Nghị định 174, được Chính phủ ban hành ngày 21/5, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin, chính thức có hiệu lực từ hôm nay. Một trong những nội dung của Nghị định 174 là quy định xử phạt đối với vi phạm liên quan đến trách nhiệm sử dụng dịch vụ mạng xã hội.
Theo Điều 95, người dùng mạng xã hội bị phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng nếu “cung cấp, chia sẻ các tác phẩm báo chí, văn học, nghệ thuật, xuất bản phẩm mà không được sự đồng ý của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ”.
Luật Báo chí 2025 quy định “tác phẩm báo chí là đơn vị cấu thành nhỏ nhất của sản phẩm báo chí, có nội dung độc lập và cấu tạo hoàn chỉnh, gồm tin, bài được thể hiện bằng chữ viết, âm thanh hoặc hình ảnh”.
Theo ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử, việc xác định một hành vi chia sẻ nội dung báo chí có vi phạm bản quyền hay không phải xem xét từng trường hợp cụ thể. Người chỉ chia sẻ đường link của bài báo sẽ không vi phạm, nhưng nếu kèm theo một phần hoặc toàn bộ nội dung, chụp màn hình hoặc quay video bài báo “có thể bị xem là vi phạm bản quyền”.
“Bất kể chúng ta sử dụng vào mục đích phi thương mại hay thương mại đều cần được sự cho phép của người chủ sở hữu quyền đó”, Cục trưởng khẳng định.
Luật sư Lê Quang Vinh, công ty Luật Bross & Partners, cho biết pháp luật Việt Nam từ lâu đã thừa nhận tác phẩm báo chí là đối tượng được bảo hộ quyền tác giả. Quyền này phát sinh từ khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đăng ký.
Theo ông, việc sử dụng tác phẩm đã công bố mà không xin phép hoặc không trả tiền chỉ được chấp nhận trong những trường hợp cụ thể do luật quy định, với điều kiện phải đáp ứng đúng mục đích, phạm vi, mức độ sử dụng và nghĩa vụ ghi nhận tác giả, nguồn gốc. “Trích dẫn hợp lý là ngoại lệ cần thiết, nhưng không phải cái cớ để lấy lại phần cốt lõi của bài báo, đăng gần như nguyên văn, làm người đọc không cần truy cập nguồn gốc hoặc dùng nội dung của tòa soạn khác để kiếm tiền”, ông nói.
Nội dung báo chí đang trở thành “nguyên liệu đầu vào” miễn phí cho nhiều mô hình kinh doanh nội dung số. Luật sư Vinh dẫn chứng một fanpage lấy nguyên bài viết rồi ghi “theo báo X”, một kênh video đọc lại bài báo bằng giọng máy, hoặc website tổng hợp tin lấy tiêu đề, sapo và nội dung từ nhiều tờ báo để bán quảng cáo.
Theo luật sư, nếu việc sử dụng lại nội dung làm thay thế nhu cầu đọc bài gốc, làm mất lượng truy cập, giảm khả năng khai thác bình thường của tác phẩm hoặc gây thiệt hại bất hợp lý cho chủ thể quyền, “không thể chỉ dựa vào việc ghi nguồn để biện minh”, ông nhận định.
Ngoài nội dung về chia sẻ tác phẩm báo chí, Điều 95 cũng quy định xử phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng đối với các hành vi “cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; lợi dụng mạng xã hội để sản xuất nội dung dưới hình thức phóng sự, điều tra, phỏng vấn báo chí”.
Chủ tài khoản, chủ kênh nội dung, chủ trang cộng đồng, người quản trị nhóm cộng đồng trên mạng xã hội không thực hiện ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm pháp luật, thông tin ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác, thông tin ảnh hưởng đến trẻ em đăng tải trên tài khoản, trang cộng đồng, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung của mình khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền cũng sẽ bị phạt 20-30 triệu đồng.
Với các hành vi nghiêm trọng hơn như cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế – xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, sẽ bị xử phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng.
