Tại Triển lãm điện tử tiêu dùng CES 2025 đầu năm ngoái tại Las Vegas (Mỹ), cây đàn guitar không dây LiberLive C1 của LiberLive có trụ sở ở Đông Hoản (Trung Quốc) xuất hiện trước công chúng. Đám đông tụ tập quanh gian hàng, những ngón tay chạm nhẹ lên chiếc đàn. Sự kiện nhỏ bé nhưng sau đó đã ghi dấu bước ngoặt, khi lần đầu một sản phẩm công nghệ Trung Quốc được Time vinh danh “Phát minh xuất sắc của năm”.
Các sản phẩm thông minh Trung Quốc không dừng lại ở Las Vegas. Nó đang len lỏi vào từng ngóc ngách của đời sống tiêu dùng toàn cầu, từ những cửa hàng trải nghiệm robot cảm xúc ở Bắc Kinh đến các kệ hàng mỹ phẩm mang đậm bản sắc văn hóa Trung Hoa tại Đông Nam Á.
“Khi tôi nói ‘anh yêu em’, mắt nó bừng sáng biểu tượng trái tim đỏ và đáp lại trìu mến bằng cả tiếng Trung lẫn tiếng Anh”, Ram Niranjan Sharma, chuyên gia tư vấn kinh doanh người Ấn Độ, nói với Global Time. “Đó không chỉ là sản phẩm công nghệ đọc được cảm xúc. Nó phá vỡ định kiến về những cỗ máy vô tri. Tôi chưa bao giờ cảm nhận sự ấm áp từ công nghệ như vậy”.
Cảm nhận như của Sharma đã trở thành xu hướng “tiêu dùng cảm xúc” những năm gần đây. Thay vì mua sắm để đáp ứng nhu cầu vật chất, ngày càng nhiều người Trung Quốc chi tiền cho những sản phẩm mang lại niềm vui, sự đồng cảm và cảm giác được “chữa lành”. Theo Guangming Daily, chìa khóa của các quyết định tiêu dùng hiện nay không chỉ giới hạn ở chức năng hay giá, mà còn từ trải nghiệm ý nghĩa, sự kết nối cảm xúc và bản sắc được tạo ra từ sản phẩm.
Khi máy móc biết “đồng cảm”
Tại một cửa hàng trải nghiệm robot ở Bắc Kinh, hơn 20 loại robot “bạn đồng hành” thu hút sự chú ý của khách hàng. “Với nhóm khách trẻ tuổi, mục đích chủ yếu là để đáp ứng nhu cầu cảm xúc. Các sản phẩm có giá khoảng 500 nhân dân tệ bán rất chạy”, Zhang Lulu, quản lý cửa hàng, cho biết.
Theo các chuyên gia xã hội học, tỷ lệ người sống độc thân tại Trung Quốc tăng nhanh cùng nhịp sống đô thị cô lập và áp lực tâm lý gia tăng, kéo theo sự ra đời của những sản phẩm đáp ứng nhu cầu an toàn, giao tiếp xã hội và sức khỏe tinh thần. Robot đồng hành vì thế trở thành “người bạn kỹ thuật số”, không phán xét và luôn sẵn sàng lắng nghe.
Tại Trung Quốc, khát vọng tìm kiếm sự ấm áp và kết nối đã kết tinh xu hướng tiêu dùng giá trị cảm xúc. Từ những hộp đồ chơi bí ẩn và hàng hóa anime đến các ứng dụng bầu bạn được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, giới trẻ ngày càng chi tiêu không phải vì tiện ích, mà để tìm kiếm sự thoải mái về mặt tâm lý, thể hiện bản sắc và tạo ra khoảnh khắc vui vẻ – ưu tiên sự hài lòng về tinh thần hơn là chức năng đơn thuần.
Không chỉ tại Trung Quốc, làn sóng toàn cầu về “tiêu dùng cảm xúc” đang bùng nổ, với thị trường sản phẩm cải thiện tâm trạng được dự báo tăng trưởng mạnh mẽ. Theo công ty nghiên cứu Euromonitor International (Anh), lĩnh vực kinh doanh sản phẩm cải thiện tâm trạng cho con người sẽ tăng trưởng với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 12,3% cho đến 2028.
