Trung Đông sáng 10-5: Mỹ sốt ruột chờ phản hồi của Iran

Con số này không chỉ làm dấy lên tranh cãi gay gắt tại Quốc hội Mỹ, mà còn trở thành vấn đề nhạy cảm trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh và cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, theo Hãng tin Reuters ngày 29-4.

Tại phiên điều trần của Ủy ban Quân vụ Hạ viện ngày 29-4, ông Jules Hurst III - giám đốc tài chính Lầu Năm Góc - cho biết phần lớn trong tổng chi phí 25 tỉ USD được dùng cho đạn dược, bên cạnh các khoản dành cho hoạt động tác chiến và nâng cấp trang thiết bị quân sự.

Đây là lần đầu tiên Washington công bố con số chính thức về chi phí cuộc chiến với Iran.

Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Dân chủ tỏ ra hoài nghi, cho rằng mức chi này chưa phản ánh đầy đủ các khoản tốn kém thực tế, đặc biệt là chi phí sửa chữa cơ sở hạ tầng quân sự tại Trung Đông. Một số ước tính độc lập trước đó thậm chí cho thấy chỉ riêng sáu ngày đầu chiến sự đã tiêu tốn hơn 11 tỉ USD.

Đài CNN dẫn nguồn thạo tin cho biết nếu tính cả việc tái thiết cơ sở quân sự và thay thế khí tài bị phá hủy, tổng chi phí thực có thể lên tới 40 - 50 tỉ USD.

Trong những ngày đầu xung đột, các cuộc tấn công của Iran đã gây thiệt hại cho ít nhất chín căn cứ Mỹ tại Bahrain, Kuwait, Iraq, UAE và Qatar chỉ trong 48 giờ.

Nhiều hệ thống quan trọng cũng bị phá hủy, bao gồm radar của hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD ở Jordan và một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry tại Saudi Arabia.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã mạnh mẽ bảo vệ cuộc chiến, nhấn mạnh mục tiêu cốt lõi là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông phản bác các chỉ trích, cho rằng việc gọi cuộc chiến là "vũng lầy" chẳng khác nào tiếp tay cho đối phương.

"Khi các vị gọi đây là vũng lầy, tức là đang tiếp tay tuyên truyền cho kẻ thù. Thật đáng xấu hổ", ông nói, nhằm vào Hạ nghị sĩ John Garamendi, đồng thời chỉ trích các nghị sĩ Dân chủ là "liều lĩnh, yếu kém và mang tư tưởng đầu hàng".

Dù vậy, phe Dân chủ vẫn lên án chiến dịch quân sự của chính quyền Tổng thống Trump, gọi đây là "cuộc chiến tự chuốc lấy" và là "sai lầm chiến lược" gây ra hệ lụy kinh tế toàn cầu. Họ cũng chỉ trích việc chính quyền không làm rõ thời gian kéo dài cũng như tổng chi phí cuối cùng của cuộc xung đột.

Bắt đầu từ ngày 28-2 với các đợt không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cuộc chiến tới nay đã khiến ít nhất 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Hiện hai bên đang duy trì một lệnh ngừng bắn mong manh, song triển vọng đàm phán vẫn chưa rõ ràng.

Không chỉ gây tranh cãi về chiến lược, cuộc chiến Iran còn tác động trực tiếp đến kinh tế Mỹ và tâm lý cử tri.

Việc gián đoạn vận chuyển dầu khí qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiếm khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng toàn cầu - đã khiến giá xăng và nhiều mặt hàng tăng mạnh.

Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá xăng trung bình vào ngày 28-4 đã lên mức cao nhất trong gần bốn năm, trong khi chi phí phân bón và nhiều hàng hóa thiết yếu khác cũng leo thang. Đây là yếu tố đặc biệt nhạy cảm đối với cử tri Mỹ, nhất là khi lạm phát vẫn là mối quan tâm hàng đầu.

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy mức ủng hộ đối với cuộc chiến đang giảm dần, chỉ còn khoảng 34% người Mỹ tán thành, kéo theo sự suy giảm uy tín của Tổng thống Trump trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới đây.

