Một gia đình đến từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) gồm 4 người lớn, ba trẻ em và một bảo mẫu, hồi tháng 4 đã chi khoảng 300.000 nhân dân tệ (44.228 USD) cho một chuyến du lịch kết hợp học tập và kinh doanh kéo dài 7 ngày tại Trung Quốc.
Chuyến đi suýt chút nữa bị hủy do cuộc chiến Iran làm gián đoạn các chuyến bay và kế hoạch di chuyển nhưng cuối cùng họ vẫn đến được Thượng Hải.
“Mong muốn của họ không hề lay chuyển”, Lilian Liu, đại diện UFOX Travel, một công ty lữ hành tập trung vào thị trường Trung Đông và là đơn vị tiếp đón gia đình này, cho biết. Liu nói thêm rằng vài năm trước, những khách hàng như vậy hầu như không xuất hiện.
Trước đây, công ty của cô thường đưa doanh nhân Trung Quốc tới Dubai và Abu Dhabi để tìm hiểu các dự án phát triển bất động sản, khu thương mại tự do và phát triển năng lượng, đồng thời tổ chức các chuyến du lịch kết hợp học tập cho học sinh Trung Quốc tới Trung Đông.
Sự thay đổi bắt đầu rõ nét hơn từ mùa đông năm 2025, khi cô tiếp đón một đoàn hơn 40 học sinh từ một trường trung học tư thục ở Abu Dhabi mà nhiều em xuất thân từ gia đình giàu có hoặc trung lưu.
Đến cuối chuyến đi, điều khiến cả nhóm hào hứng nhất không phải là các địa điểm tham quan du lịch của Thượng Hải, mà là các phòng trưng bày robot, các ứng dụng AI trong đời thực và cơ sở hạ tầng kỹ thuật số ở khắp các thành phố của Trung Quốc.
“Các em đến, đặt ra rất nhiều câu hỏi”, Liu nhớ lại. “Các trường đại học và ngành công nghệ của Trung Quốc như thế nào? AI và chế tạo robot tiên tiến đến mức nào? Các em quan tâm đến việc tìm hiểu xem liệu Trung Quốc có thể là nơi để mình học tập và phát triển hay không”.
Kể từ đó, Liu nhận được ngày càng nhiều yêu cầu từ các gia đình và trường học ở UAE, Arab Saudi và Oman, những người muốn đưa con em đến các thành phố như Thượng Hải, Hàng Châu và Thâm Quyến để tìm hiểu hệ thống giáo dục, lĩnh vực công nghệ và môi trường kinh doanh của Trung Quốc.
Nhu cầu mới này phản ánh một sự chuyển dịch lớn hơn, trong bối cảnh các nền tảng mạng xã hội như TikTok là cầu nối giới thiệu một hình ảnh khác biệt, hiện đại hơn về Trung Quốc đến giới trẻ Trung Đông.
Những bước tiến về AI, xe năng lượng mới và sản xuất tiên tiến đã biến Trung Quốc thành “cửa sổ nhìn vào tương lai” của các ngành công nghiệp. Sức hấp dẫn này càng được cộng hưởng khi chính sách thị thực giữa Bắc Kinh và các quốc gia vùng Vịnh ngày một thông thoáng, giúp việc đi lại dễ dàng hơn.
Theo cơ quan quản lý xuất nhập cảnh Trung Quốc, lượng khách đến từ các nước vùng Vịnh đã tăng mạnh vào năm 2024 và tiếp tục tăng trưởng vào năm 2025, sau khi Bắc Kinh mở rộng chính sách miễn thị thực. Trung tâm Văn hóa Trung Quốc tại UAE cho biết hơn 150.000 công dân từ 6 quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) đã đến Trung Quốc vào năm ngoái, tăng hơn 100% so với năm 2024.
Hè năm nay, đội ngũ của Liu dự kiến tiếp đón nhiều đoàn học sinh và gia đình từ khắp vùng Vịnh. Những khách hàng này đều có đặc điểm chung là cha mẹ làm trong cơ quan chính phủ hoặc làm việc trong lĩnh vực năng lượng, tài chính hoặc thương mại. Một số người điều hành doanh nghiệp gia đình.
Trong mắt những khách hàng Trung Đông giàu có này, Trung Quốc không còn đơn thuần là đối tác thương mại mà đã trở thành một lựa chọn tiềm năng cho cả kế hoạch giáo dục và chiến lược kinh doanh dài hạn. Một số gia đình đã cân nhắc kế hoạch dài hạn hơn tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.
