Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12-6 tuyên bố những thông tin mà Iran tiết lộ về thỏa luận với Mỹ không phản ánh nội dung mà hai bên đã thống nhất bằng văn bản.
“Những gì họ nói, bao gồm cả những tuyên bố yếu ớt về việc đã đạt được thỏa thuận, không liên quan đến sự thật”, ông viết trên mạng xã hội Truth Social.
Ông cáo buộc Iran không có thái độ đàm phán thiện chí, đồng thời cảnh báo Tehran “nên chấn chỉnh lại hành động của mình”.
Trước đó vào hôm 11-6, ông Trump cho biết đã hủy kế hoạch tiến hành các cuộc không kích mới nhằm vào Iran vì một thỏa thuận đã đạt được.
Ngày 12-6, một nguồn tin cấp cao của Iran hé lộ với Reuters về những điểm chính trong thỏa thuận đã đạt được giữa Mỹ và Iran.
Theo đó, dự thảo thỏa thuận sẽ bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran, giải phóng hàng tỉ USD tài sản bị phong tỏa, chấm dứt các hành động thù địch trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon, đồng thời mở cửa eo biển Hormuz.
Sau đó, hai nước sẽ tiến hành đàm phán về vấn đề hạt nhân.
Mỹ đã liên tục yêu cầu Iran phải từ bỏ chương trình hạt nhân của nước này, tuy nhiên Iran khẳng định không theo đuổi phát triển vũ khí hạt nhân và chương trình hạt nhân là vì mục đích hòa bình.
Mỹ và Iran đang đưa ra những thông tin trái chiều về thỏa thuận đã đạt được. Cũng trong ngày 12-6, một quan chức Nhà Trắng nói với Hãng tin AFP rằng Iran đã đồng ý chấm dứt chương trình hạt nhân, đồng thời tiêu hủy các vật liệu hạt nhân theo thỏa thuận đạt được với Mỹ.
Quan chức này cũng cho biết Tehran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Iran sẽ chỉ nhận được số tài sản bị phong tỏa khi thực hiện đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận.
Sáng qua 2.4 (giờ VN), Tổng thống Donald Trump lần đầu phát biểu trước toàn dân vào giờ vàng trên truyền hình Mỹ kể từ khi phát động chiến dịch quân sự tại Iran hôm 28.2.
Trong bài phát biểu kéo dài gần 20 phút, nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định Washington sẽ sớm hoàn tất chiến dịch và quân đội Mỹ gần như đạt được mọi mục tiêu chiến lược cốt lõi. Ông Trump cũng tuyên bố Mỹ tiếp tục chiến dịch cho đến khi đạt được toàn bộ mục tiêu quân sự. "Chúng tôi sẽ tấn công họ dữ dội trong 2 đến 3 tuần tới. Chúng tôi sẽ đưa họ quay về thời đồ đá", AFP dẫn lời Tổng thống Mỹ nói.
Cuộc xung đột cũng đối mặt nguy cơ tiếp tục leo thang sau khi Tổng thống Trump cảnh báo có thể phá hủy tất cả các nhà máy điện và tấn công những cơ sở dầu mỏ của Iran nếu nước này không đồng ý ký vào thỏa thuận. Dù nhấn mạnh mục tiêu ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, ông Trump thừa nhận "không quá quan tâm" đến lượng uranium làm giàu đang được tồn trữ sâu trong lòng đất, và cho rằng Mỹ có thể giám sát số vật liệu hạt nhân này bằng vệ tinh.
Bên cạnh đó, nhà lãnh đạo cũng quy trách nhiệm cho chính quyền Iran trong việc giá xăng dầu tăng cao tại Mỹ và trên toàn cầu. Ông kêu gọi các nước phụ thuộc vào eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, phải "tự đứng ra bảo vệ và kiểm soát" khu vực. Còn nếu vẫn thiếu dầu, ông Trump khuyên các nước nên mua dầu Mỹ, vì "chúng tôi có rất nhiều".