Trong bối cảnh đó, chính quyền ông Trump vẫn đề xuất ngân sách quốc phòng năm 2027 lên tới 1.500 tỉ USD - mức cao nhất lịch sử - nhằm duy trì ưu thế quân sự toàn cầu. Chính quyền lập luận rằng khoản chi này là cần thiết để đối phó môi trường an ninh ngày càng phức tạp.

Tuy nhiên, quyết định điều chuyển lực lượng quy mô lớn sang Trung Đông cũng khiến nhiều nghị sĩ đặt câu hỏi về ưu tiên chiến lược, đặc biệt khi Mỹ vẫn coi Trung Quốc là đối thủ chính nhưng lại giảm hiện diện tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong khi đó, quân đội Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hàng hải đối với Iran tại eo biển Hormuz, đồng thời cân nhắc các phương án quân sự trong trường hợp xung đột leo thang trở lại.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo thống kê do Bộ tư lệnh An toàn của hải quân Mỹ (NAVSAFECOM) công bố và được tạp chí hàng không Aviation Week dẫn lại vào ngày 29/4, một máy bay không người lái (UAV) MQ-4C Triton nước này hôm 27/4 bị hư hại khi đang bay tại địa điểm không được tiết lộ, có khả năng là ở Trung Đông. NAVSAFECOM không nêu rõ phi cơ gặp vấn đề gì, chỉ cho biết nó đã hạ cánh an toàn và không quân nhân nào bị thương.

Đây là lần thứ hai mẫu UAV này gặp sự cố nghiêm trọng trong vòng dưới một tháng. Dữ liệu theo dõi hàng không cho thấy một phi cơ MQ-4C Mỹ hôm 9/4 phát tín hiệu khẩn nguy không lâu trước khi tín hiệu định vị biến mất hoàn toàn tại vịnh Ba Tư. NAVSAFECOM sau đó thông báo một UAV MQ-4C bị rơi vào ngày 9/4, song không công bố địa điểm.

Theo chuyên trang quân sự Defence Security Asia, các nhà phân tích tin tình báo nguồn mở xác định phi cơ gặp sự cố hôm 27/4 là chiếc có số hiệu 169661, dường như được triển khai để thay thế cho UAV bị rơi trước đó. Phi cơ cất cánh từ căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan và làm nhiệm vụ trinh sát dưới hô hiệu OVRLD01.

Hôm 12/12/2025, một UAV MQ-4C khác cũng gặp sự cố nghiêm trọng khi đang được bảo trì dưới mặt đất, không ai bị thương trong sự việc. Cả ba sự cố đều được xếp vào cấp độ A, tức là khiến máy bay bị phá hủy hoặc gây ra thiệt hại từ 2,5 triệu USD trở lên.

MQ-4C Triton là UAV dành cho hải quân Mỹ, được phát triển từ mẫu RQ-4 Global Hawk của không quân.

Triton có nhiệm vụ cung cấp dữ liệu tình báo, trinh sát và do thám theo thời gian thực tại các vùng đại dương rộng lớn và duyên hải gần bờ, cũng như tham gia hoạt động tuần thám biển, tìm kiếm cứu hộ và hỗ trợ trinh sát cơ P-8A Poseidon. Mỗi máy bay MQ-4C có giá xuất xưởng 180-230 triệu USD, tùy lô sản xuất.

Cảm biến chính của Triton là radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/ZPY-3, có khả năng quan sát khu vực rộng 5.200 km2 chỉ trong một lần quét ở độ cao 17 km. Khi hoạt động ở tầm thấp, Triton có thể triển khai tổ hợp quang điện - hồng ngoại MTS-B tương tự mẫu MQ-9 Reaper, kèm theo đó là thiết bị chỉ thị và đo xa laser.

Máy bay cũng được lắp hệ thống hỗ trợ điện tử (ESM) dạng module, cho phép phát hiện và nhận dạng tín hiệu radar từ xa, giúp xác định vị trí của lực lượng đối phương.

