“Ngay khi Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa đường biển, tôi nghĩ vòng đàm phán tiếp theo sẽ được tổ chức ở Islamabad”, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani nói với phóng viên tại trụ sở của tổ chức này ở New York ngày 21/4.
Trước đó, Mỹ và Iran lên kế hoạch tổ chức đàm phán ở Islamabad, Pakistan vào ngày 22/4. Tuy nhiên, hãng thông tấn Tasnim của Iran hôm nay cho hay phái đoàn nước này đã thông báo với phía Mỹ thông qua bên trung gian Pakistan rằng họ sẽ không tới Islamabad vì nhiều lý do, trong đó có việc Mỹ duy trì hành động thù địch khi tiếp tục phong tỏa cảng biển Iran.
Khi được hỏi về khả năng hai bên leo thang quân sự sau khi lệnh ngừng bắn kết thúc, Đại sứ Iravani cho biết Iran đã chuẩn bị cho cả hai kịch bản. “Nếu họ muốn tiếp tục giao tranh, Iran đã sẵn sàng. Tuy nhiên, chúng ta nên tạo cơ hội cho giải pháp ngoại giao. Chúng tôi vẫn hy vọng như vậy”, ông nói thêm.
Trong thư gửi Hội đồng Bảo an và Tổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông Iravani kêu gọi Liên Hợp Quốc lên án việc Mỹ bắt tàu chở hàng Touska của Iran, đồng thời yêu cầu Washington thả tàu.
“Hành vi như vậy mang đậm bản chất cướp biển và là sự leo thang nguy hiểm, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh và an toàn của các tuyến đường vận chuyển quan trọng. Hơn nữa, động thái bất hợp pháp này cấu thành hành vi vi phạm rõ ràng và nghiêm trọng thỏa thuận ngừng bắn ngày 8/4, đồng thời bị coi là mang tính gây hấn”, Đại sứ Iran cho hay.
Hải quân Mỹ cuối tuần qua đổ quân kiểm soát tàu chở hàng Touska ở biển Oman. Tổng thống Donald Trump nói con tàu mang cờ Iran này thuộc diện trừng phạt của Mỹ.
Tổng thống Trump hôm 21/4 thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột vĩnh viễn. Tuy nhiên, ông cho biết Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sau đó cũng cho biết hải quân Mỹ sẽ duy trì lệnh phong tỏa. “Chỉ trong vài ngày tới, các kho dầu tại đảo Kharg sẽ đầy ắp và các giếng dầu vốn đã mong manh của Iran sẽ phải ngừng hoạt động. Việc siết chặt thương mại đường biển của Iran trực tiếp đánh vào nguồn thu chủ yếu của nước này”, ông Bessent nói.
Đảo Kharg được coi là “huyết mạch dầu mỏ” và mắt xích sống còn của Iran. Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Bộ trưởng Bessent cho rằng lệnh phong tỏa của Mỹ khiến dầu tại hòn đảo này không thể xuất đi được và Iran phải ngừng khai thác.
Ông Bessent mô tả đây là chiến dịch “Cơn thịnh nộ Kinh tế”, cho hay Bộ Tài chính Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép tối đa nhằm làm suy yếu một cách có hệ thống nguồn thu từ dầu mỏ của Iran. Ông cũng cảnh báo bất kỳ cá nhân hay tàu thuyền nào tham gia giao dịch, vận chuyển dầu Iran đều có nguy cơ bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.
Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, cho rằng tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn từ Tổng thống Trump là “động thái câu giờ cho đòn đánh bất ngờ” và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
Trong khi đó, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cảm ơn ông Trump, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. “Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột”, lãnh đạo Pakistan cho biết.
Bản chất của dấu mốc mới này là chủ định của 2 nhà lãnh đạo thúc đẩy quan hệ hợp tác trên mọi lĩnh vực để cặp quan hệ song phương này trở thành một trục quyền lực ở khu vực Đông Bắc Á với tầm tác động rồi đây có thể vươn rộng xa ra tới cả khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Hai nhà lãnh đạo thực thi cái gọi là "Ngoại giao quê nhà" để thể hiện sự coi trọng và chân thành dành cho nhau. Cụ thể, Tổng thống Lee khi thăm Nhật Bản được Thủ tướng Takaichi đón tiếp ở quê nhà của bà và đáp lại, ông đã đón tiếp nhà lãnh đạo Nhật ở quê nhà của mình tại Hàn Quốc. Thân thiết như thế đồng nghĩa rằng rất tôn trọng và tin cậy nhau, có được sự nhất trí quan điểm sâu rộng với nhau về các chủ đề nội dung trong chương trình nghị sự của mối quan hệ song phương.
Hàn Quốc và Nhật Bản đều là những đồng minh quân sự chiến lược truyền thống của Mỹ, cùng Mỹ tạo thành liên thủ chính trị, quân sự và an ninh. Bà Takaichi và ông Lee, cho dù không hẳn cùng quang phổ chính trị như nhau, nhưng chủ trương vừa vững mạnh liên thủ tay đôi với nhau vừa vững chắc liên thủ ba bên với Mỹ.
Quan hệ của Hàn Quốc và Nhật Bản với Trung Quốc đều không nồng ấm nhưng Trung Quốc là đối tác kinh tế và thương mại quan trọng nhất của họ. Liên kết giữa Nhật Bản và Hàn Quốc càng chặt thì cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều khó phân rẽ hai bên để gây áp lực đối với từng nước. Vững tay đôi như thế còn giúp tạo và tăng thế cho cả hai trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc.
