Mùa tuyển sinh đại học những năm gần đây mang đến cho thí sinh nhiều lựa chọn hơn với nhiều tiêu chí như: điểm thi, phương thức xét tuyển, chỉ tiêu từng ngành, học phí, vị trí địa lý, xu hướng việc làm và mức độ phù hợp với năng lực cá nhân.
Song song với đó, hệ thống thông tin tuyển sinh được cập nhật từ nhiều nguồn như Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học, cơ quan báo chí và các kênh tư vấn. Điều này mở ra nhiều cơ hội để thí sinh tìm hiểu kỹ trước khi đăng ký nguyện vọng, tuy nhiên cũng khiến không ít thí sinh và phụ huynh gặp khó khi phải tự so sánh điểm chuẩn nhiều năm, tìm hiểu học phí, chương trình đào tạo hay đánh giá mức độ an toàn của từng nguyện vọng.
Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo bắt đầu được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ ra quyết định trong giáo dục. Thay vì chỉ tra cứu điểm chuẩn hoặc xem danh sách ngành học, các nền tảng AI có thể giúp thí sinh mô phỏng nhiều kịch bản, đánh giá rủi ro và đưa ra gợi ý phù hợp với từng hồ sơ cụ thể.
Từ mùa tuyển sinh năm trước, AI Hay đã cho ra mắt tính năng dự đoán khả năng trúng tuyển đại học. Năm nay, nền tảng này mở rộng tính năng theo hướng “trợ lý tuyển sinh cá nhân hóa”, kết hợp dữ liệu điểm chuẩn, thông tin trường/ngành, chỉ tiêu, học phí, phương thức xét tuyển và trắc nghiệm hướng nghiệp.
Điểm mới không chỉ là hỗ trợ tra cứu và dự đoán khả năng trúng tuyển, mà còn là khả năng tổng hợp thông tin, phân tích dữ liệu và đưa ra các gợi ý tham khảo, giúp thí sinh có thêm cơ sở để lựa chọn nguyện vọng phù hợp.
Hiện tính năng dự đoán tỷ lệ đỗ đã được triển khai trên cả nền tảng web và ứng dụng AI Hay. Khi sử dụng chatbot, người dùng có thể nhập các thông tin như điểm thi, môn thi, điểm cộng, điểm đánh giá năng lực nếu có và nguyện vọng dự kiến. Từ dữ liệu đầu vào, hệ thống sẽ phân tích theo nhiều kịch bản khác nhau.
Với thí sinh đã có đủ điểm và nguyện vọng, AI Hay đánh giá khả năng trúng tuyển bằng cách đối chiếu điểm của người dùng với điểm chuẩn các năm gần nhất. Kết quả được chia theo các mức như đỗ thoải mái, đỗ sát điểm hoặc có nguy cơ trượt. Tùy từng trường hợp, chatbot có thể gợi ý bổ sung nguyện vọng an toàn, cân nhắc nguyện vọng thay thế hoặc tìm hiểu thêm về ngành/trường liên quan.
Với thí sinh chưa có điểm nhưng đã quan tâm đến một trường hoặc ngành cụ thể, chatbot cung cấp thông tin như điểm chuẩn các năm, chỉ tiêu, phương thức xét tuyển, học phí và chương trình đào tạo. Ngược lại, với nhóm đã có điểm nhưng chưa xác định được nguyện vọng, AI Hay sẽ gợi ý các trường và ngành có mức điểm phù hợp, ưu tiên nhóm trường “đỗ sát điểm”, phân bổ gợi ý theo khu vực Hà Nội và TP.HCM, đồng thời ưu tiên các ngành đang được quan tâm.
Sau bước đánh giá ban đầu, người dùng có thể tiếp tục tìm hiểu sâu hơn về từng lựa chọn, như chi phí học tập trong 4 năm, chất lượng đào tạo, cơ sở vật chất, cơ hội nghề nghiệp hoặc lọc theo học phí và vị trí địa lý.
