Năm 2019, trong một phòng lab nghiên cứu dược phẩm tại Đại học Quốc gia Seoul, TS Lê Quốc Việt cùng nhóm nghiên cứu quan sát được một hiện tượng lạ: khi dùng các hạt vật liệu nano quang nhiệt siêu nhỏ để “tấn công” khối u ung thư, các hạt nano vẫn “dính chặt” và “bắt cặp” với tế bào ung thư cả khi tế bào này đã chết.
TS Việt cho biết, hiện tượng “bắt cặp” ngay cả khi chiếu xạ cận hồng ngoại gây chết và biến tính protein tế bào khối u chưa được đề cập nhiều trước đó. Quan sát này mở ra giả thuyết có thể tận dụng chính các tế bào ung thư đã chết làm kháng nguyên “vaccine tại chỗ” bằng cách kích hoạt miễn dịch tại vị trí khối u.
Thông thường, các kháng nguyên đã phân lập và xử lý trong phòng thí nghiệm được đưa vào cơ thể để hệ miễn dịch làm quen và học cách tấn công các virus, vi khuẩn hoặc tế bào bất thường, hay còn gọi là tiêm vaccine. Tận dụng đặc tính “bám dính” chọn lọc của các hạt nano quang nhiệt, nhóm cải tiến vật liệu để mang theo chất kích hoạt miễn dịch. Khi hạt nano bám vào tế bào ung thư đồng thời là kháng nguyên, hệ miễn dịch tại khối u sẽ được kích thích để học cách tấn công.
“Một dạng ‘vaccine tại chỗ’ sẽ được hình thành ngay trong cơ thể. Mục tiêu của ý tưởng này là vừa hỗ trợ tiêu diệt khối u bằng liệu pháp quang nhiệt, vừa thúc đẩy đáp ứng miễn dịch chống ung thư nhằm kiểm soát các tế bào còn sót lại hoặc các ổ di căn tiềm tàng”, TS Việt giải thích. Kết quả trên mô hình động vật, được công bố trên ACS Nano, cho thấy khả năng ức chế sự phát triển của khối u và hứa hẹn một hướng điều trị mới cho bệnh lý này.
Theo TS Việt, nghiên cứu vật liệu y sinh tiên tiến chi phí lớn trong khi khả năng thất bại không nhỏ. “Có những thí nghiệm kéo dài nhiều tháng, thậm chí cả năm nhưng không cho kết quả mong muốn”, anh kể lại quá trình tìm cách “tải” cùng lúc nhiều thành phần hoạt tính bao gồm thuốc phân tử nhỏ, peptide và kháng thể trên cùng một hệ nano làm từ polymer để điều chế thuốc điều trị bệnh đa xơ cứng.
Các thí nghiệm mất gần một năm nhưng đều không đạt kết quả – loại polymer sử dụng, polydopamine, có cấu trúc ổn định và đủ “bám dính” để gắn được nhiều thành phần nhưng lại làm ảnh hưởng hiệu suất lẫn nhau hoặc giảm hoạt tính của kháng thể.
Gần như đã từ bỏ do không tìm được phương án khả thi, TS Việt nhận thấy một số nhóm nghiên cứu trên thế giới đi theo hướng phát triển các hệ nano lai, kết hợp nhiều loại vật liệu khác nhau. “Quan sát này gợi cho tôi ý tưởng kết hợp thêm liposome, vật liệu tạo từ chất béo giống màng tế bào, tương thích tốt nhưng kém bền”, anh mô tả. “Kết quả xây dựng được một hệ nano lai, đã được nghiên cứu bào chế thành vaccine dung nạp ứng dụng trong điều trị bệnh đa xơ cứng trên mô hình chuột”. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Advanced Materials, thuộc top các tạp chí uy tín trong lĩnh vực.
Trở về từ năm 2021 hiện TS Việt tham gia nhóm nghiên cứu tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng do GS.TS Nguyễn Minh Đức dẫn đầu, với mục tiêu sàng lọc phát triển các thuốc mới và chuyển giao công nghệ sản xuất. Bên cạnh đó, anh cũng tham gia xây dựng ngành dược và khoa học y sinh tại trường, đào tạo sinh viên gắn liền với hoạt động của nhóm nghiên cứu, góp phần đào tạo thế hệ tiếp theo của Việt Nam trong lĩnh vực.
Anh cho biết, trong phát triển thuốc, những hạt nano có kích thước siêu nhỏ, được chế tạo từ polymer tự nhiên, tổng hợp hoặc lipid, đóng vai trò như những “bao bì” thông minh bảo vệ và đưa thuốc đến đúng vị trí cần, kiểm soát tốc độ giải phóng một cách chính xác. Vật liệu này giải bài toán lớn nhất của y học hiện đại là nhiều hoạt chất có hiệu quả cao nhưng kém ổn định, bị phân hủy trước khi kịp “đến đích” hoặc gây nhiều tác dụng phụ lên tế bào khỏe mạnh.
