Ngày 16.4, Viện KSND khu vực 7 (TP.HCM) phối hợp UBND phường Trung Mỹ Tây tổ chức hội nghị triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công (gọi chung là vụ án dân sự công ích).
Dự hội nghị có bà Nguyễn Thị Ngọc Duyên (Bí thư Đảng ủy phường Trung Mỹ Tây), ông Hồ Minh Hoàng (Chủ tịch UBND phường), ông Trần Minh Ngọc (Viện trưởng Viện KSND khu vực 7); bà Đỗ Thị Vân và ông Trần Thanh Nam (cùng là Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 7)…
Trong thực tế tư pháp, không ít vụ việc xâm phạm lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi của những người không có khả năng tự vệ bị rơi vào tình trạng bế tắc. Nhiều cơ quan quản lý biết có vi phạm nhưng vì nể nang, né tránh hoặc thiếu nguồn lực nên không đứng ra khởi kiện.
Nhằm giải quyết căn cơ nút thắt này, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, cho phép thí điểm Viện KSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.
Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Minh Ngọc – Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 – nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết 205 không chỉ đơn thuần thực hiện một nhiệm vụ pháp lý mới, mà là hiện thực hóa tinh thần “thượng tôn pháp luật” gắn liền với bảo vệ quyền con người. Ngành kiểm sát không thể đứng ngoài cuộc khi lợi ích công cộng bị xâm phạm hay những người yếu thế trong xã hội bị “gạt sang lề” vì không có khả năng tự bảo vệ mình.
“Việc chúng tôi chủ động khởi kiện hay ban hành kiến nghị không phải là để gây áp lực cho các cơ quan quản lý, mà là để cùng nhau tạo ra một ‘màng lọc’ công lý. Chúng ta phải làm sao để một cụ già 101 tuổi không còn lo lắng về tấm thẻ căn cước, để mỗi mét vuông đất công không bị ‘xẻ thịt’ trái phép, và để bữa ăn của mỗi gia đình được an toàn trước vấn nạn hàng giả”, Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nói.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận 216 vụ việc, trong đó đã xử lý 177 vụ việc, còn 39 vụ việc đang trong quá trình kiểm tra, xác minh.
Viện KSND 2 cấp TP.HCM đã ban hành 41 kiến nghị đối với cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nhằm phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm liên quan đến bảo vệ quyền của người dễ bị tổn thương. Trong tổng số kiến nghị đã ban hành, có 22 kiến nghị đã được chấp nhận.
Riêng địa bàn Viện KSND khu vực 7, trường hợp cụ Nguyễn Thị C. (101 tuổi, ở phường Hạnh Thông) gần như bị “lãng quên” về mặt giấy tờ hành chính do sức khỏe quá yếu. Việc thiếu thẻ căn cước khiến cụ gặp khó khăn khi tham gia bảo hiểm y tế. Viện KSND khu vực 7 chủ động ban hành kiến nghị, phối hợp Công an phường đến tận nơi thu thập thông tin để cấp thẻ căn cước cho cụ.
Nghị quyết 205 còn là công cụ sắc bén để đòi lại tài sản cho Nhà nước. Thực tiễn tại Viện KSND khu vực 7 cho thấy sự quyết liệt đối với các hành vi chiếm dụng đất đai và tài sản công kéo dài.
Điển hình là vụ việc của ông Phan B. tại phường An Nhơn (quận Gò Vấp cũ). Dù đã hết hạn hợp đồng thuê nhà sở hữu Nhà nước nhưng ông không bàn giao và cũng không đóng tiền thuê từ năm 2019. Sau khi Viện kiểm sát làm việc và giải thích lý lẽ, ông B. đã nộp lại hơn 327 triệu đồng tiền nợ và bàn giao mặt bằng cho cơ quan chức năng.
Đặc biệt, “tầm ngắm” của các kiểm sát viên còn hướng đến những khu đất công bị lấn chiếm xây dựng trái phép. Tại phường Tân Thới Hiệp, một khu đất rộng hơn 2.800 m2 đang bị chiếm dụng đã được đưa vào quy trình xác minh để khởi kiện vụ án dân sự công ích.
Một trong những chiến công điển hình trong bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là việc phanh phui đường dây sản xuất sữa bột giả quy mô lớn tại phường Tân Thới Hiệp. Vào tháng 10.2025, cơ quan chức năng đã triệt phá cơ sở của Công ty TNHH thương mại và dịch vụ M., thu giữ hàng loạt bao sữa bột béo, sữa gầy giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng xuất xứ New Zealand. Chủ cơ sở thừa nhận đã thuê nhân viên sản xuất, buôn bán hàng giả từ năm 2023 đến nay.