Một điểm mới khác của mùa tuyển sinh năm nay là trắc nghiệm tính cách hướng nghiệp. Bài trắc nghiệm gồm 24 câu hỏi chính, phân loại người dùng theo 22 nhóm tính cách dựa trên hệ Personality Psychology SBTI. Kết quả sẽ được kết hợp với điểm thi để đưa ra gợi ý ngành học phù hợp hơn, giúp thí sinh chọn ngành dựa trên tính cách, sở thích và năng lực cá nhân.
Để đảm bảo độ tin cậy, AI Hay cho biết dữ liệu cho tính năng tư vấn tỷ lệ đỗ đại học được thu thập thu thập theo thứ tự ưu tiên từ các nguồn chính thống như website Bộ Giáo dục và Đào tạo, sở giáo dục các tỉnh/thành, website trường đại học, báo chí chính thống, sau đó mới đến các nguồn độc lập khác. Tần suất cập nhật thay đổi theo từng giai đoạn tuyển sinh, có thể theo giờ trong thời điểm cao điểm và chuyển sang theo ngày hoặc theo tuần khi thông tin ổn định hơn.
Sau mỗi lần cập nhật, hệ thống kiểm tra dữ liệu bị thiếu, phát hiện giá trị bất thường như điểm âm, học phí bằng 0 hoặc thông tin không hợp lệ. Các phiên bản dữ liệu cũ được lưu lại để so sánh, phát hiện thay đổi và kích hoạt thông báo đến người dùng khi cần thiết.
Ông Trần Quang Đức, CEO AI Hay, cho biết mục tiêu của tính năng này không phải để AI quyết định thay người dùng. “Chúng tôi hiểu đây là một quyết định lớn, cần sự tìm hiểu và trao đổi từ gia đình, bạn bè, thầy cô. AI Hay muốn dùng công nghệ để đưa đến thông tin chính xác, có nguồn gốc rõ ràng và nhanh nhất, giúp thí sinh nhìn nhận các gợi ý tuyển sinh hiệu quả hơn, phù hợp với năng lực, điều kiện tài chính và định hướng của bản thân”, ông Đức nói.
Theo ông Đức, đây cũng là giá trị mà một nền tảng AI thuần Việt cần theo đuổi: mang công nghệ mới đến với những vấn đề rất Việt.
Trong dài hạn, sự xuất hiện của các trợ lý tuyển sinh bằng AI cho thấy AI không chỉ hỗ trợ học tập hay giải bài tập, mà còn có thể đồng hành trong các quyết định có ảnh hưởng dài hạn như chọn ngành, chọn trường và định hướng nghề nghiệp.
Thế hệ Millennial (hay Gen Y, sinh từ năm 1981 đến 1996) đã chứng kiến nhiều xu hướng trực tuyến ra đời và biến mất, bao gồm sự phát triển của các ứng dụng nhắn tin tức thời. Việc hồi tưởng lại những ứng dụng này không chỉ mang lại cảm giác hoài niệm mà còn giúp chúng ta nhận ra sự phát triển vượt bậc của internet và các nền tảng truyền thông xã hội ngày nay.
Ra mắt vào tháng 5.1997, AOL Instant Messenger (AIM) là ứng dụng nhắn tin của America Online. Dù ban đầu bị ban lãnh đạo AOL bác bỏ vì đi ngược lại mô hình dịch vụ thuê bao, AIM đã nhanh chóng trở nên phổ biến và thay đổi cách chúng ta giao tiếp trực tuyến.
Với đỉnh điểm 36 triệu người dùng, AIM đã giúp phổ biến nhiều thuật ngữ internet, như A/S/L (tuổi/giới tính/địa điểm) và Buddy Icon - hình đại diện cách điệu cho người dùng. Ngoài nhắn tin, người dùng còn có thể gọi điện và video miễn phí. Tuy nhiên, AIM đã không thể cạnh tranh với các ứng dụng nhắn tin mới như Skype và WhatsApp.
Nếu AOL Instant Messenger là "Coca-Cola" của các ứng dụng nhắn tin, thì MSN Messenger chính là "Pepsi". Được Microsoft ra mắt vào tháng 7.1999, MSN Messenger đã nhanh chóng trở thành đối thủ cạnh tranh với AIM. Ứng dụng này cho phép người dùng kết nối qua tài khoản Hotmail, tạo điều kiện truy cập dễ dàng hơn.
