Ngày 28.7, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi cho biết trong quá trình thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin để phục vụ công tác giám định ADN tại Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh (xã Mỏ Cày, Quảng Ngãi), Đội lấy mẫu số 5 đã phát hiện nhiều di vật có giá trị trong việc xác minh danh tính liệt sĩ.
Trước đó, khi khai quật lấy mẫu tại phần mộ số 115, hàng thứ 4 thuộc Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện một số di vật được an táng cùng liệt sĩ, gồm 1 tấm vải dù, 1 chiếc nhíp và 1 ví da.
Đáng chú ý, bên trong chiếc ví da còn lưu giữ 2 bức ảnh chân dung của 1 người đàn ông và 1 người phụ nữ trung niên. Ngoài ra, còn có một số vật dụng cá nhân khác đã bị ảnh hưởng theo thời gian nhưng vẫn còn giá trị phục vụ công tác xác minh.
Đại úy Nguyễn Văn Thường, Tổ trưởng Tổ lấy mẫu số 5, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, cho biết thời điểm phát hiện những di vật này, tất cả cán bộ, chiến sĩ trong tổ đều rất xúc động.
“Sáng nay, khi phát hiện di vật của liệt sĩ, đặc biệt là 2 bức ảnh chân dung nam và nữ, anh em đều thống nhất phải cố gắng giữ gìn, không để bỏ sót bất kỳ manh mối nào. Chúng tôi hy vọng đây sẽ là những thông tin quý để thân nhân nhận ra người thân của mình, qua đó sớm đưa liệt sĩ trở về với gia đình”, đại úy Thường chia sẻ.
Theo Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh hiện có 443 phần mộ liệt sĩ, trong đó còn 136 ngôi mộ chưa xác định được thông tin và cần lấy mẫu sinh phẩm để phục vụ giám định ADN theo quy định.
Đến nay, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức lấy 3.675 mẫu hài cốt liệt sĩ trong tổng số 33.808 phần mộ tại các nghĩa trang trên địa bàn. Các tổ công tác đang khẩn trương triển khai nhiệm vụ, chạy đua với thời gian nhằm hoàn thành tiến độ của chiến dịch.
Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Ngãi, cho biết ngay sau khi phát hiện các bức ảnh, đơn vị sẽ tiến hành phục dựng hình ảnh để tăng khả năng nhận diện.
“Chúng tôi sẽ phối hợp với các cơ quan truyền thông của tỉnh đăng tải hình ảnh đã được phục dựng trên các cổng thông tin điện tử, fanpage của các cơ quan báo chí, đồng thời phối hợp với Ban Chỉ đạo 515 các địa phương trên cả nước để lan tỏa thông tin, sớm tìm được thân nhân của liệt sĩ”, đại tá Sơn nói.
Theo Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ngãi, “Chiến dịch 500 ngày đêm” thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ và lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính hiện đã đi được khoảng 1/3 chặng đường. Lực lượng vũ trang tỉnh đang đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu tại 113 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn.
Việc phát hiện những di vật còn lưu giữ theo hài cốt liệt sĩ, đặc biệt là những bức ảnh chân dung thân nhân, có ý nghĩa rất lớn trong quá trình đối chiếu hồ sơ, xác minh thông tin và kết nối với gia đình. Mỗi manh mối được tìm thấy không chỉ góp phần hỗ trợ công tác giám định ADN mà còn thắp lên hy vọng khép lại hành trình nhiều thập niên tìm kiếm người thân của các gia đình liệt sĩ, tiếp tục nỗ lực “trả lại tên cho các anh” sau chiến tranh.
Tối 18.7, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi thông tin, trong quá trình đào các rãnh tìm kiếm tại khu đất trống thuộc khuôn viên Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm, lực lượng chức năng phát hiện thêm 1 hài cốt liệt sĩ. Sau khi cất bốc, hài cốt liệt sĩ được đưa về nhà quản trang Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm để tổ chức dâng hương, thờ cúng theo quy định.
Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi, những ngày qua, mặc dù thời tiết mưa liên tục, cán bộ, chiến sĩ Đội K53 vẫn căng bạt, duy trì công tác bóc tách hàng nghìn mét khối đất tại khuôn viên Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm và dò tìm theo vệt đất nghi là rãnh nước cũ dọc đường Trường Chinh.
Trước đó, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi triển khai đợt tìm kiếm tại khu vực đường Trường Chinh, lực lượng chức năng đã quy tập được tổng cộng 3 hài cốt liệt sĩ trong khuôn viên Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm. Các hài cốt được phát hiện lần lượt vào các ngày 29.6, 5.7 và 6.7 tại khu đất trống trong khuôn viên Nghĩa trang liệt sĩ phường Đăk Cấm. Sau khi cất bốc, các hài cốt được đưa về nhà quản trang để tổ chức thờ cúng, dâng hương theo quy định.
Việc tìm kiếm được triển khai theo 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 diễn ra từ ngày 6 - 20.6, giai đoạn 2 từ ngày 21.6 - 25.7, giai đoạn 3 kéo dài từ ngày 26.7 đến hết năm 2026.
