Sáng 6-5 (theo giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo chiến dịch của Mỹ nhằm dẫn dắt tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ tạm dừng trong thời gian ngắn, viện dẫn đề nghị từ Pakistan và những tiến triển hướng tới một thỏa thuận cuối cùng với Iran, song nhấn mạnh rằng lệnh phong tỏa hải quân vẫn sẽ được duy trì đầy đủ.
Nhà lãnh đạo Mỹ viết trên nền tảng Truth Social: “Dựa trên đề nghị của Pakistan và các quốc gia khác, những thành công quân sự to lớn mà chúng tôi đã đạt được trong chiến dịch chống lại Iran, cũng như thực tế là đã đạt được tiến triển đáng kể hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng với các đại diện của Iran, chúng tôi đã cùng nhất trí rằng: trong khi lệnh phong tỏa vẫn được duy trì đầy đủ và có hiệu lực, thì Dự án Tự do (đưa tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz) sẽ tạm dừng trong một thời gian ngắn để xem liệu thỏa thuận có thể được hoàn tất và ký kết hay không”.
Ngày 5-5, Đài Press TV của Iran đưa tin nước này đã ban hành một cơ chế mới cho việc đi lại của các tàu thuyền qua eo Biển Hormuz.
Theo Press TV, các tàu có ý định đi qua tuyến đường thủy này sẽ nhận được thư điện tử (email) từ Cơ quan Quản lý eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) của Iran, trong đó có thông tin về các quy tắc quá cảnh.
Các tàu phải điều chỉnh hoạt động của mình theo khuôn khổ này và xin giấy phép quá cảnh trước khi đi qua eo biển Hormuz.
Trước đó cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tái khẳng định lập trường của Chính phủ Iran rằng bất kỳ hoạt động di chuyển nào của các tàu dân sự và thương mại trong eo biển Hormuz đều tuân theo một tuyến đường được chỉ định và được điều phối với Chính phủ Iran.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran phủ nhận cáo buộc của Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) rằng Tehran đã phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào nước này, cho biết các hành động của Iran “chỉ nhằm vào Mỹ”.
Trong một tuyên bố, bộ này nêu rõ Iran sẽ không “từ bỏ bất kỳ hành động nào cần thiết và phù hợp để bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia của mình”.
Quân đội Iran cũng đã lên tiếng về vụ việc. “Các lực lượng vũ trang của Cộng hòa Hồi giáo Iran đã không tiến hành bất kỳ hoạt động phóng tên lửa hay máy bay không người lái nào nhằm vào UAE trong những ngày qua. Nếu hành động như vậy được thực hiện, chúng tôi sẽ thông báo một cách dứt khoát và rõ ràng” – Bộ Tư lệnh trung tâm Khatam al-Anbiya của Iran khẳng định trong ngày 5-5.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng có thể đạt được hòa bình giữa Israel và Lebanon, nhưng nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon vẫn là trở ngại.
“Nhìn chung, tôi cho rằng thỏa thuận hòa bình giữa Lebanon và Israel là thứ có thể sắp đạt được và nên đạt được. Vấn đề giữa Israel – Lebanon không nằm ở Israel hay Lebanon, mà là Hezbollah” – ông Rubio nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Chính phủ Lebanon mong muốn đạt được một thỏa thuận lâu dài với Israel – đồng minh của Mỹ, nhằm chấm dứt các cuộc tấn công lặp đi lặp lại từ phía Israel, song vẫn chưa chính thức tuyên bố theo đuổi thỏa thuận hòa bình.
Trong khi đó, Israel khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bao gồm việc giải giáp vĩnh viễn nhóm vũ trang Hezbollah.
“Điều cần xảy ra tại Lebanon, điều mà mọi người đều muốn thấy, là một Chính phủ Lebanon đủ năng lực truy quét Hezbollah và tiêu diệt Hezbollah” – ông Rubio nói.
Ngày 5-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố Washington đã hoàn tất Chiến dịch Cuồng nộ (Epic Fury) chống lại Iran sau khoảng 2 tháng, trong khi vẫn cảnh báo rằng Mỹ sẵn sàng có phản ứng “tàn khốc” nếu có thêm các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền tại eo biển Hormuz, theo Hãng tin AFP.
“Chiến dịch đã kết thúc. Chúng tôi đã xong giai đoạn đó” – ông Rubio nói trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng.
Nhà ngoại giao Mỹ nêu rõ giờ đây Mỹ chuyển sang thế “phòng thủ”, tập trung nhiều hơn vào việc khôi phục lưu thông thương mại qua eo biển Hormuz.
Truyền thông đưa tin, ngày 13/5, Thượng viện đã bỏ phiếu với tỷ lệ 50-49 để không thông qua nghị quyết về quyền hạn chiến tranh của Tổng thống, hay bác bỏ dự thảo nghị quyết về chấm dứt xung đột với Iran.
