Theo Space, khoảng 8 phút sau khi phóng, hai tầng đẩy bên hông của Falcon Heavy quay trở lại Căn cứ Lực lượng Vũ trụ Cape Canaveral ở Florida để hạ cánh tại bãi đáp của SpaceX. Theo đúng kế hoạch, tầng đẩy trung tâm không được thu hồi và lao xuống Đại Tây Dương khi hoàn thành nhiệm vụ. Tầng trên của tên lửa mang vệ tinh ViaSat-3 F3 lên quỹ đạo, triển khai hoạt động khoảng 5 giờ sau khi phóng.
ViaSat-3 F3, vệ tinh liên lạc cỡ lớn nặng 6 tấn, sẽ hoạt động trên quỹ đạo địa tĩnh cách Trái Đất 35.786 km. Ở độ cao này, vận tốc quỹ đạo trùng với tốc độ quay của hành tinh xanh, cho phép vệ tinh liên tục “lơ lửng” trên cùng một khu vực. Vùng phủ sóng của ViaSat-3 F3 rộng và cung cấp dịch vụ băng thông rộng tốc độ cao cho khách hàng trên khắp khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
SpaceX ban đầu dự định phóng Falcon Heavy ngày 27/ 4 nhưng lùi lịch do thời tiết xấu.
Falcon Heavy sử dụng ba tầng đẩy dưới của Falcon 9, tên lửa chủ lực của SpaceX, được sửa đổi và ghép lại. Tầng đẩy trung tâm gắn liền với tầng trên chứa tải trọng, chính là vệ tinh ViaSat-3 F3 trong vụ phóng ngày 29/4.
Falcon Heavy tạo ra lực đẩy khoảng 2.300 tấn khi cất cánh, là tên lửa phóng mạnh thứ hai đang hoạt động, sau Hệ thống Phóng Không gian (SLS) của NASA, vốn có lực đẩy khoảng 4.000 tấn. Tên lửa khổng lồ Starship của SpaceX có thể tạo ra lực đẩy tới gần 8.000 tấn, nhưng vẫn đang trong giai đoạn phát triển và chưa hoạt động chính thức.
Falcon Heavy phóng lần đầu vào tháng 2/2018 trong thử nghiệm đưa xe Tesla Roadster màu đỏ của Elon Musk, nhà sáng lập SpaceX, lên quỹ đạo quanh Mặt Trời. Tên lửa sau đó thực hiện thêm 10 nhiệm vụ và đều thành công. Tuy nhiên, trước vụ phóng vệ tinh ViaSat-3 F3, phương tiện hạng nặng này không có nhiệm vụ nào suốt 18 tháng. Lần phóng gần nhất diễn ra vào tháng 10/2024, đưa tàu vũ trụ Europa Clipper của NASA tới Sao Mộc.
ViaSat-3 F3 là vệ tinh ViaSat-3 thứ ba bay lên quỹ đạo. Vệ tinh đầu tiên ViaSat-3 F1 cũng phóng lên bằng Falcon Heavy vào tháng 4/2023, sau đó đến ViaSat-3 F2, bằng tên lửa Atlas V của United Launch Alliance tháng 11/2025. Vệ tinh đầu tiên đang cung cấp dịch vụ cho khách hàng trên các chuyến bay thương mại, vệ tinh thứ hai sẽ phục vụ người dùng tại châu Mỹ khi đi vào hoạt động tháng tới.
Báo New York Times đưa tin các nhà nghiên cứu tại Đại học Toronto (Canada) vừa tìm ra cách sử dụng công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra một loại "sâu máy tính" có khả năng nhắm vào bất kỳ lỗ hổng nào trên máy tính và nhanh chóng lây lan khắp Internet mà không cần sự can thiệp của con người.
Trong bài báo công bố hôm 2-6, nhóm nghiên cứu do giáo sư kỹ thuật máy tính Nicolas Papernot dẫn đầu xác nhận đã thử nghiệm thành công một mẫu thử nghiệm trong mạng nội bộ cách ly. Mẫu sâu này có thể chạy trên cả hệ điều hành Windows lẫn Linux.
