Trên chính trường Mỹ, không ít phó tổng thống từng được xem là người kế nhiệm tự nhiên của tổng thống, nhưng cuối cùng lại thất bại khi bước vào cuộc đua giành Nhà Trắng. Với ông JD Vance, hồ sơ Iran có thể trở thành bước ngoặt quyết định liệu ông có thực sự trở thành người thừa kế chính trị của Tổng thống Donald Trump hay không.
Theo Reuters, ông Trump đã giao cho ông Vance vai trò dẫn dắt các cuộc đàm phán, nhằm triển khai thỏa thuận hòa bình tạm thời vừa đạt được giữa Mỹ và Iran sau gần 3 tháng xung đột. Đây được xem là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất mà ông Vance từng đảm nhận kể từ khi bước vào Nhà Trắng hồi đầu năm nay.
Thỏa thuận tạm thời được công bố hôm 18/6 mới chỉ giúp đình chỉ các hoạt động quân sự giữa hai bên. Những vấn đề cốt lõi nhất vẫn chưa được giải quyết, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran, mạng lưới các lực lượng đồng minh của Tehran tại Trung Đông cũng như tương lai của eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch trên toàn cầu.
Điều đó đồng nghĩa với việc 60 ngày đàm phán có thể quyết định không chỉ tương lai an ninh Trung Đông mà còn cả sự nghiệp chính trị của ông JD Vance.
"Bài kiểm tra" ở tầm chiến lược
Trước khi trở thành Phó Tổng thống, ông JD Vance chủ yếu được biết đến như một gương mặt đại diện cho thế hệ chính trị gia Cộng hòa mới nổi lên cùng phong trào "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Trump.
Từ các vấn đề nhập cư, thương mại, sản xuất công nghiệp đến chính sách kinh tế, ông Vance luôn thể hiện quan điểm bảo hộ mạnh mẽ và ưu tiên lợi ích trong nước. Tuy nhiên, ông chưa có nhiều cơ hội chứng minh năng lực trong các hồ sơ đối ngoại lớn.
Khác với Ngoại trưởng Marco Rubio hay nhiều nhân vật kỳ cựu khác trong chính quyền, ông Vance chưa có nhiều kinh nghiệm xử lý các cuộc khủng hoảng quốc tế phức tạp.
Chính vì vậy, việc ông Trump lựa chọn Phó Tổng thống Vance thay vì Ngoại trưởng Rubio làm gương mặt đại diện cho tiến trình đàm phán với Iran đã thu hút sự chú ý đặc biệt tại Washington.
Hãng tin Reuters dẫn lời Thượng nghị sĩ Lindsey Graham - một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn về chính sách đối ngoại trong đảng Cộng hòa - gọi ông Vance là "kiến trúc sư" của thỏa thuận hòa bình hiện nay và cho rằng chính ông nên là người trình bày bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào trước Thượng viện Mỹ.
Nhận xét này cho thấy vai trò của ông Vance không đơn thuần mang tính nghi thức mà đang ngày càng được đẩy lên vị trí trung tâm, trong một trong những hồ sơ đối ngoại quan trọng nhất của chính quyền Tổng thống Trump.
Gương mặt đại diện cho xu hướng mới của đảng Cộng hòa
Một trong những lý do khiến Phó Tổng thống Vance được lựa chọn có thể nằm ở chính quan điểm đối ngoại của ông.
Trong khi nhiều nhân vật Cộng hòa truyền thống ủng hộ lập trường cứng rắn hơn với Iran, ông Vance nhiều lần cảnh báo về nguy cơ Mỹ bị cuốn sâu hơn vào các cuộc xung đột tại Trung Đông.
Ông thuộc nhóm chính trị gia đang nổi lên trong đảng Cộng hòa với quan điểm hạn chế các cam kết quân sự kéo dài ở nước ngoài, tập trung nguồn lực cho cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc và ưu tiên các giải pháp ngoại giao nếu có thể.
Trong các cuộc phỏng vấn gần đây, ông Vance công khai phản đối việc mở rộng chiến dịch quân sự chống Iran, đồng thời nhấn mạnh rằng Washington cần tìm kiếm một lối thoát ngoại giao thay vì tiếp tục leo thang xung đột.
