Xe tải lao xuống vực ở Lâm Đồng: Vệt trượt hơn 200 m

Từ ký ức xiềng xích đến bầu trời tự do

Một buổi sáng đầu mùa mưa Tây nguyên, PV Thanh Niên theo cán bộ kiểm lâm vượt hơn 10 km đường rừng để đến khu vực chăn thả voi nhà của Vườn quốc gia Yók Đôn. Những tấm biển cảnh báo được dựng dọc lối đi nhằm thông tin cho người dân và du khách về khu vực sinh sống của voi.

Giữa khu rừng khộp, quản tượng Y Mức Kđoh (48 tuổi) đang lặng lẽ theo chân voi cái Y Khun đi tìm nguồn nước. Người đàn ông có hơn hai thập niên gắn bó với nghề quản tượng kể câu chuyện đời mình gắn liền với số phận của con voi này.

"Năm 2001, tôi vào làm việc tại Vườn quốc gia Yók Đôn. Khi đó vườn mua lại 4 cá thể voi của người dân để phục vụ công tác bảo tồn, trong đó có voi của chính gia đình tôi. Voi vào vườn thì tôi cũng theo vào chăm sóc đến tận bây giờ", ông kể.

Từ ngày ấy, Y Mức Kđoh gần như dành trọn cuộc đời cho Y Khun. Trước khi được sống giữa rừng, Y Khun từng giống nhiều voi nhà Yók Đôn khác: ngày ngày chở khách du lịch trên lưng. Những ký ức ấy vẫn khiến người quản tượng trăn trở.

Theo ông, thời điểm làm du lịch, voi thường phải đứng hàng giờ dưới nắng để chờ khách. Chúng bị cột một chỗ, không được tự do kiếm ăn hay lựa chọn những loại cây cỏ yêu thích. Việc vận động không phù hợp cùng chế độ dinh dưỡng hạn chế khiến sức khỏe nhiều cá thể voi suy giảm đáng kể.

"Nhìn voi lúc đó thương lắm. Nó không được đi lại, không được ăn uống theo nhu cầu tự nhiên. Sức khỏe giảm sút thấy rõ", ông nhớ lại.

Bước ngoặt đến khi mô hình du lịch thân thiện với voi được triển khai tại Yók Đôn. Những chuyến cưỡi voi dần được thay thế bằng hình thức tham quan, quan sát voi trong môi trường tự nhiên. Khi được trả về rừng, Y Khun thay đổi từng ngày.

"Voi được đi lại tự do, tự tìm thức ăn, tự chọn nơi uống nước. Tính cách cũng nhanh nhẹn, vui vẻ hơn trước rất nhiều. Điều quý nhất là được sống cùng đồng loại, cùng đi kiếm ăn dưới tán rừng", Y Mức Kđoh nói với nụ cười hiếm hoi trên gương mặt sạm nắng.

Trả voi nhà về thiên nhiên cũng đồng nghĩa đưa chúng trở lại với những quy luật khắc nghiệt của rừng già. Trong ký ức của Y Mức Kđoh, có một đêm năm 2017 mà ông chưa từng quên.

Chiều hôm đó, khi đang tìm vị trí an toàn để cột voi Y Khun, ông bất ngờ phát hiện một con voi rừng đực trưởng thành xuất hiện gần đó. Đi xuôi chiều gió, Y Khun không phát hiện mối nguy, trong khi con voi rừng đã đánh hơi được sự hiện diện của voi cái. Nó lập tức lao tới.

Trong khoảnh khắc Y Khun hoảng loạn bỏ chạy, người quản tượng đưa ra quyết định đầy mạo hiểm. Ông lao ngang trước đầu voi rừng, bật đèn pin và liên tục hò hét để thu hút sự chú ý của con vật đang trong thời kỳ động dục. Mục đích duy nhất là kéo sự truy đuổi về phía mình để Y Khun có cơ hội thoát thân.

