>>> Vì sao ngộ độc bánh mì dễ xảy ra mùa nóng? Bác sĩ chỉ ra nguyên nhân
Trong thời tiết nắng nóng, bánh mì và các loại nhân giàu dinh dưỡng dễ trở thành môi trường cho vi khuẩn sinh sôi và gây ngộ độc thực phẩm. Các bác sĩ khuyến cáo nên ăn ngay sau khi chế biến, bảo quản đúng cách và tránh tự ý dùng thuốc khi xuất hiện triệu chứng nghi ngộ độc.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết trong các vụ ngộ độc bánh mì, pate và xốt mayonnaise là những thành phần thường chứa “độc tố thầm lặng” nhất. Do chứa nhiều dinh dưỡng và độ ẩm cao, chúng là môi trường lý tưởng để các loại vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella, Listeria, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus và độc tố Botulinum (từ vi khuẩn Clostridium botulinum) sinh sôi mà không làm thay đổi mùi vị thức ăn.
Bên cạnh 2 thành phần vừa nêu trên, chả lụa, thịt nguội, xíu mại cũng đóng góp vào nguy cơ ngộ độc do dễ nhiễm khuẩn Salmonella hoặc Bacillus cereus nếu là hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc hoặc bảo quản lạnh sai cách.
Ngoài ra, rau sống, dưa leo, đồ chua cũng thường gây nhiễm khuẩn đường ruột từ nước tưới, đất trồng hoặc không được rửa sạch bằng nước kháng khuẩn trước khi kẹp vào bánh. Vỏ bánh mì có tỷ lệ gây ngộ độc thấp nhất, trừ khi bị ẩm mốc lâu ngày sinh ra độc tố vi nấm (Mycotoxin) gây hại cho gan.
Thạc sĩ – bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết để hạn chế nguy cơ ngộ độc bánh mì mùa nóng, người dân nên chọn mua tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm vệ sinh.
Trước khi ăn, cần kiểm tra thực phẩm bằng cảm quan. Nếu bánh mì hoặc phần nhân có mùi lạ, vị chua, đổi màu hay dấu hiệu bất thường thì không nên sử dụng.
Các chuyên gia khuyến cáo bánh mì nên được ăn trong vòng 2 – 3 giờ sau khi chế biến. Nếu để quá lâu ở nhiệt độ phòng, nhất là trong thời tiết nóng, vi khuẩn có thể phát triển nhanh và sinh độc tố gây ngộ độc.
Ngoài ra, không nên ăn bánh mì để qua đêm hoặc chỉ hâm nóng sơ rồi dùng lại. Việc hâm nóng có thể diệt một phần vi khuẩn nhưng không loại bỏ được độc tố đã hình thành. Nếu cần bảo quản, nên tách riêng bánh và nhân, để trong ngăn mát tủ lạnh và dùng trong vòng 24 giờ để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn.
Theo bác sĩ Tố Hi, một sai lầm phổ biến khi bị ngộ độc thực phẩm là tự ý uống thuốc cầm tiêu chảy ngay khi đau bụng hoặc đi ngoài. Trong nhiều trường hợp nhiễm khuẩn tiêu hóa, tiêu chảy là phản ứng giúp cơ thể đào thải vi khuẩn và độc tố; dùng thuốc không phù hợp có thể khiến vi khuẩn lưu lại lâu hơn trong ruột.
Tuy nhiên, người bệnh cũng không nên để tiêu chảy kéo dài. Nếu đi ngoài nhiều lần kèm mất nước, sốt, nôn ói hoặc đau bụng dữ dội, cần đi khám để tránh biến chứng.
Ngoài ra, nhiều người còn tự ý dùng kháng sinh dù không phải trường hợp ngộ độc nào cũng cần. Việc dùng sai có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột và tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Bác sĩ Tố Hi lưu ý, mất nước và rối loạn điện giải là nguyên nhân khiến ngộ độc trở nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Vì vậy, cần bù nước đúng cách, nghỉ ngơi và theo dõi triệu chứng; nên đi khám sớm nếu sốt cao, tiêu chảy kéo dài, đi ngoài ra máu, nôn liên tục, chóng mặt hoặc lừ đừ, mệt nhiều.
Sinh năm 1893 tại huyện Phượng Hoàng, tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc), cụ Điền Long Ngọc từng được nhiều người biết đến khi lọt danh sách những người sống thọ nhất Trung Quốc vào năm 2008.
Theo Sohu, điều khiến nhiều người bất ngờ là ở tuổi ngoài 100, cụ bà vẫn có thể tự đi lại, leo cầu thang, trồng rau và thường xuyên ra ngoài dạo phố. Đến tháng 9/2020, cụ qua đời, hưởng thọ 127 tuổi.
Theo người thân, cụ Điền không theo đuổi những phương pháp dưỡng sinh cầu kỳ. Những thói quen gắn bó với cụ suốt cả cuộc đời lại vô cùng đơn giản.
