Vụ xe khách lao khỏi cao tốc ở Hà Nội: Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

Hơn 300.000 người tại 57 quốc gia tham gia nghiên cứu do ĐH Cambridge (Anh) dẫn đầu, công bố trên tạp chí PNAS, cho thấy phụ nữ thường vượt trội nam giới trong khả năng "đọc" cảm xúc người khác qua ánh mắt. Nhưng khoảng cách ấy nhỏ hơn nhiều so với định kiến tồn tại từ bao đời.

Theo ông Varun Warrier - nhà nghiên cứu di truyền học tại ĐH Cambridge, gene chỉ giải thích một phần rất nhỏ sự khác biệt này, phần lớn còn lại nằm ở cách dạy con gái biết quan tâm, còn con trai phải kìm nén cảm xúc.

Nếu đồng cảm là kỹ năng rèn được, không phải món quà trời cho riêng một giới, điều gì sẽ thay đổi?

Đây là nghiên cứu lớn nhất từ trước đến nay về "lý thuyết tâm trí" - khả năng đặt mình vào vị trí người khác để hiểu họ đang nghĩ gì, cảm thấy gì. Nhóm nghiên cứu do ĐH Cambridge phối hợp với các ĐH Harvard, Washington và Haifa thực hiện, phân tích dữ liệu của 305.726 người, ghi nhận phụ nữ vượt trội nam giới có ý nghĩa thống kê tại 36 quốc gia, đạt điểm tương đương tại 21 quốc gia còn lại, không nơi nào nam giới vượt trội hơn, theo Cam.ac.uk.

Theo bà Gina Rippon - nhà thần kinh học, khoảng cách giữa hai giới chỉ là một phần nhỏ của câu chuyện: độ phân tán điểm số đồng cảm trong nội bộ mỗi giới còn lớn hơn khoảng cách giữa hai giới - một người nam có thể đồng cảm hơn phần lớn phụ nữ, và ngược lại.

Nhóm Cambridge còn phát hiện "chỉ số D" - đo độ chênh giữa thiên hướng hệ thống hóa và thiên hướng thấu cảm - là yếu tố dự báo khả năng đọc cảm xúc mạnh hơn cả giới tính. Giáo sư Simon Baron-Cohen, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu tự kỷ tại ĐH Cambridge và là người đứng đầu nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh khác biệt trung bình giữa hai giới không nói lên điều gì về năng lực của từng cá nhân.

Ranh giới giới tính trong đồng cảm càng mờ nhạt ở những năm đầu đời. Theo BBC, một phân tích tổng hợp năm 2025 trên 31 nghiên cứu với 40 thí nghiệm khác nhau cho thấy trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi - bất kể trai hay gái - không khác biệt về độ nhạy cảm xã hội hay khả năng thấu hiểu cảm xúc người khác.

Dù vậy, không phải mọi nghiên cứu đều đồng thuận như vậy. Theo trang Psychology Today, một nghiên cứu năm 2023 trên 295 người tại Đức của nhóm McDonald và Kanske cho thấy phụ nữ đồng cảm và trắc ẩn cao hơn nam giới nhưng không khác biệt về khả năng suy luận trạng thái tinh thần người khác.

Một nghiên cứu của nhóm Russell năm 2007 trên 80 người, dùng bài kiểm tra tranh biếm họa, lại ghi nhận nam giới làm tốt hơn. Điều này cho thấy đồng cảm gồm nhiều khía cạnh khác nhau, không phải lĩnh vực nào nam giới cũng yếu thế hơn nữ giới.

Nếu sinh học chỉ đóng vai trò khiêm tốn, vậy điều gì đã tạo ra khoảng cách giới tính vẫn còn tồn tại? Theo BBC, bà Gina Rippon cho rằng câu trả lời nằm ở cách nuôi dạy và kỳ vọng xã hội là con gái được dạy phải dịu dàng, nhường nhịn từ rất sớm, dần trở thành một phần tính cách của họ; còn con trai thường được khuyến khích chơi đồ chơi kỹ thuật, xe cộ, ít có cơ hội rèn luyện sự quan tâm.