Chiều muộn hôm ấy, Y Khun tạm thời được đưa về khu vực gần một con suối nhỏ. Nhưng sự việc chưa dừng lại. Khi màn đêm buông xuống, con voi rừng tiếp tục lần theo dấu vết và tìm đến nơi Y Khun đang đứng. Nó ép chặt voi cái vào một gốc cây lớn để tấn công.

"Tôi đã về khu dân cư thì nhận được tin Y Khun bị voi rừng tấn công. Tôi lập tức quay lại, chặt tre làm bó đuốc thật dài rồi tìm cách xua đuổi", ông kể.

Nhưng đối thủ lần này không hề dễ đối phó. "Con voi rừng rất khôn. Hai lần liên tiếp nó dùng vòi chụp lấy ngọn lửa rồi dập tắt", ông nhớ lại, giọng vẫn còn nguyên sự căng thẳng.

Trước tình thế nguy hiểm, Y Mức Kđoh tiếp tục dùng đèn pin chiếu thẳng vào mắt voi rừng rồi chạy ra phía đường lớn để đánh lạc hướng.

Kế hoạch thành công. Con voi rừng chuyển sự chú ý sang ông, tạo khoảng trống để Y Khun chạy thoát qua khu vực cầu cứu hộ của vườn. "Đó là lần nguy hiểm nhất mà tôi từng trải qua. Voi rừng muốn giao phối nên rất hung dữ. Nếu sơ suất một chút là có thể mất mạng", ông nói.

Đến nay, những cuộc chạm trán giữa voi nhà và voi rừng vẫn thỉnh thoảng xảy ra. Vì vậy, các quản tượng và cán bộ Vườn quốc gia Yók Đôn luôn phải tính toán kỹ lưỡng vị trí chăn thả để giảm nguy cơ xung đột.

Hơn 20 năm theo nghề, Y Mức Kđoh hiểu rằng chỉ tình yêu đặc biệt dành cho voi mới giúp người ta gắn bó với công việc đầy gian nan này. Suốt sáu tháng mùa khô khắc nghiệt và sáu tháng mùa mưa dầm dề của rừng khộp, ông vẫn đều đặn theo dấu đàn voi mỗi ngày.

Mùa mưa, thức ăn trong rừng dồi dào hơn. Mùa khô, khi cây cối trút lá, ông cùng cán bộ vườn và các tổ chức bảo tồn trồng thêm chuối, cỏ và nhiều loại cây thức ăn để bổ sung dinh dưỡng cho voi.

Ban ngày, các quản tượng theo sát đàn voi. Đêm xuống, nhiệm vụ bảo vệ lại được chuyển cho lực lượng tuần tra của Vườn quốc gia Yók Đôn. Sự phối hợp ấy đã tạo thành "lá chắn" bảo vệ voi nhà Yók Đôn trước những hiểm nguy giữa rừng già.

Nhiều năm đã trôi qua kể từ ngày những chiếc xích sắt được tháo bỏ. Giờ đây, thay cho cảnh voi đứng lặng chờ khách du lịch là hình ảnh những đàn voi tự do bước đi giữa rừng khộp, kiếm ăn bên suối và hòa mình vào thiên nhiên.

Từ hành trình ấy, mô hình du lịch thân thiện theo dấu chân voi đang dần trở thành điểm nhấn đặc biệt của Yók Đôn, góp phần gìn giữ những cá thể voi nhà cuối cùng của Tây nguyên, đồng thời mang đến cho du khách cơ hội chứng kiến cuộc sống chân thực của những "cư dân khổng lồ" giữa đại ngàn.

Tin Gốc: Thanh Niên

Gần một năm kể từ ngày 2 tỉnh Tây Ninh và Long An sáp nhập thành tỉnh Tây Ninh mới, diện mạo của vùng đất biên viễn này đã thay đổi rất nhanh và tích cực. Một thực thể kinh tế cộng hưởng với đường biên giới dài hơn 368 km đã tạo nên hành lang kinh tế xuyên suốt từ biên giới Campuchia xuống tận cảng biển quốc tế Long An.

