Trong hoạt động điều trị bệnh, truyền dịch vào cơ thể người bệnh đòi hỏi quy trình giám sát cực kỳ nghiêm ngặt. Tốc độ dịch truyền phải tuân thủ tuyệt đối theo chỉ định của bác sĩ.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo nếu để dịch chảy quá nhanh, đặc biệt trên nền bệnh nhân có tiền sử tim mạch hoặc suy thận, cơ thể sẽ đối mặt với nguy cơ quá tải tuần hoàn.
Tình trạng này dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm tính mạng như phù phổi cấp, suy tim, suy hô hấp đột ngột. Do đó, việc canh chỉnh chính xác số lượng giọt dịch chảy trong mỗi phút là nhiệm vụ bắt buộc của người điều dưỡng.
Dù vậy, tại nhiều cơ sở y tế hiện nay, bao gồm cả Bệnh viện Đa khoa Cà Mau, công việc này vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào đôi mắt và chiếc đồng hồ bấm giờ của người thầy thuốc.
Đối với các ca bệnh cần truyền tốc độ cao từ 80 đến 100 giọt/phút, việc đếm thủ công bằng mắt thường rất dễ gây nhầm lẫn và mỏi mắt. Để điều chỉnh hoàn tất một ca truyền dịch đạt chuẩn, mỗi nhân viên phải mất từ 2 đến 3 phút đứng túc trực bên giường bệnh.
Thống kê tại bệnh viện cho thấy mỗi ngày nơi đây tiếp nhận từ 300 đến 400 bệnh nhân có chỉ định truyền dịch.
Tính riêng một khoa phòng điều trị khoảng 60 người bệnh vào buổi sáng, đội ngũ điều dưỡng phải tiêu tốn đến gần 3 giờ đồng hồ chỉ cho việc đứng đếm giọt và xoay van chỉnh tốc độ.
Khoảng thời gian hao tổn này đã trực tiếp làm giảm quỹ thời gian dành cho các hoạt động chuyên môn và chăm sóc y tế thiết yếu khác.
Trước áp lực công việc quá lớn của các đồng nghiệp, thạc sĩ Huỳnh Minh Dương – Trưởng phòng Điều dưỡng Bệnh viện Đa khoa Cà Mau đã tìm cách tự chế tạo một công cụ hỗ trợ.
Sau nhiều tháng thử nghiệm, chiếc máy đếm số giọt dịch truyền nội địa đầu tiên tại đơn vị đã ra đời thành công.
Cơ chế vận hành của thiết bị này rất đơn giản, ngay khi dòng dịch bắt đầu chảy qua và máy ghi nhận đủ 4 giọt đầu tiên, hệ thống cảm biến sẽ lập tức phân tích rồi hiển thị tốc độ dòng chảy thực tế lên màn hình điện tử.
Người điều dưỡng chỉ cần nhìn vào thông số này để xoay van cơ học về đúng mức y lệnh thay vì phải đứng chờ đợi đếm đủ một phút như trước đây. Sự thay đổi này giúp rút ngắn tối đa thời gian thao tác, trả lại thời gian để người làm công tác y tế theo dõi, chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân.
Nuôi bệnh tại Khoa Lão học, bà Phan Thị Chanh (ngụ phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau) chia sẻ trước đây mỗi lần thấy điều dưỡng vào phòng là phải vừa bấm đồng hồ vừa chăm chú nhìn vào chai dịch rất vất vả.
Giờ đây, chỉ cần gắn máy vào dây truyền và thiết lập thông số là thiết bị tự động tính toán, giúp công việc của nhân viên y tế nhẹ nhàng hơn hẳn.
“Trước kia người nhà phải thức trắng đêm canh chừng chai dịch, hễ thấy sắp cạn là phải chạy đi tìm nhân viên y tế để thay chai mới. Hiện tại, nhờ hệ thống tín hiệu cảnh báo thông minh được tích hợp, nhân viên trực có thể chủ động biết trước thời điểm dịch chuẩn bị hết để vào xử lý kịp thời, giúp người bệnh và gia đình không còn phải sống trong cảm giác lo âu”, bà Chanh nói.