“Một số khách hàng nói với tôi rằng họ cảm thấy ngày càng rủi ro khi giữ tất cả tài sản và khoản đầu tư của họ ở Trung Đông”, Liu nói. “Họ đang tìm hiểu cách mở tài khoản ngân hàng và công ty tại Trung Quốc để có thể đa dạng hóa danh mục đầu tư”.
Kent Cai, người sáng lập Ningbo New Way, công ty điều hành các tour học tập và chương trình giao lưu được thiết kế riêng ở tỉnh Chiết Giang, cho biết đã quan sát thấy một mô hình tương tự đang diễn ra bên ngoài khu vực vùng Vịnh.
“Sự quan tâm đến Trung Quốc chắc chắn đang trở nên mạnh mẽ hơn, cho dù đó là từ Trung Đông, Đông Nam Á hay châu Phi”, Cai nói. “Thị thực dễ dàng hơn, kết nối tốt hơn và chi phí thấp hơn khiến Trung Quốc dễ tiếp cận hơn nhiều so với trước đây”.
Ông nói thêm rằng các tác động có thể mở rộng ra ngoài phạm vi giáo dục.
“Càng có nhiều học sinh và gia đình đến Trung Quốc, điều đó càng ảnh hưởng đến thương mại, mối quan hệ kinh doanh và nhận thức về Trung Quốc tại quốc gia của họ theo thời gian”, Cai nói.
Đối với Liu, thị trường này vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng định hướng đang trở nên rõ ràng hơn. Các chuyến du lịch giáo dục và tham quan kinh doanh đang dần hợp nhất thành một sản phẩm duy nhất: con cái khám phá trường học và công nghệ, trong khi cha mẹ đánh giá thị trường và các ngành công nghiệp trong cùng một chuyến đi.
“Điều họ đang cố gắng quyết định không phải là chuyến đi có đáng giá hay không. Mà là liệu Trung Quốc có phải là nơi con cái họ có thể học tập, sinh sống và xây dựng tương lai hay không”, Liu nói.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km. Hòn đảo có chiều dài chỉ 6 km và diện tích 20 km2, nhưng là trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran trong hơn nửa thế kỷ qua.
Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Kharg được coi là mắt xích sống còn với Iran, bởi nền kinh tế nước này phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu năng lượng.
Với những yếu tố mang tính chiến lược này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đề cập khả năng chiếm Kharg trong cuộc xung đột với Iran, gần đây nhất là ngày 11/6.
Nếu kiểm soát hòn đảo, Mỹ có thể bóp nghẹt kinh tế Iran và buộc Tehran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán. Tuy nhiên, kịch bản này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho Washington.
Mỹ đã hai lần không kích đảo Kharg hồi giữa tháng 3 và ngày 7/4, trước khi Washington - Tehran đạt được lệnh ngừng bắn.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km. Hòn đảo có chiều dài chỉ 6 km và diện tích 20 km2, nhưng là trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất của Iran trong hơn nửa thế kỷ qua.
Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Kharg được coi là mắt xích sống còn với Iran, bởi nền kinh tế nước này phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu năng lượng.
Với những yếu tố mang tính chiến lược này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần đề cập khả năng chiếm Kharg trong cuộc xung đột với Iran, gần đây nhất là ngày 11/6.
Nếu kiểm soát hòn đảo, Mỹ có thể bóp nghẹt kinh tế Iran và buộc Tehran phải nhượng bộ trên bàn đàm phán. Tuy nhiên, kịch bản này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho Washington.
Mỹ đã hai lần không kích đảo Kharg hồi giữa tháng 3 và ngày 7/4, trước khi Washington - Tehran đạt được lệnh ngừng bắn.
"Ngay khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển, tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Islamabad", Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani nói với phóng viên tại trụ sở của tổ chức này ở New York ngày 21/4.
Trước đó, Mỹ và Iran lên kế hoạch tổ chức đàm phán ở Islamabad, Pakistan vào ngày 22/4. Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay cho hay phái đoàn nước này đã thông báo với phía Mỹ thông qua bên trung gian Pakistan rằng họ sẽ không tới Islamabad vì nhiều lý do, trong đó có việc Mỹ duy trì hành động thù địch khi tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran.
Khi được hỏi về khả năng hai bên leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Đại sứ Iravani cho biết Iran đã chuẩn bị cho cả hai kịch bản. "Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy", ông nói thêm.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Iravani kêu gọi Liên Hợp Quốc lên án việc Mỹ bắt tàu chở hàng Touska của Iran, đồng thời yêu cầu Washington thả tàu.
"Hành vi như vậy mang đậm bản chất cướp biển và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và an toàn của các tuyến đường vận chuyển quan trọng. Hơn nữa, động thái bất hợp pháp này cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời bị coi là mang tính gây hấn", Đại sứ Iran cho hay.