Cửa khẩu quốc tế Mộc Bài ở Tây Ninh là cửa khẩu lớn và hoạt động sôi nổi nhất khu vực phía nam để giao thương với ASEAN thông qua trục đường Xuyên Á

ẢNH: BẮC BÌNH

Tây Ninh đang tập trung quyết liệt triển khai 6 công trình "siêu trọng" giai đoạn 2026 - 2030 từ Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần I. Đó là dự án (DA) đường kết nối hành lang đô thị Mộc Bài xuyên Á (cao tốc TP.HCM - Mộc Bài) dài gần 51 km nối liền TP.HCM và Tây Ninh, giúp giảm tải cho QL22, thúc đẩy giao thương Đông Nam bộ và liên kết vùng, mở rộng hành lang kinh tế Xuyên Á; DA xây dựng mới tuyến đường Tân An - Bình Hiệp (song song với QL62 hiện hữu) sẽ là tuyến đường huyết mạch đảm bảo tính kết nối liên vùng, xóa bỏ điểm nghẽn giao thông đi về các tỉnh miền Tây và thúc đẩy giao thương với Campuchia qua cửa khẩu Bình Hiệp; DA trục động lực TP.HCM - Tây Ninh - Đồng Tháp (trục đường tỉnh 827E); DA đường Vành đai 4 TP.HCM ngang qua địa bàn tỉnh là ưu tiên số 1 để hoàn thành...

Theo UBND tỉnh Tây Ninh, tỉnh đang tập trung chỉ đạo bồi thường, giải phóng mặt bằng, huy động mọi nguồn lực để tổ chức triển khai thực hiện, hình thành 3 trục động lực gồm: Cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, Gò Dầu - Xa Mát (giai đoạn 1); Đường động lực Bình Chánh - Vành đai 4 - Cửa khẩu Mỹ Quý Tây (đường kết nối Bình Chánh - Lương Hòa - Bình Hòa Bắc - Mỹ Quý Tây); Trục động lực hệ thống sông Vàm Cỏ Đông.

Đặc biệt, ngày 3.4.2026 vừa qua, Hội đồng thẩm định tỉnh đã thông qua DA giao thông kết nối P.Tân Ninh và P.Long An (2 trung tâm đô thị của 2 tỉnh Tây Ninh và Long An trước đây - PV). Với tổng mức đầu tư hơn 25.000 tỉ đồng, DA này được kỳ vọng sẽ xóa bỏ hoàn toàn cảm giác "cách xa" còn sót lại trong tâm thức người dân.

Núi Bà Đen (Tây Ninh) đang nổi lên là điểm du lịch tâm linh hàng đầu khu vực phía nam

Tầm nhìn phát triển của tỉnh Tây Ninh mới không chỉ dừng lại ở nội tỉnh mà hướng tới kết nối liên vùng để đưa Tây Ninh trở thành một chỉnh thể thống nhất hòa lẫn giữa Miền Đông và Miền Tây. Song song đó, sự kết hợp liền mạch giữa các cửa khẩu quốc tế như Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam, Bình Hiệp với hệ thống cảng cạn (ICD) và cảng biển Long An đã tạo nên một chuỗi logistics khép kín.

Hàng hóa từ miền Đông Nam bộ và các tỉnh miền Tây lân cận hiện nay có thể "đánh thẳng" một mạch ra biển thông qua Tây Ninh hoặc ra thị trường ASEAN qua các cửa khẩu quốc tế giáp Campuchia mà không gặp bất kỳ rào cản hành chính nào. Đây chính là chìa khóa để Tây Ninh nắm giữ vai trò "cánh tay nối dài" của hành lang kinh tế ASEAN; đồng thời là "bộ khung xương sống" để đưa nền kinh tế địa phương phát triển bền vững.

