Cuối tháng 6 vừa qua, Trung Quốc tổ chức sự kiện thường niên mang tên Diễn đàn Lục Gia Thủy – hội nghị chính sách tài chính hàng đầu nước này.
Tại Diễn đàn Lục Gia Thủy năm nay, các quan chức Trung Quốc đã công bố một loạt các biện pháp mở rộng vai trò của nhân dân tệ (RMB) ở nước ngoài, đẩy mạnh Thượng Hải trong vai trò trung tâm tài chính quốc tế (IFC), tạo ra các cơ sở thanh khoản mới cho các ngân hàng trung ương nước ngoài và các nhà đầu tư, mở rộng giao dịch RMB xuyên biên giới và mở cửa hơn nữa lĩnh vực tài chính Trung Quốc để giới đầu tư nước ngoài tham gia.
Tờ South China Morning Post dẫn lời ông Lưu Hiểu Xuân, Phó giám đốc Viện Tài chính Thượng Hải, phát biểu tại diễn đàn trên cho rằng: “Trung Quốc có Hồng Kông là một IFC trưởng thành với sự linh hoạt để đáp ứng với những thay đổi của thị trường, nhưng điều đó không đủ để đáp ứng đầy đủ các nhu cầu đặc biệt của việc mở rộng ra nước ngoài của các công ty Trung Quốc. Thượng Hải cần phải đóng vai trò như vậy”.
Ông Lưu cũng đề xuất xây dựng các dịch vụ pháp lý, điều phối an ninh và cơ sở hạ tầng tài chính địa phương như nền tảng ngân quỹ doanh nghiệp. Theo đó, Hồng Kông được định vị giữ vai trò như một cửa ngõ thị trường vốn trong khi Thượng Hải xử lý hỗ trợ hoạt động ở các khu vực pháp lý có rủi ro cao hơn. Thượng Hải hướng đến trở thành một trung tâm gây quỹ và đầu tư cho các công ty Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài, giúp các công ty huy động các khoản vay, phát hành trái phiếu và chứng khoán đảm bảo bằng tài sản, niêm yết cổ phiếu, đầu tư vào tài sản tài chính và tham gia giao dịch.
Có lẽ, đề xuất trên không đơn giản chỉ là ý kiến cá nhân của ông Lưu – một người nổi tiếng với nhiều năm kinh nghiệm trong ngành tài chính Trung Quốc. Thực tế, trong cuộc họp hồi tháng 3 vừa qua, Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc (Quốc hội) Trung Quốc đã thông qua Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 mà trong đó nêu rõ xây dựng nước này thành cường quốc tài chính. Kế hoạch không còn xem tài chính là chức năng hỗ trợ cho tăng trưởng kinh tế, mà hướng đến tài chính như một công cụ chiến lược của năng lực công nghệ. Trong chiến lược như vậy, việc quốc tế hóa RMB đóng vai trò then chốt.
Gần 80 năm qua, Mỹ có nhiều lợi thế nhờ vai trò trung tâm của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu, giúp nước này có các công cụ quản lý nhà nước mà các cường quốc trước đây khó có thể tưởng tượng được. Mỹ có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt, hạn chế khả năng tiếp cận thanh toán bù trừ bằng USD, định hình các tiêu chuẩn tuân thủ quốc tế, ảnh hưởng dòng vốn và tận dụng vị trí của nước này trong cấu trúc tài chính thế giới để thúc đẩy các mục tiêu an ninh quốc gia. Trung Quốc chắc chắn hiểu thực tế vừa nêu nên luôn muốn thay đổi.
Sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Bắc Kinh đã khởi động các chương trình thanh toán thương mại bằng RMB, thành lập các trung tâm thanh toán bù trừ ở nước ngoài, mở rộng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ, phát triển cơ sở hạ tầng thanh toán thay thế và dần dần mở cửa các phần của thị trường vốn. Bắc Kinh ký các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với hàng chục ngân hàng trung ương, cho phép các đối tác thương mại tiếp cận RMB mà không cần thông qua hệ thống dựa USD.
