Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ấn Độ từ ngày 5 đến 7-5 được xem là dấu mốc chính trị quan trọng, kiến tạo xung lực mới, đặc biệt trong các lĩnh vực thực chất, đem lại lợi ích cho cả hai bên như khoa học – công nghệ và thương mại.
Kể từ khi chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1972 đến nay, quan hệ giữa Việt Nam và Ấn Độ đã không ngừng được mở rộng sang các lĩnh vực dựa trên nền tảng tin cậy chính trị. Sự tương đồng giữa hai quốc gia đã không còn dừng lại ở lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc mà còn cả chiến lược phát triển đất nước, với năm 2025 vừa qua là thời điểm phản ánh rõ nét.
Năm 2025, bất chấp các “cơn gió ngược” toàn cầu, nền kinh tế Việt Nam đạt quy mô 514 tỉ USD, xếp hạng 32 thế giới; tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02%, thuộc nhóm đầu khu vực và châu Á.
2025 cũng là năm đánh dấu bước ngoặt cải cách thể chế lớn tại Việt Nam khi cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại giang sơn và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-7-2025.
Bảy nghị quyết được Bộ Chính trị ban hành trong năm 2025 mang tính đột phá về đường lối, thể chế, chính sách để tạo nền tảng vững chắc để đất nước sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới. Trong đó, bốn nghị quyết về khoa học – công nghệ, hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân và đổi mới toàn diện công tác xây dựng, thi hành pháp luật được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh ngay từ tháng 5-2025 là “bộ tứ trụ cột” để giúp đất nước vươn mình.
Trùng hợp, năm 2025 được Thủ tướng Narendra Modi tuyên bố là “Năm cải cách”, nhấn mạnh đây là giai đoạn mang tính quyết định để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng và đơn giản hóa quản trị.
Các sáng kiến quan trọng tập trung vào những thay đổi cấu trúc sâu rộng bao gồm cải cách thuế, thực thi luật lao động và tăng cường sản xuất, qua đó giúp nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới đạt được mức tăng trưởng GDP 8,2%. “Ấn Độ đã bước lên chuyến tàu tốc hành mang tên Cải cách”, Thủ tướng Narendra Modi nhấn mạnh.
Thực tế năm 2025 chỉ là một lát cắt của sự giao thoa giữa Việt Nam và Ấn Độ trong tầm nhìn phát triển đất nước trong dài hạn.
Nếu Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045 nhân kỷ niệm 100 năm thành lập nước, Ấn Độ cũng đang theo đuổi tầm nhìn “Viksit Bharat@2047” – trở thành quốc gia phát triển vào năm 2047 đúng vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày độc lập.
Cả hai quốc gia đều lên kế hoạch tập trung vào mục tiêu phát triển kinh tế mạnh mẽ; phát triển khoa học – công nghệ, xây dựng một xã hội tri thức có quản trị tốt, công bằng; bền vững môi trường; và nâng cao vị thế quốc gia trên thế giới.
Theo nhiều học giả Ấn Độ, sự gặp gỡ về chiến lược và tầm nhìn phát triển quốc gia sẽ tạo dư địa lớn cho hợp tác trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữa Việt Nam và Ấn Độ.
Chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, với lịch trình dự kiến đến Mumbai – trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học – công nghệ phát triển hàng đầu khu vực của Ấn Độ – là một thông điệp rõ ràng về nỗ lực tạo đột phá trong hợp tác khoa học – công nghệ giữa Việt Nam với Ấn Độ, đưa lĩnh vực này trở thành một trụ cột riêng biệt cùng với chính trị, kinh tế, an ninh – quốc phòng và văn hóa.
Giáo sư Anmol Mukhia (Đại học Nam Á, Ấn Độ) nhận định có nhiều điều kiện thuận lợi để hợp tác khoa học – công nghệ song phương bứt tốc. Kể từ năm 2016, hợp tác giữa hai nước đã lan tỏa từ công nghệ thông tin và an ninh mạng sang nhiều lĩnh vực khác, và trụ cột “thịnh vượng” mà hai bên xác lập năm 2020 đã đặt nền tảng cho hợp tác chuyển đổi số và phát triển kinh tế dựa trên tri thức.
