Trọng tài không được điều hành các trận đấu có ĐTQG của họ là luật bất thành văn, để tránh xung đột lợi ích và đảm bảo tính trung lập. Nhưng World Cup còn chứng kiến một hiện tượng đã kéo dài hàng chục năm, khi trọng tài Anh không được bắt các trận hay nhánh đấu có Argentina, và ngược lại.
Đây là hậu quả từ Chiến tranh Falklands giữa Vương quốc Anh và Argentina vào năm 1982. Cuộc xung đột vũ trang kéo dài 74 ngày đã kết thúc bằng sự đầu hàng của Argentina, để trả lại cho Anh quyền kiểm soát lại các hòn đảo nằm ở phía Đông Nam châu Mỹ. 649 binh sĩ Argentina, 255 binh sĩ Anh và ba người dân đảo Falkland đã thiệt mạng.
Đến giờ, chủ quyền ở quần đảo này vẫn còn tranh cãi giữa hai nước.
Kình địch còn lan tỏa sang bóng đá, nổi bật với hai sự kiện. Tại tứ kết World Cup 1986 ở Mexico, Argentina đánh bại Anh 2-1 bằng hai khoảnh khắc kinh điển của cố huyền thoại Diego Maradona. Đầu tiên là bàn mở tỷ số mang tên “Bàn tay của Chúa”, sau đó là pha solo từ giữa sân qua 4 cầu thủ Anh và thủ môn Peter Shilton để nhân đôi cách biệt.
12 năm sau, Anh và Argentina một lần nữa chạm trán ở vòng 1/8 World Cup, trên đất Pháp. Nước Anh sững sờ với cú đá trả đũa của David Beckham với Diego Simeone, khiến tiền vệ sinh năm 1975 nhận thẻ đỏ trực tiếp. Anh hòa 2-2 trước khi thua 3-4 ở loạt luân lưu. “10 chú sư tử ngoan cường và một thằng ngu”, tờ Daily Mirror giật tít.
Quá khứ đối đầu này đã bóp nghẹt giấc mơ bắt chính chung kết World Cup 2022 của trọng tài người Anh Anthony Taylor. Con đường ấy tưởng chừng đã rộng mở khi Anh thua Pháp ở bán kết, và ông được giữ lại đến cuối giải. Nhưng khi Argentina vào chung kết, giấc mơ của Taylor kết thúc.
Đến kỳ giải này, Taylor và đồng hương Michael Oliver chỉ được xem xét bắt trận chung kết trong hai trường hợp, là Na Uy hoặc Thụy Sĩ vào chung kết. Hai đội tuyển này lần lượt gặp Anh, Argentina ở tứ kết và cùng nhánh đấu.
Tuy nhiên, cựu trọng tài người Anh Graham Scott cho rằng bóng đá đã đến lúc cần trưởng thành hơn. “Trọng tài được đào tạo để giữ thái độ trung lập, chỉ nhìn vào màu sắc trang phục của cầu thủ”, ông nói. “Họ không nên bị cấm điều hành các trận đấu chỉ vì những hiềm khích hoặc xung đột lịch sử”.
Cựu trọng tài 58 tuổi nhận định, giống như các cầu thủ, trọng tài nào cũng muốn một lần được điều hành trận chung kết World Cup. Sẽ là nỗi thất vọng to lớn nếu lý do họ bị loại không phải do trình độ chuyên môn.
“Trọng tài Oliver chưa ra đời, còn Taylor mới ba tuổi, khi Chiến tranh Falklands diễn ra”, Scott cho hay. “Đây là một tình huống vô lý. Là một người Anh, tôi thà thấy Facundo Tello bắt chính các trận có đội tuyển Anh hơn bất kỳ ai khác, vì ông ấy đạt đẳng cấp thế giới”.
Trọng tài Tello cũng đang vướng vào một tranh cãi, khi FIFA xếp ông và các trọng tài đồng hương bắt chính trận Pháp gặp Morocco ở tứ kết. Trong khi đó, Pháp được xem là ứng viên vô địch hàng đầu, và đối thủ tiềm tàng với ĐKVĐ Argentina.