Đáng chú ý, bên cạnh việc xử lý hình sự các đối tượng, Viện KSND khu vực 7 đã quyết liệt ban hành kiến nghị đối với Chủ tịch UBND phường Tân Thới Hiệp, yêu cầu chính quyền địa phương phải chấn chỉnh công tác quản lý, không để các cơ sở sản xuất “ma” lợi dụng địa bàn để đầu độc sức khỏe cộng đồng và gây bức xúc trong dư luận nhân dân.
Với mục tiêu là mỗi người dân, mỗi tổ chức xã hội là “cánh tay nối dài” của Viện KSND trong việc phát hiện và bảo vệ người yếu thế, lợi ích công, ông Trần Minh Ngọc nhấn mạnh thời gian tới, tập thể cán bộ công chức của Viện KSND khu vực 7 cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm; chủ động, tích cực, chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ mới.
“Bên cạnh phát huy các tiềm lực sẵn có, cần sự phối hợp thực hiện của Tòa án nhân dân, cơ quan thi hành án dân sự, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền để thực hiện tốt quyền năng, trách nhiệm mới của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công”, Viện trưởng Viện KSND khu vực 7 nhấn mạnh.
Ngày 7-5, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai tiếp xúc cử tri sau kỳ họp thứ I, Quốc hội khóa XVI, tại xã Ia Băng. Nhiều cử tri kiến nghị các vấn đề liên quan sát sườn đời sống như việc cấp đổi sổ đỏ, đầu tư hạ tầng giao thông, thanh toán không tiền mặt.
Tại hội nghị, bà Siu Hương - Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai - đã thông báo nhanh kết quả kỳ họp thứ I với nhiều nội dung quan trọng.
Tiếp xúc với đại biểu, cử tri xã Ia Băng kiến nghị các nội dung liên quan việc cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho người đồng bào dân tộc thiểu số. Cử tri Phạm Thị Phương - Trưởng Ban Công tác mặt trận thôn Adơk Kông, xã Ia Băng - phản ánh việc cấp đổi sổ đỏ cho người đồng bào dân tộc thiểu số đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, gây chậm trễ, kéo dài.
Theo quy định, muốn cấp đổi sổ đỏ phải đúng tên tuổi, đúng căn cước, rõ nguồn gốc. Nhưng thực tế người đồng bào dân tộc thiểu số nhiều lúc khai tên có dấu, lúc không dấu, rồi đất đai chồng lấn nhau, đất của người này nhưng người khác trực tiếp sản xuất… dẫn tới nhiều trường hợp người dân muốn cấp đổi sổ đỏ để vay vốn sản xuất nhưng không thực hiện được.
Ông Nguyễn Trường Sinh - Chủ tịch UBND xã Ia Băng - xác nhận thực tế việc sử dụng đất của nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số khá phức tạp.
Việc tách thửa cho, tặng, thừa kế, mua bán đa số không qua đăng ký, dẫn tới khó khăn trong quản lý, xác nhận nguồn gốc đất.
Ngoài ra, hiện trạng đất đai chồng lấn, mất giấy chứng nhận, chứng nhận sai họ tên cũng rất phổ biến, gây khó khăn trong việc giải quyết thủ tục.
Trước thực trạng trên, ông Đoàn Ngọc Có - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai - thông tin Sở đã chỉ đạo các Văn phòng đăng ký đất đai trên địa bàn và UBND các xã phường toàn tỉnh triển khai việc chỉnh lý sổ đỏ, đo đạc cấp lại sổ đỏ các thửa đất chồng lấn.
Ông Nguyễn Hữu Quế - Phó chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai - nói việc cấp đổi sổ đỏ cho dân hiện hoàn toàn thuộc thẩm quyền cấp xã. Nếu địa phương không linh hoạt giải quyết nhanh thủ tục chỉnh lý, cấp đổi sổ đỏ mà chờ đợi hướng dẫn thì người dân sẽ kéo dài chờ đợi, trong khi nhu cầu sử dụng đất là thực tế hằng ngày.
"Người dân có nhu cầu sử dụng đất, có nhu cầu vay vốn thì mới có nhu cầu đổi sổ đỏ. Nếu bà con mang sổ tới cấp đổi mà có sai tên, lỗi dấu… nhưng kiểm tra xác định đúng là đất của họ thì cần triển khai giải quyết như bình thường" - ông Quế yêu cầu.