Bên cạnh công năng giảm tải áp lực cho nhân sự, thiết bị này còn là lá chắn bảo vệ an toàn cho người bệnh, hạn chế tối đa các sự cố tai biến y khoa do sai sót tốc độ truyền.
Điểm cộng lớn nhất của sáng chế này nằm ở bài toán kinh tế. Anh Dương cho biết chi phí cấu thành một chiếc máy đếm dịch truyền tự chế chỉ rơi vào khoảng 2 triệu đồng. Con số này thấp hơn hàng chục lần so với các dòng máy truyền dịch điện tử nhập khẩu hiện có trên thị trường vốn có giá dao động từ 30 đến 40 triệu đồng.
Hơn nữa, sản phẩm sở hữu kiểu dáng rất gọn nhẹ, dễ sử dụng, nhân viên dễ dàng xách tay di chuyển liên tục qua các giường bệnh và các khoa lâm sàng khác nhau. Lợi thế này vượt trội hơn so với hệ thống máy điện tử cồng kềnh thường phải lắp cố định tại một vị trí, giúp bệnh viện có thể dễ dàng đầu tư số lượng lớn với nguồn kinh phí hợp lý.
Nhận thấy hiệu quả rõ rệt sau giai đoạn thử nghiệm, Ban Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Cà Mau đã phê duyệt kế hoạch đưa thiết bị vào sử dụng rộng rãi ở tất cả các khoa phòng, đồng thời cấp nguồn kinh phí để Tác giả sản xuất thêm máy, phục vụ toàn diện cho công tác chuyên môn.
Hiện tại, thạc sĩ Dương đang hoàn thiện phiên bản thứ hai với hàng loạt cải tiến công nghệ mới. Thiết kế thế hệ mới sẽ bổ sung thêm tính năng đo chính xác thể tích dịch đã truyền vào cơ thể, tự động ngắt khóa dòng chảy khi đạt đủ định lượng, phát tín hiệu cảnh báo nếu xuất hiện bong bóng khí trong đường ống dẫn và truyền dữ liệu cảnh báo từ xa.
Điểm đột phá là các thông số về tốc độ và lượng dịch còn lại của từng bệnh nhân sẽ được đồng bộ trực tiếp về màn hình theo dõi tập trung tại phòng trực của các bác sĩ, điều dưỡng.
Khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc dịch truyền sắp cạn, hệ thống sẽ tự động phát âm thanh cảnh báo để ekip trực đến xử lý ngay mà không cần phải đi kiểm tra từng giường như trước.
Tác giả kỳ vọng sản phẩm hoàn chỉnh sẽ nâng cao năng lực điều trị, giảm tải công việc cho ngành điều dưỡng và có thể chuyển giao rộng rãi đến các bệnh viện khác trong tương lai.
Đi ngủ sớm hơn một chút có thể cải thiện sức khỏe lâu dài
Theo các chuyên gia của TODAY.com, thực hiện những lựa chọn lành mạnh hơn không có nghĩa là bạn phải thực hiện những thay đổi lớn và tốn thời gian trong cuộc sống. Các chuyên gia cho biết chỉ với vài phút mỗi ngày, bạn có thể cải thiện sức khỏe hiện tại và trong nhiều năm tới.
Chúng ta thường cho rằng việc thay đổi sức khỏe của mình đòi hỏi phải có sự cam kết rất lớn. Tuy nhiên, nó có thể đơn giản như việc sử dụng vài phút bạn dành để lướt điện thoại hoặc xem TV vào ban đêm để bắt đầu thói quen đi ngủ.
Lời khuyên trong ngày của chuyên gia: Đi ngủ sớm hơn một chút để có sức khỏe lâu dài tốt hơn.
Tiến sĩ Maha Alattar, Giám đốc y tế của Trung tâm Y tế về Giấc ngủ VCU ở Richmond, Virginia (Mỹ), chia sẻ với NBC News gần đây rằng chỉ cần ngủ thêm 30 phút mỗi đêm có thể mang lại lợi ích to lớn cho sức khỏe.
Thay vì yêu cầu bệnh nhân của mình tập trung vào việc ngủ đủ số giờ nhất định mỗi đêm, Alattar khuyến khích họ đặt mục tiêu ngủ thêm nửa giờ mỗi đêm.
Tại sao điều này lại quan trọng?