Hải quân Mỹ dự kiến đưa vào biên chế tổng cộng 27 máy bay, trong đó đợt bàn giao cuối cùng sẽ diễn ra vào tháng 10/2028. Con số này giảm đáng kể so với kế hoạch ban đầu là 70 phi cơ. MQ-4C hiện được hải quân Mỹ vận hành ở ba khu vực, bao gồm Thái Bình Dương, châu Âu và Trung Đông.

Tin Gốc: Vnexpress

Báo Telegraph của Anh hôm 24/5 dẫn nguồn tin nội bộ trong NATO cho biết ít nhất 7 thành viên của khối ủng hộ đề xuất yêu cầu các thành viên trong liên minh cung cấp viện trợ quân sự tương đương 0,25% GDP cho Ukraine. Toàn bộ 7 nước trên hiện đều chi hơn 0,25% GDP cho mục đích này.

Nguồn tin cho biết Anh, Pháp, Canada, Tây Ban Nha và Italy là những nước phản đối. "Họ không mấy hào hứng với ý tưởng đó", người này cho hay.

Nếu được phê chuẩn, kế hoạch do Tổng thư ký NATO Mark Rutte đưa ra sẽ mang lại cho Ukraine thêm hàng chục tỷ USD viện trợ. Dù vậy, bất kỳ đề xuất nào cũng đều phải nhận được ủng hộ của tất cả thành viên NATO nếu muốn được thông qua.

Tây Ban Nha, Pháp, Italy và Canada chưa phản hồi khi được đề nghị bình luận. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Anh cho biết nước này sẽ "tiếp tục tham vấn với các đồng minh về mọi đề xuất nhằm đảm bảo liên minh có thể hỗ trợ cho Ukraine một cách tốt nhất".

Tổng thư ký NATO Mark Rutte tuần trước thừa nhận kế hoạch của mình sẽ không được thực hiện vì không nhận được đủ ủng hộ, song không nêu tên các quốc gia phản đối. Ông ban đầu hy vọng đề xuất này sẽ được phê chuẩn trong hội nghị thượng đỉnh sắp tới của khối vào ngày 7-8/7 tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Anh đã cam kết hỗ trợ ít nhất khoảng 4 tỷ USD mỗi năm cho Ukraine trong tương lai gần, song con số này chỉ tương đương xấp xỉ 0,1% GDP đất nước. Dù vậy, Anh vẫn đứng thứ ba trong số các nước hỗ trợ quân sự nhiều nhất cho Ukraine, chỉ sau Mỹ và Đức.

Hầu hết chỉ trích hiện nhắm vào các quốc gia như Pháp, Tây Ban Nha, Italy và Canada, những nước nhiều lần bị cáo buộc là chưa đóng góp hết sức mình.

Các quốc gia này, trong đó Anh, Pháp, Italy đều là những nền kinh tế hàng đầu châu Âu, đang đi sau nhiều thành viên NATO có quy mô nhỏ hơn về mức đóng góp theo tỷ lệ GDP. Dữ liệu từ Viện nghiên cứu Kiel cho thấy Hà Lan, Ba Lan, các quốc gia Bắc Âu và Baltic đều chi ít nhất 0,25% GDP để viện trợ quân sự cho Ukraine.

Ông Rutte cho rằng hỗ trợ cho Ukraine "chưa được phân bổ đồng đều trong nội bộ NATO", nhiều nước chưa chi đủ cho hoạt động này. Tổng thư ký NATO lâu nay cho rằng châu Âu nên gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong nỗ lực viện trợ Ukraine, nhằm đáp lại việc Tổng thống Mỹ Donald Trump phàn nàn rằng châu lục đang "ăn bám" Washington.

Ông Trump đã đình chỉ mọi khoản viện trợ lớn dành cho Ukraine và chuyển sang bán vũ khí cho nước này, trong đó các đồng minh châu Âu là bên trả tiền.

Trước cuộc họp của NATO tại Thụy Điển vào tuần vừa qua, Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson kêu gọi các đồng minh tăng cường hỗ trợ cho Ukraine.

"Tôi thật sự muốn có thêm nhiều quốc gia vốn phát biểu tốt về Ukraine chứng minh lời mình nói bằng hành động", ông cho biết.

Tin Gốc: Vnexpress