Hội nghị tái thiết Ukraine dự kiến diễn ra ngày 25-6 tại TP Gdansk (Ba Lan), quy tụ lãnh đạo doanh nghiệp và quan chức thảo luận tái thiết Ukraine thời hậu chiến.
Tuy nhiên, căng thẳng ngoại giao leo thang giữa hai đồng minh khiến hội nghị có nguy cơ bị lu mờ, khi Ukraine cho biết Tổng thống Volodymyr Zelensky sẽ không tham dự, sau khi ông ký sắc lệnh đặt tên một đơn vị đặc nhiệm theo tên Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) – lực lượng gây tranh cãi trong lịch sử quan hệ hai nước.
Sắc lệnh ký ngày 26-5 của ông Zelensky đặt tên một đơn vị thuộc Lực lượng Tác chiến đặc biệt Ukraine theo Quân đội Khởi nghĩa Ukraine (UPA) – lực lượng vũ trang hoạt động gần một thập niên ở miền tây Ukraine trong và sau Thế chiến 2, vấn đề lịch sử gây tranh cãi lớn nhất giữa hai nước.
Warsaw cho biết UPA đã sát hại khoảng 100.000 dân thường Ba Lan tại khu vực này trong Thế chiến 2 và xem đây là hành động diệt chủng. Trong khi đó, những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine lại tôn vinh UPA vì đã chiến đấu cho một Nhà nước Ukraine độc lập, bất chấp mối liên hệ của lực lượng này với Đức Quốc xã.
Sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022, Ba Lan và Ukraine đã nỗ lực kiềm chế những tranh cãi dai dẳng này.
Nhưng sắc lệnh vinh danh UPA của ông Zelensky đã làm sống dậy những oán hận tưởng chừng được gác lại, đe dọa lung lay một trong những liên minh thân thiết nhất Đông Âu, trong nỗ lực duy trì mặt trận phía đông chống Nga – một ưu tiên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Phần lớn vũ khí, đạn dược mà Mỹ và châu Âu cung cấp cho Ukraine đều đi qua các căn cứ, tuyến đường bộ và đường sắt trên lãnh thổ Ba Lan.
“Hai nước láng giềng này đều hết lòng ủng hộ việc liên minh với phương Tây, hợp tác chặt chẽ về quân sự và hiện hoàn toàn đồng thuận trong việc phản đối tham vọng mở rộng của Nga. Nhưng lịch sử lại đang cản đường!” – cây bút Maria Varenikova bình luận trên báo New York Times.
Ông Karol Nawrocki, Tổng thống theo chủ nghĩa dân tộc của Ba Lan, đáp trả bằng việc thu hồi Huân chương Đại bàng trắng – huân chương cao quý nhất của Warsaw – từng trao cho ông Zelensky. Động thái này khiến một số quan chức cấp cao và 3 cựu Tổng thống Ukraine đồng loạt trả lại các huân chương do Ba Lan trao tặng.
Bà Anna Colin Lebedev, giảng viên khoa học chính trị tại Đại học Paris Nanterre, cho rằng các hoạt động vinh danh UPA gần đây tại Ukraine không nhằm chống Ba Lan mà nhằm chống Nga. “Tuy nhiên mỗi lần người Ukraine tôn vinh những người đã chiến đấu vì chủ quyền của họ, họ lại khiến người Ba Lan phản ứng mạnh” – bà nói.
Theo báo Washington Post, Ukraine hiện gần như hoàn toàn phụ thuộc vào các đối tác châu Âu về vũ khí và hỗ trợ kinh tế, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump sẵn sàng bán vũ khí nhưng không còn viện trợ trực tiếp cho Kiev. Vì vậy, căng thẳng với láng giềng càng gây thêm khó khăn cho Ukraine.
Hungary từng chặn Ukraine gia nhập Liên minh châu Âu, chỉ nhượng bộ sau khi Thủ tướng Viktor Orban thất bại trong bầu cử tháng 4; Slovakia dưới thời Thủ tướng Robert Fico cũng từ chối viện trợ quân sự cho Kiev từ năm 2023.
Ông Nawrocki mô tả việc tước Huân chương Đại bàng trắng của ông Zelensky là “một lời cảnh báo”, nhấn mạnh “có những giới hạn không được phép vượt qua trong quan hệ Ba Lan – Ukraine”.
Bà Oleksandra Iwaniuk, nhà phân tích chính trị người Ukraine giảng dạy tại Đại học Warsaw, nhận định cả hai nước đều đã hành động thiếu thận trọng với những vấn đề lịch sử nhạy cảm gắn liền với niềm tự hào dân tộc, trong khi Nga là bên hưởng lợi lớn nhất.