Một thí nghiệm thần kinh học năm 2023 cho thấy sức mạnh của kỳ vọng xã hội: khi nam giới được "mồi" trước rằng nam giới cũng giỏi quan tâm cảm xúc người khác, khoảng cách điểm tự đánh giá đồng cảm giữa hai giới biến mất hoàn toàn.

Theo Scientific American, bằng chứng rõ nhất cho tính rèn luyện được của đồng cảm đến từ ông Nathan Spreng, nhà thần kinh học tại ĐH McGill (Canada), khi ông cho rằng một khi hiểu được phạm vi trải nghiệm cảm xúc, con người có thể học hỏi và cải thiện khả năng này theo thời gian.

Một nghiên cứu của bà Sara Hodges, ĐH Oregon, cũng cho thấy khi treo thưởng tiền cho việc đoán đúng cảm xúc người khác, độ chính xác của cả nam và nữ đều cải thiện ngang nhau.

Quyền lực cũng là một biến số đáng chú ý. Bà Melissa Hogenboom, nhà báo y tế của BBC và tác giả cuốn Breadwinners, cho rằng vì nam giới trong lịch sử nắm nhiều quyền lực hơn trong kinh doanh và chính trị, họ có xu hướng ít đồng cảm hơn; ngược lại, người ít quyền lực, thu nhập thấp lại thường đọc cảm xúc người khác tốt hơn, theo một nghiên cứu được BBC trích dẫn.

Định kiến này gây hậu quả cho cả hai giới. Phụ nữ bị đánh giá thấp về năng lực lãnh đạo, vì sự quyết đoán - phẩm chất thường gắn với vai trò lãnh đạo - lại bị xem là đặc tính của nam giới. Trong khi đó nam giới ít tìm kiếm hỗ trợ xã hội khi cô đơn, dù cô lập xã hội là một yếu tố nguy cơ dẫn đến hành vi tự tử, vốn có tỉ lệ cao hơn ở nam giới.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Nạn bạo hành phụ nữ không chỉ diễn ra trong bóng tối của những mái ấm gia đình, mà còn xảy ra ở nơi công cộng.

Mới đây mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại cảnh một người đàn ông ở phường Phù Khê (Bắc Ninh) liên tục túm tóc, đánh đập dã man người vợ ngoài sân rồi kéo lê vào nhà. Đáng chú ý, hành vi bạo hành diễn ra trước mặt em nhỏ. Hay clip một phụ nữ đang mang thai bị chồng tát tới tấp tại khu vực khoa sản Bệnh viện II Lâm Đồng (phường B’Lao) khiến người dân phẫn nộ.

Giữa tháng 5, mạng xã hội tiếp tục xuất hiện đoạn clip ghi lại cảnh một người đàn ông xông vào tiệm làm tóc tại xã Phượng Dực (Hà Nội), chửi bới và đánh đập liên tiếp vào vùng đầu một phụ nữ đang bế con nhỏ. Một nam thiếu niên đi cùng sau đó cũng lao tới tát nạn nhân.

Ngày 16-5, Công an Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự gây rối trật tự công cộng để làm rõ vụ hai cô gái trẻ tố bị quấy rối, hành hung xảy ra trên phố Hoàng Cầu. Trước đó, mạng xã hội lan truyền một số video, hình ảnh về việc hai nhóm nam nữ xô xát nhau tại vỉa hè một quán cà phê trên phố Hoàng Cầu, xuất phát từ mâu thuẫn trong thang máy của tòa nhà.

Ngày 19-5, Công an TP Hà Nội cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra đã tạm giữ hình sự Trần Bình Minh (21 tuổi, trú tại phường Hoàng Liệt, TP Hà Nội) để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng.Trước đó, do mâu thuẫn tình cảm, thanh niên này đã đuổi theo rồi hành hung bạn gái và một cô gái khác trên đường Xuân Đỉnh.