Năm 2015, Trung Quốc ra mắt Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới CIPS như một giải pháp thay thế cho SWIFT. Nước này cũng đạt nhiều thỏa thuận giao dịch tiền tệ trực tiếp với các nước khác, đặc biệt với các thành viên thuộc nhóm các nền kinh tế mới nổi BRICS.
Không những vậy, chính những diễn biến địa chính trị gần đây đã mở ra thêm nhiều cơ hội cho Bắc Kinh trong việc quốc tế hóa RMB. Do chiến dịch quân sự nhằm vào Ukraine, các ngân hàng Nga bị loại khỏi SWIFT. Sau đó, số lượng tổ chức trực tiếp tham gia CIPS đã tăng gần gấp ba, tăng từ 75 lên gần 200, theo dữ liệu của chính phủ Trung Quốc.
Hay giữa cuộc chiến Iran mới đây, ít nhất 2 tàu đã sử dụng RMB để thanh toán phí đi qua eo biển Hormuz cho chính quyền Tehran. Dữ liệu từ Hội đồng Đại Tây Dương cho thấy chỉ trong tháng 3.2026, các khoản thanh toán để mua dầu của Iran được thực hiện thông qua mạng lưới tài chính của Trung Quốc đã tăng 50%. Nhờ đó, dòng tiền chảy qua hệ thống tài chính của Trung Quốc đã tăng vọt kể từ khi cuộc chiến ở Iran buộc phải đóng cửa eo biển Hormuz. Từ tháng 2 – 3, các khoản thanh toán trung bình hằng ngày qua hệ thống tài chính Trung Quốc đã tăng từ 86 tỉ USD lên lên hơn 131 tỉ USD, quy mô giao dịch trung bình tăng hơn 8%.
Chính vì thế, dù chưa thể soán ngôi USD trong thời gian tới, nhưng RMB đang ngày càng khẳng định vai trò lớn hơn.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm 1/6 thông báo đã tập kích tàu hàng MSC Sariska bằng tên lửa hành trình, nhằm trả đũa cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào tàu Lian Star ở vịnh Oman trước đó. Khu vực hoạt động của MSC Sariska không được công bố.
Video đăng kèm cho thấy hai tên lửa được phóng đi, trong đó ít nhất một quả dường như là tên lửa hành trình diệt hạm Noor. Đây là vũ khí được Iran phát triển từ dòng C-802 Trung Quốc bằng kỹ thuật đảo ngược, có tầm bắn 30-220 km tùy phiên bản, được trang bị đầu đạn nổ mạnh phân mảnh, sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp với đầu dò radar chủ động.
Giới chức Iraq nói với hãng thông tấn Reuters rằng đã xảy ra hai vụ nổ trên một tàu hàng ở vịnh Ba Tư, cách thành phố cảng Umm Qasr tại Iraq gần 75 km về phía đông nam. Đánh giá sơ bộ cho thấy vụ nổ thứ hai là do máy bay không người lái (UAV) tấn công. Đám cháy bùng phát trên tàu được kiểm soát sau đó.
"Trong lúc đang đánh giá thiệt hại từ vụ nổ đầu tiên, chúng tôi nghe thấy tiếng UAV trên đầu, tiếp đó là một vụ nổ lớn gây ra hỏa hoạn", một thành viên lực lượng tuần tra hàng hải Iraq cho biết.
Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), do hải quân Anh điều hành, thông báo một tàu đã trúng đòn ở mạn phải, gây ra vụ nổ lớn. Tên của phương tiện không được đề cập.
Theo dữ liệu từ trang theo dõi hàng hải Marine Traffic, tàu hàng Sariska treo cờ Panama và cập nhật vị trí lần cuối ở vịnh Ba Tư.
Giới chức Mỹ và Israel chưa bình luận về thông tin.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết máy bay nước này hôm 29/5 phóng tên lửa Hellfire vào khoang máy của tàu hàng Lian Star treo cờ Gambia đang di chuyển trên vùng biển quốc tế, nhằm ngăn phương tiện hướng đến cảng Iran.