Trong bối cảnh đó, sản phẩm của Trung Quốc nổi trội nhờ kết hợp tính thẩm mỹ phương Đông với công nghệ nhạy bén. Chẳng hạn, chiếc đàn LiberLive C1 ban đầu hướng đến việc giúp người dùng đánh đàn không cần học nhạc lý. “Chúng tôi muốn biến âm nhạc trở nên bình dị, vui tươi”, Tang Wenxuan, trưởng nhóm phát triển sản phẩm của LiberLive, nói với Time.
LiberLive C1 được thiết kế để loại bỏ rào cản của việc học guitar: những ngón tay lóng ngóng và các hợp âm phức tạp. Thay vì dây dàn truyền thống, nó dùng hai miếng đệm và một miếng lót cổ đàn nhạy áp lực. Người chơi chỉ cần chạm để tạo hợp âm và vuốt để gảy. Một ứng dụng đồng hành hiển thị gợi ý hợp âm, còn thân đàn có thể gập lại vừa vặn trong ba lô. Sản phẩm có thời lượng pin 6 tiếng và jack tai nghe để luyện tập riêng tư. Tại Việt Nam, sản phẩm cũng được phân phối với giá khoảng 13 triệu đồng.
LiberLive C1 không chỉ là một cây đàn, mà trở thành biểu tượng của một chiến lược lớn hơn: các công ty Trung Quốc đang chuyển từ gia công phần cứng sang kinh doanh sản phẩm phục vụ nhu cầu cảm xúc của con người.
Chen Weijie, đại diện một công ty công nghệ tại Đông Hoản, cho biết robot bạn đồng hành do công ty ông sản xuất đã được bán sang 36 quốc gia và vùng lãnh thổ, như Mỹ, Đức, Nhật Bản. Những chuyển động mượt, nhạy bén giúp những sản phẩm trở nên sống động dựa trên những đột phá trong phần cứng.
“Trước đây, chúng tôi chỉ bán phần cứng, biên lợi nhuận thấp và thường xuyên vấp phải rào cản bằng sáng chế nước ngoài”, Weijie nói với Global Time. “Chỉ có đổi mới công nghệ và sáng tạo mới giúp chúng tôi đứng vững trên thị trường toàn cầu”.
Nhiều người tìm đến các sản phẩm vì yêu thích công nghệ, nhưng không phải là tất cả. Một số đánh giá điểm làm nên sự khác biệt của sản phẩm Trung Quốc là khả năng kết hợp công nghệ với văn hóa.
Garima Ghimire, một người có ảnh hưởng tại Nepal, chia sẻ bản thân bị thu hút bởi những sản phẩm dựa trên hình tượng nhân vật văn chương hay hình ảnh văn hóa Trung Quốc. “Chúng khơi gợi cảm xúc về sự thoải mái, hoài niệm và vui tươi”, Ghimire giải thích.
Nói với Financial Times hồi đầu năm, Claudia D’Arpizio của hãng tư vấn Bain nhận xét rằng một số thương hiệu Trung Quốc “diễn giải di sản và thị hiếu địa phương tốt hơn”. Trong lĩnh vực mỹ phẩm, các thương hiệu Trung Quốc đang biến sản phẩm của họ thành những bức tranh kể chuyện, lấy cảm hứng sâu sắc từ thẩm mỹ và văn hóa dân gian Trung Quốc. Thay vì chạy theo tiêu chuẩn phương Tây, họ đang định nghĩa lại sự thanh lịch của Trung Quốc”.
Dẫn lời ý kiến một chuyên gia truyền thông, WSJ cũng đánh giá nhiều người nước ngoài có thể vẫn giữ ấn tượng về Trung Quốc qua võ thuật, Vạn Lý Trường Thành hay gấu trúc. Nhưng giờ đây, thông qua bộ sưu tập công nghệ, họ đang thấy một Trung Quốc sáng tạo và thấu hiểu nhu cầu của giới trẻ.
