Khi xung đột Trung Đông nổ ra cuối tháng 2 làm nguồn cung năng lượng toàn cầu siết chặt, nhiều chính phủ châu Á lập tức ứng phó bằng cách tiết kiệm điện, ưu tiên khí đốt cho hộ gia đình thay vì sản xuất và dùng đến nguồn dự trữ quốc gia.
Nhưng các biện pháp này được xây dựng trên giả định chiến sự chỉ diễn ra ngắn và dòng chảy năng lượng sẽ sớm nối lại. Trong khi, cuộc chiến giờ chưa có dấu hiệu kết thúc rõ ràng, eo biển Hormuz vẫn đóng và khủng hoảng nhiên liệu lan rộng.
Theo các chuyên gia, giá vé máy bay, cước vận tải và hóa đơn điện, gas đồng loạt tăng đang đe dọa tăng trưởng. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo chiến sự có thể gây thiệt hại kinh tế tới 299 tỷ USD cho châu Á – Thái Bình Dương và khoảng 8,8 triệu người có nguy cơ rơi vào nghèo đói.
“Các quốc gia ít nguồn lực nhất để ứng phó hoặc những người tiêu dùng ít khả năng chi trả nhất sẽ là nhóm cảm nhận tác động đầu tiên”, bà Samantha Gross, chuyên gia Viện Brookings (Mỹ), nhận định.
Nhiều chính phủ châu Á từng xây dựng ngân sách năm nay với giả định giá dầu trung bình quanh 70 USD một thùng và duy trì trợ giá để ổn định thị trường nội địa. Tuy nhiên, chiến sự đã đẩy giá dầu Brent có lúc lên khoảng 120 USD.
Theo nhà phân tích năng lượng độc lập Ahmad Rafdi Endut tại Kuala Lumpur, các chính phủ đang đối mặt với lựa chọn khó khăn, giữa tiếp tục trợ giá khiến ngân sách thâm hụt hoặc chuyển gánh nặng chi phí sang người dân, kéo theo nguy cơ phản ứng từ công chúng.
Tại Ấn Độ, việc ưu tiên nguồn cung khí đốt cho khoảng 330 triệu hộ gia đình đã khiến đầu vào cho các nhà máy phân bón suy giảm. Giá phân bón tăng mạnh cùng nguy cơ lượng mưa thấp do El Nino đe dọa ngành trồng lúa. Đến nay, quốc gia Nam Á này vẫn duy trì trợ cấp để bảo vệ 1,4 tỷ dân khỏi cú sốc giá nhiên liệu.
Tuy nhiên, hôm 10/5, Thủ tướng Narendra Modi đã kêu gọi người dân ưu tiên hàng nội địa, hạn chế du lịch nước ngoài để tiết kiệm ngoại tệ, làm việc từ xa và sử dụng phương tiện công cộng để giảm tiêu thụ nhiên liệu. Ông cũng đề nghị nông dân giảm một nửa lượng phân bón sử dụng.
Các láng giềng như Pakistan và Bangladesh thiếu hụt ngoại tệ nên phải mua dầu khí theo giá giao ngay, thường biến động mạnh và cao hơn hợp đồng dài hạn. Điều này khiến chi phí nhập khẩu tăng và áp lực lên dự trữ ngoại hối vốn hạn chế.
Theo ông Endut, các chính phủ có thể duy trì trợ cấp bằng cách cắt giảm phúc lợi hoặc vay nợ nhiều hơn. Ngược lại, nếu giảm trợ cấp, họ có thể đối mặt phản ứng tiêu cực từ cử tri. “Khi trợ cấp cạn kiệt và lạm phát bắt đầu tăng tốc, các quốc gia có thể đối mặt một ‘quả bom tài khóa'”, ông cảnh báo.
Ở Đông Nam Á, Philippines áp dụng tuần làm việc 4 ngày để tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời triển khai trợ cấp cho nhóm thu nhập thấp. Tuy nhiên, Fitch Ratings cho biết phần lớn người tiêu dùng vẫn phải chịu chi phí năng lượng cao hơn, khiến hoạt động kinh doanh tại các đô thị lớn như Manila chậm lại.
Tháng trước, Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) hạ triển vọng tăng trưởng năm nay của Philippines xuống 4,1%, so với dự báo 5,6% hồi tháng 1, dẫn lý do cú sốc năng lượng cộng hưởng với hiệu ứng nền tiêu cực từ kinh tế năm 2025.