Đây là lần thứ bảy trong năm nay các nghị sĩ Cộng hòa tại Thượng viện chặn đứng các dự thảo nghị quyết tương tự.
Các nghị sĩ Cộng hòa gồm Rand Paul của bang Kentucky, Susan Collins của bang Maine và Lisa Murkowski của bang Alaska đã bỏ phiếu thuận để tiếp tục thúc đẩy dự luật, trong khi nghị sĩ Dân chủ John Fetterman của bang Pennsylvania đã bỏ phiếu cùng phía Cộng hòa để ngăn chặn.
Cuộc bỏ phiếu này là lần đầu tiên tại Thượng viện kể từ khi cuộc xung đột Iran chạm mốc thời hạn 60 ngày vào ngày 1/5 để buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump phải trình quốc hội về cuộc chiến. Khi đó, ông Trump tuyên bố rằng một lệnh ngừng bắn đã chấm dứt các hành động thù địch chống lại Iran.
Theo luật về quyền hạn chiến tranh năm 1973 của Mỹ, một tổng thống Mỹ chỉ có thể tiến hành hành động quân sự trong 60 ngày trước khi phải chấm dứt nó, đề nghị quốc hội cấp phép hoặc tìm kiếm sự gia hạn thêm 30 ngày vì "nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi liên quan đến sự an toàn của lực lượng vũ trang Mỹ" trong khi rút quân.
Phía Dân chủ đã bác bỏ khẳng định của ông Trump về việc thời hạn trên không áp dụng do có lệnh ngừng bắn, nói rằng cuộc xung đột vẫn đang tiếp diễn.
"Không hề có sự đình chỉ các hành động thù địch. Hai bên vẫn đang tham gia vào các hành động thù địch, và vì vậy tôi không chấp nhận lập luận hành động thù địch đã bị đình chỉ", ông Merkley nói với các phóng viên trước cuộc bỏ phiếu, dẫn chứng việc Mỹ phong tỏa các cảng và tấn công các tàu Iran, cũng như việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz và tấn công các tàu chiến và tàu dầu của Mỹ.
Ông Merkley và các nghị sĩ Dân chủ khác tại Thượng viện cho biết họ dự định sẽ đưa ra một dự thảo nghị quyết quyền hạn chiến tranh khác vào tuần tới, và mỗi tuần cho đến khi cuộc chiến kết thúc hoặc ông Trump phải tìm đến các nhà lập pháp để xin cấp phép.
Các nghị sĩ Dân chủ tại Hạ viện cũng đã giới thiệu các nghị quyết về quyền hạn chiến tranh, nhưng cũng bị đảng Cộng hòa ngăn chặn.
Đảng Dân chủ đã kêu gọi ông Trump trình quốc hội để xin phép sử dụng lực lượng quân sự, lưu ý Mỹ quy định rằng quốc hội, chứ không phải tổng thống, mới có quyền tuyên chiến. Họ cảnh báo, Mỹ có thể bị kéo vào một cuộc xung đột kéo dài mà không đưa ra một chiến lược rõ ràng.
Trong khi đó, các nghị sĩ Cộng hòa khẳng định các hành động của ông Trump là hợp pháp và nằm trong quyền hạn của ông với tư cách là tổng tư lệnh để bảo vệ Mỹ bằng cách ra lệnh cho các hoạt động quân sự có giới hạn.
Một số nghị sĩ Cộng hòa tại quốc hội đã cáo buộc đảng Dân chủ đệ trình các nghị quyết về quyền hạn chiến tranh chỉ vì sự phản đối mang tính đảng phái đối với ông Trump.
Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran nổ ra từ cuối tháng 2 sau khi Mỹ và Israel phối hợp không kích Iran. Lầu Năm Góc hôm 12/5 cho biết, cuộc chiến đến nay đã tiêu tốn khoảng 29 tỷ USD. Phía Iran nói rằng Mỹ có thể đã mất 39 máy bay quân sự trong 40 ngày giao tranh.
Theo Đài CNN, trong bối cảnh Iran đang kiểm soát vận tải qua eo biển Hormuz, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4-4 lại đưa ra một lời đe dọa mới, úp mở khả năng nhắm vào một "điểm nghẽn" vận tải khác ở Trung Đông: eo biển Bab el-Mandeb, nằm giữa Yemen trên bán đảo Ả Rập và hai quốc gia Eritrea, Djibouti bên phía châu Phi.
Cụ thể phát biểu trên mạng xã hội X, ông Ghalibaf đặt câu hỏi về tầm ảnh hưởng của eo biển Bab el-Mandeb đối với kinh tế toàn cầu.
"Có bao nhiêu phần trăm dầu mỏ, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm tỉ trọng vận chuyển lớn nhất qua eo biển này?", nguyên văn bài đăng của ông Ghalibaf.