Quan điểm này phản ánh sự thay đổi đáng kể trong nội bộ đảng Cộng hòa so với giai đoạn đầu thế kỷ XXI, khi chính quyền cựu Tổng thống George W. Bush theo đuổi những chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Afghanistan và Iraq.
Nói cách khác, hồ sơ Iran hiện nay không chỉ là phép thử đối với cá nhân ông Vance mà còn là phép thử đối với toàn bộ trường phái chính trị mà ông đại diện.
Bản thân Tổng thống Trump cũng thừa nhận đây là nhiệm vụ đầy rủi ro. Tại Hội nghị Thượng đỉnh G7 ở Pháp, ông Trump nói đùa rằng nếu tiến trình hòa bình thành công thì ông sẽ nhận công lao, còn nếu thất bại thì ông Vance có trách nhiệm. Dù chỉ là một câu nói mang tính hài hước, phát biểu này phản ánh thực tế rằng mọi kết quả của tiến trình đàm phán đều sẽ gắn chặt với hình ảnh chính trị của vị Phó Tổng thống Mỹ.
Nếu các cuộc thương lượng giúp duy trì hòa bình, hạn chế nguy cơ bùng phát xung đột mới và đạt được những nhượng bộ đáng kể từ Tehran, ông Vance có thể nổi lên như ứng viên hàng đầu của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử năm 2028. Ngược lại, nếu thỏa thuận đổ vỡ và Trung Đông tiếp tục rơi vào bất ổn, đây có thể trở thành thất bại đối ngoại lớn đầu tiên trong sự nghiệp chính trị của ông.
Đáng chú ý, mọi việc đang diễn ra trong bối cảnh ông Vance vừa phát hành cuốn sách mới mang tên "Communion", kể về hành trình cải đạo sang Công giáo của ông Trong nhiều cuộc phỏng vấn quảng bá sách, ông đồng thời phải trả lời các câu hỏi liên quan đến Iran, chính sách đối ngoại và tương lai chính trị cá nhân.
Sự giao thoa giữa chiến dịch quảng bá hình ảnh cá nhân và vai trò nhà đàm phán quốc tế khiến ông Vance trở thành một trong những nhân vật được theo dõi sát sao nhất tại Washington hiện nay.
Cuộc đua năm 2028 đã bắt đầu?
Mặc dù còn hơn 2 năm nữa mới tới cuộc bầu cử tổng thống Mỹ tiếp theo, giới quan sát chính trị nước này ngày càng xem ông Vance là một trong những ứng viên tiềm năng nhất của đảng Cộng hòa.
Tuy nhiên, ông không phải người duy nhất. Ngoại trưởng Marco Rubio, Thống đốc Florida Ron DeSantis hay một số gương mặt bảo thủ khác cũng được nhắc đến như những ứng viên có thể tranh cử vào năm 2028.
Trong bối cảnh đó, việc ông Trump trao cho Phó Tổng thống Vance vai trò trung tâm trong hồ sơ Iran được nhiều nhà phân tích xem như một cuộc "sát hạch thực chiến", nhằm đánh giá năng lực lãnh đạo của người được coi là gương mặt tiêu biểu cho thế hệ hậu Trump.
Kết quả cuối cùng của tiến trình đàm phán vẫn còn là dấu hỏi lớn. Nhưng có một điều gần như chắc chắn: nếu hồ sơ Iran thành công, ông Vance sẽ bước ra khỏi cái bóng của Tổng thống Donald Trump, với tư cách một chính khách có khả năng xử lý những cuộc khủng hoảng quốc tế phức tạp. Còn nếu thất bại, đây có thể là bài học đắt giá đầu tiên trên con đường hướng tới Nhà Trắng.
Trong chính trị Mỹ, không phải ai cũng được trao cơ hội chứng minh năng lực ở cấp độ chiến lược từ rất sớm. Nhưng cũng hiếm có ai phải đối mặt với áp lực lớn như ông Vance vào thời điểm hiện nay.
Tin Gốc: Dân Trí