Mỹ và Iran từng tập kích qua lại sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào hôm 8/4, song không leo thang thành xung đột toàn diện. CENTCOM hôm 1/6 thông báo đã tấn công Iran để đáp trả vụ đối phương bắn rơi UAV MQ-1 Predator, khiến Tehran tung đòn trả đũa vào căn cứ không quân của Washington trong khu vực.
Hãng thông tấn Tasnim cho biết Iran đã đình chỉ đối thoại với các bên trung gian do Israel mở rộng chiến dịch tại Lebanon.
Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó tuyên bố đã thuyết phục Israel và Hezbollah giảm leo thang căng thẳng. Theo đại sứ quán Mỹ ở Lebanon, nhóm vũ trang đã chấp thuận đề xuất của Mỹ về "ngừng tấn công lẫn nhau". "Đối thoại với Iran đang tiếp diễn với tốc độ rất nhanh", ông Trump cho hay.
Theo báo Wall Street Journal ngày 26-6, Mỹ đang xem xét di dời các cơ sở quân sự tại Trung Đông về hướng tây, bao gồm khả năng chuyển sang Israel, nhằm giảm rủi ro trước những cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Các đòn tấn công của Tehran được cho là gây thiệt hại khoảng 400 triệu USD cho Căn cứ hỗ trợ hải quân Mỹ tại Bahrain (NSA Bahrain) - căn cứ hải quân duy nhất của Mỹ trong khu vực.
Cụ thể, các đòn không kích trả đũa của Iran - diễn ra sau khi Mỹ - Israel tấn công nước này ngày 28-2 - đã đánh trúng nhiều cơ sở quân sự Mỹ tại Trung Đông, khiến 13 binh sĩ thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
NSA Bahrain nằm cách Iran khoảng 240km về phía nam, ghi nhận nhiều công trình bị hư hại gồm trụ sở Hạm đội 5, một khu doanh trại, nhiều kho chứa và một bể chứa nước uống, theo hình ảnh vệ tinh và mạng xã hội.
Ước tính thiệt hại dựa trên các báo cáo mua sắm và mô hình chi phí công khai của Lầu Năm Góc.
Những tổn thất này đã khiến Washington cân nhắc tái cấu trúc căn cứ, bao gồm việc chuyển một số trung tâm chỉ huy xuống dưới lòng đất và bỏ qua việc xây lại một số hạng mục đã bị phá hủy.
Mỹ cũng có thể thu hẹp sự hiện diện tại Kuwait và Saudi Arabia, đồng thời chuyển một phần lực lượng về phía tây sau khi Iran nhắm mục tiêu vào các cơ sở quân sự tại hai quốc gia này.
Theo hai quan chức giấu tên, một trong những điểm đến đang được cân nhắc là Israel, nơi hàng chục máy bay Mỹ đã đậu tại sân bay Ben Gurion từ trước khi cuộc chiến với Iran nổ ra, gây ảnh hưởng đến hoạt động đi lại của người dân Israel.
Mỹ và Iran tuần trước đã đạt được một bản ghi nhớ, khởi động tiến trình đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm chấm dứt thù địch trong khu vực, theo Hãng tin Reuters ngày 18-6. Tuy nhiên Israel không tham gia văn kiện này cũng như các cuộc đàm phán.
Các quan chức Israel còn chỉ trích thỏa thuận, cho rằng nó yêu cầu Tel Aviv tạm dừng hoạt động chống lại Hezbollah - lực lượng ủy nhiệm của Iran tại Lebanon - trong khi không đưa ra bất kỳ nhượng bộ cụ thể nào từ phía Tehran về chương trình hạt nhân.
Các điều khoản luận tội được Hạ viện Philippines đưa ra bỏ phiếu hôm nay cáo buộc Phó tổng thống Sara Duterte, con gái cựu tổng thống Rodrigo Duterte, biển thủ công quỹ, sở hữu tài sản không rõ nguồn gốc, hối lộ quan chức và đe dọa ám sát người từng là đồng minh của bà, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr., cùng các thành viên gia đình ông.