Phần lớn các doanh nghiệp trong nước hiện nay vẫn còn thận trọng với các công nghệ y sinh tiên tiến do chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và khả năng thất bại không nhỏ. Theo TS Việt, để phát triển lĩnh vực vật liệu y sinh, cả về nghiên cứu cơ bản và ứng dụng, cần có cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Chẳng hạn, nhà nước có thể khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thông qua các quỹ đồng tài trợ và cho phép thương mại hóa kết quả. Nhà nước cũng có thể đầu tư các trung tâm nghiên cứu y sinh trọng điểm, dùng chung để giúp các nhóm có điều kiện tiếp cận thiết bị thí nghiệm hiện đại.
Lĩnh vực vaccine thế hệ mới, liệu pháp gene, y học tái tạo hay y học chính xác đang đến giai đoạn bắt buộc cần đến vật liệu và hệ dẫn truyền tiên tiến. Theo đó đây là cơ hội để các nhà nghiên cứu trong nước cũng như thế hệ sinh viên, nghiên cứu sinh trẻ tham gia ngay từ giai đoạn đầu và làm chủ một cấu phần quan trọng trong y học hiện đại, thay vì tiếp nhận các công nghệ đã hoàn thiện như trước đây. “Việt Nam rất có tiềm năng, đang dần bắt kịp khi xác định công nghệ sinh học, y sinh tiên tiến là công nghệ chiến lược và ngày càng đầu tư mạnh mẽ hơn cho hướng nghiên cứu này”, anh nói.
Theo Sammy Fans, Samsung vừa xác nhận họ sẽ sớm mang một trong những tính năng hữu ích nhất trên camera của S26 xuống dòng Galaxy S25 thông qua bản cập nhật One UI 8.5 sắp tới.
Trong kỷ nguyên số hóa, việc lưu trữ giấy tờ dưới dạng file 'mềm' là nhu cầu thiết yếu. Với tính năng 'Document scan' mới, camera của Galaxy S25 sẽ biến thành một chiếc máy quét tài liệu chuyên nghiệp thực thụ. Người dùng có thể gỡ bỏ các ứng dụng bên thứ ba vốn đầy quảng cáo và nặng nề, vì giờ đây mọi thứ đã được tích hợp sẵn vào ứng dụng camera gốc của máy.
Điểm đáng giá của Document scan chính là khả năng tự động hóa hoàn toàn. Ở chế độ Auto, AI (trí tuệ nhân tạo) của Samsung sẽ tự động nhận diện mép giấy, loại bỏ bóng đổ và căn chỉnh độ phẳng của tài liệu để cho ra một bản quét hoàn hảo như từ những máy scan văn phòng chuyên dụng. Kết hợp với hệ thống Samsung Wallet, việc số hóa các giấy tờ cá nhân chưa bao giờ dễ dàng hơn.
Tính năng này được kỳ vọng sẽ đi kèm với bản cập nhật One UI 8.5 ổn định, dự kiến sẽ được tung ra cùng bản vá lỗi tháng 4.2026. Đây là một động thái cho thấy Samsung vẫn quan tâm đến trải nghiệm của người dùng các dòng flagship đời cũ, giúp họ tận hưởng những công nghệ mới nhất mà không nhất thiết phải lên đời máy mới ngay lập tức.
Theo Thông tư 08/2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 31/3, trong vòng tối đa hai giờ kể từ khi phát hiện SIM được sử dụng trên thiết bị khác so với trước đó, doanh nghiệp viễn thông phải rà soát và tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi, đồng thời gửi thông báo yêu cầu người dùng xác thực. Quy định này được áp dụng từ ngày 15/6.
Quá trình có thể thực hiện theo hai cách. Một là sử dụng dịch vụ xác thực điện tử so sánh sự trùng khớp giữa hình ảnh chụp trực tiếp khuôn mặt của thuê bao với dữ liệu trong các cơ sở dữ liệu quốc gia như dân cư, căn cước hoặc xuất nhập cảnh, hoặc dữ liệu lưu trữ trên thẻ căn cước đã được cơ quan công an xác thực.
Cách thứ hai là đối chiếu hình ảnh chụp trực tiếp khuôn mặt của thuê bao với dữ liệu sinh trắc học được lưu giữ tại cơ sở dữ liệu thông tin của nhà mạng. Trong trường hợp này, doanh nghiệp viễn thông chịu trách nhiệm về độ chính xác.