Ngoài tiền phạt, cá nhân, tổ chức phải khóa tài khoản, trang, nhóm cộng đồng hoặc kênh nội dung.
Trước đây, các trường hợp tương tự thường bị xử lý theo Nghị định 15/2020, với khung phạt 10-20 triệu đồng. Với cá nhân, mức phạt bằng một nửa, tương ứng 5-10 triệu đồng, nên mức trung bình của khung là 7,5 triệu đồng được áp dụng trong thực tế trước ngày 1/7.
"Những công ty áp dụng AI nhiều nhất mà tôi biết cũng là những nơi đang tuyển dụng nhiều nhất", Sam Altman nói với CNBC ngày 1/6. "Nhìn chung, những công ty đang bàn về sa thải nhân viên vì AI lại là những nơi áp dụng AI ít nhất".
Theo ông chủ ChatGPT, AI có thể là "cách thuận tiện" để doanh nghiệp giải thích việc sa thải nhân viên. Ông thừa nhận "chưa chắc chắn" AI cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến việc làm như thế nào, nhưng bản thân đang lạc quan hơn sau khi chứng kiến nhiều công ty áp dụng các công cụ lập trình AI, như OpenAI Codex.
"Tôi nghĩ mình đã đánh giá thấp mức độ không ổn định của những mô hình này", Altman nói. "Chúng làm một số việc cực kỳ tốt, dù có thể chưa làm tốt việc giám sát các nhiệm vụ phức tạp, dài hạn".
Theo Business Insider, bình luận của Altman xuất hiện trong bối cảnh AI ngày càng tác động đến việc làm. Nhiều nhà lãnh đạo công nghệ như lãnh đạo mảng AI của Microsoft Mustafa Suleyman hay CEO Anthropic Dario Amodei cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể thay thế lượng lớn người lao động hiện tại. Một số công ty như Meta, Block, Cisco, Coinbase, Snap và Salesforce cũng sa thải hàng nghìn nhân viên với lý do AI.
Nỗi lo lắng cũng đang thể hiện rõ trong dư luận tại Mỹ. Một cuộc thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew hồi tháng 3 cho thấy, 50% người Mỹ lo ngại hơn là hào hứng về việc sử dụng AI trong cuộc sống hàng ngày. Ngược lại, chỉ 10% hào hứng hơn là lo ngại.
Khảo sát do công ty Mercer (Mỹ) công bố tuần trước, được thực hiện với sự tham gia của 12.000 người, gồm 9.250 nhân viên, 1.650 quản lý nhân sự, 825 lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao và 100 nhà đầu tư cũng cho thấy có tới 98% lãnh đạo cấp cao nói đang lên kế hoạch thay đổi cấu trúc doanh nghiệp, 99% dự đoán AI sẽ dẫn đến những đợt cắt giảm nhân viên trong hai năm tới. Đa số lãnh đạo cũng tin việc thiết kế lại công việc để tích hợp AI và tự động hóa sẽ mang lại lợi nhuận cao nhất, trong khi chỉ 32% đánh giá lực lượng lao động của họ có thể kết hợp tối ưu khả năng của con người và máy móc.
Theo Tom's Hardware, báo cáo công bố tháng 5 từ hãng tư vấn Oliver Wyman, dựa trên cuộc khảo sát toàn cầu với các CEO, cũng xác nhận xu hướng trên. Theo đó, tỷ lệ chủ động cắt giảm vị trí cấp thấp tăng từ 17% lên 43% chỉ trong một năm do tự động hóa. Báo cáo cũng cho thấy AI là một trong ba ưu tiên hàng đầu của đa số CEO, với hơn 90% xác nhận việc triển khai hoặc có ý định triển khai AI trong công ty. Dù vậy, hơn 50% cho biết họ chưa thể khẳng định liệu việc triển khai này có thực sự mang lại lợi ích năng suất như mong đợi hay không.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng AI chỉ là cái cớ để sa thải nhân viên. "Tôi nghĩ luận điểm AI dẫn đến tình trạng mất việc mà nhiều CEO đang áp dụng là quá đơn giản", nhà sáng lập kiêm CEO Nvidia Jensen Huang nói với Channel News Asia ngày 26/5.