Thái Lan quyết định bỏ trần giá dầu diesel sau chưa đầy một tháng xung đột, do ngân sách trợ giá cạn kiệt. Để cân đối, chính phủ nước này đang cắt giảm các khoản chi khác để bù đắp chi phí năng lượng tăng.
Ông Albert Park, Chuyên gia kinh tế trưởng kiêm Tổng giám đốc Vụ Nghiên cứu kinh tế và Phát triển (ERDI) tại Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận định tình hình Trung Đông đang làm chậm tăng trưởng của Đông Nam Á. “Chiến sự càng kéo dài, tác động tiêu cực càng lớn”, ông nói.
Dự báo kinh tế cập nhật tháng 4 của IMF đã điều chỉnh nhẹ dự báo tăng trưởng GDP 2026 nhóm ASEAN-5 (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan), từ 4,2% xuống 4,1%.
Bà Maria Monica Wihardjam, chuyên gia Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore) nói cú sốc năng lượng sẽ dần tái định hình các nền kinh tế Đông Nam Á, bao gồm thay đổi trên thị trường lao động và cách các nước chuẩn bị cho các cuộc khủng hoảng năng lượng trong tương lai. Trên toàn châu Á, chuyên gia này chỉ ra cuộc khủng hoảng phơi bày sự mong manh của tầng lớp trung lưu, khi nhiều người có nguy cơ tái nghèo.
Theo IMF, tăng trưởng năm nay của các nền kinh tế phát triển và mới nổi tại châu Á sẽ đạt mức 4,9%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước chiến sự. “Tại một số nền kinh tế Nam Á và Đông Nam Á, các gián đoạn tại Trung Đông dự báo làm suy giảm nguồn thu từ du lịch và kiều hối, qua đó khiến nhu cầu trong nước yếu đi”, báo cáo tháng 4 của IMF, nhận định.
Ngay cả khi chiến sự chấm dứt, châu Á cũng khó nhanh chóng thoát khỏi áp lực. Theo bà Samantha Gross, chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu không thể phục hồi ngay lập tức. Việc sửa chữa cơ sở hạ tầng bị hư hại, tái khởi động nhà máy và vận chuyển nhiên liệu từ Trung Đông có thể mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Về dài hạn, các nước trong khu vực đã bắt đầu thảo luận và triển khai các giải pháp như đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu, phát triển điện hạt nhân và năng lượng tái tạo như điện mặt trời.
Hiện, Ngân hàng Nhà nước áp dụng trần 4,75% với các khoản tiền gửi kỳ hạn dưới 6 tháng. Nhiều nhà băng cũng đã áp dụng mức trần cho khách hàng gửi kỳ hạn ngắn.
Tuy nhiên, lãi suất huy động thực tế trên thị trường hiện cao hơn đáng kể so với mức niêm yết, thông qua ưu đãi lãi suất khi khách hàng có mã giới thiệu của nhân viên.
Theo đó, một ngân hàng cổ phần có trụ sở tại Hà Nội đang triển khai loại sản phẩm chứng chỉ tiền gửi với lãi suất 6,7-7,1% một năm cho các kỳ hạn 1-3 tháng. Khách hàng có thể đăng ký trực tuyến trên ứng dụng, nhập mã giới thiệu của nhân viên. Số tiền tối thiểu từ 200.000 đồng và là bội số của 100.000 đồng.
"Điểm khác biệt của loại chứng chỉ tiền gửi so với tiết kiệm thông thường là không tự động tái tục khi đáo hạn, nhưng vẫn có thể rút gốc từng lần hoặc tất toán trước hạn", nhân viên nhà băng này cho biết.
Với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, thị trường ghi nhận "làn sóng" nâng lãi suất, nhiều đơn vị sẵn sàng đưa mức lãi xấp xỉ 9% cho khoản tiền gửi chỉ từ vài trăm triệu đồng.
Mới nhất, Ngân hàng Đông Nam Á (SeABank) tung ưu đãi lãi suất lên tới 9% một năm cho khoản tiền gửi từ 800 triệu đồng, kỳ hạn 12 tháng. Với các khoản tiền từ 100 triệu đến dưới 800 triệu đồng, lãi suất khoảng 8,9% một năm.