Theo Wu Qiaomei, giám đốc tiếp thị thương hiệu của một công ty đồ chơi ở Đông Hoản, nói: “Chúng tôi không chỉ bán sản phẩm. Chúng tôi tạo ra người bạn đồng hành về mặt cảm xúc bắt nguồn từ văn hóa của chúng tôi. Người tiêu dùng khao khát nhiều hơn là chỉ một vật trang trí”.
Theo Euromonitor International, xu hướng “chữa lành” sẽ tiếp tục thống trị hành vi tiêu dùng toàn cầu những năm tới. Dẫn dữ liệu nghiên cứu, công ty cho biết với sự căng thẳng đang ở mức cao đáng báo động, khi 58% người tiêu dùng trải qua cảm giác căng thẳng từ vừa phải đến cực độ hàng ngày, nhu cầu về sản phẩm mang lại sự an ủi tinh thần sẽ không sớm hạ nhiệt.
“Người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm. Họ đang mua cảm xúc, mua bản sắc cá nhân và mua cả cảm giác được kết nối”, Ashley Dudarenok, nhà sáng lập công ty tư vấn ChoZan, nói với CNBC. “Đó chính xác là điều mà các sản phẩm công nghệ Trung Quốc đang mang lại: một sự kết nối, không phải bằng dây cáp hay tín hiệu số, mà bằng trái tim”.
Từ tính năng bảo mật trên smartphone Android cho phép tắt tất cả cảm biến đến những công dụng độc đáo của nút Tác vụ trên iPhone, luôn có điều gì mới mẻ để tìm hiểu. Một trong những điểm đáng chú ý là các nút âm lượng trên smartphone có thể làm nhiều điều thú vị.
Người dùng có thể tận dụng các nút âm lượng để chụp ảnh khi mở ứng dụng camera, một cách hữu ích khi chụp ảnh tự sướng hoặc khi chỉ có một tay rảnh. Bằng cách nhấn giữ nút âm lượng, người dùng cũng có thể bắt đầu quay video. Tuy nhiên, trên một số mẫu smartphone Android, người dùng cần vào cài đặt ứng dụng máy ảnh để tùy chỉnh chức năng của các nút này.
Đối với người dùng iPhone 16, 17 hoặc Air, nút điều khiển camera không chỉ giúp truy cập nhanh mà còn cho phép chuyển đổi giữa nhiều cài đặt khác nhau.
Khi smartphone không phản hồi, các nút âm lượng có thể giúp người dùng khởi động lại thiết bị. Đối với iPhone 8 trở lên, người dùng chỉ cần nhấn và thả nút tăng âm lượng, sau đó nhấn và thả nút giảm âm lượng, trước khi giữ nút nguồn cho đến khi logo Apple xuất hiện.
Đối với smartphone Android, quy trình có thể khác nhau tùy theo thương hiệu. Ví dụ, với các sản phẩm đến từ Samsung, người dùng cần nhấn giữ đồng thời nút nguồn và nút giảm âm lượng trong khoảng 7 giây cho đến khi logo Android xuất hiện.
Sau khi thực hiện các bước này, smartphone có thể hoạt động trở lại mà không mất dữ liệu. Nếu vẫn gặp sự cố, người dùng nên mang điện thoại đến cửa hàng chuyên nghiệp để được hỗ trợ.
Trong trường hợp cần khóa tính năng Face ID trên iPhone nhanh chóng, người dùng chỉ cần nhấn đồng thời nút tăng âm lượng và nút nguồn. Sau vài giây, iPhone sẽ rung và người dùng có thể khóa hoàn toàn thiết bị bằng cách nhấn lại nút nguồn. Điều này giúp bảo vệ dữ liệu cá nhân hiệu quả, yêu cầu nhập mật mã để kích hoạt lại Face ID.
Ngoài ra, người dùng iPhone cũng nên cân nhắc bật thêm một số tính năng bảo mật khác, như ngăn chặn truy cập từ trung tâm điều khiển hay thông báo khi thiết bị bị khóa. Tất cả các cài đặt này có thể được điều chỉnh trong ứng dụng Cài đặt của thiết bị.