Thực tế, nhiều số liệu cũng chứng minh luận điểm AI là công cụ hữu ích nhưng chưa đủ khiến doanh nghiệp tiến hành sa thải hàng loạt. Chẳng hạn, Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ trong nghiên cứu công bố hồi tháng 3 kết luận việc áp dụng AI giúp cải thiện năng suất, nhưng "mức tăng cảm nhận lớn hơn mức tăng thực tế được đo lường". Kết quả nghiên cứu của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố ngày 1/4 cũng chỉ ra, trong nhiều trường hợp, tác nhân AI chưa thể làm việc với chất lượng như con người.
Trong phỏng vấn với CNBC, Altman nói ông "rất tiếc" khi một số thông cáo trước đây của OpenAI có thể đã góp phần khiến công chúng lo lắng mất việc làm. Chẳng hạn, khi công bố mô hình GPT-5.2 cuối năm ngoái, công ty tuyên bố mô hình "vượt trội hơn các chuyên gia trong 44 ngành nghề".
"Điều tôi ước lúc đó, là chúng tôi nên nói GPT-5.2 vượt trội các chuyên gia trong những công việc nhỏ ở 44 ngành nghề. Đó mới là điều chính xác hơn", ông nói. "Tôi nghĩ mọi người có lý do để lo lắng và tôi hiểu điều đó".
Nhiều người dùng mạng xã hội chia sẻ ảnh chụp màn hình về sự nhầm lẫn của AI Overview khi đưa ra đáp án sai cho những câu hỏi đánh vần mà hầu hết học sinh tiểu học có thể giải quyết dễ dàng.
Ví dụ, khi hỏi có bao nhiêu chữ "p" trong từ Google, AI Overview trả lời là hai. Nó cũng khẳng định có hai chữ "d" trong từ journalism (báo chí) và viết sai thành journadism. Nó trả lời đúng có một chữ "p" trong họ của Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhưng lại viết thành Trpum.
"Đếm trong phạm vi từ ngữ là thách thức đã được biết đến với các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Chúng tôi đang nỗ lực khắc phục vấn đề", đại diện Google giải thích.
Theo TechCrunch, LLM - dạng AI hỗ trợ chatbot và những công cụ tạo văn bản khác - vốn không được xây dựng để hiểu cách đánh vần. Chúng có thể lập trình một ứng dụng trong vài giây hoặc giải quyết vấn đề mà nhà toán học bó tay suốt hàng thập kỷ, nhưng khả năng đánh vần lại tương đương trẻ mẫu giáo.
Các nhà nghiên cứu giải thích, AI không coi câu là đơn vị ngôn ngữ cấu tạo từ các từ và chữ cái. Nhiều LLM được xây dựng trên kiến trúc transformer (chuyển đổi), phân tích văn bản thành token, có thể là toàn bộ từ, âm tiết hoặc chữ cái, tùy từng mô hình. Có nghĩa, thay vì "đọc" như con người, AI chuyển đổi văn bản thành những biểu diễn số học, sau đó đặt chúng vào ngữ cảnh để đưa ra phản hồi hợp lý.
"Khi bạn nhập câu lệnh, nó sẽ được dịch thành dạng mã hóa. Khi thấy từ 'the', LLM biết ý nghĩa của 'the' dưới dạng mã hóa, nhưng không biết các chữ cái t-h-e", nhà nghiên cứu AI Matthew Guzdial, phó giáo sư tại Đại học Alberta, nói với TechCrunch.
Kiến trúc dựa trên token của các LLM như AI Overview vốn có hạn chế và giới chuyên gia không nghĩ vấn đề chính tả sẽ sớm được giải quyết. "Thật khó để giải quyết việc nên định nghĩa 'từ' thế nào với một mô hình ngôn ngữ. Ngay cả khi giới chuyên gia nhất trí về một bộ từ vựng token hoàn hảo, các mô hình có lẽ vẫn thấy hữu ích khi 'chia nhỏ' mọi thứ hơn nữa. Nhưng tôi nghĩ sẽ không thể đạt được việc token hóa hoàn hảo với những rối loạn này", Sheridan Feucht, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Northeastern, cho biết.