Theo cử tri Siu Dơn, trú thôn Aduk, xã Ia Băng, hiện nay mạng lưới đường giao thông nông thôn, đường vào khu sản xuất nhiều nơi đã hư hỏng, xuống cấp, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất và đi lại của người dân. Bà con kiến nghị cần quan tâm đầu tư đường giao thông nông thôn.
Trong khi đó, cử tri Nguyễn Thị Thu Hằng - Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp và dịch vụ Hàm Rồng - cho hay đơn vị chuyên thu mua và chế biến cà phê chất lượng cao của các hộ đồng bào.
Theo quy định từ ngày 1-7-2025, việc thanh toán hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên phải chuyển khoản mới được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.
Nhưng trên thực tế, khi giao dịch mua bán, đa số bà con người đồng bào yêu cầu thanh toán tiền mặt bởi nhiều người không có tài khoản ngân hàng, không biết sử dụng ứng dụng điện thoại, không biết chữ, khả năng tiếp cận công nghệ kém. Đã có trường hợp bà con nhờ người khác mở tài khoản để giao dịch rồi bị chiếm đoạt tiền.
Do đó bà Hằng kiến nghị cần có quy định riêng cho đồng bào dân tộc thiểu số trong việc thực hiện giao dịch mua bán cho phù hợp với đặc thù địa phương.
Đại biểu Nguyễn Thị Mai Phương - Phó chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ, môi trường Quốc hội - ghi nhận và cho biết sẽ tổng hợp phản ánh với các cơ quan trung ương về quy định này sao cho phù hợp nhất với người dân.
Ngày 2.6, TAND tỉnh Lâm Đồng sẽ mở phiên tòa phúc thẩm lần 3 xét xử vụ án 6 cựu chiến binh bị truy tố về tội "hủy hoại rừng", sau hơn 11 năm theo đuổi hành trình kêu oan.
Đáng chú ý, sau khi TAND cấp cao tại TP.HCM (nay là Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM) hủy toàn bộ các bản án kết tội để điều tra lại, Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM (nay là Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm tại TP.HCM) đã có văn bản hướng dẫn việc kiểm sát điều tra. Trong đó chỉ ra nhiều vấn đề về vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và chứng cứ cần được làm rõ nhằm tránh làm oan người vô tội.
Vụ án từng trải qua 3 lần xét xử sơ thẩm, 2 lần phúc thẩm và 1 lần giám đốc thẩm. Trước đó, các tòa án tại Đắk Nông tuyên phạt 6 cựu chiến binh từ 6 - 7 tháng tù về tội "hủy hoại rừng". Dù đã chấp hành xong hình phạt, các bị cáo vẫn liên tục kêu oan.
Năm 2020, TAND cấp cao tại TP.HCM xét xử giám đốc thẩm, chấp nhận kháng nghị của Chánh án tòa này, tuyên hủy cả hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm để điều tra lại do chưa đủ căn cứ buộc tội.
Sau đó, Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM có văn bản đề nghị Viện trưởng Viện KSND TP.Gia Nghĩa (cũ) chỉ đạo kiểm sát chặt chẽ quá trình điều tra lại vụ án.
Về tố tụng, văn bản cho rằng kết luận giám định tháng 4.2015 và kết luận giám định lại tháng 7.2016 đều do cùng một người thực hiện (giám định viên Huỳnh Văn Triệu) là trái với điểm b khoản 1 điều 34 luật Giám định tư pháp.
Theo Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM, vụ việc liên quan nhiều lĩnh vực chuyên môn nên cần thực hiện giám định tập thể theo khoản 3 điều 28 luật Giám định tư pháp. Đồng thời, việc xác định diện tích rừng bị thiệt hại lại căn cứ vào biên bản xác minh hiện trường không có giá trị pháp lý nên kết luận giám định tháng 7.2016 cũng không có giá trị pháp lý.
Từ đó, Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM cho rằng việc sử dụng các kết luận này làm căn cứ điều tra, truy tố và xét xử có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cần trưng cầu giám định lại.
Về chứng cứ, văn bản dẫn điều 3 Thông tư số 34 năm 2009 của Bộ NN-PTNT quy định nếu độ tàn che của tán cây không đạt tỷ lệ 0,1 thì không được xác định là rừng. Tuy nhiên, hồ sơ vụ án chưa có tài liệu chứng minh nội dung này.
Do đó, cơ quan điều tra cần xác định rõ số lượng, chủng loại cây bị chặt hạ để tính tỷ lệ độ tàn che, từ đó làm rõ diện tích bị tác động là đất rừng sản xuất, đất nông nghiệp hay đất trống.