Tại Ngân hàng Vikki (Vikki Bank), lãi suất kỳ hạn 6-12 tháng được nhân viên chào lãi suất 9-9,2% một năm, áp dụng cho khoản tiền gửi từ 200 triệu đồng. Khách hàng có thể chủ động giao dịch trực tuyến, chỉ cần nhập mã khách hàng giới thiệu.
Tại Ngân hàng Tiên Phong (TPBank), tiền gửi từ 100 triệu đồng được chào lãi suất 8,5% một năm cho kỳ hạn 6 tháng; 8,6% một năm với kỳ hạn 12 tháng. Với khoản tiền dưới 100 triệu đồng, mức lãi suất khoảng 7,8% một năm.
Ngân hàng Nam Á (Nam A Bank) áp dụng lãi suất lên tới 8,7% một năm, đồng thời triển khai chương trình lì xì lên đến 2 triệu đồng cho khách hàng gửi tiền. Trong khi đó, Ngân hàng Quốc dân (NCB) niêm yết lãi suất 8,8% một năm cho kỳ hạn 6 tháng, các kỳ hạn 12-13 tháng ở mức 8,85% một năm...
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức cao, phiên 30/3 lên tới 12% một năm. Đồng thời, theo chuyên gia, tỷ giá chịu sức ép khi đồng USD mạnh lên, khiến cơ quan điều hành phải cân nhắc giữa mục tiêu ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng, qua đó phần nào hạn chế dư địa nới lỏng tiền tệ (tức lãi suất thấp).
Ngân hàng Nhà nước ngày 30/3 nhắc nhở các nhà băng phải tập trung triển khai giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, tuân thủ quy định về niêm yết lãi suất tiền gửi và trần lãi suất. Đồng thời, ngân hàng tăng cường kiểm tra nội bộ, xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến lãi suất.
Khối ngoại dứt chuỗi bán ròng kéo dài 15 phiên trong hôm qua, nhưng phần lớn nhờ giao dịch thỏa thuận tại VPL. Một số công ty chứng khoán cho rằng đây là dấu hiệu của việc áp lực xả hàng vẫn còn hiện hữu.
Điều này được thể hiện trong phiên giao dịch hôm nay. Buổi sáng, nhà đầu tư nước ngoài đã trở lại bán ròng, ghi nhận hơn 792 tỷ đồng trước giờ nghỉ trưa. Buổi chiều, lực cung từ khối ngoại càng dâng lên. Tổng giá trị bán ròng kết phiên ghi nhận khoảng 1.571 tỷ đồng trên sàn HoSE, mức cao nhất trong vòng nửa tháng qua.
Thị trường có tới 7 cổ phiếu bị bán ròng trên trăm tỷ đồng, lần lượt gồm VHM, HPG, MWG, VPB, HDB, FPT và VCB. Ở chiều ngược lại, không có mã nào được mua ròng trên trăm tỷ.
Diễn biến dòng tiền của khối ngoại gây áp lực lên tâm lý thị trường. Buổi sáng, chứng khoán vẫn giữ sắc xanh, phần lớn thời gian giữ trên mốc 1.700 điểm. Chỉ số chung có lúc cao hơn tham chiếu tới 19 điểm. Sang buổi chiều, áp lực bán dâng cao, đẩy thị trường chìm vào sắc đỏ.
VN-Index đóng cửa ở trên 1.684 điểm, giảm gần 11 điểm so với hôm qua. Toàn sàn HoSE có 233 cổ phiếu sụt giá, nhiều gấp 3 lần số lượng cổ phiếu tăng.
Trừ bảo hiểm, dầu khí và bất động sản, các nhóm còn lại đều ghi nhận chỉ số ngành đi lùi. Hàng loạt mã trụ trở thành nhân tố làm giảm điểm VN-Index, nổi bật nhất là HPG và nhóm ngân hàng như BID, TCB, VCB, CTG, VPB, MBB.
Khi chứng khoán giảm điểm, thanh khoản cũng sụt theo. Tổng giá trị giao dịch sàn HoSE ghi nhận hơn 21.100 tỷ đồng, thấp hơn hôm qua khoảng 6.200 tỷ đồng.