Một chuyên gia Việt Nam có nhiều năm nghiên cứu về Ấn Độ thẳng thắn cho rằng đã đến lúc nên đẩy mạnh hơn nữa việc tranh thủ tiềm lực khoa học – công nghệ của New Delhi. Ấn Độ có lợi thế về công nghệ thông tin, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo (AI), dịch vụ số và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Việc kết hợp năng lực sản xuất, vị trí chiến lược và khả năng hội nhập của Việt Nam với công nghệ, nguồn nhân lực và quy mô thị trường của Ấn Độ có thể tạo ra động lực tăng trưởng mới cho cả hai nền kinh tế.
Đó là còn chưa kể trong quan hệ với Ấn Độ, Việt Nam được xác định là một đối tác then chốt trong chính sách “Hành động hướng Đông” cũng như tầm nhìn Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Khi trả lời báo chí Việt Nam trước chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering W. Sherpa cho rằng để tận dụng tối đa lợi ích khi hợp tác về khoa học – công nghệ và bảo đảm hai bên cùng có lợi, Việt Nam cần xây dựng một đội ngũ chuyên gia giỏi tiếng Anh, am hiểu sâu sắc các thế mạnh của Ấn Độ.
Bên cạnh đó, theo giới quan sát, nên xem xét mở thêm các trường đại học liên kết với Ấn Độ tại Việt Nam, xây dựng một đội ngũ kỹ sư, lao động chất lượng cao cho kỷ nguyên số, AI. Đại sứ Tshering W. Sherpa nhấn mạnh Ấn Độ sẵn sàng xem xét cung cấp thêm học bổng cho Việt Nam theo khuôn khổ Chương trình hợp tác kinh tế và kỹ thuật của Ấn Độ (ITEC).
Hợp tác khoa học – công nghệ cũng được nhìn nhận như một chìa khóa để mở rộng dòng chảy thương mại. Con số hơn 16 tỉ USD kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 chỉ nên được xem là bước chạy đà, bởi nó chưa thật sự tương xứng với tiềm năng hai nước.
Động lực thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác giữa hai nước được kỳ vọng sẽ đến sau chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, với phái đoàn doanh nghiệp đông đảo Việt Nam đi cùng được truyền thông Ấn Độ đặc biệt chú ý và Bộ Ngoại giao Ấn Độ nhấn mạnh.
Theo giới học giả, cần phải nâng cao “mức độ tham vọng” trong hợp tác kinh tế, thương mại Việt Nam – Ấn Độ. Trong bối cảnh các mô hình toàn cầu hóa truyền thống gặp khó khăn, việc tìm kiếm các hướng hợp tác kinh tế mới càng trở nên quan trọng, theo giáo sư Harsh V. Pant, Phó chủ tịch Quỹ Nghiên cứu nhà quan sát (Ấn Độ), đặc biệt thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa liên kết kinh tế, nhất là giữa các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như tăng cường kết nối công nghiệp. Đặt trong bối cảnh đang diễn ra đàm phán nâng cấp FTA giữa ASEAN và Ấn Độ, có thể kỳ vọng về một FTA giữa Việt Nam và Ấn Độ trong tương lai.
Theo Hãng tin Reuters, thỏa thuận hòa bình Mỹ - Iran được công bố đầu tuần này đã thắp lên hy vọng rằng cuộc xung đột khiến hàng ngàn người thiệt mạng và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu sẽ sớm khép lại.
Các quan chức của cả hai nước cho biết bản ghi nhớ (MOU) sẽ gia hạn thêm 60 ngày cho lệnh ngừng bắn mong manh đạt được hồi tháng 4, đồng thời mở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump còn khẳng định Iran sẽ từ bỏ chương trình phát triển vũ khí hạt nhân, dù Tehran từ lâu nhấn mạnh chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Tuy nhiên, nội dung cụ thể của thỏa thuận vẫn là một ẩn số. Đến nay văn bản đầy đủ chưa được công bố và cũng chưa được gửi tới Quốc hội Mỹ. Các nghị sĩ Đảng Dân chủ đã tỏ ra hoài nghi trước cam kết mới nhất của ông Trump về một thỏa thuận hòa bình.
“Chúng ta từng được thông báo hàng chục lần rằng cuộc chiến đã kết thúc, và chúng ta cũng từng thất vọng hàng chục lần” - lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Mỹ Chuck Schumer phát biểu khi mở phiên họp tại Thượng viện vào ngày 16-6.