Theo báo cáo điều tra quốc gia về bạo hành đối với phụ nữ ở Việt Nam do Cục Thống kê, Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) và Đại sứ quán Úc tại Việt Nam phối hợp thực hiện gần đây, cứ 3 phụ nữ thì có khoảng 2 phụ nữ (khoảng 66%) bị một hoặc hơn một hình thức bạo hành về thể xác, tình dục, tinh thần, kinh tế cũng như kiểm soát hành vi do chồng gây ra trong cuộc đời. Những phụ nữ trẻ hơn, ở độ tuổi từ 20 đến 44, có nguy cơ bị bạo hành thể xác hoặc tình dục hay tinh thần nhiều hơn phụ nữ ở nhóm tuổi khác.

Vấn đề bạo hành phụ nữ không chỉ là những con số đau lòng, mà còn là một tấm gương phản chiếu những bất bình đẳng còn tồn tại trong xã hội.

Cho đến nay, tư tưởng gia trưởng vẫn còn ăn sâu vào lối sống, nếp nghĩ của nhiều người. Phụ nữ trở thành người phụ thuộc trong gia đình. Đó còn là sự tồn tại những người đàn ông sống khép mình, ít hiểu biết về pháp luật, thiếu công ăn việc làm, luôn tự ti, chán nản, vướng vào cờ bạc, rượu chè và các tệ nạn xã hội khác. Từ đó họ bất mãn với cuộc sống, sẵn sàng trút giận lên người khác.

Nhiều nơi chính quyền địa phương còn có quan niệm chuyện mâu thuẫn trong gia đình là chuyện nhỏ, diễn ra thường ngày, không đáng quan tâm.Vì vậy, công tác tổ chức phổ biến pháp luật về chống bạo hành gia đình còn nhiều yếu kém; hơn nữa nhiều đàn ông nhận thức kém đã tự cho mình cái quyền được hành hạ vợ con. Không ít người vẫn xem chuyện bạo hành là "chuyện nhà người ta", là việc riêng không nên can thiệp, hay thậm chí là "chuyện nhỏ", "đóng cửa bảo nhau".

Trẻ em chứng kiến cảnh bố đánh mẹ có nguy cơ rất cao trở thành người chồng bạo lực hoặc người vợ chấp nhận bạo lực khi trưởng thành. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa việc tiếp xúc với bạo lực từ nhỏ với thái độ và hành vi sử dụng bạo lực với bạn tình của nam giới khi trưởng thành. Vòng xoáy này cứ thế tiếp diễn từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên một nền văn hóa dung túng cho bạo lực.

Bạo hành phụ nữ còn xuất phát từ một bộ phận nam giới bị áp lực cuộc sống, căng thẳng và hạn chế trong kiểm soát cảm xúc đã quay sang trút đòn thù lên phụ nữ theo kiểu "giận cá chém thớt". Khi người phụ nữ không có thu nhập ổn định hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào kinh tế của chồng, họ càng trở nên yếu thế và khó có tiếng nói trong gia đình.

Để phòng ngừa bạo hành đối với phụ nữ cần phải có sự thay đổi thái độ, quan niệm, chuẩn mực, khuôn mẫu và các giá trị giới về nam giới, phụ nữ và thanh niên, bao gồm cả trẻ em.

Nâng cao nhận thức và hiểu biết của người dân về bạo hành trên cơ sở giới là việc hết sức quan trọng để hỗ trợ thực hiện các chính sách và chương trình. Các chiến dịch truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng có thể hiệu quả trong việc phổ biến rộng rãi các thông điệp về mối liên quan giữa bạo hành trên cơ sở giới và bình đẳng giới, những hậu quả bạo hành nếu không được giảm thiểu và ngăn chặn.

Cần tăng cường sự tham gia của nam giới và trẻ em trai trong các hoạt động phòng ngừa bạo hành. Nam giới có thể là các tác nhân đồng đẳng của sự thay đổi, giúp những nam giới khác hiểu được tác động của bạo hành đối với gia đình và người thân cũng như cuộc sống, hạnh phúc của chính họ.