Itamar Ben Gvir, Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel, tối 2/5 tổ chức tiệc mừng sinh nhật lần thứ 50 tại biệt thự ở miền nam đất nước. Nhiều quan chức Israel như Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz, Chủ tịch Quốc hội Amir Ohana và các sĩ quan cảnh sát cấp cao đã đến dự tiệc.
Quan chức Israel sau đó đăng bài lên Instagram cho thấy ông được tặng chiếc bánh sinh nhật ba tầng cỡ lớn, phía trên đặt mô hình thòng lọng màu vàng.
Bà Ayala, vợ ông Ben Gvir, tặng chồng chiếc bánh nhỏ hơn, cũng có hình thòng lọng, xung quanh là dòng chữ "Chúc mừng Bộ trưởng Ben Gvir. Đôi khi có những giấc mơ trở thành hiện thực".
Hình ảnh thòng lọng được cho là ám chỉ đạo luật mà quốc hội Israel thông qua hồi tháng 3, trong đó áp dụng án tử hình đối với người Palestine bị Israel kết tội "đứng sau những vụ tấn công mang tính chất khủng bố". Đây là chính sách mà Bộ trưởng Ben Gvir và đảng Otzma Yehudit của ông thúc đẩy.
Đạo luật từng làm dấy lên nhiều tranh cãi. Ông Ben Gvir và phe ủng hộ coi đây là biện pháp răn đe, ngăn các vụ tấn công nhằm vào Israel. Phe phản đối cho rằng nó vi phạm luật quốc tế và làm suy yếu hoạt động tư pháp. Theo các nhóm nhân quyền, đạo luật còn mang tính phân biệt đối xử vì chỉ áp dụng với người Palestine.
Bữa tiệc còn gây chú ý khi Bộ trưởng Ben Gvir mời nhiều chỉ huy cấp cao của Tổng bộ Cảnh sát Israel tới dự. Ông từ lâu đã đối mặt với cáo buộc can thiệp quá mức vào hoạt động của cảnh sát, với nhiều kiến nghị kêu gọi bãi nhiệm ông đã được gửi lên Tòa án Tối cao Israel.
"Hải quân Mỹ, lực lượng hải quân tinh nhuệ nhất thế giới, sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa và ngăn chặn tất cả tàu cố gắng đi vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz. Quyết định có hiệu lực ngay lập tức", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên trên mạng xã hội hôm nay.
Lãnh đạo Mỹ khẳng định eo biển Hormuz sẽ hoàn toàn mở cửa với tất cả tàu thuyền vào thời điểm nào đó. Ông chỉ trích Iran hứa mở cửa lại eo biển Hormuz nhưng lại "cố tình" không thực hiện.
"Họ tuyên bố đã rải thủy lôi dù toàn bộ hải quân, cũng như hầu hết phương tiện triển khai thủy lôi của họ, đã bị phá hủy hoàn toàn. Có thể họ đã làm vậy hoặc không, nhưng chủ tàu nào muốn mạo hiểm chứ? Họ nên bắt đầu quá trình mở lại tuyến đường thủy quốc tế này một cách nhanh chóng như đã hứa", ông viết.
Tổng thống Trump cảnh báo rằng hải quân Mỹ sẽ truy tìm và chặn bắt mọi tàu hàng trả phí đi lại cho Iran, cũng như bắt đầu rà phá thủy lôi ở eo biển Hormuz. "Bất kỳ lực lượng Iran nào nhắm bắn vào chúng tôi hoặc các tàu hòa bình đều sẽ bị hủy diệt", ông tuyên bố.
Lãnh đạo Mỹ tiết lộ "các nước khác" cũng sẽ tham gia phong tỏa eo biển Hormuz, song không nêu tên quốc gia cụ thể. Ông cũng tuyên bố lực lượng Mỹ sẽ xử lý nốt "những gì ít ỏi còn sót lại của Iran" nếu cần thiết. "Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu’, ông cho hay.
Về cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran tại Pakistan, ông Trump nhận định cuộc đối thoại đã "diễn ra tốt đẹp" khi hai bên đạt được đồng thuận trong phần lớn vấn đề, nhưng cáo buộc Iran không nhất trí với "nội dung thật sự quan trọng duy nhất là hạt nhân".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu mỏ quan trọng, chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Ngay sau khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran ngày 28/2, Tehran đã triển khai nhiều xuồng cao tốc để rải thủy lôi tại eo biển Hormuz.
Các thủy lôi, cùng mối đe dọa từ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa, khiến số lượng tàu hàng đi qua tuyến hàng hải này giảm xuống mức rất thấp, đẩy giá năng lượng tăng cao và mang lại cho Iran đòn bẩy lớn nhất trong xung đột.
Mở lại tuyến đường này là một trong những chủ đề quan trọng trong thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran, dù số tàu thuyền qua lại vẫn còn hạn chế.
Sau khi các bên đạt được lệnh ngừng bắn, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 công bố lộ trình thay thế cho tàu thuyền để tránh nguy cơ trúng thủy lôi tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, quan chức Mỹ cho rằng tuyến di chuyển này bị hạn chế đáng kể, chủ yếu do Iran rải thủy lôi một cách thiếu hệ thống.
Quân đội Mỹ gần như không còn lực lượng rà phá thủy lôi ở Trung Đông, do các tàu chuyên dụng đã bị loại biên và 2 trong 3 tàu chiến đấu ven biển được lắp thiết bị quét mìn đã di chuyển tới Singapore hồi đầu xung đột. Khó khăn trong theo dõi xuồng nhỏ rải thủy lôi khiến Mỹ cũng không thể xác định Iran đã cài bao nhiêu thủy lôi trong eo biển Hormuz, cũng như vị trí của chúng.