Ông lưu ý: “Đã hai ngày kể từ khi ông Trump tuyên bố đạt được ‘sự thấu hiểu’ với Iran, nhưng đến giờ ông ấy vẫn chưa công bố bất kỳ chi tiết nào về việc thỏa thuận đó thực chất là gì”.
Ông Schumer kêu gọi chính quyền Tổng thống Trump tổ chức buổi họp kín để báo cáo cho “Nhóm 8 người” (Gang of Eight) - nhóm gồm các lãnh đạo Quốc hội và ủy ban tình báo, những người thường được cập nhật về các diễn biến an ninh quốc gia quan trọng.
Ông Schumer cho rằng toàn thể Quốc hội Mỹ cũng cần được cung cấp thông tin đầy đủ, đồng thời người dân Mỹ cũng phải được biết về nội dung thỏa thuận.
Cho đến nay, chưa có bất kỳ kế hoạch nào cho các cuộc họp như vậy được công bố.
Phát biểu trước báo giới tại Pháp ngày 16-6, Tổng thống Trump nói rằng trước đây ông chưa nghĩ đến việc trình MOU với Iran lên Quốc hội Mỹ để xem xét, nhưng nay ông sẵn sàng làm như vậy. “Tôi thích ý tưởng đó” - ông nói bên lề hội nghị thượng đỉnh nhóm G7.
Ông Trump cho biết mình muốn chờ đến sau lễ ký kết chính thức với Iran, dự kiến diễn ra vào ngày 19-6.
Về mặt pháp lý, ông Trump có thể buộc phải đưa Quốc hội Mỹ tham gia vào tiến trình xem xét thỏa thuận này.
Theo Đạo luật Xem xét thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 (được thông qua khi chính quyền Tổng thống Barack Obama hoàn tất thỏa thuận hạt nhân với Iran), mọi thỏa thuận tương tự đều phải được trình Quốc hội Mỹ xem xét trước khi nới lỏng lệnh trừng phạt.
Quy trình này đồng nghĩa với việc các nghị sĩ có thể tìm cách ngăn chặn hoặc sửa đổi một số điều khoản của thỏa thuận.
Trước đây, một số nghị sĩ Cộng hòa từng sẵn sàng đi ngược lại lập trường của Tổng thống Trump, bỏ phiếu cùng phe Dân chủ nhằm buộc ông Trump phải xin sự phê chuẩn của Quốc hội Mỹ đối với cuộc chiến với Iran, dù nỗ lực đó không thành công. Theo Hiến pháp Mỹ, quyền tuyên chiến thuộc về Quốc hội chứ không phải Tổng thống.
Nhiều nghị sĩ Đảng Cộng hòa cũng bày tỏ sự bức xúc tương tự như phe Dân chủ trước tình trạng thiếu thông tin.
Phát biểu trước báo giới ngày 16-6, Thượng nghị sĩ John Thune, lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện, cho biết các thành viên trong đảng đang gây sức ép để ông Trump công bố văn bản MOU.
“Chúng tôi đang cố gắng có được nó” - ông nói, đồng thời thừa nhận việc một chính quyền không chia sẻ thông tin về diễn biến quan trọng như vậy ngay cả với chính đảng của mình là điều bất thường. “Từ khi tôi đảm nhiệm vị trí này đến nay, chúng tôi chưa từng gặp vấn đề như thế” - ông Thune nói.
Không quân Ukraine hôm nay cho biết Nga đã phóng 125 máy bay không người lái (UAV), 25 tên lửa đạn đạo, 10 tên lửa siêu vượt âm Zirkon và 6 tên lửa loại khác vào Kiev và khu vực lân cận trong đêm. Trong đó, phần lớn mục tiêu đều nhắm vào thủ đô của Ukraine.
Tổng thống Volodymyr Zelensky mô tả đây này là một trong những "cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo lớn nhất của Nga vào Kiev". Ít nhất một người thiệt mạng và 16 người bị thương, theo Kyiv Independent.
"Đó là đêm đáng sợ nhất trong cuộc đời tôi", Eleonora Belei, cư dân 30 tuổi ở quận Lukianivska, phía tây bắc thủ đô Kiev, cho hay.
Loạt tiếng nổ đầu tiên vang lên ở Kiev vào khoảng 1h30 sáng 19/7 (5h30 sáng nay giờ Hà Nội). Còi báo động không kích cũng vang lên khắp các khu vực miền trung và miền đông Ukraine. Khoảng 2h30 sáng, Nga phóng dồn dập nhiều tên lửa đạn đạo và siêu vượt âm vào thành phố Kiev.