Hải quân Mỹ cuối tuần qua đổ quân kiểm soát tàu chở hàng Touska ở biển Oman. Tổng thống Donald Trump nói con tàu mang cờ Iran này thuộc diện trừng phạt của Mỹ.
Tổng thống Trump hôm 21/4 thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sau đó cũng cho biết hải quân Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa. "Chỉ trong vài ngày tới, các kho dầu tại đảo Kharg sẽ đầy ắp và các giếng dầu vốn đã mong manh của Iran sẽ phải ngừng hoạt động. Việc siết chặt thương mại đường biển của Iran trực tiếp đánh vào nguồn thu chủ yếu của nước này", ông Bessent nói.
Đảo Kharg được coi là "huyết mạch dầu mỏ" và mắt xích sống còn của Iran. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Bộ trưởng Bessent cho rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến dầu tại hòn đảo này không thể xuất đi được và Iran phải ngừng khai thác.
Ông Bessent mô tả đây là chiến dịch "Cơn thịnh nộ Kinh tế", cho hay Bộ Tài chính Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép tối đa nhằm làm suy yếu một cách có hệ thống nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Ông cũng cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu Iran đều có nguy cơ bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.
Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn từ Tổng thống Trump là "động thái câu giờ cho đòn đánh bất ngờ" và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cảm ơn ông Trump, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. "Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột", lãnh đạo Pakistan cho biết.
Theo Hãng tin Reuters ngày 26-4, trong thời gian qua xung quanh nhà máy điện hạt nhân Chernobyl nhiều lần ghi nhận các hoạt động quân sự trên không, trong đó có tên lửa và máy bay không người lái bay gần khu vực này.
Một sự cố xảy ra vào năm ngoái đã làm hư hại lớp bảo vệ của "Mái vòm an toàn mới" (New Safe Confinement - NSC) công trình được xây dựng để che chắn lò phản ứng số 4 bị phá hủy.
Trong bối cảnh đó lễ tưởng niệm 40 năm thảm họa Chornobyl năm nay thêm ý nghĩa, khi những lo ngại về an toàn hạt nhân một lần nữa được nhắc đến.
Bộ Ngoại giao Ukraine trong tuần này cho rằng thảm họa năm 1986 là hệ quả của một thí nghiệm lò phản ứng vi phạm quy trình an toàn và sau đó không được công bố đầy đủ thông tin.
Hệ quả của vụ nổ và tan chảy tại lò phản ứng số 4 vào rạng sáng 26-4-1986 vẫn kéo dài đến hôm nay.
Hàng triệu người bị phơi nhiễm phóng xạ, hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa và nhiều khu vực rộng lớn bị ô nhiễm.
Hàng nghìn người sau đó đã chết vì các bệnh liên quan đến phóng xạ như ung thư, dù tổng số liệu người chết và tác động lâu dài vẫn còn gây tranh cãi.
Để kiểm soát lượng chất thải phóng xạ khổng lồ, năm 2016 một mái vòm thép và bê tông được lắp đặt bao phủ lớp "quan tài xây vội" từ năm 1986.
Tuy nhiên theo các quan chức, sự cố vào tháng 2-2025 đã làm thủng lớp kín của công trình này.
Không ghi nhận rò rỉ phóng xạ sau vụ tấn công, nhưng Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu cho biết cần ít nhất 500 triệu euro để sửa chữa nhằm tránh hư hại lâu dài.
Trước đó, công tố viên nhà nước cấp cao của Ukraine nói rằng radar nước này đã phát hiện ít nhất 92 máy bay không người lái bay trong phạm vi 5 km quanh khu vực mái vòm kể từ tháng 6-2024.
Hiện nay khu vực nhà máy hạt nhân cách thủ đô Kiev khoảng 100 km về phía bắc, nằm trong vùng cấm rộng 2.600 km², vẫn được kiểm soát chặt chẽ. Theo ghi nhận của Reuters, nơi đây khá tĩnh lặng, bao quanh là rừng.
Lực lượng Vệ binh Quốc gia tuần tra thường xuyên, trong khi khoảng 2.250 nhân viên làm việc theo ca nhiều ngày để giám sát quá trình ngừng hoạt động của nhà máy. Lò phản ứng cuối cùng đã dừng từ năm 2000.
Bên trong, phòng điều khiển của lò phản ứng số 4 hiện tối mù và phủ đầy các thiết bị thời Liên Xô cũ đã hư hỏng, hoen gỉ.
Trong khi đó xung quanh khu vực nhà máy và thành phố bỏ hoang Prypiat, các loài động vật như nai sừng tấm và ngựa hoang xuất hiện ngày càng nhiều, cho thấy thiên nhiên đang dần quay trở lại.