Nếu hạ tầng giao thông và công nghiệp là bộ khung vững chãi, thì năng lượng xanh, xuất nhập khẩu và du lịch sinh thái chính là "phần hồn" tạo nên sức bật cho Tây Ninh. Tỉnh đang sở hữu những cánh đồng điện mặt trời lớn nhất khu vực, biến cái nắng khắc nghiệt của vùng biên viễn thành nguồn ngoại tệ chảy về ngân sách.

Song song, ngành du lịch đã thực hiện bước nhảy vọt khi kết nối di sản núi Bà Đen, Tòa Thánh Tây Ninh… với vùng sinh thái ngập nước Đồng Tháp Mười và các "kỳ quan nhân tạo", di tích lịch sử tại Long An (cũ), tạo nên chuỗi cung ứng dịch vụ đa dạng, nền tảng du lịch đa bản sắc văn hóa… thu hút gần 10 triệu lượt khách trong năm 2025.

Đến hết quý 1/1026, tình hình kinh tế - xã hội tỉnh Tây Ninh ghi nhận chuyển biến tích cực với tốc độ tăng trưởng GRDP ước đạt 9,51%. Kết quả này đưa Tây Ninh vươn lên đứng thứ 2 khu vực phía nam và thứ 10 cả nước. Công nghiệp và Thương mại duy trì đà tăng trưởng 2 con số: Lĩnh vực công nghiệp - xây dựng đóng vai trò động lực chính với mức tăng 12,31%, trong đó chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 15,52% so với cùng kỳ.

Hoạt động thương mại - dịch vụ cũng diễn ra hết sức sôi động khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt hơn 55.553 tỉ đồng, tăng 15,41%. Đặc biệt, thu ngân sách nhà nước bứt phá mạnh mẽ, đạt hơn 14.022 tỉ đồng, tăng 47,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Du lịch và xuất nhập khẩu ghi dấu ấn đậm nét. Du lịch tiếp tục là mũi nhọn kinh tế, khi doanh thu dịch vụ lữ hành và hoạt động du lịch tăng đột phá 61,68%. Sự bùng nổ tại các điểm đến thương hiệu như núi Bà Đen đã kéo theo doanh thu dịch vụ lưu trú tăng 24,89%.

Bên cạnh đó, hoạt động ngoại thương cũng đạt kết quả khả quan với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 7,77 tỉ USD, tăng 8,26% so với cùng kỳ. Trong đó, đáng chú ý là kim ngạch xuất khẩu đã tăng trưởng vượt bậc, khẳng định vị thế "cửa ngõ" giao thương không thể thay thế với Campuchia và Thái Lan. Các mặt hàng thế mạnh như cao su, nông sản chế biến sâu và linh kiện điện tử đang chiếm lĩnh thị phần lớn trong khu vực.

Nói về định hướng chiến lược trong giai đoạn tới, ông Lê Văn Hẳn, Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, khẳng định: "Tây Ninh không chỉ đặt mục tiêu tăng trưởng lên 2 con số, chúng tôi còn đang xây dựng một mô hình phát triển bền vững dựa trên 3 trụ cột: Hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ, Kinh tế biên mậu xanh, Quản trị công hiện đại".

Dù vẫn còn những khó khăn, nhưng với đà tăng trưởng hiện tại, Tây Ninh đang hướng tới mục tiêu GRDP cả năm đạt mức 2 con số từ 10% - 10,5%. Tỉnh cam kết tiếp tục tháo gỡ rào cản, cải thiện môi trường đầu tư để hỗ trợ tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp.

Có thể thấy, Tây Ninh hôm nay mang dáng dấp của một "người khổng lồ" đang thức giấc, trở thành điểm khởi đầu cho những vận hội mới. Tây Ninh không còn là điểm cuối của một hành trình, mà đã trở thành điểm khởi đầu cho những vận hội mới, đưa Việt Nam vươn xa hơn vào không gian kinh tế ASEAN.