Mặc dù AOL đã ngăn chặn việc người dùng MSN trò chuyện với người dùng AIM, MSN Messenger vẫn phát triển mạnh mẽ khi đạt 110 triệu người dùng hằng tháng vào năm 2003. Tuy nhiên, Microsoft đã đóng cửa MSN Messenger vào tháng 3.2013, mặc dù ứng dụng này vẫn tồn tại ở Trung Quốc cho đến tháng 10.2014.
Khi Yahoo đang chuyển mình trở thành một trong những trang web hàng đầu trên internet, Yahoo Pager được phát hành vào tháng 3.1998 và chính thức chuyển đổi thành Yahoo Messenger vào tháng 6.1999. Vào năm 2000, Yahoo đã hợp tác với Palm để tích hợp dịch vụ nhắn tin vào các thiết bị cầm tay và tạo nên tiếng vang lớn.
Yahoo Messenger đã phát triển nhiều tính năng như trò chuyện văn bản thời gian thực, biểu tượng cảm xúc và cuộc gọi video. Đến thời kỳ đỉnh cao, ứng dụng này có tới 122,6 triệu người dùng. Năm 2005, ứng dụng được nâng cấp với một số tính năng cho điện thoại, chẳng hạn như tùy chọn gọi điện thoại cố định. Đến năm 2016, Verizon sở hữu Yahoo sau khi mua lại AOL, trước khi cho Yahoo Messenger ngừng hoạt động vào tháng 7.2018.
Ra mắt vào tháng 6.2007, MySpaceIM là ứng dụng nhắn tin đầu tiên được phát hành bởi một nền tảng truyền thông xã hội. Mặc dù MySpaceIM nhanh chóng hợp tác với Skype để cho phép người dùng thực hiện cuộc gọi điện thoại, nhưng sự xuất hiện của Facebook vào năm 2008 đã khiến MySpaceIM dần bị lãng quên. Ứng dụng này chỉ còn hoạt động trên trình duyệt vào năm 2009 trước khi MySpace được bán vào năm 2011.
Ra mắt vào tháng 11.1996, ICQ được xem là dịch vụ nhắn tin tức thời đầu tiên được sử dụng rộng rãi trên internet. Với mã số định danh người dùng (UIN), ICQ đã trở thành một biểu tượng trong giới game thủ, cho phép họ giao tiếp ngoài giờ chơi.
Mặc dù từng có hơn 100 triệu người dùng, ICQ đã trải qua nhiều lần chuyển nhượng và cuối cùng bị khai tử vào tháng 6.2024. Tuy đã biến mất, ICQ vẫn sống mãi trong ký ức của nhiều người.
Khi Artemis II bắt đầu hành trình 10 ngày tính từ 1/4, Koch trở thành nữ phi hành gia đầu tiên đi vào không gian sâu. Ngày 6/4 (7/4 theo giờ Hà Nội) tiếp tục ghi nhận cô là người phụ nữ đầu tiên bay quanh Mặt Trăng.
Sau khi bay vòng ra phía xa thiên thể này và gián đoạn liên lạc khoảng 40 phút, Christina Koch chia sẻ: "Thật tuyệt khi được nghe tin từ Trái Đất một lần nữa. Gửi đến châu Á, châu Phi, châu Đại Dương, chúng tôi đang ngắm nhìn và lắng nghe các bạn. Mọi người có thể ngước lên và thấy Mặt Trăng lúc này, chúng tôi cũng nhìn thấy các bạn".
Koch, sinh năm 1979, là chị cả trong gia đình có ba anh chị em. "Chị ấy muốn trở thành phi hành gia từ khi học mẫu giáo", em gái Denise Clayton, cho biết trên News & Observer năm 2023.
Từ khi thành lập, NASA đã lựa chọn 370 phi hành gia, với 61 nữ, chiếm 16%. Tỷ lệ giới tính đã dần cân bằng hơn những năm gần đây, nhưng do các tiêu chí cũ kéo dài trong nhiều năm, nam giới vẫn chiếm đa số. Trong 7 khóa đào tạo phi hành gia đầu tiên từ 1959 đến 1969, họ chọn ra 73 phi hành gia, đều là nam giới, chủ yếu đến từ các nhóm phi công quân sự. Phải đến khóa thứ 8 năm 1978, giới nữ mới được tuyển.
