Ngày 30-4, phóng viên có mặt tại khu vực bãi nuôi ngao thôn Mai Lâm (xã Mai Phụ, Hà Tĩnh) dọc cửa biển ghi nhận một số người dân “gác lễ” để thu hoạch ngao nuôi và phân loại ngao chết bất thường để tránh ô nhiễm môi trường.
Những ngày cuối tháng 4-2026, tại các khu vực bãi nuôi ngao thôn Mai Lâm bất ngờ ghi nhận ngao nuôi chết hàng loạt và bất thường gây tâm lý lo lắng cũng như ảnh hưởng lớn đến kinh tế cho người dân.
Một trong số hộ nuôi ngao tại thôn Mai Lâm có diện tích bị ảnh hưởng khá lớn là hộ ông Nguyễn Văn Anh (60 tuổi), với ước tính thiệt hại lên tới hơn 1 tỉ đồng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online vào sáng 30-4, ông Anh cho biết những ngày qua khá nóng ruột khi chứng kiến ngao nuôi của gia đình bị chết bất thường trắng bãi nuôi, tỉ lệ ngao bị chết dao động từ 30 – 40%.
Đây cũng là lần đầu tiên ghi nhận tỉ lệ ngao chết lớn nhất trong suốt 22 năm gia đình ông hành nghề nuôi loài nhuyễn thể này.
Theo ông Anh, tháng 4-2025, gia đình ông chi hàng trăm triệu đồng mua 40 tấn giống ngao về thả trên hai bãi nuôi với diện tích 3,7ha. Dự kiến sau một năm sẽ cho thu hoạch với năng suất 35 tấn/ha ngao thương phẩm, tổng ngao nuôi thu hoạch được trên diện tích 3,7ha đạt gần 130 tấn.
Thế nhưng, gần đến kỳ thu hoạch, số ngao nuôi trong hai bãi bồi của gia đình ông Anh bất ngờ bị chết hàng loạt. Lúc đầu, tỉ lệ ngao chết chỉ lác đác vài điểm nhưng sau đó lan rộng ra cả bãi nuôi.
“Trong khoảng một tuần ngao chết mở vỏ, ruột thối, trắng cả bãi nuôi. Tỉ lệ ngao chết lên đến 30 – 40% bãi, ước tính khoảng 60 tấn, gây thiệt hại cho gia đình trên 1 tỉ đồng” – ông Anh cho hay.
Theo ông Anh, kinh nghiệm nuôi ngao của bản thân ông cho thấy ngao nuôi thường bị chết dao động từ khoảng tháng 12 âm lịch năm trước đến tháng giêng âm lịch năm sau, số lượng ngao chết nhiều nhất khoảng 20% bãi nuôi.
Thời điểm này sương muối nhiều, ngao rất dễ tổn thương và chết. Đợt này đã bước vào tháng 3 âm lịch và ngao chết với tỉ lệ lớn nên khá bất thường.
Ông Nguyễn Xuân Bắc – Phó chủ tịch UBND xã Mai Phụ – cho biết ngay khi xuất hiện tình trạng ngao nuôi bị chết, chính quyền địa phương đã phối hợp với Chi cục Thủy sản tỉnh Hà Tĩnh đến hiện trường kiểm tra, làm rõ nguyên nhân.
Bước đầu ghi nhận từ ngày 19 đến ngày 25-4, tại vùng nuôi ngao thôn Mai Lâm xuất hiện ngao chết bất thường tại các bãi nuôi ngao của 24/40 hộ nuôi; diện tích bị thiệt hại 47/80ha, tỉ lệ ngao chết từ 30 – 70%, ước tính sản lượng thiệt hại khoảng 250 tấn, ngao chết có kích cỡ từ 100 – 200 con/kg.
Ngành chức năng đã lấy mẫu bùn, nước, ngao để kiểm tra, xác định nguyên nhân ngao chết. Đồng thời hướng dẫn các hộ nuôi tích cực thu gom ngao chết tại các bãi nuôi, phơi ở những khu đất cao thích hợp để sử dụng đốt vôi, tuyệt đối không đổ vỏ ngao chết ra vùng cửa sông.