Theo các tài liệu và lời kể nhân chứng, khu vực đường Trường Chinh hiện nay được xác định là nơi nghi có mộ tập thể từ 70 - 90 cán bộ, chiến sĩ quân giải phóng thuộc Trung đoàn 24A (Mặt trận 3B), Tiểu đoàn Đặc công 406 và Tiểu đoàn Bộ binh 304 đã anh dũng hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân năm 1968 tại tỉnh Kon Tum cũ (nay là tỉnh Quảng Ngãi).
Thông tin về khu vực này được hé lộ từ cuối năm 2021 khi ông Bob Connor, cựu trung sĩ cảnh sát bảo vệ sân bay Biên Hòa, tiếp nhận lời kể của một cựu binh Mỹ từng tham chiến tại Kon Tum vào tháng 2.1968.
Theo nhân chứng, sau trận đánh, quân đội Mỹ đã chôn cất khoảng 70 - 90 chiến sĩ quân giải phóng trong một rãnh thoát nước ven đường. Cùng với lời kể, nhân chứng còn lưu giữ hai bức ảnh ghi lại hiện trường chôn cất và vị trí được đánh dấu trên ảnh chụp toàn cảnh khu vực.
Từ những dữ liệu ban đầu, các chuyên gia, nhà nghiên cứu và cơ quan quân sự đã tiến hành đối chiếu với bản đồ quân sự, hồ sơ tác chiến và nhiều nguồn nhân chứng để từng bước khoanh vùng khu vực nghi có mộ tập thể liệt sĩ.
Nhân kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, UBND TP.HCM tổ chức bắn pháo hoa tại 16 điểm, gồm 5 điểm tầm cao và 11 điểm tầm thấp, thời gian từ 21 giờ đến 21 giờ 15 phút ngày 2.7.
5 điểm bắn pháo hoa tầm cao kết hợp tầm thấp gồm: khu vực đầu hầm sông Sài Gòn, phường An Khánh; khu vực Trung tâm thành phố mới, phường Bình Dương; khu vực Quảng trường Tam Thắng, phường Vũng Tàu; khu Di tích lịch sử Địa đạo Củ Chi, xã An Nhơn Tây; khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ.
Trong đó, khu vực bắn pháo hoa ở trung tâm TP.HCM vị trí đầu hầm sông Sài Gòn, phường An Khánh được đông đảo người dân mong đợi nhất.
Ngày 8.7, tại phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, trình bày tờ trình luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Kiến trúc, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung các quy định để phân định trách nhiệm, thẩm quyền phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Theo đó, tại dự thảo, Chính phủ đề xuất giao UBND xã tổ chức lập và ban hành quy chế quản lý kiến trúc trong địa bàn do mình quản lý.
Với trường hợp quy chế quản lý kiến trúc nông thôn được tích hợp trong nội dung quy hoạch chung của xã thì cấp có thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung của xã có trách nhiệm phê duyệt, ban hành cùng quy hoạch chung của xã.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho rằng, dự thảo luật cần cân nhắc việc phân cấp hoàn toàn cho UBND cấp xã ban hành quy chế quản lý kiến trúc tại thời điểm hiện nay sẽ gặp khó khăn do trình độ, năng lực cán bộ cơ sở.
Quy định này cần được xem xét nghiên cứu, chỉnh lý theo hướng cấp xã tổ chức lập, cơ quan chuyên môn cấp trên có ý kiến thẩm định, hoặc UBND cấp tỉnh phải ban hành "khung quy chế mẫu" để áp dụng thống nhất.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu, chỉnh lý quy định này theo hướng linh hoạt, cho phép địa phương chủ động xác định phạm vi lập quy chế quản lý kiến trúc. Theo đó, không bắt buộc lập quy chế trên toàn bộ ranh giới hành chính mà tập trung vào khu vực đặc thù, đô thị mới, khu trung tâm.
Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cũng bày tỏ quan điểm cho rằng, thực tế hiện nay, khi phân quyền nhiều xã, phường, đặc khu làm được ngay, nhưng có những nơi còn rất yếu, công việc đang quá tải, không làm ngay được.
"Hiện nay có khoảng 705 xã còn rất nhỏ, đang trong giai đoạn sắp xếp lại, nếu phân cấp ngay thì không thể thực hiện", ông Định nói và đề nghị thực hiện theo tinh thần luật Tổ chức chính quyền địa phương và luật Tổ chức Chính phủ: cấp trên giao cho cấp dưới, nếu cấp dưới không làm được thì cấp trên thu lại.
"Trong trường hợp nếu cấp dưới thấy mình làm được thì đề nghị cấp trên giao kèm theo điều kiện thực hiện. Chưa nên giao trực tiếp cho xã ngay mà trong luật nên giao cho tỉnh. Tùy điều kiện hoàn cảnh địa phương và năng lực cấp xã mà tỉnh quyết định phân cấp theo yêu cầu quản lý. Như vậy mới có người chịu trách nhiệm", Phó chủ tịch Quốc hội nói thêm.
Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Kiến trúc dự kiến trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp không thường lệ đầu tháng 8 tới.