Christina Koch tham gia khóa thứ 21 năm 2013. Trước đó, cô học vật lý và kỹ thuật điện tại Đại học bang North Carolina, rồi lấy bằng thạc sĩ kỹ thuật điện. Sau khi tốt nghiệp, Koch từng là kỹ sư điện cho dự án khoa học không gian tại NASA hai năm nhưng nghỉ công việc cô gọi là "hoàn hảo" để đi nghiên cứu tại Nam Cực.
"Rời bỏ là một quyết định khó khăn. Nhưng ý tưởng về khoa học và khám phá những vùng đất mới đã thu hút tôi đến Nam Cực và không gian", Koch nói trong phỏng vấn với WUNC News.
Chính trải nghiệm đó, cùng với những chuyển dịch trong ngành hàng không vũ trụ, đưa Koch trở về "quỹ đạo" khám phá không gian. NASA xem kinh nghiệm ở các môi trường xa xôi là một năng lực quan trọng trong quá trình tuyển chọn cho chương trình đào tạo phi hành gia năm 2013.
Trước khi tham gia Artemis II, cô đã có chuyến thám hiểm không gian trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào tháng 3/2019. Khi NASA yêu cầu kéo dài thời gian nhằm thực hiện các nhiệm vụ khoa học, cô đồng ý và ở đây trong 328 ngày liên tục, lập kỷ lục về số ngày một nữ phi hành gia ở trong vũ trụ.
Khi đó, cô và các đồng đội đã đóng góp vào hàng trăm thí nghiệm trong các lĩnh vực sinh học, khoa học Trái Đất, nghiên cứu con người, khoa học vật lý và phát triển công nghệ. Một số thành tựu khoa học nổi bật từ nhiệm vụ bao gồm cải tiến máy quang phổ từ tính Alpha, dùng để nghiên cứu vật chất tối, nuôi cấy tinh thể protein cho nghiên cứu dược phẩm và thử nghiệm máy in sinh học 3D để in mô trong môi trường không trọng lực.
Koch cũng tham gia chuyến đi bộ ngoài không gian toàn nữ đầu tiên của NASA vào tháng 10/2019. Dấu mốc này, cùng với nhiệm vụ 328 ngày, đưa cô trở thành một trong những phi hành gia nổi tiếng nhất ở thế hệ hiện tại, trước khi bước vào Artemis II.
Theo NASA, sống và làm việc lâu ngày trên ISS đòi hỏi sức bền thể chất, kỷ luật và khả năng giữ bình tĩnh ở môi trường khép kín. Artemis II đòi hỏi những phẩm chất tương tự, và với khoảng cách xa Trái Đất hơn cũng như ít phương án ứng phó tức thời hơn, Koch trở thành ứng viên sáng giá.
Trong video của NASA năm 2020, Koch nói sự nghiệp của mình được thúc đẩy bởi "những điều khiến tôi cảm thấy mình nhỏ bé, khiến tôi suy ngẫm về kích thước của vũ trụ, vị trí của tôi trong đó và mọi thứ có thể khám phá ngoài kia".
Với cô, Mặt Trăng không chỉ là thám hiểm không gian sâu. "Nó thực sự là ngọn hải đăng cho khoa học", cô nói trong video giới thiệu các phi hành gia Artemis II năm 2023. "Nó là ngọn hải đăng giúp chúng ta hiểu được nguồn gốc của mình".
"Tôi luôn nói với mọi người rằng, hãy làm những điều khiến bạn sợ hãi", cô chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn trước nhiệm vụ Artemis. "Với tôi, làm điều sợ hãi nghĩa là lên máy bay đến Nam Cực, đăng ký trở thành phi hành gia, ngồi vào tên lửa, mở cửa khoang ISS và bước ra ngoài không gian".
Theo Thông tư 08/2026/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành (hiệu lực từ 15/4), các thuê bao di động chưa thực hiện chuẩn hóa hoặc xác thực lại thông tin theo quy định sẽ được xử lý theo lộ trình.