Tiến hành cày xới, phơi bãi, bón vôi khử trùng bãi nuôi đặc biệt các vùng đất trũng nhiều bùn đen. Không thả giống trong thời điểm ngao chết nhiều.
Sau mỗi vụ nuôi phải cải tạo bãi đúng quy trình kỹ thuật để chuẩn bị cho vụ nuôi tiếp theo. Chọn giống đảm bảo chất lượng, rõ nguồn gốc và có giấy chứng nhận kiểm dịch của cơ quan chức năng.
Trước khi thả giống cần kiểm tra và loại bỏ những con yếu, chết. Không thả giống với mật độ quá cao.
Đến thời điểm hiện tại, Trung tâm Nghiên cứu môi trường và bệnh thủy sản miền Bắc đã có báo cáo sơ bộ kết quả phân tích mẫu đột xuất ngao nuôi tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ.
Kết quả phân tích cho thấy hiện tượng ngao chết hàng loạt tại xã Mai phụ không liên quan đến các tác nhân gây bệnh đã được phân tích (mẫu ngao âm tính với tác nhân vi khuẩn gây bệnh, Perkinsus olseni và Perkinsus marinus).
Không phát hiện tảo độc trong môi trường nước. Các chỉ tiêu chất lượng nước có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ (hàm lượng N-NH4+ vượt ngưỡng), song chưa đạt ngưỡng gây chết cấp tính đối với ngao nuôi.
Trên cơ sở tổng hợp thông tin hiện trường và kết quả phân tích, nguyên nhân chính được nhận định có thể là tổ hợp các yếu tố bất lợi từ quản lý nuôi và điều kiện thời tiết như mật độ nuôi quá cao (800 – 1.000 con/m2, gấp 3 – 7 lần khuyến cáo) dẫn đến cạnh tranh gay gắt về thức ăn, oxy và không gian sống.
Bãi nuôi được sử dụng lâu năm, không có thời gian gián đoạn cải tạo giữa các vụ, làm suy giảm chất lượng nền đáy. Biến động thời tiết cực đoan trong giai đoạn giao mùa tạo áp lực cộng hưởng, làm ngao suy yếu và chết hàng loạt.
Bộ Tư pháp đang thẩm định hồ sơ dự thảo Nghị định điều chỉnh lương cơ sở và chế độ tiền thưởng với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang do Bộ Nội vụ xây dựng. Cơ quan soạn thảo đề xuất mức tăng lương cơ sở từ 2,34 lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1/7. Lý do mức hiện hành chỉ bằng 56% lương tối thiểu vùng bình quân khu vực doanh nghiệp, hệ thống bảng lương cũng thấp khiến đời sống công chức, viên chức và lực lượng vũ trang còn nhiều khó khăn.
Các nhóm thụ hưởng gồm cán bộ, công chức từ Trung ương đến cấp xã; viên chức đơn vị sự nghiệp công lập; lao động hợp đồng trong cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập; người làm việc trong các hội được ngân sách hỗ trợ; lực lượng vũ trang và người làm việc trong tổ chức cơ yếu; cùng người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
Góp ý cho dự thảo, hàng loạt địa phương như Lai Châu, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Đăk Lăk, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau đề xuất cơ quan soạn thảo trình Chính phủ tăng cao hơn mức 2,53 triệu đồng nhằm đảm bảo đời sống công chức, bù đắp trượt giá, giữ chân người tài, đồng thời tiếp tục nghiên cứu cải cách chính sách tiền lương phù hợp vị trí việc làm.
Đại diện Lai Châu cho biết lương cơ sở dự kiến 2,53 triệu đồng mỗi tháng "chỉ bằng khoảng 56,6% mức lương tối thiểu vùng trong khu vực doanh nghiệp năm 2026", chưa đảm bảo đời sống của cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Sau sắp xếp bộ máy, khối lượng công việc tại cấp xã phường tăng, yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao. Trong khi thu nhập của cán bộ công chức viên chức còn thấp, giá cả hàng hóa tăng cao, tiền lương chưa đáp ứng nhu cầu chi tiêu thiết yếu của gia đình họ dẫn đến lực lượng này chưa yên tâm công tác, đồng thời không thu hút được người có năng lực, trình độ cao vào khu vực công.