Scott mong muốn gác lại quá khứ để bước tiếp. Tuy nhiên, FIFA vẫn coi địa chính trị là yếu tố quan trọng trong quy trình phân công trọng tài World Cup. Tuy nhiên, LĐBĐ thế giới vẫn ưu tiên trình độ chuyên môn và sự thể hiện trong suốt quá trình dự giải. Một nhóm, do Trưởng ban trọng tài FIFA Pierluigi Collina đứng đầu, sẽ thực hiện phân công, trong đó cựu trọng tài người Italy có quyền quyết định cuối cùng.
Ban trọng tài FIFA cũng phải xem xét đến bảng và nhánh đấu. Theo đó, các trọng tài Anh không được bắt các trận của các đội cùng bảng L là Croatia, Ghana và Panama. Hay việc trọng tài người Anh lẫn Na Uy không được bắt trận tứ kết giữa Thụy Sĩ và Argentina, do cùng nhánh đấu.
Một tuần trước, làng cờ vua Việt Nam xảy ra cuộc tranh cãi lớn, bắt nguồn từ sự thiếu vắng bất thường của các kỳ thủ hàng đầu trong danh sách triệu tập dự giải Olympiad của cờ vua Việt Nam.
Cụ thể, đội tuyển cờ vua Việt Nam không có sự phục vụ của ba kỳ thủ nam hàng đầu bao gồm Đại kiện tướng Lê Quang Liêm, Đại kiện tướng Nguyễn Ngọc Trường Sơn và Đại kiện tướng Lê Tuấn Minh.
Ở đội nữ, hai nữ kỳ thủ hàng đầu Việt Nam là Phạm Lê Thảo Nguyên (top 1 Elo nữ Việt Nam) và Lương Phương Hạnh (đương kim vô địch cờ tiêu chuẩn quốc gia) bị gạch tên vì đăng ký muộn 3 giờ so với thời gian quy định.
Một thông báo gấp rút gửi vào nhóm Zalo nội bộ trong chiều 9-5 (thứ Bảy) của Liên đoàn Cờ Việt Nam, yêu cầu các vận động viên đăng ký tham gia theo diện tự túc vé máy bay.
Với hạn chót chưa đầy hai ngày nghỉ cuối tuần, Thảo Nguyên và Phương Hạnh đã bị từ chối quyền thi đấu chỉ vì nộp danh sách muộn 3 tiếng.
Sự việc vấp phải phản ứng gay gắt từ giới chuyên môn, chỉ trích quy trình điều hành của Liên đoàn Cờ Việt Nam.
Chiều 20-5, kỳ thủ Phạm Lê Thảo Nguyên đã đưa ra phát biểu mới nhất trên trang Facebook cá nhân.
Mở đầu bài viết, kỳ thủ Thảo Nguyên ghi nhận phản hồi tích cực từ phía Liên đoàn Cờ Việt Nam, cho biết phía liên đoàn đang xây dựng một quy trình tuyển chọn mới với các tiêu chí cụ thể, rõ ràng và hợp lý hơn để làm căn cứ thành lập đội tuyển chính thức.
“Liên đoàn cũng đang xây dựng một quy trình áp dụng cho các giải đấu tương lai được đăng công khai trước giải, hy vọng sẽ là nguồn động lực lớn cho các VĐV an tâm phấn đấu”, Thảo Nguyên viết.
Mặc dù nút thắt về quy trình đang dần được tháo gỡ, nhưng bài toán kinh phí vẫn là nỗi trăn trở lớn.
Trước giải thích từ phía liên đoàn rằng "chủ trương tự túc vé máy bay chỉ là phương án dự phòng khi chưa tìm được nhà tài trợ" (báo Tuổi Trẻ ngày 13-5), Thảo Nguyên đã thẳng thắn đặt câu hỏi:
"Olympiad là đấu trường lớn nhất thế giới xét theo thể thức đồng đội, nơi các kỳ thủ mang trên mình màu cờ sắc áo đại diện quốc gia, vì sao trách nhiệm kinh phí lại được đặt lên vai từng cá nhân theo diện tự túc?".