Trong báo cáo cuối phiên trước, Chứng khoán Shinhan (SSV) cho rằng thị trường đang dao động trong biên độ hẹp, đi kèm thanh khoản suy giảm, phản ánh tâm lý thận trọng từ cả bên mua lẫn bên bán. Diễn biến này tương đối phù hợp trong bối cảnh rủi ro địa chính trị vẫn còn hiện hữu và giá dầu duy trì ở vùng cao.
Theo SSV, nhà đầu tư có thể cân nhắc giải ngân từng phần trong các nhịp điều chỉnh của thị trường. Tuy nhiên, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị vẫn còn hiện hữu, nhóm phân tích này khuyến nghị duy trì tỷ trọng cổ phiếu ở mức vừa phải nhằm kiểm soát rủi ro danh mục.
Còn với Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), hiện tại rất khó để tìm kiếm các cơ hội tăng trưởng mạnh trong bối cảnh nhiều yếu tố rủi ro, bất định vẫn chi phối thị trường tài chính. Họ duy trì quan điểm trung lập, thận trọng xem xét các cơ hội đầu tư giá trị với tỷ lệ cổ tức cao ở các doanh nghiệp chất lượng.
SHS khuyên nhà đầu tư nên duy trì tỷ trọng hợp lý. Mục tiêu giải ngân cần hướng tới các mã có nền tảng cơ bản tốt, dẫn đầu trong các ngành chiến lược, tăng trưởng vượt trội của nền kinh tế.
Vàng trong nước đi lên theo diễn biến tích cực của giá quốc tế. Chốt phiên 6/5, mỗi ounce vàng thế giới giao ngay tăng 133 USD lên 4.690 USD. Sáng 7/5, giá kim loại quý này tiếp tục nhích hơn 12 USD, đạt 4.702 USD mỗi ounce.
Thị trường biến động sau khi truyền thông Mỹ đưa tin nước này tiến gần đến một thỏa thuận với Iran thông qua bản ghi nhớ nhằm chấm dứt chiến sự và thiết lập khung đàm phán hạt nhân. Ngoài ra, DXY - chỉ số đo lường sức mạnh của đồng USD - giảm 0,4%, cũng giúp giá vàng tăng.
"Giá dầu đi xuống khiến lo ngại lạm phát hạ bớt, kỳ vọng về các bước đi tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cuối năm cũng thay đổi", Peter Grant, chiến lược gia kim loại cấp cao tại Zaner Metals nói.
Với đà đi lên của giá thế giới, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) tăng giá vàng miếng trong nước thêm 1,5 triệu đồng so với hôm qua, lên 164,5 - 167,5 triệu một lượng.
Các thương hiệu khác cũng điều chỉnh mặt hàng này tương ứng. Như vậy, mỗi lượng vàng miếng trong nước chênh với thế giới khoảng 18 triệu đồng.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll("iframe[data-src]")){iframe.removeAttribute("sandbox");iframe.setAttribute("src",iframe.getAttribute("data-src"));}}catch(e){}}catch(e){console.log("error_replace_script",e);}
Vàng nhẫn trơn tại SJC cũng tăng 1,5 triệu đồng, lên 164 - 167 triệu đồng một lượng. PNJ niêm yết mặt hàng này tương tự SJC, trong khi DOJI, Bảo Tín Minh Châu, Bảo Tín Mạnh Hải mua bán nhẫn trơn cao hơn hai thương hiệu trên 500.000 đồng, quanh 164,5 - 167,5 triệu đồng.
Giá bạc thỏi, bạc miếng trong nước cũng tăng gần 1%. Phú Quý niêm yết kim loại này tại 2,95 - 3,04 triệu đồng một lượng, tương đương 78,7 - 81,1 triệu một kg. Ancarat, Sacombank - SBJ cùng mua bán quanh mức giá trên.
Giữa tháng 4, ông Đào Xuân Tuấn, Vụ trưởng Quản lý ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, việc xét duyệt hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng được thực hiện chặt chẽ. Ngân hàng Nhà nước đang xem xét và sẽ công bố các đơn vị được đủ điều kiện được cấp phép sản xuất vàng miếng.
Theo ông Tuấn, việc bổ sung thêm các đơn vị được cấp phép sản xuất vàng miếng sẽ giúp tăng nguồn cung, góp phần bình ổn thị trường và thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước với thế giới.