Văn bản cũng dẫn khoản 1 điều 189 bộ luật Hình sự năm 1999, điểm 3.4 Thông tư liên ngành số 19 năm 2007 của Bộ NN-PTNT - Bộ Tư pháp - Bộ Công an - Viện KSND tối cao và TAND tối cao, cùng điểm b khoản 1 điều 20 Nghị định 157 năm 2013, theo đó hành vi hủy hoại rừng sản xuất chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi diện tích thiệt hại trên 5.000 m².
Tuy nhiên, hồ sơ xuất hiện nhiều tài liệu mâu thuẫn. Trong khi biên bản xác minh tháng 3.2015 của Chi cục Kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa (cũ) xác định khu vực rừng bị thiệt hại 100%, thì biên bản kiểm tra hiện trường của cơ quan điều tra lại xác định diện tích thiệt hại chỉ khoảng 0,4 ha của 2 ngày tháng 1.2015.
Theo Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM, cần làm rõ phần diện tích còn lại do ai chặt phá, các bị cáo có thực sự chặt phá rừng trong 2 ngày của tháng 4.2025 không và diện tích thiệt hại thực tế là bao nhiêu.
Văn bản cũng cho rằng việc các cấp tòa xác định thiệt hại về lâm sản và môi trường dựa trên trữ lượng gỗ bình quân/ha là không chính xác, chưa thật sự khách quan và không định lượng được hành vi phạm tội.
Trong khi đó, các bị cáo khai khu vực này đã bị chặt phá, đốt cháy từ trước. Họ chỉ phát dọn cây nhỏ và dây leo để trồng cây gây quỹ cho Chi hội Cựu chiến binh thôn 6.
Vì vậy, cần làm rõ có hay không việc người khác đã chặt hạ cây trước đó, đồng thời xác định số lượng, kích thước, chủng loại cây do các bị cáo chặt hạ để tính toán thiệt hại thực tế.
Viện trưởng Viện KSND cấp cao tại TP.HCM đề nghị quá trình điều tra, truy tố và xét xử lại phải bảo đảm đúng quy định pháp luật, không để làm oan người vô tội và không để lọt tội phạm.
Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) cho biết ngày 13/4, máy đào hầm TBM (Tunnel Boring Machine) số 2 mang tên Táo Bạo đã về đích an toàn tại ga ngầm S12 ga Hà Nội, hoàn thành hành trình khoan hầm dài 4 km. Đây là máy TBM cuối cùng, đánh dấu việc đào thông toàn bộ đoạn ngầm của dự án qua các ga S9 Kim Mã, S10 Cát Linh, S11 Văn Miếu và S12 ga Hà Nội.
Việc đào ngầm bắt đầu từ ngày 30/7/2024 với TBM1 mang tên Thần tốc, xuất phát từ ga S9 Kim Mã ở độ sâu 17,8 m. Ngày 3/2/2025, TBM2 mang tên Táo bạo bắt đầu đào ống hầm thứ hai chạy song song. TBM1 đã hoàn thành ống hầm thứ nhất vào ngày 1/12/2025 sau 16 tháng thi công.
Theo Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, trong quá trình vận hành, TBM2 lắp đặt hàng nghìn vòng vỏ hầm (segment), tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, bảo đảm an toàn cho các công trình trên mặt đất, kể cả tại khu vực đông dân cư và có nhiều công trình di sản.
Phần ngầm của dự án gồm 4 km đoạn ngầm, 4 ga ngầm và 1 giếng thoát hiểm, hiện được triển khai đồng loạt, đạt khoảng 63% tiến độ; riêng gói thầu CP03 xây dựng hầm và các nhà ga ngầm đạt gần 77%.
Sau khi hoàn thành đào ngầm, các đơn vị tiếp tục thi công các hạng mục kết cấu bên trong, dốc hạ ngầm, các ga ngầm, đường chuyển làn, khu gara và hoàn thiện đường ven hồ Thủ Lệ.
Hai máy đào TBM được thiết kế riêng cho tuyến metro số 3 đoạn Nhổn - ga Hà Nội, do hãng Herrenknecht của Đức sản xuất, dài hơn 100 m, nặng khoảng 850 tấn. Sau khi kết thúc khoan ngầm, đầu khoan sẽ được tháo dỡ tại ga Hà Nội, các thiết bị còn lại được kéo về ga S9 Kim Mã để tháo dỡ.
Tuyến metro Nhổn - ga Hà Nội dài 12,5 km, gồm 8,5 km trên cao và 4 km đi ngầm. Đoạn trên cao từ Nhổn đến Cầu Giấy đã vận hành thương mại từ ngày 8/8/2024, toàn tuyến dự kiến hoàn thành vào năm 2027.
