“Ngay khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển, tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Islamabad”, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani nói với phóng viên tại trụ sở của tổ chức này ở New York ngày 21/4.
Trước đó, Mỹ và Iran lên kế hoạch tổ chức đàm phán ở Islamabad, Pakistan vào ngày 22/4. Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay cho hay phái đoàn nước này đã thông báo với phía Mỹ thông qua bên trung gian Pakistan rằng họ sẽ không tới Islamabad vì nhiều lý do, trong đó có việc Mỹ duy trì hành động thù địch khi tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran.
Khi được hỏi về khả năng hai bên leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Đại sứ Iravani cho biết Iran đã chuẩn bị cho cả hai kịch bản. “Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy”, ông nói thêm.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Iravani kêu gọi Liên Hợp Quốc lên án việc Mỹ bắt tàu chở hàng Touska của Iran, đồng thời yêu cầu Washington thả tàu.
“Hành vi như vậy mang đậm bản chất cướp biển và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và an toàn của các tuyến đường vận chuyển quan trọng. Hơn nữa, động thái bất hợp pháp này cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời bị coi là mang tính gây hấn”, Đại sứ Iran cho hay.
Hải quân Mỹ cuối tuần qua đổ quân kiểm soát tàu chở hàng Touska ở biển Oman. Tổng thống Donald Trump nói con tàu mang cờ Iran này thuộc diện trừng phạt của Mỹ.
Tổng thống Trump hôm 21/4 thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sau đó cũng cho biết hải quân Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa. “Chỉ trong vài ngày tới, các kho dầu tại đảo Kharg sẽ đầy ắp và các giếng dầu vốn đã mong manh của Iran sẽ phải ngừng hoạt động. Việc siết chặt thương mại đường biển của Iran trực tiếp đánh vào nguồn thu chủ yếu của nước này”, ông Bessent nói.
Đảo Kharg được coi là “huyết mạch dầu mỏ” và mắt xích sống còn của Iran. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Bộ trưởng Bessent cho rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến dầu tại hòn đảo này không thể xuất đi được và Iran phải ngừng khai thác.
Ông Bessent mô tả đây là chiến dịch “Cơn thịnh nộ Kinh tế”, cho hay Bộ Tài chính Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép tối đa nhằm làm suy yếu một cách có hệ thống nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Ông cũng cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu Iran đều có nguy cơ bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.
Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn từ Tổng thống Trump là “động thái câu giờ cho đòn đánh bất ngờ” và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cảm ơn ông Trump, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. “Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột”, lãnh đạo Pakistan cho biết.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8.5 (giờ Việt Nam) cho biết lực lượng Mỹ đã nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự của Iran chịu trách nhiệm thực hiện một loạt các cuộc tấn công bằng tên lửa, máy bay không người lái và tàu nhỏ "không có lý do" nhằm vào các tàu chiến Mỹ đang di chuyển qua eo biển Hormuz.
"Lực lượng Mỹ đã đánh chặn các cuộc tấn công không có lý do của Iran và đáp trả bằng các cuộc tấn công tự vệ khi các tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân Mỹ di chuyển qua eo biển Hormuz đến vịnh Oman vào ngày 7.5", CENTCOM cho biết trong một thông cáo báo chí.
Các cơ sở của Iran bị lực lượng Mỹ nhắm mục tiêu bao gồm "các địa điểm phóng tên lửa và máy bay không người lái, các địa điểm chỉ huy và kiểm soát, và các trung tâm tình báo, giám sát và trinh sát", theo CENTCOM.
CENTCOM cáo buộc lực lượng Iran đã phóng nhiều tên lửa, máy bay không người lái và tàu nhỏ khi tàu USS Truxtun (DDG 103), USS Rafael Peralta (DDG 115) và USS Mason (DDG 87) di chuyển qua tuyến đường biển quốc tế. Không có tài sản nào của Mỹ bị tấn công, tuyên bố của CENTCOM cho biết thêm.
Trong tuyên bố của mình, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết lực lượng Mỹ "không tìm cách leo thang" nhưng quân đội "sẵn sàng bảo vệ lực lượng Mỹ".
Trong khi đó, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ra tuyên bố cho rằng Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, IRGC cho biết quân đội Mỹ đã tấn công một tàu chở dầu của Iran gần cảng Jask. Hải quân Iran đã đáp trả bằng "các đầu đạn nổ mạnh" và "tình báo giám sát cho thấy thiệt hại đáng kể đối với kẻ thù Mỹ, và 3 tàu của đối phương đã nhanh chóng bỏ chạy khỏi khu vực eo biển Hormuz", theo tuyên bố trên X.
Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran đưa tin nhiều tiếng nổ đã được nghe thấy gần thành phố Bandar Abbas của Iran. Hãng này cho biết nguồn gốc và vị trí chính xác của các tiếng nổ vẫn chưa được xác định.
Fars cho biết thêm rằng các cuộc điều tra của họ cho thấy đã có cuộc đấu hỏa lực giữa lực lượng vũ trang Iran và "kẻ thù", trong đó các khu thương mại của một bến tàu ở Qeshm (hòn đảo lớn nhất ở vịnh Ba Tư) bị nhắm mục tiêu.
Trong khi đó, hãng thông tấn Tasnim cho biết nhiều tiếng nổ đã được nghe thấy gần đảo Qeshm và Bandar Abbas. Hãng này cũng cho biết vẫn chưa có thông tin chính xác, nhưng nói thêm rằng một số nguồn tin cho rằng các tiếng nổ có liên quan đến hoạt động của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran "nhằm cảnh báo một số tàu thuyền về việc đi qua trái phép eo biển Hormuz".
Truyền thông địa phương cho biết các tiếng nổ cũng đã được nghe thấy ở Tehran. Mỹ vẫn chưa bình luận về thông tin này.
Theo Đài Al Jazeera của Qatar và báo The Hill, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo Mỹ sẽ cử các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushder đến Pakistan vào ngày 25-4 để tham gia vào "các cuộc đàm phán trực tiếp với các đại diện đến từ phái đoàn Iran".
Bà Leavitt cho biết "đã nhận thấy một số tiến triển từ phía Iran trong những ngày qua" và khẳng định Tehran đã chủ động đề nghị cuộc gặp trực tiếp theo lời kêu gọi của Tổng thống Donald Trump.
Phía Iran sau đó xác nhận Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã đến Pakistan vào ngày 24-4, song chỉ mô tả đây là "chuyến công du kịp thời" tới Pakistan, Oman và Nga để "phối hợp các vấn đề song phương" mà không đề cập cụ thể đến kế hoạch đàm phán với phía Mỹ.
Một quan chức cấp cao Iran khẳng định với Al Jazeera rằng sẽ không có bất cứ cuộc đàm phán nào giữa Washington và Tehran tại Islamabad.
Những gương mặt quan trọng dẫn dắt vòng đàm phán đầu tiên của cả hai phía cũng không xuất hiện, bao gồm Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Ghalibaf.
Tuy nhiên, các thông tin hé lộ khả năng Mỹ và Iran sẽ truyền tải thông điệp qua trung gian Pakistan, thay vì đàm phán trực tiếp.
Bộ Ngoại giao Iran cho biết ông Araghchi sẽ đưa "các quan điểm" của Iran thông qua Pakistan. Hai nguồn tin từ Chính phủ Pakistan cũng nói với Hãng tin Reuters rằng chuyến thăm của Ngoại trưởng Araghchi sẽ diễn ra "ngắn gọn", tập trung vào các đề xuất của Iran về các cuộc đàm phán với Mỹ. Pakistan sau đó sẽ chuyển lời đến Mỹ.
Chiến sự Mỹ - Israel với Iran bùng phát vào hôm 28-2 đã đẩy Trung Đông vào vòng xoáy xung đột và gây biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Sau thời gian giao tranh, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn hai tuần, đồng thời tiến hành vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên tại Islamabad vào ngày 11 và 12-4. Tuy nhiên nó kết thúc sau 21 giờ mà không đạt được tiến triển nào.
Tổng thống Donald Trump sau đó tiếp tục gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn để chờ Iran trình bày đề xuất, tuy nhiên ông khẳng định Mỹ duy trì phong tỏa các cảng của Iran.
Lệnh phong tỏa của Washington được xem là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay, bởi nó tác động đến tình hình ở eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Hai bên cũng vướng mắc về chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi Mỹ và Israel muốn Iran không được làm giàu uranium, Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình và là quyền hợp pháp theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Các động thái hướng đến đàm phán vẫn được công bố úp mở, trong khi đó, Washington mới đây đã công bố một loạt biện pháp trừng phạt mới nhắm vào một nhà máy lọc dầu lớn của Trung Quốc, cùng khoảng 40 công ty vận tải và tàu chở dầu được cho là có liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran nhằm gia tăng áp lực tài chính đối với nước Cộng hòa Hồi giáo.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố rằng chiến dịch trừng phạt đang siết chặt vòng vây tài chính đối với Iran, nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ tiếp tục thu hẹp mạng lưới tàu bè, các bên trung gian và người mua mà Iran dựa vào để duy trì nguồn thu từ dầu mỏ.