Nghiên cứu gần đây cho thấy những thay đổi nhỏ như thế này có thể cực kỳ có lợi về lâu dài.
Một nghiên cứu lớn được công bố trên eClinicalMedicine cho thấy những người có sức khỏe kém có thể tăng thêm một năm tuổi thọ chỉ bằng cách ngủ thêm 25 phút mỗi đêm. Họ có thể nhận thấy những lợi ích tương tự bằng cách chỉ tập thể dục thêm 2-3 phút mỗi ngày hoặc tăng chất lượng chế độ ăn uống.
Tác giả chính của nghiên cứu Nicholas Koemel, chuyên gia dinh dưỡng và nhà nghiên cứu tại Đại học Sydney (Australia), nói với NBC News: “Tất cả những hành vi nhỏ mà chúng ta thay đổi thực sự có thể có tác động rất có ý nghĩa và chúng cộng dồn theo thời gian để tạo ra sự khác biệt lớn về tuổi thọ”.
Khi nói đến giấc ngủ, những lợi ích cho sức khỏe của bạn sẽ được tích lũy, Alattar giải thích. Theo chuyên gia này, ngủ thêm một chút mỗi ngày có thể không nhiều, nhưng sau một tháng, nó sẽ cộng lại thành rất nhiều giờ. Điều đó có thể mang lại sức khỏe tốt hơn về lâu dài.
Theo The New York Post, người lớn được khuyến khích ngủ từ 7 đến 9 giờ để có sức khỏe tốt nhất, nhưng chỉ có 30% đến 45% người Mỹ tuân theo khuyến nghị này. Ngủ kém có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ, bệnh tim, đái tháo đường tuýp 2, béo phì và thậm chí là một số bệnh ung thư.
Không những thế, một nghiên cứu mới từ Đại học Vanderbilt cũng cho thấy giấc ngủ kém có thể làm tăng nguy cơ tử vong sớm lên tới 29%.
Làm thế nào để bắt đầu?
Đi ngủ sớm hơn bắt đầu bằng việc xem xét thói quen hiện tại của bạn là gì và đặt ra mục tiêu mà bạn cảm thấy có thể thực hiện được.
Từ đó, các chuyên gia khuyên bạn nên tạo thói quen đi ngủ để rèn luyện cơ thể sẵn sàng cho giấc ngủ. Ví dụ, điều đó có thể bao gồm một tách trà thư giãn, thói quen chăm sóc da buổi tối và chuẩn bị hành lý đi làm cho ngày hôm sau. Dù thói quen của bạn như thế nào, hãy cố gắng duy trì nó hàng ngày - kể cả cuối tuần - để duy trì nhịp sinh học ổn định.
Tuy nhiên, các chuyên gia về giấc ngủ thường khuyên bạn nên tránh sử dụng màn hình trong một khoảng thời gian nhất định trước khi đi ngủ hoặc ít nhất là để điện thoại ở xa phòng ngủ.
Dù vậy, Koemel cho rằng đừng coi việc ngủ thêm 30 phút như một giải pháp duy nhất cho các vấn đề sức khỏe. Thay vào đó, hãy coi đây là bước đầu tiên để thực hiện những thay đổi bền vững, phù hợp với nhiều người.
Khi bạn đã có thói quen đi ngủ đều đặn, hãy nghĩ đến việc sắp xếp thói quen để bổ sung liền mạch một số thói quen lành mạnh khác vào cuộc sống.
Mỗi người có nhu cầu ngủ khác nhau trong các giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ cần ngủ nhiều hơn nhiều so với người lớn và người lớn tuổi. Ở những người cùng nhóm tuổi, nhu cầu ngủ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố y tế, môi trường, hành vi.
Thời gian ngủ cần thiết cũng có thể thay đổi đôi chút tùy thuộc vào lối sống và mức độ hoạt động của bạn trong ngày.
Theo Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và CDC, nhu cầu ngủ được khuyến nghị cho từng nhóm tuổi (mỗi 24 giờ) là:
- Trẻ sơ sinh (4-12 tháng): 12-16 giờ, bao gồm cả ngủ trưa.
- Trẻ tập đi (1-2 tuổi): 11-14 giờ, bao gồm cả ngủ trưa.
- Trẻ nhỏ (3-5 tuổi): 10-13 giờ, bao gồm cả ngủ trưa.