Theo không quân Ukraine, các hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn thành công 108 UAV, 1 tên lửa dẫn đường Kh-59/69, 17 tên lửa đạn đạo và tên lửa Zirkon.
Tại quận Dniprovskyi của Kiev, đám cháy bùng phát tại một tòa nhà ký túc xá do các mảnh vỡ rơi trúng, trong khi khói đen bốc lên gần một trung tâm thương mại, theo Thị trưởng Vitali Klitschko.
Ông thêm rằng tên lửa đã rơi trúng khuôn viên của một cơ sở thương mại ở quận Desnyanskyi, khiến nhiều phương tiện bốc cháy. Lửa bùng phát trên mái của một siêu thị và một tòa nhà dân cư ở quận Solomyanskyi. Các mảnh vỡ cũng rơi xuống gần tòa nhà 9 tầng tại một địa điểm khác trong quận, làm vỡ cửa kính. Một số khu vực khác ở Kiev cũng ghi nhận thiệt hại sau cuộc oanh tạc của Nga.
Ông Zelensky cho hay trong tuần qua, Nga đã triển khai 1.450 UAV, hơn 1.640 bom dẫn đường và 99 tên lửa các loại nhằm vào Ukraine.
"Việc đánh chặn tên lửa đạn đạo hiện là ưu tiên hàng đầu và liên tục của chúng tôi. Chúng tôi cần tên lửa mỗi ngày và tôi rất biết ơn tất cả những ai đã thực hiện nghiêm túc các thỏa thuận để đảm bảo nguồn cung cho hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo", ông Zelensky nói sau cuộc tấn công ngày 19/7.
Trong những tháng gần đây, Ukraine cũng đã tăng cường tấn công lãnh thổ Nga.
Tổng thống Zelensky ngày 18/7 tuyên bố trên X rằng "hai cơ sở hậu cần lớn đã bị tấn công ở vùng Moskva và Tambov, để đáp trả các cuộc tấn công của Nga vào hạ tầng dân sự, thành phố và người dân của chúng tôi". Ông cáo buộc các trung tâm này được sử dụng để cung cấp các linh kiện cho việc sản xuất UAV và thiết bị định vị.
Thị trưởng Moskva Sergei Sobyanin cùng ngày cho hay hơn 370 UAV đã được phóng về vùng Moskva trong buổi tối. Ông nói thêm rằng từ ngày 11-18/7, lực lượng phòng không Moskva đã đánh chặn gần 1.892 UAV của Ukraine.
Vụ việc xảy ra khoảng 16 giờ 40 ngày 4.5 tại một xưởng của Công ty sản xuất và trình diễn pháo hoa Huasheng, theo Đài CCTV và Tân Hoa xã.
Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình đã chỉ đạo "nỗ lực tối đa" trong công tác tìm kiếm người mất tích và cứu chữa người bị thương, đồng thời yêu cầu các cơ quan chức năng tăng cường kiểm soát rủi ro trong các ngành công nghiệp trọng điểm, nâng cao quản lý an toàn công cộng.
Ông Tập Cận Bình cũng yêu cầu xử lý hậu quả thỏa đáng và nhanh chóng điều tra nguyên nhân vụ việc, đồng thời nhấn mạnh những cá nhân, tổ chức liên quan sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Các video lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc cho thấy cột khói trắng dày đặc bốc cao từ hiện trường. Vụ nổ làm hư hại nhà cửa xung quanh, khiến cửa kính vỡ và đá văng ra đường. Một số người dân cho biết đã rời khỏi khu vực vì lo ngại an toàn.
Tổng cộng 482 lính cứu hỏa, nhân viên cứu hộ và nhân viên y tế địa phương đã nhanh chóng đến hiện trường để điều trị người bị thương và thực hiện các nỗ lực ứng phó tại chỗ. Công tác cứu nạn vẫn đang tiếp diễn, theo South China Morning Post.
Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường kêu gọi tăng cường an toàn lao động trong các lĩnh vực trọng điểm, nhằm ngăn chặn các tai nạn nghiêm trọng tương tự.
Vụ nổ xảy ra chưa đầy 3 tháng sau một tai nạn tương tự tại tỉnh Hồ Bắc, khiến 12 người thiệt mạng, làm dấy lên lo ngại về an toàn trong ngành sản xuất pháo hoa tại Trung Quốc.