Tuy đòi hỏi một máy cấu hình mạnh để vận hành do tính phức tạp, nó vẫn có thể tấn công các thiết bị yếu hơn trong cùng mạng như laptop, máy in và máy ảnh.
Điểm vượt trội của biến thể sâu AI này so với các mã độc như SQL Slammer, WannaCry là khả năng tự "tư duy" để đưa ra chiến lược phù hợp cho từng máy tính mà nó chạm trán.
Giáo sư Papernot cảnh báo: "Điều này khiến việc ngăn chặn mã độc trở nên khó khăn hơn đáng kể. Không còn một bản vá phần mềm duy nhất nào có thể áp dụng cho mọi thiết bị để bảo vệ máy tính khỏi con sâu này".
Công nghệ AI vận hành con sâu này là mã nguồn mở (open source) được chia sẻ tự do trên Internet, đồng nghĩa với việc không ai có thể hạn chế cách nó được sử dụng. Nhóm tác giả đã tăng cường một hệ thống mã nguồn mở sẵn có để tối ưu hóa sức mạnh của nó, song không tiết lộ cụ thể tên hệ thống này.
Trước đó, nhiều chuyên gia nhận định các mô hình nguồn mở chưa đủ mạnh để vận hành sâu tự nhân bản. Sản phẩm của các hệ thống AI hàng đầu như Anthropic hay OpenAI dù rất mạnh nhưng không phải là mã nguồn mở và có dung lượng quá lớn để nén thành sâu máy tính.
Vào tháng 4-2026, Anthropic từng giới hạn quyền tiếp cận mô hình Claude Mythos của mình cho khoảng 40 tổ chức có cơ sở hạ tầng máy tính trọng yếu. OpenAI sau đó một tuần cũng có động thái hạn chế tương tự với công nghệ của mình.
Một số chuyên gia độc lập nhận định mối đe dọa trước mắt có thể bị giới hạn do các hệ thống AI vẫn hay mắc lỗi. Tuy nhiên, giáo sư khoa học máy tính David Lie tại Đại học Toronto nhận định: "Người ta có thể sửa đổi con sâu này để nó tự vá các lỗ hổng mà nó tìm thấy. Sức mạnh của công nghệ hoàn toàn phụ thuộc vào cách bạn sử dụng nó".
Tên lửa đẩy mang robot được thực hiện từ máy bay trên vùng trời một quần đảo ở Thái Bình Dương ngày 3/7, muộn hơn vài ngày so với kế hoạch do thời tiết và vấn đề kỹ thuật.
Khi tới quỹ đạo gần kính viễn vọng Swift, robot sẽ triển khai các tấm pin mặt trời và bắt đầu quá trình kiểm tra kỹ thuật trước nhiệm vụ. Nó phải định vị Swift, tiếp cận và kết nối với mục tiêu bằng 3 cánh tay máy, toàn bộ quá trình có thể kéo dài trong nhiều tuần.
Robot sau đó tìm cách tăng độ cao của kính viễn vọng thêm 300 km, tương đồng với vị trí quỹ đạo ban đầu của Swift. Giai đoạn này kéo dài ít nhất một tháng.
Nếu thành công, nhiệm vụ sẽ chứng minh rằng một phương tiện tương đối nhỏ có thể kéo dài tuổi thọ cho kính viễn vọng đắt tiền hơn nhiều và vốn không được thiết kế để bảo trì. Điều này sẽ mở đường cho những hoạt động tương tự trong tương lai, giúp kéo dài thời gian hoạt động cho kính viễn vọng không gian và vệ tinh trên quỹ đạo.
"Hàng loạt yếu tố 'đầu tiên' sẽ diễn ra trong nhiệm vụ. Tôi rất biết ơn khi nhiệm vụ được phê duyệt", Shawn Domagal-Goldman, Giám đốc bộ phận vật lý không gian của NASA, cho hay.
Kính viễn vọng không gian Swift trị giá 250 triệu USD được NASA phóng năm 2004 nhằm nghiên cứu vụ nổ tia gamma và những hiện tượng vật lý thiên văn năng lượng cao khác. Vụ nổ tia gamma là luồng ánh sáng năng lượng cao tồn tại ngắn ngủi, nhưng mức năng lượng giải phóng trong vài giây thậm chí còn lớn hơn mức Mặt Trời giải phóng trong suốt vòng đời.