Đại diện Đăk Lăk cũng nhận định mức tăng 8% chưa thực sự tương xứng với tốc độ trượt giá và biến động thị trường, khó đảm bảo mức sống cơ bản cho cán bộ, công chức trong điều kiện chi phí sinh hoạt không ngừng "leo thang". "Đề nghị Bộ Nội vụ xem xét trình Chính phủ điều chỉnh lương cơ sở cao hơn mức 8% hoặc có lộ trình tăng lương phù hợp nhằm tạo động lực và giúp đội ngũ yên tâm công tác", tỉnh này kiến nghị.
Ngoài đề xuất tăng cao hơn mức trên, TP Cần Thơ đề nghị cơ quan soạn thảo khi điều chỉnh mức lương cơ sở cần bám sát tinh thần cải cách tiền lương nhằm từng bước nâng cao đời sống đội ngũ cán bộ công chức; thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng cao trong khu vực công bởi còn khoảng cách đáng kể so với ngoài nhà nước.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng cho rằng mức điều chỉnh như trên thì tiền lương thấp nhất của cán bộ công chức, viên chức vẫn thấp hơn mức lương tối thiểu vùng bình quân khu vực doanh nghiệp nên chưa đảm bảo tương quan với thị trường lao động. Cơ quan này đề nghị Bộ Nội vụ làm rõ khoảng cách tiền lương giữa khu vực công và khối doanh nghiệp, mức độ đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của cán bộ, công chức, viên chức sau điều chỉnh để có mức tăng phù hợp hơn. Tăng lương cơ sở là cần thiết và phù hợp song cần bổ sung quy định mang tính chuyển tiếp gắn với lộ trình cải cách tiền lương trả theo vị trí việc làm.
Trong khu vực công, lương cơ sở là căn cứ tính lương trong bảng lương, phụ cấp và các chế độ khác theo công thức lương = lương cơ sở x hệ số lương. Đây cũng là cơ sở để tính hoạt động phí, sinh hoạt phí và các khoản trích theo quy định.
Ví dụ, một công chức A3 nhóm 2 bậc 1, hưởng hệ số lương 5,75 thì tiền lương của người này trước khi điều chỉnh của người này là 13,455 triệu đồng; sau điều chỉnh sẽ tăng lên 14,547 triệu đồng. Tiền lương trên chưa bao gồm phụ cấp.
Tại khu vực doanh nghiệp, lương tối thiểu vùng hiện hành vùng 1 là 5,31 triệu đồng với vùng I; 4,73 triệu đồng vùng II; 4,14 triệu đồng vùng III và 3,7 triệu đồng vùng IV. Đây là mức sàn để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận trả lương trong điều kiện làm việc tối thiểu.
Dù cao hơn lương cơ sở khu vực công, song đây là mức thấp nhất để người lao động và chủ sử dụng lao động thỏa thuận, đảm bảo không được trả thấp hơn mức trên. Thu nhập của lao động khu vực này gồm tiền lương tháng, phụ cấp và một số khoản bổ sung theo hiệu suất công việc. Cục Thống kê công bố thu nhập bình quân của lao động làm công hưởng lương trong quý I/2026 là 10 triệu đồng.
Tổ chức Lao động quốc tế ILO tại Việt Nam phân tích giai đoạn 2015-2022, lương tối thiểu danh nghĩa của lao động khu vực doanh nghiệp tăng từ 119 USD lên 168 USD mỗi tháng nhưng giá trị thực tăng chậm do lạm phát. Giai đoạn 2015-2019, lương danh nghĩa tăng 42,7% nhưng thực tế chỉ tăng 20,1%; từ 2020-2022, lương danh nghĩa tăng hơn 6%, song thực tế chỉ tăng 0,7%.
Ngày 17.4, theo ghi nhận của PV Báo Thanh Niên, tại khu đất trống ở Bãi Sau số 177 Thùy Vân, phường Tam Thắng (TP.HCM), có hàng loạt ki ốt xây dựng buôn bán quần áo, quà lưu niệm, quán ăn. Nằm giữa bãi đất là khu hoạt động trò chơi cảm giác mạnh và trò chơi dành cho thiếu nhi.