Cụ thể, trong vòng 60 ngày kể từ ngày Thông tư có hiệu lực (tức là đến ngày 15/6), doanh nghiệp viễn thông sẽ tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi (gọi điện thoại, gửi tin nhắn SMS đến số thuê bao khác) và tiếp tục gửi thông báo đề nghị thuê bao cập nhật, chuẩn hóa thông tin.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Viettel Telecom biết đơn vị này bắt đầu khóa một chiều đối với các thuê bao chưa xác thực từ 9h sáng 15/6. Quá trình này sẽ được triển khai dần theo từng tệp khách hàng.
Nếu người dùng tiếp tục không thực hiện xác thực thuê bao theo quy định sau 60 ngày kể từ khi bị khóa một chiều (hoặc 30 ngày đối với trường hợp thay đổi thiết bị đầu cuối), thuê bao sẽ bị khóa hai chiều.
Nếu quá 5 ngày kể từ khi bị khóa hai chiều mà vẫn chưa xác thực, số điện thoại sẽ bị thu hồi và hợp đồng dịch vụ bị chấm dứt. Việc gián đoạn này có thể gây thiệt hại lớn cho các hộ kinh doanh và người lao động thường xuyên giao dịch qua điện thoại.
Thống kê đến ngày 13/5, Viettel Telecom cho biết còn khoảng 5 triệu thuê bao cần xác thực. Nhóm thuê bao này chủ yếu là người cao tuổi, người có sức khỏe yếu hoặc đồng bào tại vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
Trong khi đó, đại diện nhà mạng VinaPhone đã có 18 triệu thuê bao hoàn thành xác thực, nhưng vẫn còn khoảng 3 triệu thuê bao chưa hoàn tất thủ tục.
Vinaphone cho biết từ 9h sáng nay nhà mạng chính thức thực hiện tạm dừng cung cấp dịch vụ chiều đi (gọi điện và nhắn tin SMS đi) đối với gần 3 triệu thuê bao thuộc diện phải xác thực thông tin theo quy định tại Thông tư 08/2026/TT-BKHCN nhưng chưa hoàn tất thủ tục theo quy định.
Các thuê bao này sẽ bị tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin đi, trong khi vẫn duy trì khả năng nhận cuộc gọi và tin nhắn đến vì vậy khách hàng không nên quá lo lắng khi thuê bao bị khóa một chiều.
Đây là bước đầu tiên trong lộ trình quản lý thuê bao theo quy định của cơ quan quản lý nhà nước và khách hàng vẫn còn thời gian để hoàn tất xác thực, khôi phục đầy đủ dịch vụ.
"Theo lộ trình được quy định, sau khi bị khóa một chiều, thuê bao sẽ có thêm 60 ngày để thực hiện xác thực thông tin. Nếu hết thời gian này mà vẫn chưa hoàn tất xác thực, thuê bao sẽ tiếp tục bị khóa hai chiều.
Sau 5 ngày kể từ thời điểm khóa hai chiều, trường hợp khách hàng vẫn không thực hiện xác thực, nhà mạng sẽ chấm dứt cung cấp dịch vụ đối với thuê bao theo quy định.Ngay sau khi khách hàng hoàn tất xác thực thành công, thuê bao sẽ được mở lại dịch vụ tương ứng mà không cần chờ đến các mốc thời gian tiếp theo.
Vì vậy, những khách hàng vừa bị khóa một chiều hoàn toàn có thể chủ động thực hiện xác thực để nhanh chóng khôi phục liên lạc", Vinaphone thông tin.
Đại diện các nhà mạng khuyến cáo người dân nên chủ động kiểm tra thông tin thuê bao, nhanh chóng thực hiện xác thực chính chủ trên VNeID hoặc đến trực tiếp điểm giao dịch gần nhất để được hỗ trợ.
Với các thuê bao đang sử dụng nhưng chưa đứng tên chính chủ, người dân cần chuẩn bị giấy tờ tùy thân, SIM gốc và thông tin liên lạc thường xuyên để nhà mạng có cơ sở kiểm tra, xác minh.