"Về phương diện này, Swift cực kỳ thành công khi phát hiện hơn 2.000 nguồn phát tia gamma trải dài đến rìa vũ trụ khả kiến", Brad Cenko, nhà nghiên cứu chính trong dự án Swift, giải thích. Ông cũng nhấn mạnh, kính viễn vọng giúp giới khoa học khẳng định những nguyên tố nặng nhất mà con người biết, bao gồm vàng và bạch kim, hình thành từ những sự kiện vũ trụ bùng nổ này.
Swift vốn hoạt động ở quỹ đạo cao khoảng 600 km, có thể nhanh chóng chuyển hướng để quan sát mục tiêu mới. Nó ban đầu dự kiến hoạt động hai năm, nhưng vẫn trong tình trạng tốt sau hơn hai thập kỷ, trừ việc dần rơi trở lại khí quyển. Năm ngoái, các chuyên gia nhận thấy Swift đang hạ độ cao nhanh hơn ước tính và có thể rơi xuống Trái Đất cuối hè này.
Trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng phát triển phức tạp khi AI (trí tuệ nhân tạo) bị lợi dụng để khai thác lỗ hổng phần mềm, việc triển khai các bản vá Windows trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để người dùng nắm rõ, Microsoft vừa chia sẻ một bài giải thích ngắn gọn phân biệt giữa các loại cập nhật cốt lõi do hãng cung cấp. Hiểu rõ các danh mục này sẽ giúp cá nhân cũng như doanh nghiệp chủ động giữ cho hệ thống máy tính luôn được an toàn và vận hành ổn định.
Đầu tiên là Patch Tuesday, được phát hành định kỳ vào thứ ba của tuần thứ hai mỗi tháng, với ví dụ gần đây là bản KB5094126 vào ngày 9.6. Bản cập nhật này cung cấp cả nội dung bảo mật lẫn phi bảo mật và mang tính chất tích lũy, nghĩa là cài bản mới nhất sẽ bao gồm toàn bộ nội dung của các phiên bản trước. Các quản trị viên CNTT có thể triển khai qua công cụ chuyên dụng hoặc dùng tính năng vá lỗi khẩn cấp (hotpatching) để áp dụng nhanh mà không cần khởi động lại máy.
Loại thứ hai là các bản cập nhật xem trước phi bảo mật tùy chọn, thường xuất hiện vào tuần thứ tư của mỗi tháng. Chúng đóng vai trò là bước đệm cho kỳ Patch Tuesday tiếp theo, giúp các quản trị viên CNTT thử nghiệm và xác thực hệ thống trước khi triển khai rộng rãi vào tháng sau. Với người dùng cá nhân sử dụng thiết bị không do doanh nghiệp quản lý, bản cập nhật này có thể chủ động cài đặt thủ công thông qua mục Settings > Windows Update > Advanced options > Optional updates.
Cuối cùng là các bản cập nhật ngoài kế hoạch (out-of-band - OOB), có đặc tính phát hành bất kỳ lúc nào để khắc phục ngay lập tức một sự cố nghiêm trọng hoặc rủi ro bảo mật khẩn cấp. Tương tự như hai loại trên, các bản cập nhật OOB cũng mang tính chất tích lũy với một số bản được khuyến nghị cài đặt bắt buộc, số khác ở dạng tùy chọn. Khách hàng doanh nghiệp có thể dễ dàng tận dụng các công cụ quản lý cập nhật thông thường của họ để cài đặt bản phát hành này.
Ngoài ra, Microsoft cũng triển khai các tính năng mới của Windows 11 theo giai đoạn thông qua các bản cập nhật hằng năm, hằng tháng và qua Microsoft Store. Hãng đã thúc giục các quản trị viên CNTT luôn giữ cho tổ chức của họ được cập nhật an toàn, đồng thời khuyến khích người dùng tham gia chương trình người dùng nội bộ Windows (WIP) nếu muốn trải nghiệm sớm tính năng mới. Việc duy trì tần suất cập nhật đều đặn chính là lá chắn vững chắc nhất trước các đòn tấn công mạng.