Theo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Tam Thắng, các ki ốt, khu vui chơi trên do Công ty CP đầu tư giải trí Thỏ Trắng (viết tắt Công ty Thỏ Trắng) làm chủ đầu tư. Tất cả các ki ốt, quán ăn đều xây dựng trái phép. Đặc biệt, khu vui chơi cảm giác mạnh, trò chơi trẻ em hoạt động không phép.
Cụ thể, vào năm 2016, Công ty Thỏ Trắng đưa vào họat động khu vui chơi Thỏ Trắng tại quảng trường thành phố Vũng Tàu (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) ở Bãi Sau, nằm trên đường Thùy Vân, nay là khu vực tháp Tam Thắng (phường Tam Thắng, TP.HCM).
Ngày 27.3.2025, công ty có văn bản gửi UBND thành phố Vũng Tàu xin thay đổi địa điểm kinh doanh. Sau đó, UBND thành phố Vũng Tàu có văn bản gửi UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu về việc giải quyết kiến nghị của Công ty Thỏ Trắng, đề xuất UBND tỉnh xem xét chấp thuận cho công ty di dời, lắp đặt các thiết bị trò chơi.
Đến ngày 20.5.2025, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có văn bản thống nhất di dời khu vui chơi giải trí hiện hữu của công ty đến vị trí mới. Đồng thời, chấp thuận quy mô các hạng mục công trình khu vui chơi giải trí dự kiến di dời sang khu đất mới như kiến nghị của UBND thành phố Vũng Tàu và Sở Xây dựng.
Ngày 22.5.2025, UBND thành phố Vũng Tàu có văn bản hướng dẫn Công ty Thỏ Trắng lập hồ sơ thiết kế các hạng mục công trình nhằm xác định cụ thể quy mô công trình; thực hiện thủ tục, thành phần hồ sơ về đầu tư xây dựng, trong đó có hạng mục cấp giấy phép xây dựng. Tuy nhiên, công ty này không thực hiện việc nộp hồ sơ đề nghị cấp phép theo quy định đã được hướng dẫn.
Dù chưa được cấp giấy phép hoạt động, nhưng tháng 6.2025, Công ty Thỏ Trắng di dời địa điểm và lắp dựng các trò chơi giải trí tại số 177 Thùy Vân (phường Tam Thắng) và đưa vào kinh doanh từ tháng 7.2025 cho đến nay.
Theo UBND phường Tam Thắng, ngoài đưa vào hoạt động các trò chơi khi chưa có giấy phép, công ty trên đã tự ý xây dựng thêm 15 ki ốt bán đồ lưu niệm và 1 quán ăn để cho khách hàng thuê kinh doanh, với diện tích khoảng 300 m². Các ki ốt, quán ăn đều xây dựng trái phép.
Chiều 16.4, ông Hà Hữu Dũng, Phó chủ tịch UBND phường Tam Thắng chủ trì buổi làm việc với các đơn vị chức năng xem xét hồ sơ pháp lý của việc kinh doanh các trò chơi cảm giác mạnh; hồ sơ xây dựng tại khu vui chơi công viên Thỏ Trắng Vũng Tàu do Công ty Thỏ Trắng làm chủ đầu tư.
Tại buổi làm việc, đại diện Công ty Thỏ Trắng cho biết công ty đã kiểm định các trò chơi tại khu vui chơi giải trí đủ điều kiện hoạt động. Công ty chỉ lắp dựng các trò chơi đáp ứng nhu cầu của người dân. Do quá trình sáp nhập nên chưa bổ sung được các hồ sơ có liên quan.
Đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết Công ty Thỏ Trắng đã được UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ chấp thuận chủ trương di dời địa điểm kinh doanh. Đề nghị công ty lập hồ sơ thiết kế của các hạng mục công trình, thực hiện các thủ tục về đầu tư xây dựng theo đúng quy định.