Duy trì vận động từ lao động thường ngày
Sinh ra trong một gia đình nghèo, cụ Điền Long Ngọc quen lao động từ khi còn nhỏ. Công việc đồng áng, trồng trọt và sinh hoạt tự thân gần như gắn bó với cụ suốt nhiều thập kỷ.
Ngay cả khi tuổi cao, cụ vẫn không thích ngồi yên trong nhà. Người thân kể rằng cụ thường xuyên ra vườn chăm rau, đi bộ quanh làng hoặc trò chuyện với hàng xóm.
Năm 2006, khi chuyển lên sống tại thành phố cùng con cháu, cụ vẫn duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày quanh khu phố cổ Phượng Hoàng để ngắm cảnh và gặp gỡ mọi người.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc duy trì vận động nhẹ nhàng trong thời gian dài có thể giúp người lớn tuổi cải thiện tuần hoàn máu, hỗ trợ xương khớp và giảm nguy cơ suy giảm chức năng vận động.
Theo các chuyên gia lão khoa, người cao tuổi không nhất thiết phải tập luyện quá sức. Những hoạt động đều đặn như đi bộ, làm vườn hoặc vận động trong sinh hoạt hàng ngày cũng mang lại lợi ích đáng kể cho tim mạch và tinh thần.
Ăn uống đơn giản, không ăn quá no
Khác với suy nghĩ phải dùng nhiều thực phẩm bổ dưỡng mới có thể sống khỏe, chế độ ăn của cụ Điền Long Ngọc lại khá thanh đạm.
Người thân cho biết cụ thường chỉ ăn hai bữa mỗi ngày. Bữa sáng vào khoảng 9h và bữa tối trước 17h. Cụ cũng không ăn quá no, mỗi bữa chỉ ăn khoảng 70% sức.
Thực đơn quen thuộc của cụ chủ yếu gồm ngô, khoai lang, rau xanh, đậu nành và các loại ngũ cốc thô. Dù điều kiện sống khá hơn khi về già, cụ vẫn không có thói quen ăn nhiều thịt cá hay sơn hào hải vị.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng việc ăn uống điều độ, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và tránh ăn quá no có thể giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa cũng như hạn chế nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa.
Một số nghiên cứu cũng ghi nhận chế độ ăn giàu chất xơ từ rau củ và ngũ cốc nguyên hạt có liên quan đến việc giảm nguy cơ tim mạch, tiểu đường type 2 và béo phì.
Tuy nhiên, các bác sĩ lưu ý không nên áp dụng chế độ ăn quá ít hoặc kiêng khem cực đoan với người lớn tuổi vì có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng.
Giữ tinh thần vui vẻ sau nhiều biến cố
Ít ai biết rằng phía sau nụ cười hiền hậu của cụ Điền Long Ngọc là cuộc đời trải qua không ít mất mát. Chồng và nhiều người con của cụ qua đời từ sớm.
Những năm cuối đời, cụ sống cùng người con nuôi và được gia đình chăm sóc. Dù từng trải qua nhiều biến cố, cụ hiếm khi than phiền hay bi quan.
Theo người dân địa phương, cụ là người hòa đồng, thích trò chuyện và luôn giữ thái độ vui vẻ với mọi người xung quanh. Mỗi ngày, cụ thường đi dạo, gặp gỡ hàng xóm để cuộc sống thêm nhộn nhịp.
Các nhà khoa học cho rằng tinh thần lạc quan có thể tác động đến sức khỏe tổng thể thông qua việc giảm căng thẳng kéo dài, cải thiện giấc ngủ và hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch.
Một nghiên cứu công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences từng ghi nhận những người có thái độ sống tích cực thường có tuổi thọ cao hơn nhóm thường xuyên căng thẳng hoặc bi quan.
Những ngày nghỉ lễ hay mùa hè, nhiều gia đình đưa trẻ đi du lịch xa. Không ít phụ huynh mua miếng dán chống say tàu xe chứa scopolamine với suy nghĩ "dán cho khỏe, khỏi ói".
Tuy nhiên, đây không phải sản phẩm vô hại. Với trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 8 tuổi, việc dùng sai, quá liều có thể dẫn đến những phản ứng nguy hiểm.
Scopolamine là hoạt chất có nguồn gốc từ nhóm cây cà độc dược. Thuốc tác động lên hệ thần kinh bằng cách ức chế chất dẫn truyền acetylcholine - một chất tham gia điều khiển nhiều hoạt động của não bộ và hệ tiền đình.
Thuốc scopolamine chặn bớt hoạt động dẫn truyền thần kinh, giảm triệu chứng say xe. Ở người lớn, thuốc có thể có hiệu quả nếu dùng đúng chỉ định.
Nhưng ở trẻ em, đặc biệt trẻ nhỏ, hệ thần kinh còn non nớt nên phản ứng với thuốc rất khó lường.