“Cả hai bên đang tự bắn vào chân mình về mặt chiến lược, còn bên chiến thắng duy nhất là Matxcơva. Nga hẳn đang khui champagne ăn mừng vào lúc này” – bà bình luận.
Dù vậy, giới quan sát cho rằng trước các động thái của Nga, khó có khả năng Ba Lan sẽ dừng viện trợ cho Ukraine hay từ bạn trở thành thù.
Ba Lan đã tiếp nhận hàng triệu người tị nạn Ukraine từ đầu cuộc chiến, hiện còn khoảng 2 triệu người sinh sống tại đây, nhưng thái độ của người dân với cộng đồng này đã cứng rắn hơn trong hai năm qua. “Điều đó thực sự đã lan ra cả ngoài đường phố” – bà Iwaniuk nhận thấy.
"Cảnh sát Công viên Mỹ (USPP) đã bắt nhiều cá nhân có hành vi phá hoại Hồ Phản chiếu tuyệt đẹp của đất nước chúng tôi. Ai lại có thể làm như vậy chứ? Đây là những tội rất nghiêm trọng về phá hoại di tích quốc gia và phải ngồi tù nhiều năm", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 20/6.
USPP là bộ phận hành pháp của Cục Công viên Quốc gia Mỹ, cơ quan phụ trách quản lý tất cả công viên quốc gia, phần lớn di tích quốc gia và các tài sản mang tính chất lịch sử, thiên nhiên và giải trí khác.
Trong bài đăng sau đó, ông Trump cho biết đã có thêm nhiều người bị bắt vì hành vi phá hoại Hồ Phản chiếu, trong đó có người đổ hóa chất ăn mòn xuống hồ.
"Chúng tôi hôm nay gặp các nhà thầu và có lẽ sẽ buộc phải xả và rút phần lớn nước để thực hiện công việc sửa chữa cần thiết, song sẽ hoàn thành nhanh nhất có thể", ông cho hay.
Theo AP, một trong những người bị bắt là David Hearn, cựu vận động viên canoeing 67 tuổi từng thi đấu ở Olympic và sở hữu một công ty sản xuất vật liệu composite dùng để đóng tàu thuyền. Ông cho biết đã ghé qua hồ để xem điều gì đang xảy ra, dường như đề cập chuyện lớp sơn màu xanh dưới đáy hồ bị bong tróc chỉ hai tuần sau khi dự án cải tạo hơn 14 triệu USD hoàn thành.
Hearn nói đã thò tay xuống hồ vì muốn kiểm tra lớp sơn mới đang bị bong tróc, thêm rằng đã chạm vào một mảng còn dính ở thành bể trong chốc lát, rồi buông ra ngay khi được nhân viên yêu cầu. Dù vậy, ông đã bị Vệ binh Quốc gia và USPP tạm giữ, trước khi được thả vào tối 19/6.
"Tôi chỉ là công dân tò mò thôi", Hearn nói. "Tôi với xuống để xem nó có cảm giác thế nào. Rất giống cao su".
Ông dự kiến phải ra tòa vào tháng sau và đang tìm kiếm hỗ trợ pháp lý.
Hồ Phản chiếu là công trình biểu tượng được thiết kế nhằm soi bóng Đài tưởng niệm Washington ở National Mall, gần Đài tưởng niệm Lincoln.
Tổng thống Trump hôm 6/6 thông báo dự án cải tạo Hồ Phản chiếu với chi phí 14,7 triệu USD đã hoàn tất. Không lâu sau đó, công nhân bắt đầu đổ oxy già xuống hồ để xử lý hiện tượng tảo nở hoa khiến nước hồ chuyển sang màu xanh lục, thay vì xanh đậm như dự kiến. Trong tuần này, lớp sơn ở dưới đáy hồ cũng bắt đầu bị bong tróc.
Cải tạo Hồ Phản chiếu là một phần trong kế hoạch quy mô lớn của Tổng thống Trump nhằm tái thiết thủ đô Washington, trong đó có phá bỏ Cánh Đông của Nhà Trắng để xây phòng khiêu vũ mới, cũng như xây cổng vòm khổng lồ gần Nghĩa trang Quốc gia Arlington.
Đài Nippin ngày 24.6 đưa tin cảnh sát tỉnh Hyogo (Nhật Bản) hôm 23.6 đã bắt giữ bà Aki Mochizuki (50 tuổi) với cáo buộc phi tang thi thể chồng cũ. Theo các nguồn tin điều tra, bà Mochizuki đã thừa nhận hành vi giấu xác, đồng thời ám chỉ chính mình đã sát hại chồng cũ là ông Yutaka Nishiguchi.