Kết quả bỏ phiếu cho thấy 255 phiếu thuận, 26 phiếu chống và 9 phiếu trắng. Theo hiến pháp Philippines, Thượng viện sẽ mở phiên xử. Nếu bị kết tội, bà Sara sẽ bị phế truất và bị cấm tham gia tranh cử hoặc nắm giữ các chức vụ dân cử suốt đời.
Kịch bản đó đồng nghĩa Phó tổng thống Philippines không thể tiến hành kế hoạch tranh cử tổng thống năm 2028 mà bà từng tuyên bố.
"Chúng tôi hoàn toàn sẵn sàng bảo vệ Phó tổng thống trong phiên xử tại Thượng viện", nhóm luật sư của bà Sara cho hay.
Quy trình luận tội tại Philippines được chia thành hai giai đoạn chính tại lưỡng viện. Hạ viện đóng vai trò là bên đưa ra cáo buộc, chỉ cần 1/3 tổng số nghị sĩ ký tên hoặc bỏ phiếu thuận, các điều khoản luận tội sẽ được chuyển lên Thượng viện.
Thượng viện sau đó hoạt động như một tòa án đặc biệt để xét xử, nơi các thượng nghị sĩ đóng vai trò là bồi thẩm đoàn còn vai trò chủ tọa thường do Chủ tịch Thượng viện đảm nhiệm. Phán quyết kết tội cần ít nhất 2/3 tổng số thượng nghị sĩ tán thành.
Trước khi Hạ viện bỏ phiếu, Thượng viện Philippines đã bầu đồng minh lâu năm của bà Sara, thượng nghị sĩ Alan Peter Cayetano, làm tân Chủ tịch. Ông Cayetano từng giữ chức ngoại trưởng dưới thời tổng thống Rodrigo Duterte. Sự thay đổi trong ban lãnh đạo Thượng viện có thể tác động đến kết quả của nỗ lực luận tội Phó tổng thống.
Hiện Thượng viện nghiêng nhiều hơn về phía Phó tổng thống Sara sau khi nhóm trung thành với bà giành được 5 trong số 12 ghế bầu mới tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 5/2025.
Ông Dennis Coronacion, trưởng khoa Khoa học Chính trị thuộc Đại học Santo Tomas tại Manila, tin rằng khả năng bà Sara được tha bổng "rất cao". Tuy nhiên, ông cho rằng quá trình luận tội cùng việc công bố bằng chứng chống lại Phó tổng thống vẫn có thể gây tổn hại đáng kể tới hy vọng tranh cử tổng thống của bà.
Hồi tháng 2/2025, hơn 200 nhà lập pháp tại Hạ viện Philippines đã ký vào kiến nghị luận tội Phó tổng thống Sara với cáo buộc "âm mưu ám sát" Tổng thống Marcos Jr. và sử dụng sai mục đích hơn 11 triệu USD trong quỹ bí mật cho Văn phòng Phó tổng thống và Bộ Giáo dục Philippines trong thời gian làm bộ trưởng.
Thượng viện khóa trước đã triệu tập phiên tòa luận tội vào tháng 6/2025, nhưng sau đó trả hồ sơ sự việc về Hạ viện. Một nghị sĩ mô tả động thái này giống như "ngầm bác bỏ vụ luận tội".
Bà Sara và ông Marcos vướng vào cuộc đối đầu chính trị gay gắt chỉ vài tuần sau chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2022, khi Phó tổng thống không được giao vị trí Bộ trưởng Quốc phòng như mong muốn mà thay vào đó được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục.
Lời đe dọa nhằm vào ông Marcos bắt nguồn từ cuộc họp báo đêm khuya khi bà Sara tuyên bố đã thuê sát thủ ám sát Tổng thống nếu ông tìm cách thủ tiêu bà trước. Bà Sara sau đó cho rằng phát biểu của mình đã bị hiểu sai.