Tin Gốc: Thanh Niên

Kỷ niệm 79 năm Ngày thương binh - liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026), từ 17.7 - 2.9, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) tổ chức trưng bày chuyên đề về tài liệu lưu trữ, hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B. Hoạt động cũng đồng hành với Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính liệt sĩ do Đảng và Nhà nước phát động.

Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ), cho biết cán bộ đi B là những giáo viên, bác sĩ, kỹ sư, giảng viên đại học... đã tình nguyện lên đường vào miền Nam thực hiện nhiệm vụ. Trong số đó, có nhiều người trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhiều người tiếp tục làm công tác chuyên môn, như bác sĩ Đặng Thùy Trâm.

Theo ông Tùng, việc tổ chức trưng bày không chỉ nhằm tri ân thế hệ đi trước mà còn góp phần thực hiện chủ trương xây dựng, phát triển văn hóa và con người Việt Nam thông qua việc lan tỏa tinh thần yêu nước, ý chí cống hiến tới thế hệ trẻ.

"Điều quý giá nhất mà thế hệ đi trước để lại không chỉ là những hồ sơ, kỷ vật, mà còn là tinh thần Việt Nam, ý chí hy sinh vì Tổ quốc. Đó là giá trị cần được gìn giữ và truyền lại cho các thế hệ sau", ông Tùng chia sẻ.

Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, những người làm công tác lưu trữ có trách nhiệm đưa các tài liệu của một thời hoa lửa đến gần hơn với công chúng, nhất là giới trẻ. Nếu không thực hiện kịp thời, cơ hội gặp gỡ, lắng nghe trực tiếp các nhân chứng lịch sử sẽ ngày càng ít đi khi phần lớn cán bộ đi B hiện nay đều đã ngoài 80 tuổi.

Ông Đặng Thanh Tùng cho biết: "Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đang bảo quản hơn 72.000 bộ hồ sơ, kỷ vật của cán bộ đi B trong điều kiện lưu trữ đặc biệt. Cục đã xây dựng kế hoạch số hóa toàn bộ khối tài liệu này để đưa lên môi trường mạng, giúp người từng đi B và thân nhân thuận tiện tra cứu".

Theo ông Tùng, các bản gốc là tài sản quốc gia nên tiếp tục được lưu giữ lâu dài, người từng đi B và thân nhân sẽ được cung cấp bản sao hồ sơ.

Để tra cứu, các gia đình có người thân từng là cán bộ đi B có thể liên hệ với Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước thông qua Cổng thông tin điện tử, trang Facebook của cục hoặc đến trực tiếp trụ sở tại 12 Đào Tấn, P.Giảng Võ (Hà Nội).

"Người dân chỉ cần cung cấp những thông tin cơ bản như họ tên, quê quán, thời gian đi B và các dữ liệu liên quan, cơ quan lưu trữ sẽ tiến hành tìm kiếm và cung cấp lại hồ sơ nếu còn lưu giữ", ông Tùng nói.

Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ quốc gia, việc tìm kiếm hiện thuận lợi hơn trước vì sau hơn 50 năm, nhiều gia đình vẫn còn lưu giữ giấy tờ, thông tin có thể hỗ trợ đối chiếu.

Tuy nhiên, quá trình tra cứu vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số hồ sơ bị thất lạc do chiến tranh hoặc bị ảnh hưởng trong thời gian cơ quan lưu trữ phải sơ tán. Ngoài ra, việc thay đổi địa giới hành chính qua nhiều giai đoạn cũng khiến việc xác minh thông tin mất nhiều thời gian.

Để hỗ trợ công tác này, Bộ Nội vụ đã có văn bản đề nghị các địa phương tiếp tục phối hợp tìm kiếm, xác minh, nhất là những trường hợp đã thay đổi nơi cư trú hoặc người trong hồ sơ đã qua đời.

Theo ông Đặng Thanh Tùng, việc trao lại bản sao hồ sơ không chỉ mang ý nghĩa cung cấp thông tin mà còn là sự tri ân cụ thể của nhà nước đối với những người đã cống hiến trong kháng chiến.

Tin Gốc: Thanh Niên