 là 107,93 USD/thùng đối với xăng RON 92 dùng để pha chế xăng E5 RON 92 (giảm 8,47 USD/thùng, giảm 7,28%). Đối với xăng RON 95 dùng để pha chế xăng E10 RON 95-III, giá bình quân ở mức 110,91 USD/thùng.
Bộ Công Thương cho biết đến ngày 18/6, giá xăng tại các nước lân cận Việt Nam tiếp tục ở mức cao hơn: Thái Lan khoảng 33.236 đồng/lít (Chính phủ trợ giá), Campuchia 29.955 đồng/lít (Chính phủ trợ giá), Lào 36.228 đồng/lít và Trung Quốc 33.948 đồng/lít (Chính phủ khống chế giá), trong khi Việt Nam ở mức 20.750 đồng/lít.
Đối với dầu, Thái Lan khoảng 31.376 đồng/lít (Chính phủ trợ giá), Campuchia 30.743 đồng/lít, Lào 30.048 đồng/lít, Trung Quốc 30.893 đồng/lít (Chính phủ khống chế giá), còn Việt Nam là 23.534 đồng/lít. Nhìn chung, giá xăng dầu tại Việt Nam hiện vẫn thấp hơn so với các nước láng giềng có chung đường biên giới.
Ở kỳ điều hành này, cơ quan quản lý quyết định trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu (nguồn tạm ứng từ ngân sách Nhà nước). Cụ thể, trích lập 200 đồng/lít với xăng sinh học; 800 đồng/lít với dầu diesel và 650 đồng/lít với dầu mazut.
Bộ Công Thương cho biết sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát việc thực hiện trách nhiệm bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường của các thương nhân kinh doanh xăng dầu và sẽ xử lý nghiêm các hành vi vi phạm (nếu có).
Liên Bộ Công Thương - Tài chính đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để thông báo giá xăng dầu phù hợp, đúng chỉ đạo và kịp thời đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Từ 1/6, hơn 17.000 cửa hàng xăng dầu đã chuyển sang bán xăng E10. Bên cạnh đó, xăng E5 RON 92 vẫn tiếp tục được sản xuất, cung ứng đến hết năm 2030. Theo báo cáo của Bộ Công Thương, tính đến ngày 15/6, cả nước tiêu thụ 520 triệu lít xăng sinh học (E5, E10), trong đó xăng E10 khoảng 485 triệu lít (chiếm hơn 93%).