Vòng 20 V-League đã khởi đầu với hai trận đấu sớm diễn ra tối 24.4, kéo theo những thay đổi điểm số ở cả hai đầu bảng xếp hạng.
Trên sân nhà Pleiku, HAGL có trận hòa 0-0 kiên cường trước đội khách Hải Phòng. Dẫu không phải chiến thắng, nhưng 1 điểm có được giúp đội bóng của HLV Lê Quang Trãi tích lũy thêm "vốn quý" trong cuộc đua trụ hạng.
Với HAGL lúc này, từng điểm số đều vô cùng quý giá. 19 điểm giúp HAGL hơn nhóm nguy hiểm 6 điểm, nhưng đã đá nhiều hơn 1 trận.
Trong khi đó, chủ nhà Ninh Bình đã cùng CLB Hà Nội tạo nên cuộc rượt đuổi tỷ số nghẹt thở. Phút thứ 3, Đỗ Hùng Dũng mở tỷ số cho Hà Nội với cú sút chìm hiểm hóc, không cho Văn Lâm cơ hội cứu thua. Những áp lực dồn dập sau đó của Hà Nội giúp đội khách tạo ra nhiều cơ hội nguy hiểm, song cũng phải chờ đến phút 45+1, tài năng trẻ Nguyễn Anh Tiệp mới nhân đôi cách biệt. Nhờ pha đánh đầu của Phạm Xuân Mạnh, Anh Tiệp đã băng cắt ghi bàn nâng tỷ số lên 2-0. Tuy nhiên, đến phút 45+3, hàng thủ Hà Nội bất ngờ để lộ khoảng trống mênh mông ở trung lộ, để tiền vệ người Brazil tung cú đặt lòng cực hiểm sát mép vòng cấm gỡ lại 1-2.
Sang hiệp 2, CLB Hà Nội lại áp dụng chiến thuật tấn công phủ đầu. Phút 58, Đỗ Hoàng Hên thoát xuống đáy biên trái, rồi căng ngang chuẩn mực cho đàn anh Nguyễn Văn Quyết dứt điểm cận thành nâng tỷ số lên 3-1. Bóng dội xà ngang đập xuống và trọng tài xác định bóng đã đi qua vạch vôi.
CLB Ninh Bình sau đó tràn lên tấn công và có bàn rút ngắn tỷ số xuống ở phút 61. Cú sút phạt của Nguyễn Quốc Việt đưa bóng chạm người Đậu Văn Toàn đổi hướng, khiến đội khách nhận bàn thua thứ hai. Nhưng, nỗ lực trong 20 phút cuối của CLB Ninh Bình là không đủ để gỡ hòa. Chung cuộc, CLB Hà Nội "phục thù" trận lượt đi bằng chiến thắng 3-2 ngọt ngào.
Trên bảng xếp hạng, CLB Công an Hà Nội vẫn chiếm thế thượng phong với ngôi đầu bảng, cùng 48 điểm. CLB Thể Công Viettel đứng nhì với 41 điểm, kém 7 điểm so với đối thủ cùng thành phố. Ninh Bình có 37 điểm sau 20 trận, chỉ còn hơn Hà Nội (36 điểm) đúng 1 điểm mà thôi.
Ở nhóm trụ hạng, Becamex TP.HCM đứng hạng 10 với 19 điểm. HAGL đứng hạng 11 với 19 điểm (sau 20 trận), bằng đối thủ nhưng xếp sau do kém hiệu số bàn thắng bại. CLB Thanh Hóa đứng hạng 12 với 17 điểm, PVF-CAND đứng áp chót với 13 điểm, trong khi CLB Đà Nẵng xếp cuối với 12 điểm.
Trên bài đăng ngày 2/7, nhật báo Dagbladet dùng tiêu đề đầy khiêu khích: "Brazil đang run sợ", cho rằng đại diện Nam Mỹ đã nhận được lời cảnh báo rõ ràng về sức mạnh của Na Uy trước màn so tài tại vòng knock-out.