Phòng Văn hóa - Xã hội phường Tam Thắng đề nghị ngưng hoạt động của khu vui chơi do chưa đủ điều kiện hoạt động; yêu cầu công ty hoàn tất các thủ tục có liên quan để được hoạt động theo quy định pháp luật. Việc công ty kinh doanh dịch vụ ăn uống nhưng không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, đề nghị chấm dứt ngay hoạt động.
Ông Hà Hữu Dũng, Phó chủ tịch UBND phường Tam Thắng yêu cầu Công ty Thỏ Trắng đình chỉ hoạt động kinh doanh các trò chơi tại khu vui chơi công viên giải trí Thỏ Trắng ở Bãi Sau từ ngày 16.4 cho đến khi đáp ứng đủ các điều kiện để được hoạt động; tự giác tháo dỡ các ki ốt và quán ăn xây dựng không đúng quy định.
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo nghị định thay thế Nghị định 130/2020 về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Dự thảo do Thanh tra Chính phủ chủ trì soạn thảo.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tham nhũng có hiệu lực thi hành kể từ 1.7.2026. Theo đó, tài sản, thu nhập phải kê khai gồm kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá trị… mà mỗi loại có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên (hiện hành là 50 triệu đồng). Việc kê khai bổ sung được thực hiện khi có biến động về tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỉ đồng trở lên (hiện hành là 300 triệu đồng).
Tại dự thảo, Thanh tra Chính phủ đề xuất người nào kê khai tài sản không trung thực, giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm hoặc nguyên nhân tài sản giảm không trung thực, thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý bằng một trong các hình thức khiển trách, cảnh cáo, cách chức.
So với quy định hiện hành, dự thảo bổ sung hình thức xử lý kỷ luật khiển trách. "Quy định này nhằm bảo đảm xử lý người có nghĩa vụ kê khai được mềm mại, phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm", Thanh tra Chính phủ lý giải.
Dự thảo cũng đề xuất những người phải kê khai tài sản hằng năm gồm: người giữ chức vụ từ phó vụ trưởng và tương đương trở lên công tác tại cấp bộ; giám đốc sở và tương đương trở lên công tác tại chính quyền địa phương; người giữ chức vụ từ trưởng phòng và tương đương ở các vị trí việc làm phụ trách trực về tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công…; người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Công chức không giữ chức vụ quản lý không phải thực hiện nghĩa vụ kê khai hằng năm, nếu có biến động tài sản trong năm từ 1 tỉ đồng trở lên thì thực hiện việc kê khai bổ sung.
Vẫn theo Thanh tra Chính phủ, Nghị định 130/2020 hiện chưa quy định về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập. Vì vậy, dự thảo đã dành 1 chương với 16 điều quy định chi tiết nội dung này.
Theo đó, trình tự, thủ tục xác minh được thực hiện thông qua các bước sau:
- Chuẩn bị xác minh tài sản, thu nhập: ban hành quyết định xác minh, xây dựng kế hoạch tiến hành xác minh, phổ biến kế hoạch, yêu cầu cá nhân hoặc tổ chức liên quan cung cấp tài liệu, thông tin phục vụ xác minh.
- Tiến hành xác minh tài sản, thu nhập: nghiên cứu bản kê khai của người được xác minh (tính đầy đủ, rõ ràng của tài sản, thu nhập); yêu cầu giải trình, làm việc trực tiếp với người được xác minh; xác minh thực tế ở những địa điểm cần thiết hoặc làm việc với các tổ chức, cá nhân liên quan; báo cáo kết quả xác minh theo tiến độ đã xác định trong kế hoạch xác minh.
- Kết luận xác minh tài sản, thu nhập: trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả xác minh, người ra quyết định xác minh phải ban hành kết luận xác minh, trường hợp phức tạp thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 20 ngày.
Ngoài những quy định trên, dự thảo còn quy định cụ thể thể về nguyên tắc xác minh tài sản, thu nhập; những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xác minh; việc gửi, công khai kết luận xác minh và đặc biệt là quy định rõ về trách nhiệm lập hồ sơ xác minh tài sản, thu nhập; thành phần hồ sơ xác minh; việc nộp, lưu hồ sơ xác minh, danh mục hồ sơ tài liệu xác minh, thời hạn lưu hồ sơ, cơ quan quản lý hồ sơ...