- Trẻ em trong độ tuổi đi học (6-12 tuổi): 9-12 giờ.
- Thanh thiếu niên (13-18 tuổi): 8-10 giờ.
- Người lớn (18 tuổi trở lên): 7 giờ trở lên.
Nói chung, bạn biết mình đã ngủ đủ giấc nếu bạn thức dậy với cảm giác sảng khoái và có thể hoạt động bình thường trong suốt cả ngày mà không bị cảm giác buồn ngủ quá mức hoặc cần phải ngủ trưa.
>>> Vì sao ngộ độc bánh mì dễ xảy ra mùa nóng? Bác sĩ chỉ ra nguyên nhân
Trong thời tiết nắng nóng, bánh mì và các loại nhân giàu dinh dưỡng dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn sinh sôi và gây ngộ độc thực phẩm. Các bác sĩ khuyến cáo nên ăn ngay sau khi chế biến, bảo quản đúng cách và tránh tự ý dùng thuốc khi xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết trong các vụ ngộ độc bánh mì, pate và xốt mayonnaise là những thành phần thường chứa “độc tố thầm lặng” nhất. Do chứa nhiều dinh dưỡng và độ ẩm cao, chúng là môi trường lý tưởng để các loại vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella, Listeria, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus và độc tố Botulinum (từ vi khuẩn Clostridium botulinum) sinh sôi mà không làm thay đổi mùi vị thức ăn.
Bên cạnh 2 thành phần vừa nêu trên, chả lụa, thịt nguội, xíu mại cũng đóng góp vào nguy cơ ngộ độc do dễ nhiễm khuẩn Salmonella hoặc Bacillus cereus nếu là hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc hoặc bảo quản lạnh sai cách.
Ngoài ra, rau sống, dưa leo, đồ chua cũng thường gây nhiễm khuẩn đường ruột từ nước tưới, đất trồng hoặc không được rửa sạch bằng nước kháng khuẩn trước khi kẹp vào bánh. Vỏ bánh mì có tỷ lệ gây ngộ độc thấp nhất, trừ khi bị ẩm mốc lâu ngày sinh ra độc tố vi nấm (Mycotoxin) gây hại cho gan.
Thạc sĩ - bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết để hạn chế nguy cơ ngộ độc bánh mì mùa nóng, người dân nên chọn mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm vệ sinh.
Trước khi ăn, cần kiểm tra thực phẩm bằng cảm quan. Nếu bánh mì hoặc phần nhân có mùi lạ, vị chua, đổi màu hay dấu hiệu bất thường thì không nên sử dụng.
Các chuyên gia khuyến cáo bánh mì nên được ăn trong vòng 2 - 3 giờ sau khi chế biến. Nếu để quá lâu ở nhiệt độ phòng, nhất là trong thời tiết nóng, vi khuẩn có thể phát triển nhanh và sinh độc tố gây ngộ độc.
Ngoài ra, không nên ăn bánh mì để qua đêm hoặc chỉ hâm nóng sơ rồi dùng lại. Việc hâm nóng có thể diệt một phần vi khuẩn nhưng không loại bỏ được độc tố đã hình thành. Nếu cần bảo quản, nên tách riêng bánh và nhân, để trong ngăn mát tủ lạnh và dùng trong vòng 24 giờ để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
Theo bác sĩ Tố Hi, một sai lầm phổ biến khi bị ngộ độc thực phẩm là tự ý uống thuốc cầm tiêu chảy ngay khi đau bụng hoặc đi ngoài. Trong nhiều trường hợp nhiễm khuẩn tiêu hóa, tiêu chảy là phản ứng giúp cơ thể đào thải vi khuẩn và độc tố; dùng thuốc không phù hợp có thể khiến vi khuẩn lưu lại lâu hơn trong ruột.
Tuy nhiên, người bệnh cũng không nên để tiêu chảy kéo dài. Nếu đi ngoài nhiều lần kèm mất nước, sốt, nôn ói hoặc đau bụng dữ dội, cần đi khám để tránh biến chứng.