Việc xác thực phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nhất định. Độ chính xác được yêu cầu ở mức cao, có tỷ lệ từ chối sai dưới 5% với tỷ lệ chấp nhận sai dưới 0,01% theo tiêu chuẩn FIDO. Hệ thống phải có khả năng phát hiện được các hình thức giả mạo sinh trắc học như sử dụng ảnh, video hoặc mặt nạ 3D để qua mặt. Thời gian xác thực của từng số thuê bao cũng phải được ghi nhận.
Với thuê bao chưa hoàn tất xác thực, quy định mới đưa ra lộ trình xử lý theo từng bước. Sau khi bị tạm dừng chiều gọi đi, người dùng có tối đa 30 ngày để hoàn tất sinh trắc học. Nếu quá thời hạn này, dịch vụ sẽ dừng cả hai chiều. Sau 5 ngày tiếp theo, nếu vẫn không thực hiện, doanh nghiệp viễn thông sẽ thanh lý hợp đồng và chấm dứt cung cấp dịch vụ.
Yêu cầu này nhằm đảm bảo số điện thoại luôn gắn với đúng người sử dụng. Điều này giúp giảm rủi ro cho chính người dùng trong trường hợp SIM bị mất hoặc thất lạc nhưng chưa kịp khóa, tránh bị kẻ xấu lợi dụng cho các hành vi lừa đảo.
Việc bổ sung xác thực sinh trắc học được đánh giá là giải pháp kỹ thuật cần thiết, tương tự cách các ngân hàng đang áp dụng để tăng cường bảo mật. Quy định mới được kỳ vọng góp phần ngăn chặn tình trạng mua bán SIM kích hoạt sẵn, vốn tồn tại nhiều năm qua.
Thông tư 08/2026 là bước tiến về quản lý thuê bao viễn thông. Ngoài quy định trên, từ 15/4, tất cả thuê bao di động phát triển mới phải thực hiện xác thực sinh trắc học khuôn mặt, đối chiếu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và căn cước.
Trọng Đạt
Người dùng di động tự xác thực SIM chính chủ trên VNeID
Ba gia đình dùng thiết bị kích sóng trái phép bị xử lý
Cơ quan quản lý sẽ giám sát giá dịch vụ Starlink tại Việt Nam
Các dòng iPhone thế hệ mới như iPhone 17 series sở hữu khả năng hiển thị vượt trội với độ sáng ngoài trời lên tới 3.000 nit. Tuy nhiên, người dùng vẫn thường xuyên gặp phải hiện tượng màn hình đột ngột sụt giảm độ sáng một cách khó hiểu khi đang sử dụng. Vậy lý do là gì?
Theo các chuyên gia kỹ thuật, đây hoàn toàn là cơ chế vận hành bình thường của Apple nhằm bảo vệ thiết bị. Có hai nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng này gồm tính năng độ sáng tự động (Auto-Brightness) và cơ chế tự động hạ nhiệt khi thân máy quá nóng dưới ánh nắng mặt trời.
Khi tính năng độ sáng tự động được kích hoạt, cảm biến ánh sáng của iPhone sẽ liên tục phản ứng với điều kiện môi trường xung quanh, khiến màn hình tối đi khi bạn đi vào phòng tối hoặc lúc mây che khuất ánh mặt trời. Thêm vào đó, các tính năng đi kèm như True Tone, Low Power Mode và Adaptive Power cũng ngầm làm giảm cường độ sáng của máy để tiết kiệm năng lượng. Đặc biệt, nếu điện thoại bị quá nhiệt do vừa sạc vừa sử dụng, sạc không dây, hoặc chạy các tác vụ nặng như chơi game đồ họa cao, quay phim lâu và dùng ứng dụng bản đồ, máy sẽ tự động tối màn hình để hạ nhiệt.
Đáng chú ý, ngay cả khi người dùng đã tắt tính năng độ sáng tự động trong mục Accessibility (Trợ năng), hiện tượng sụt độ sáng vẫn xảy ra do các yếu tố như nhiệt độ môi trường tăng cao, tính năng Attention Aware (Nhận biết sự chú ý), Auto-Lock (Tự động khóa) hoặc các bộ lọc màu trong trợ năng.
Khi gặp sự cố này, việc kéo thanh độ sáng trong trung tâm điều khiển (Control Center) ngay lập tức sẽ không mang lại hiệu quả nếu máy đang quá nóng. Cách khắc phục tốt nhất là di chuyển iPhone ra khỏi ánh nắng trực tiếp, tắt màn hình để thiết bị có thời gian hạ nhiệt, đồng thời tắt Chế độ nguồn điện thấp và vệ sinh vùng cảm biến ở mặt trước của máy.