Theo Mashable, khi được hỏi về lỗi chính tả, mô hình Gemini của Google trả lời: "Tôi không nhìn hay viết văn bản theo cách bạn làm. Khi viết từ 'apple' (quả táo), não bạn xử lý 5 chữ cái riêng biệt. Nhưng tôi xem từ đó như một đơn vị duy nhất gọi là token (biểu diễn số học của toàn bộ hoặc một phần từ). Tôi xử lý từ ngữ như một khối nghĩa hoàn chỉnh thay vì chuỗi chữ cái riêng lẻ, nên không 'đánh vần' các từ theo trình tự". Gemini khẳng định mình biết chính xác apple nghĩa là gì và liên hệ thế nào với những từ khác, nhưng không tập trung vào đánh vần trừ khi được yêu cầu.
Tình trạng này diễn ra với nhiều mô hình AI, không riêng của Google. Tuy nhiên, chúng chỉ đôi khi "đánh vần kém" chứ không mắc lỗi trong mọi tình huống. Bên cạnh đó, theo TechCrunch, vấn đề cũng không quá cấp thiết với giới nghiên cứu vì lợi ích của LLM không nằm ở khả năng đánh vần. Tuy nhiên, đây là lời nhắc nhở rằng AI không hoàn hảo, dù công nghệ này thường xuyên được đánh giá cao. Do đó, thay vì tin tưởng tuyệt đối vào kết quả đầu ra, người dùng cần kiểm tra lại độ chính xác của chúng.
Nhiều năm qua, thay đổi máy chủ DNS sang dãy IP 1.1.1.1 đã trở thành lựa chọn phổ biến cho bất kỳ ai muốn tăng tốc internet và bảo mật quyền riêng tư. Tuy nhiên, trong bối cảnh các cuộc tấn công lừa đảo (phishing) và mã độc ngày càng tinh vi, tốc độ thôi là chưa đủ. Các chuyên gia bảo mật đang khuyến nghị người dùng nên chuyển sang sử dụng một phiên bản 'nâng cấp' nhưng đầy sức mạnh của Cloudflare, đó là 1.1.1.2.
Sự khác biệt lớn nhất giữa 1.1.1.2 và phiên bản cũ nằm ở khả năng lọc dữ liệu chủ động. Khi sử dụng 1.1.1.1, Cloudflare chỉ đơn thuần giúp bạn tìm địa chỉ web nhanh hơn. Nhưng với 1.1.1.2, hệ thống đóng vai trò như một 'người gác đền' thông minh.
Mọi yêu cầu truy cập đến các tên miền chứa mã độc, virus hay các trang web lừa đảo lấy cắp thông tin ngân hàng đều bị chặn đứng ngay tại cấp độ DNS. Mã độc thậm chí không bao giờ có cơ hội 'chạm' vào thiết bị, giúp ngăn chặn rủi ro từ trước khi kết nối được thiết lập.
Điểm cộng lớn nhất của phương pháp này là tính đơn giản và 'vô hình'. Bạn không cần cài đặt các phần mềm diệt virus nặng nề lên từng chiếc điện thoại hay máy tính. Chỉ cần thay đổi thông số DNS trong phần cài đặt của Router (bộ định tuyến) sang 1.1.1.2 (DNS chính) và 1.0.0.2 (DNS phụ), toàn bộ mạng Wi-Fi nhà bạn sẽ được bảo vệ.
Đặc biệt, đối với các gia đình có trẻ nhỏ, Cloudflare còn cung cấp phiên bản 1.1.1.3, giúp mang đến sự an tâm tuyệt đối khi tự động chặn đứng các nội dung không phù hợp lứa tuổi, từ đó tạo ra một môi trường internet lành mạnh trên mọi thiết bị kết nối.