Ngoài ra, nhiều người còn tự ý dùng kháng sinh dù không phải trường hợp ngộ độc nào cũng cần. Việc dùng sai có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Bác sĩ Tố Hi lưu ý, mất nước và rối loạn điện giải là nguyên nhân khiến ngộ độc trở nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Vì vậy, cần bù nước đúng cách, nghỉ ngơi và theo dõi triệu chứng; nên đi khám sớm nếu sốt cao, tiêu chảy kéo dài, đi ngoài ra máu, nôn liên tục, chóng mặt hoặc lừ đừ, mệt nhiều.
BS Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ung thư và quá trình điều trị không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, không ít người bệnh hiện nay vẫn áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan do nghe theo truyền miệng hoặc thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
Những quan niệm sai lầm này không giúp "bỏ đói" tế bào ung thư mà ngược lại có thể khiến cơ thể suy kiệt nhanh hơn, làm giảm khả năng đáp ứng với điều trị.
Giảm ăn hoặc nhịn ăn để "bỏ đói" khối u
Đây là một trong những quan niệm phổ biến nhất ở người bệnh ung thư. Nhiều người cho rằng cắt giảm tinh bột, ăn rất ít hoặc thậm chí nhịn ăn sẽ khiến tế bào ung thư không có nguồn dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.
Các chuyên gia cho biết khối u không chỉ sử dụng năng lượng từ đường hay tinh bột mà còn có thể lấy năng lượng từ đạm và mỡ do chính cơ thể người bệnh phân hủy. Khi giảm ăn kéo dài, cơ thể sẽ mất cơ, sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng chịu đựng các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người bệnh ung thư. Mục tiêu dinh dưỡng trong điều trị ung thư không phải là "bỏ đói khối u" mà là cung cấp đủ năng lượng để cơ thể có sức chống chọi với bệnh tật và đáp ứng điều trị hiệu quả.
Kiêng hoàn toàn thịt đỏ
Không ít người bệnh loại bỏ hoàn toàn thịt bò, thịt lợn hoặc thịt dê khỏi thực đơn vì lo ngại những thực phẩm này làm khối u phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, vitamin B12 và kẽm. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường miễn dịch và phục hồi sau điều trị.
Nếu kiêng tuyệt đối trong thời gian dài, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân, mệt mỏi và giảm khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị.
Theo các khuyến cáo quốc tế, việc hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn nhằm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, nhất là ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người đã mắc ung thư phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ khỏi khẩu phần ăn.
Người bệnh nên sử dụng thịt đỏ ở mức hợp lý, ưu tiên thịt tươi và các phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp hoặc hầm. Đồng thời cần kết hợp đa dạng nguồn đạm từ cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt.
Cắt bỏ hoàn toàn đường và tinh bột
"Đường nuôi tế bào ung thư" là quan niệm được nhiều người bệnh truyền tai nhau. Vì vậy, không ít người cắt hoàn toàn cơm, cháo, trái cây hoặc các thực phẩm chứa tinh bột với hy vọng làm chậm sự phát triển của khối u. Tuy nhiên, glucose là nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào khỏe mạnh. Não, hồng cầu và nhiều cơ quan quan trọng đều cần glucose để hoạt động bình thường.
Khi cắt giảm quá mức tinh bột và đường, cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu năng lượng, sụt cân, mất cơ, giảm miễn dịch và suy giảm thể trạng. Trong khi đó, tế bào ung thư vẫn có thể sử dụng năng lượng từ các nguồn khác do cơ thể tự phân hủy.
Đặc biệt, đối với người đang hóa trị hoặc xạ trị, thiếu năng lượng kéo dài có thể làm chậm quá trình hồi phục, tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Người bệnh vẫn cần sử dụng carbohydrate với lượng phù hợp, ưu tiên các nguồn tinh bột lành mạnh như cơm, khoai củ, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, sữa và trái cây. Trong khi đó, nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường và các thực phẩm siêu chế biến.
BS Trang cho hay dinh dưỡng là một phần quan trọng trong điều trị ung thư. Một chế độ ăn cân đối, đa dạng và phù hợp với tình trạng bệnh không chỉ giúp duy trì thể trạng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Người bệnh không nên tự áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi có nhu cầu điều chỉnh chế độ ăn, người bệnh nên được tư vấn cá thể hóa để bảo đảm vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng vừa phù hợp với quá trình điều trị.