Nghi phạm bị cáo buộc đã bỏ thi thể ông Nishiguchi vào túi và giấu trong tủ đông tại căn hộ ở thành phố Kobe từ khoảng năm 2012. Bà Mochizuki đã đứng tên thuê căn hộ này từ tháng 7.2002. Ban đầu, nghi phạm phủ nhận liên quan nhưng đến tối 22.6 đã gọi điện cho cảnh sát để đầu thú.
Sự việc được phơi bày khi một cư dân cùng tòa nhà báo cáo với ban quản lý về mùi hôi thối bốc ra từ căn hộ vào chiều 19.6. Đến ngày 20.6, cảnh sát tiến hành kiểm tra và phát hiện thi thể nạn nhân trong chiếc tủ đông, trong lúc nguồn điện căn hộ đã bị ngắt, The Japan Times đưa tin.
Kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy ông Nishiguchi đã qua đời vào khoảng tháng 12.2011. Nhận định ban đầu cho thấy thi thể nạn nhân đã bị cắt làm đôi ở khu vực vùng bụng sau khi tử vong. Phần thân trên của nạn nhân mặc áo thun và phần thân dưới mặc quần đùi. Tại hiện trường, cảnh sát không phát hiện vết máu hay dấu hiệu lục lọi, cướp tài sản.
Sở Cảnh sát Hyogo hiện đã thành lập ban chuyên án để tiếp tục điều tra vụ việc theo hướng tội phạm phi tang thi thể, đồng thời mở rộng làm rõ nghi vấn giết người.
Theo Hãng tin Bloomberg, ngày 21-3-2022, chiếc Boeing 737-800 thực hiện chuyến bay mang số hiệu 5735 của Hãng China Eastern Airlines từ Côn Minh đi Quảng Châu đã đột ngột lao xuống sườn đồi ở Quảng Tây, khi còn cách điểm đến khoảng 161km.
Cú va chạm khiến thân máy bay vỡ vụn thành khoảng 40.000 mảnh, không ai trong số 132 người trên khoang sống sót.
Hai hộp đen - thiết bị ghi âm buồng lái và dữ liệu chuyến bay - được tìm thấy trong tình trạng hư hại nặng, song vẫn trở thành nguồn thông tin quan trọng cho quá trình điều tra.
Mới đây, ngày 5-5, Bloomberg dẫn các tài liệu điều tra mới cho thấy chiếc máy bay có thể đã bị ngắt nguồn nhiên liệu ngay trên không, củng cố giả thuyết rằng thảm kịch này không phải tai nạn thông thường.
Cụ thể, theo các phát hiện do Ủy ban An toàn giao thông quốc gia Mỹ (NTSB) công bố, các cần gạt điều khiển nhiên liệu tới động cơ đã bị chuyển sang vị trí "cut-off" (ngắt nhiên liệu) khi máy bay đang bay ở độ cao hành trình khoảng 8.839m.
Hệ quả là động cơ ngừng hoạt động gần như tức thời. Dữ liệu ghi nhận tốc độ động cơ sụt giảm ngay sau khi các công tắc này bị kích hoạt.
Các tài liệu trên được công bố theo Đạo luật Tự do thông tin của Mỹ (FOIA), trong bối cảnh phía Trung Quốc đến nay vẫn chưa công bố báo cáo cuối cùng về nguyên nhân vụ tai nạn.
Ông Neil Campbell, cựu điều tra viên an toàn hàng không Úc, nhận định việc tắt công tắc nhiên liệu thường chỉ diễn ra sau khi máy bay hạ cánh, gần như không xảy ra trong lúc bay. Ông mô tả diễn biến này "cực kỳ bất thường" và mang dấu hiệu của "hành động có chủ đích".
Trước khi tài liệu mới được công bố, Bloomberg và một số hãng tin quốc tế từng dẫn nguồn cho rằng bằng chứng ban đầu nghiêng về kịch bản phi công cố tình gây tai nạn.
Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có kết luận chính thức nào từ cơ quan chức năng Trung Quốc. Giới chức nước này đã viện dẫn lý do an ninh quốc gia để chưa phát hành báo cáo.
Đáng chú ý, thao tác ngắt nhiên liệu có chủ đích cũng đang là trọng tâm cuộc điều tra vụ rơi máy bay của Hãng hàng không Air India vào năm ngoái. Vụ tai nạn khiến hơn 290 người thiệt mạng. Các nhà điều tra hiện đang nghiên về khả năng phi công can thiệp gây ra thảm kịch.