Ở vòng 1/16, Haaland ghi bàn quyết định giúp Na Uy đánh bại Bờ Biển Ngà 2-1 để lần đầu thắng ở vòng knock-out một kỳ World Cup. Trước đó, đội tuyển Bắc Âu mới hai lần đá ở vòng 1/8 vào năm 1938 - khi không có vòng bảng, và năm 1998, nhưng đều thua Italy.
Haaland cũng đã ghi bàn ở trận thứ ba liên tiếp tại World Cup 2026, nâng thành tích lên 5 bàn, chỉ kém một bàn so với Lionel Messi (Argentina) và Kylian Mbappe (Pháp). Haaland cũng nâng số lần lập công cho ĐTQG lên 60 sau 53 trận, trong đó 25 bàn đến từ 13 trận gần nhất.
Bình luận viên Na Uy Eston Saether nhận định, dù chưa tạo ra màn trình diễn tấn công bùng nổ về mặt tập thể, đội tuyển nước này vẫn gửi đi thông điệp mạnh mẽ tới một trong những cường quốc bóng đá thế giới. "Na Uy sở hữu những cầu thủ và sức mạnh tấn công đủ khả năng đánh bại bất kỳ đối thủ nào ở bất cứ thời điểm nào. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên nếu Brazil cảm thấy lo ngại khi phải đối đầu đối thủ khó chịu nhất ở vòng 1/8", ông nói.
Tại World Cup 1998, Na Uy từng gây tiếng vang khi thắng 2-1 trước Brazil lúc đó còn một loạt hảo thủ như Ronaldo Nazario, Rivaldo, Bebeto, Roberto Carlos hay Cafu.
Cựu tuyển thủ Oyvind Leonhardsen thừa nhận cảm xúc đặc biệt khi chứng kiến thế hệ hiện tại tái hiện hành trình lịch sử. "Bạn không thể tin nổi. Tôi gần như rơi nước mắt khi ngồi đây. Việc lại được chạm trán Brazil là điều không tưởng", ông chia sẻ với báo VG: "Khi chúng tôi chơi với họ, tôi ở trong 'bong bóng' của trận đấu. Tôi không nhìn nó từ bên ngoài. Nhưng phải nói rằng, thật sự rất thú vị và tôi biết ơn vì điều đó".
Một nhân vật then chốt trong chiến thắng năm 1998, Kjetil Rekdal - người ghi bàn thắng quyết định từ chấm phạt đền - cũng bày tỏ sự phấn khích. "Trận gặp Brazil sẽ cực kỳ hấp dẫn. Họ sẽ phải dè chừng Na Uy. Brazil chưa từng thắng chúng tôi. Lịch sử có thể lặp lại. Yếu tố tâm lý sẽ đóng vai trò lớn", Rekdal nói trong chương trình World Cup của VG.
Cựu danh thủ 57 tuổi cho rằng người hâm mộ Na Uy hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng: "Mọi người đang nghĩ biết đâu đi xa hơn nữa. Chúng tôi đã loại hai đội châu Phi rất mạnh. Tỷ lệ hiện tại có thể là 70-30 nghiêng về Na Uy khi gặp Brazil".
Cựu hậu vệ Stig Inge Bjornebye - cũng góp mặt trong trận đấu lịch sử tại Marseille năm 1998 - cho biết ông tự hào khi chứng kiến thế hệ hiện tại tiếp tục viết nên câu chuyện của bóng đá Na Uy.
"Có điều gì đó rất đặc biệt ở thế hệ này. Họ thực sự xứng đáng. Đã đến lúc có những câu chuyện mới. Không nên chỉ mãi nói về quá khứ", ông nói, và tự tin Na Uy sẽ thắng Brazil. "Tôi có cảm giác như mọi thứ đã được định sẵn. Họ sẽ thắng. Tôi khá chắc về điều đó".
Leonhardsen đồng quan điểm, nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của trận đấu: "Tôi xúc động vì điều này có ý nghĩa lớn với người dân và bóng đá Na Uy. Đây là trận đấu từng được nhắc đến rất nhiều. Việc đội tuyển có thể viết lại lịch sử là điều tuyệt vời".