Phát biểu của Tổng thống Trump rất được chờ đợi bởi Nhà Trắng trước đó thông báo rằng tổng thống sẽ "cập nhật thông tin quan trọng". Truyền thông Mỹ đã đồn đoán nhà lãnh đạo sẽ thông báo phát động tấn công trên bộ hay đưa ra tuyên bố "chấn động" nào đó. Tuy nhiên, bài phát biểu của ông Trump gần như không có gì mới so với những thông điệp được ông đưa ra trước đó trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn.
Iran lập tức đáp trả bài phát biểu của Tổng thống Trump bằng những đợt tấn công mới nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh vào hôm qua, theo AP. Quân đội Iran cũng cho biết các cơ sở sản xuất và kho chứa vũ khí của nước này được che chắn kỹ và nằm ngoài tầm tấn công của Israel lẫn Mỹ. Quân đội Iran đồng thời tuyên bố sẽ tiếp tục cuộc chiến ở Trung Đông cho đến khi Mỹ và Israel phải đối mặt với tình thế "đầu hàng và mãi mãi hối tiếc". Cùng ngày, giới chức Iran cho hay nhận được nhiều thông điệp thông qua các bên trung gian, trong đó có Pakistan, nhưng hiện không có bất kỳ cuộc thương thuyết trực tiếp nào với Mỹ.
Diễn biến trên một lần nữa làm dấy lên quan ngại cho vùng Vịnh, bởi cuộc xung đột có thể kết thúc nhưng sẽ không đạt được những đảm bảo rõ ràng về cục diện tiếp theo. "Vấn đề nằm ở việc chấm dứt xung đột mà không đạt được kết quả thực chất", Reuters hôm qua dẫn nhận định của ông Mohammed Baharoon, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu B'huth (UAE). Theo chuyên gia này, Tổng thống Trump có thể ngừng chiến dịch quân sự, nhưng lại không đảm bảo Iran sẽ làm điều tương tự.
Bên cạnh đó, trong thư ngỏ gửi người dân Mỹ vào rạng sáng 2.4 (giờ VN), Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đặt câu hỏi liệu cuộc xung đột tại Trung Đông có thực sự vì chính sách "Nước Mỹ trước hết" hay không. Ông Pezeshkian cho hay các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đang gieo rắc sự bất ổn, làm gia tăng tổn thất về con người và kinh tế, đồng thời gieo xuống những mầm mống oán hận sẽ kéo dài suốt nhiều năm nữa. "Vậy thì cuộc xung đột này đang mang lại lợi ích gì cho người dân Mỹ?", Tổng thống Iran viết.
Lần đầu tiên, EPC tổ chức hội nghị cấp cao ở khu vực Caucasus và mời quốc gia ngoài châu Âu là Canada tham dự. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột Ukraine vẫn dai dẳng, khi Armenia và Azerbaijan đã hòa giải và cả hai đều xa lánh Nga để ngả hẳn về phía phương Tây.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gây ra cho các quốc gia châu Âu nhiều thách thức lớn về chính trị, an ninh, kinh tế và thương mại, gần như phó mặc EU và NATO tự giải quyết chuyện hậu thuẫn Ukraine và đối phó Nga. Ông Trump còn áp thuế quan bảo hộ thương mại đối với EU và tiến hành triệt thoái một phần quân đội Mỹ ra khỏi Đức, Ý và Tây Ban Nha. Rồi cuộc xung đột Iran, thương chiến Mỹ - Trung khiến cho chuỗi cung ứng toàn cầu về năng lượng và đất hiếm, kim loại quý bị ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng.
Trong tình thế đó, châu Âu buộc phải tự thân vận động nhiều hơn trước để thoát khó. Tại hội nghị cấp cao này của EPC, chương trình nghị sự bị chi phối bởi nhu cầu tự "giải cứu" ấy. Sự kiện này không đưa lại kết quả cụ thể nào nhưng những thông điệp chính trị phát đi từ đấy lại rất đáng kể đối với châu lục.