Theo quy định, các thực thể nằm trong danh sách trừng phạt sẽ bị phong tỏa tài sản tại Mỹ, trong khi công dân Mỹ bị cấm giao dịch với các thực thể này. Ngoài ra, các biện pháp trừng phạt thứ cấp cũng có thể được áp dụng, khiến các công ty quốc tế hạn chế giao thiệp với các đối tượng bị nhắm đến để không bị mất quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.
Các biện pháp trừng phạt này là một phần trong chiến lược “gây áp lực tối đa” mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi nhằm hạn chế nguồn tài trợ cho chương trình hạt nhân, các lực lượng ủy nhiệm và hoạt động quân sự của Iran. Mặc dù đã chịu nhiều năm trừng phạt, hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, vẫn duy trì ở mức khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.
Giới phân tích nhận định Mỹ sẽ tiếp tục mở rộng danh sách trừng phạt trong thời gian tới nhằm tối đa hóa đòn bẩy kinh tế đối với Iran, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào mức độ hợp tác của các nước thứ ba.
Vào lúc 6h15 sáng 20-7 theo giờ Việt Nam, Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo trên nền tảng X: "CENTCOM đã bắt đầu tiến hành đợt tấn công mới nhằm vào Iran lúc 19h ngày 19-7 theo giờ miền Đông của Mỹ (tức 6h sáng ngày 20-7 theo giờ Việt Nam), đánh dấu đêm thứ 9 liên tiếp mở các cuộc tấn công.
Các cuộc tấn công sẽ tiếp tục làm suy giảm năng lực quân sự của Iran được sử dụng để tấn công các tàu thương mại và thủy thủ dân sự qua lại eo biển Hormuz".
Hãng tin Tasnim dẫn lời người dân địa phương cho biết đã xảy ra nhiều vụ nổ tại các thành phố cảng Mahshahr và Bandar Imam Khomeini, thuộc tỉnh Khuzestan ở tây nam Iran. Theo Đài Al Jazeera, tiếng nổ đã vang lên tại ít nhất 5 thành phố của Iran.
Ngày 20-7, Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết họ đã tiến hành "cuộc tấn công bất ngờ" nhằm vào một trung tâm chỉ huy của kẻ thù ở Syria, theo tuyên bố được Hãng tin IRNA đăng tải.
IRGC thông báo đã "tiến hành cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào trung tâm chỉ huy các chiến dịch đặc biệt của kẻ thù tại khu vực Al-Tanf tại Syria để trả thù cho máu của các binh sĩ thiệt mạng ở Iranshahr (thành phố ở đông nam Iran)".
Được biết khu vực trên có căn cứ Al-Tanf - nơi quân đội Syria tiếp quản hồi tháng 2 sau khi quân đội Mỹ rút đi. Căn cứ Al-Tanf nằm gần khu vực biên giới phía đông nam của Syria, giáp với Jordan và Iraq.
Hôm 19-7, Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin lễ tang đã được tổ chức cho ba binh sĩ thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào doanh trại ở Iranshahr.
Ngày 19-7, Bộ Ngoại giao Jordan cho biết họ đã triệu Đại biện lâm thời Iran tại thủ đô Amman để yêu cầu Tehran ngay lập tức chấm dứt các cuộc tấn công, theo Hãng tin AFP.
Trong một tuyên bố, bộ này nói rằng họ đã chuyển tới phía Iran "thông điệp phản đối mạnh mẽ việc tiếp tục các hành động gây hấn tàn bạo và vô cớ của Iran nhằm vào lãnh thổ Jordan".
Trong diễn biến khác, rạng sáng 20-7, quân đội Kuwait thông báo các hệ thống phòng không của nước này "đang đối phó với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái thù địch sau hành động gây hấn của Iran".
Ngày 19-7, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, tuyên bố nước này sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ cuộc tấn công nào từ Iran, sau khi các lực lượng Israel và Jordan đánh chặn một tên lửa của Iran được phóng về phía thành phố Aqaba của Jordan.
"Nếu Iran phóng tên lửa vào Israel, chúng tôi sẽ tấn công họ với toàn bộ sức mạnh" - Bộ trưởng Israel Katz phát biểu trong chuyến thăm một cơ sở của lực lượng cứu hộ.
Ông lưu ý: "Nếu Mỹ thay đổi chính sách, vốn là điều có thể xảy ra, chúng tôi cũng đã sẵn sàng cho cả các hoạt động phòng thủ lẫn tấn công nhằm vào Tehran".
Thành phố Aqaba của Jordan nằm ngay bên kia biên giới, đối diện thành phố Eilat của Israel.
Sau đó, Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel, tướng Eyal Zamir, cũng tuyên bố sẽ đáp trả một cách quyết liệt nếu Iran tấn công Israel.