Đối với người dùng Android, có nhiều ứng dụng như Button Mapper cho phép tùy chỉnh các nút âm lượng với nhiều chức năng bổ sung. Người dùng có thể thiết lập để nhấn đúp hoặc nhấn giữ nút âm lượng nhằm bật đèn pin, mở ứng dụng yêu thích hoặc quay màn hình. Ứng dụng này còn cung cấp phiên bản cao cấp với nhiều tính năng hơn, như mô phỏng mã phím và tùy chỉnh phản hồi rung.
Với những mẹo và ứng dụng nói trên, người dùng có thể tối ưu hóa trải nghiệm sử dụng smartphone của mình, biến những nút âm lượng tưởng chừng đơn giản thành công cụ hữu ích hơn bao giờ hết.
Apple gần đây mang đến những nâng cấp đáng kể cho phần cứng camera trên dòng iPhone, bắt đầu với cảm biến 48 MP và ống kính tele. Đặc biệt, vào cuối năm nay, công ty sẽ giới thiệu công nghệ khẩu độ thay đổi trên iPhone 18, đánh dấu một bước tiến lớn trong lĩnh vực nhiếp ảnh di động.
Tuy nhiên, những cải tiến phần cứng này sẽ không thể phát huy hết tác dụng nếu không có sự hỗ trợ từ phần mềm. Theo báo cáo mới nhất từ Bloomberg, iOS 27 sẽ mang đến những thay đổi quan trọng cho ứng dụng Camera nhằm đáp ứng nhu cầu của cả người dùng thông thường lẫn chuyên nghiệp.
Cụ thể, ứng dụng Camera trên iOS 27 sẽ cho phép người dùng tùy chỉnh nhiều cài đặt như kiểu ảnh, độ phân giải, đèn flash, độ phơi sáng, hẹn giờ và độ sâu trường ảnh. Thay đổi này sẽ mang lại tính linh hoạt cao hơn cho người dùng. Ngoài ra, các nút điều khiển camera, hay còn gọi là widget, sẽ có thể được sắp xếp theo bất kỳ thứ tự nào ở đầu giao diện Camera, từ đó giúp người dùng dễ dàng truy cập nhanh chóng.
Khi ứng dụng Camera đang mở, người dùng có thể chọn các tiện ích từ khay tiện ích trong suốt, được phân loại thành các danh mục cơ bản, thủ công và cài đặt. Mặc dù bố cục cho đèn flash, ảnh động Live Photos và chế độ ban đêm vẫn giữ nguyên, nhưng giao diện tùy chỉnh sẽ được nâng cấp để phục vụ tốt hơn cho đối tượng người dùng chuyên nghiệp.
Những thay đổi trong iOS 27 hứa hẹn sẽ mang lại trải nghiệm chụp ảnh tốt hơn trên iPhone, đặc biệt khi Apple dự kiến sẽ lần đầu tiên giới thiệu công nghệ khẩu độ thay đổi cho iPhone 18 Pro và iPhone 18 Pro Max. Tuy nhiên, báo cáo không đề cập đến khả năng điều chỉnh thủ công giá trị khẩu độ tùy thuộc vào ánh sáng xung quanh. Nếu điều này được thực hiện, những chiếc iPhone mới có thể trở thành tiêu chuẩn cho nhiếp ảnh và quay phim chuyên nghiệp mà không cần đến bất kỳ phụ kiện bổ sung nào.
Sau thông tin về việc siết chặt sử dụng phần mềm và nội dung số không bản quyền, nhiều doanh nghiệp nhỏ bắt đầu rà soát lại các công cụ đang dùng trong hoạt động hằng ngày.
Với các lĩnh vực như thiết kế nội thất, truyền thông, dựng phim, đồ họa hay sản xuất nội dung số, phần mềm chuyên dụng gần như là công cụ bắt buộc. Tuy nhiên, chi phí để sử dụng bản quyền đầy đủ lại không nhỏ, đặc biệt với những doanh nghiệp có nhiều nhân sự cùng dùng phần mềm.
Chị Đào Thu Trang, chủ một doanh nghiệp thiết kế và thi công nội thất tại Hà Nội, cho biết công ty của chị hiện có hơn 30 nhân sự, trong đó khoảng 5 người phụ trách thiết kế và một số nhân sự kỹ thuật triển khai bản vẽ.