Trước hết là thông điệp châu Âu quyết tâm vượt khó, đoàn kết nội bộ, thống nhất quan điểm và phối hợp hành động để vượt khó, đặc biệt trong những chuyện có liên quan Nga, Mỹ, Trung Quốc và đến chuyện hậu thuẫn Ukraine.
Tiếp đấy là thông điệp xem vùng Caucasus là tâm điểm ưu tiên chính sách mới, đẩy lùi ảnh hưởng của Nga, ngăn chặn ảnh hưởng của Mỹ và Trung Quốc. Rồi đến thông điệp về tăng cường tự chủ trong đảm bảo an ninh, cung ứng năng lượng và nguyên vật liệu. Những thông điệp này giúp cho sự kiện lớn tưởng chỉ là danh nghĩa mà có được ý nghĩa.
"Mỹ cam kết sẽ cho Iran toàn quyền tiếp cận 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trong vòng 60 ngày, để số tiền này có thể được chuyển đến và sử dụng tại các ngân hàng được Iran chỉ định mà không chịu bất kỳ hạn chế nào", đài truyền hình nhà nước Iran ngày 30/5 cho biết.
Đầu tuần này, một nguồn tin nói với AFP rằng thống đốc ngân hàng trung ương Iran đã có mặt trong phái đoàn tới Qatar "để thảo luận về các khoản tiền bị đóng băng, vốn được đề cập trong bản ghi nhớ như một phần của thỏa thuận cuối cùng có thể đạt được".
Khối tài sản trị giá 100-123 tỷ USD của Iran đang bị đóng băng ở nước ngoài do các biện pháp trừng phạt của Mỹ. Tehran từ lâu đã yêu cầu được "rã băng" số tài sản này để giảm bớt áp lực kinh tế trong nước.
Bản tin của truyền hình nhà nước Iran cũng cho biết nước này sẽ tiếp tục quản lý eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Tuy nhiên, đài này cho hay đây là dự thảo "chưa chính thức", đồng nghĩa chưa đạt được sự thống nhất hoàn toàn từ phía Mỹ.
Một ngày trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra những mô tả chi tiết của ông về một thỏa thuận tiềm năng nhằm chấm dứt cuộc chiến với Iran. Ông Trump nhấn mạnh rằng "sẽ không có khoản tiền nào được trao cho đến khi có thông báo mới", điều mà các hãng truyền thông Iran nhanh chóng bác bỏ.
Tổng thống Trump cũng nói rằng Iran sẽ mở cửa trở lại eo biển Hormuz "cho hoạt động vận tải hàng hải mà không bị hạn chế". Mỹ đã nhiều lần tuyên bố việc Iran duy trì quyền kiểm soát đối với huyết mạch hàng hải này là không thể chấp nhận được.
Các nguồn tin của Mỹ nói với AFP rằng thỏa thuận đang chờ chữ ký phê chuẩn của ông Trump, nhưng ông vẫn chưa đưa ra quyết định sau cuộc họp tại Phòng Tình huống ở Nhà Trắng ngày 29/5. Tổng thống Mỹ tuyên bố chỉ ký kết thỏa thuận có lợi cho Mỹ và "đáp ứng các lằn ranh đỏ của mình".
Một ngày sau, khi tham dự Đối thoại Shangri-La ở Singapore, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho hay Washington "hoàn toàn có khả năng" tái khởi động chiến tranh nếu cần thiết, đồng thời nói thêm "kho dự trữ vũ khí của chúng tôi hoàn toàn đáp ứng được điều đó".
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), đơn vị chịu trách nhiệm cho hoạt động quân sự của Washington ở Trung Đông, đăng trên X rằng lực lượng Mỹ "vẫn hiện diện và duy trì trạng thái cảnh giác trên khắp khu vực".
Mặc dù lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4 phần lớn được duy trì, hai bên vẫn chứng kiến những cuộc đụng độ nhỏ. Tuy nhiên, hoạt động ngoại giao đã được các bên duy trì, bao gồm cả việc ngăn chặn giao tranh giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon, nơi Iran nhấn mạnh phải là một phần của thỏa thuận tiềm năng.