Việc thay đổi bắt đầu bằng việc tăng quyền năng cho phụ nữ để họ có thể tìm kiếm sự giúp đỡ nhằm ứng phó với bạo hành trong đời cũng như tăng khả năng tiếp cận với giáo dục, cơ hội việc làm, trợ giúp pháp lý và tài chính.

Đầu tư cho các chiến dịch truyền thông đại chúng để nâng cao nhận thức về không chấp nhận bạo hành trên cơ sở giới, bao gồm lạm dụng tình dục trẻ em, chuyển đổi từ việc đổ lỗi cho nạn nhân sang lên án người gây bạo hành.

Bạo hành đối với phụ nữ không phải là chuyện gia đình hay chuyện riêng tư, mà là một vấn nạn xã hội nghiêm trọng, là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quyền con người cơ bản. Mọi hành vi bạo lực dù ở hình thức nào cũng đều bị xử lý nghiêm minh trước pháp luật.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Thời gian gần đây, nhiều người không khỏi hoảng hốt khi liên tiếp chứng kiến những "vị khách không mời" bất ngờ bò thẳng vào nhà. Mới đây, một cụ bà tại Thái Lan đã trải qua phen hú vía khi phát hiện sinh vật khổng lồ ẩn dưới gầm bàn và tưởng đó là cá sấu.

Cụ bà 78 tuổi tại tỉnh Ang Thong, Thái Lan đã trải qua phen hú vía khi bất ngờ phát hiện một sinh vật khổng lồ bò thẳng vào nhà lúc đang ở một mình. Vì thị lực kém, bà tưởng đó là cá sấu nên vội chạy vào phòng khóa chặt cửa rồi gọi người thân đến ứng cứu.

Vụ việc xảy ra ngày 13/5 tại thôn 6, xã Ang Kaeo, huyện Pho Thong, tỉnh Ang Thong. Sau khi nhận được tin báo từ người dân, lực lượng cứu hộ đã nhanh chóng có mặt để hỗ trợ xử lý.

Theo lời kể của cụ bà Tum, thời điểm xảy ra sự việc, bà đang ngồi trong nhà thì bất ngờ thấy một con vật lớn bò vào rồi chui xuống gầm bàn. Do không nhìn rõ, cụ bà hoảng sợ nghĩ rằng cá sấu đã xông vào nhà.

Quá sợ hãi, bà lập tức chạy vào phòng ngủ khóa kín cửa và gọi điện cho cháu đến giúp. Khi mọi người kiểm tra kỹ mới phát hiện "vị khách không mời" thực chất là một con kỳ đà cỡ lớn chứ không phải cá sấu như bà tưởng ban đầu.

Tại hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện con kỳ đà đang ẩn nấp dưới gầm bàn, chỉ lộ phần đuôi ra ngoài. Các cán bộ đã dùng dụng cụ chuyên dụng để khống chế con vật bằng cách siết thòng lọng vào cổ rồi từ từ kéo ra ngoài.

Điều đáng nói chỉ sau khoảng 5 phút, con kỳ đà được kiểm soát an toàn và đưa đi thả về môi trường tự nhiên tại sông Nội nhằm đảm bảo an toàn cho người dân cũng như bảo tồn động vật hoang dã.

Sự việc nhanh chóng khiến khu vực xung quanh trở nên náo nhiệt khi đông đảo người dân địa phương kéo đến xem tận mắt con vật "lạ". Không ít người tỏ ra tò mò, thậm chí còn ghi lại số nhà của cụ bà với hy vọng thử vận may xổ số, theo quan niệm dân gian Thái Lan rằng những tình huống bất ngờ liên quan đến động vật lạ thường gắn với "con số may mắn".

Câu chuyện cụ bà hoảng hốt tưởng nhầm kỳ đà thành cá sấu hiện vẫn đang lan truyền mạnh trên mạng xã hội Thái Lan, thu hút sự quan tâm bởi tình huống vừa căng thẳng, vừa mang màu sắc hài hước khó ngờ.

Tin Gốc: Người Đưa Tin