Theo CNN, động thái này được xem là tín hiệu đe dọa của Iran về khả năng can thiệp vào điểm nghẽn hàng hải quan trọng khác của thế giới.
Eo biển Bab el-Mandeb là cửa ngõ phía nam của Biển Đỏ, nối với kênh đào Suez. Đây là tuyến đường ngắn nhất nối liền châu Á với châu Âu và Địa Trung Hải.
Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới, khoảng 12% thương mại toàn cầu và 30% lưu lượng container đi qua kênh Suez. Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ cũng bổ sung rằng khoảng 6% lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu đi qua eo Bab el-Mandeb.
Dù vậy từ cuối năm 2023, khu vực này đã ghi nhận căng thẳng gia tăng khi lực lượng Houthi tại Yemen - do Iran hậu thuẫn - liên tục tấn công tàu thuyền trên Biển Đỏ để thể hiện ủng hộ người Palestine ở Gaza trong cuộc xung đột với Israel.
Các cuộc tấn công này đã khiến lưu lượng tàu qua Biển Đỏ giảm hơn 50% theo một số ước tính, buộc nhiều hãng vận tải phải chuyển hướng vòng qua mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi, làm leo thang chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển.
Giữa lúc chiến sự tại Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Biển Đỏ cũng đóng vai trò là tuyến xuất khẩu thay thế cho dầu mỏ của Saudi Arabia nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz đang bị tắc nghẽn. Cảng Yanbu - điểm cuối của đường ống xuyên quốc gia - cho phép nước này vận chuyển khoảng 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày mà không cần đi qua eo Hormuz, theo Saudi Aramco.
Hãng Reuters ngày 3.4 đưa tin tàu vũ trụ Orion chở 4 phi hành gia trong sứ mệnh Artemis 2 của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa thực hiện một lần kích hoạt động cơ đẩy quan trọng, đưa phi hành đoàn rời khỏi quỹ đạo trái đất và hướng tới mặt trăng.
Dự kiến phi hành đoàn đi vào vùng ảnh hưởng trọng lực của mặt trăng vào sáng 5.4, khi họ chuẩn bị phá kỷ lục về khoảng cách do tàu Apollo 13 thiết lập năm 1970.
"Chúng tôi đang được chiêm ngưỡng một khung cảnh tuyệt đẹp của mặt tối trái đất được mặt trăng chiếu sáng. Thật phi thường", phi hành gia người Canada Jeremy Hansen nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ khoảng 10 phút sau khi động cơ đẩy được kích hoạt.
Kể từ khi được phóng đi 26 giờ trước đó từ Florida (Mỹ), các phi hành gia đã dành ngày đầu tiên trong không gian để thử nghiệm camera, điều khiển tàu vũ trụ Orion và giải quyết một số vấn đề nhỏ về nhà vệ sinh và email.
Thao tác đốt nhiên liệu để di chuyển đến mặt trăng được tiến hành vào lúc 6 giờ 49 ngày 3.4 (giờ Việt Nam), đưa tàu vũ trụ ra khỏi quỹ đạo trái đất và theo đường di chuyển hình số tám hướng về phía mặt trăng. Đây là lần kích hoạt động cơ đẩy chính cuối cùng của sứ mệnh.
Chỉ huy Reid Wiseman đã thử nghiệm máy ảnh trong lúc phi hành đoàn bay cách trái đất khoảng 64.370 km. Ông cho biết chụp ảnh từ khoảng cách đó khiến việc điều chỉnh cài đặt phơi sáng trở nên khó khăn.
"Cảm giác giống như bạn bước ra sân sau nhà và cố gắng chụp ảnh mặt trăng vậy. Hiện giờ, việc cố gắng chụp ảnh trái đất cũng giống như thế", ông nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ ở Houston (Texas, Mỹ) khi đang chụp ảnh bằng iPhone.
Trước đó, ông Wiseman đã gặp phải một sự cố nhỏ khi sử dụng Microsoft Outlook để kiểm tra email. Sự cố đó đã được khắc phục nhanh chóng nhờ sự trợ giúp từ trung tâm điều khiển.
Bốn phi hành gia của sứ mệnh Artemis 2 của NASA mang theo các thiết bị khác nhau để chụp ảnh không gian từ bên trong khoang tàu Orion trong suốt chuyến bay, gồm một máy quay hành động GoPro nhỏ và iPhone, cũng như các máy ảnh chuyên nghiệp Nikon đã được các phi hành gia NASA sử dụng trên Trạm Không gian quốc tế (ISS) trong nhiều năm.
Vào ngày thứ sáu của sứ mệnh, các phi hành gia dự kiến đến khoảng cách 405.550 km so với trái đất, điểm xa nhất mà con người từng bay tới. Khi đó địa cầu sẽ chỉ nhỏ bằng một quả bóng rổ.