Điều nguy hiểm là scopolamine không chỉ tác động lên vùng chống say xe mà còn ảnh hưởng nhiều cơ quan khác. Khi chất dẫn truyền thần kinh này bị ức chế quá mức, trẻ có thể khô miệng, bí tiểu, táo bón, tim đập nhanh, sốt cao hoặc rối loạn thần kinh.
Nhiều phụ huynh lầm tưởng trẻ "ngủ ngon" sau khi dán thuốc. Thực ra, buồn ngủ quá mức, lừ đừ hay kích thích bất thường có thể là dấu hiệu thuốc đang ảnh hưởng lên não.
Ngoài ra, bé còn dễ bị quá liều vì da mỏng, cân nặng thấp và khả năng chuyển hóa thuốc chưa hoàn chỉnh. Chỉ cần dùng miếng dán không phù hợp hoặc vô tình chạm tay vào thuốc rồi dụi mắt, trẻ đã có thể bị giãn đồng tử, nhìn mờ hoặc kích động.
Đáng lo hơn, một số trường hợp trẻ xuất hiện ảo giác, la hét, nói nhảm khiến gia đình tưởng "trúng gió" hay "sốt cao co giật". Thực chất đó có thể là phản ứng không mong muốn của hệ thần kinh do scopolamine.
Vì vậy phụ huynh không nên tự ý mua miếng dán chống say xe cho trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 8 tuổi, nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
Phòng ngừa say tàu xe cho trẻ thế nào là an toàn nhất?
1. Trước khi lên xe khoảng 1-2 giờ nên cho trẻ ăn nhẹ, tránh quá no nhưng cũng không để bụng đói.
2. Khi đi xe nên cho trẻ ngồi vị trí ít rung lắc như giữa xe, gần cánh máy bay hoặc khoang giữa tàu.
3. Không nên để trẻ nhìn điện thoại, đọc sách hoặc chơi game liên tục vì mắt phải tập trung gần sẽ làm não dễ rối loạn cảm giác hơn.
4. Nếu trẻ có tiền sử say xe nặng, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để bác sĩ tư vấn loại thuốc phù hợp theo tuổi và cân nặng thay vì tự mua theo truyền miệng.
Nhiều người trong chúng ta thường có thói quen kiểm tra kỹ khay trứng trước khi cho vào giỏ hàng tại siêu thị. Tuy nhiên, nếu lỡ quên và khi về nhà mới phát hiện một quả trứng bị nứt thì sao? Câu trả lời là: Tùy trường hợp. Tùy thuộc vào thời điểm vết nứt xuất hiện, bạn có thể phải bỏ nó đi hoặc vẫn có thể tiếp tục kế hoạch cho bữa sáng của mình.
Dưới đây là những điều bạn cần biết để xử lý và bảo quản trứng đã bị nứt vỏ một cách an toàn nhất.
Trứng bị nứt vỏ có ăn được không?
Độ an toàn của một quả trứng bị nứt phụ thuộc hoàn toàn vào việc nó bị nứt như thế nào và từ bao giờ.
Nếu phát hiện trứng nứt ngay khi vừa mua: Tốt nhất nên vứt bỏ quả trứng đó ngay lập tức. Vi khuẩn có thể xâm nhập qua các vết nứt, khiến trứng không còn an toàn để tiêu thụ. Cục Kiểm tra và An toàn Thực phẩm thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) khuyến cáo người tiêu dùng nên loại bỏ các khay trứng có quả bị nứt ngay từ khi còn ở cửa hàng. Các nghiên cứu, điển hình là nghiên cứu từ Đài Loan, chỉ ra rằng trứng có vỏ yếu hoặc bị nứt có nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella cao hơn đáng kể.
Nếu bạn vô tình làm nứt trứng tại nhà: Vẫn có thể sử dụng nếu biết cách bảo quản đúng quy trình.
Cách bảo quản trứng đã nứt (trong trường hợp an toàn)
Thời gian bảo quản trứng nứt trong tủ lạnh tùy thuộc vào việc đó là lòng trắng, lòng đỏ hay trứng nguyên quả, cũng như phương pháp bạn lựa chọn.
Bảo quản trong ngăn mát
Nếu bạn vô tình làm rơi hoặc va chạm khiến trứng nứt tại bếp, hãy nhanh chóng đổ trứng vào một hộp sạch, đậy kín nắp và cho vào tủ lạnh. Lưu ý, bạn chỉ nên sử dụng quả trứng này trong vòng tối đa hai ngày.
Trước khi chế biến các món như trứng xào, trứng chần hay ốp lết, hãy đảm bảo trứng được nấu chín kỹ để tiêu diệt vi khuẩn.
Bảo quản trong ngăn đông
Nếu quả trứng bị nứt trong quá trình bạn đang luộc trên bếp hoặc bằng nồi áp suất, chỉ cần bóc vỏ và sử dụng như bình thường. Loại trứng nứt do tác động nhiệt trong quá trình nấu này hoàn toàn an toàn để thưởng thức.