Theo chị Trang, một nhân sự thiết kế nội thất thường phải sử dụng nhiều phần mềm cùng lúc như AutoCAD, SketchUp, 3ds Max, phần mềm render và một số công cụ hỗ trợ khác. Mỗi phần mềm có thể tiêu tốn khoảng 50 đến 60 triệu đồng mỗi năm cho một máy. Nếu một nhân sự cần 4 đến 5 phần mềm, tổng chi phí có thể lên khoảng 300 triệu đồng mỗi năm.
“Với những bạn có nhu cầu sử dụng nhiều công cụ hơn để nâng chất lượng hình ảnh hoặc nâng tay nghề, chi phí có thể còn cao hơn”, chị Trang chia sẻ.
Theo nữ chủ doanh nghiệp, khoản chi này tạo áp lực không nhỏ bởi trong ngành nội thất, giá trị của bản thiết kế đôi khi chưa được khách hàng nhìn nhận đúng mức. Nhiều khách hàng vẫn cho rằng thiết kế là phần có thể được miễn phí hoặc tham khảo từ các mẫu có sẵn trên mạng.
Trong khi đó, bản thiết kế lại là nền tảng cho việc dự toán, lựa chọn vật liệu và triển khai thi công. Nếu doanh nghiệp phải tăng chi phí phần mềm bản quyền, giá dịch vụ thiết kế cũng khó giữ ở mức thấp như trước.
Theo Phạm Dương, một nhân viên văn phòng từng làm việc tại một số công ty truyền thông, việc sử dụng phần mềm trong doanh nghiệp phụ thuộc vào lĩnh vực và vị trí công việc.
Có công ty cấp tài khoản Photoshop, Premiere, CapCut hoặc phần mềm animation cho nhân viên. Tuy nhiên, để tối ưu chi phí, không phải đơn vị nào cũng mua trực tiếp từ nhà cung cấp mà có thể thông qua bên trung gian.
Dương đánh giá, những tập đoàn lớn hoặc doanh nghiệp có yêu cầu cao về tính chính thống thường sẽ mua trực tiếp bản quyền. Trong khi đó, các công ty nhỏ và vừa có xu hướng cân nhắc nhiều hơn do áp lực ngân sách.
Phần mềm lậu và cái giá từ lỗi hệ thống đến mất dữ liệu
Dù giúp giảm chi phí ban đầu, phần mềm không bản quyền cũng đi kèm nhiều rủi ro trong quá trình sử dụng.
Chị Trang cho biết trước đây, chi phí phần mềm của doanh nghiệp chủ yếu nằm ở các thư viện phục vụ thiết kế, với mức khoảng 10 triệu đồng mỗi năm. Trong khi đó, nhiều phần mềm chuyên dụng khác được sử dụng dưới dạng không bản quyền, giúp doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí vận hành.
Tuy nhiên, việc sử dụng các phần mềm này không phải lúc nào cũng ổn định. Với phần mềm thiết kế, lỗi có thể xảy ra ở nhiều khâu như bung file, lỗi vật liệu, lỗi render hoặc không xuất được hình ảnh đúng yêu cầu. Những sự cố này đôi khi chỉ là lỗi nhỏ, nhưng có thể làm gián đoạn tiến độ công việc.
“Có phần mềm phải cài đi cài lại nhiều lần trong năm. Với phần mềm bản quyền, do có hỗ trợ và cập nhật chính thống, việc sử dụng thường ổn định hơn”, chị nói.
Với doanh nghiệp thiết kế, mất file hoặc lỗi dữ liệu không chỉ ảnh hưởng tới nội bộ mà còn có thể tác động trực tiếp tới khách hàng. Một bản vẽ bị lỗi, một file render không thể mở hoặc phần mềm dừng hoạt động giữa chừng đều có thể khiến tiến độ dự án bị chậm.
Ngoài rủi ro kỹ thuật, phần mềm crack còn đặt ra vấn đề về bảo mật. Nhiều bản cài không rõ nguồn gốc có thể yêu cầu người dùng tắt phần mềm bảo vệ máy tính, cấp quyền truy cập sâu vào hệ thống hoặc chặn cập nhật. Điều này khiến dữ liệu doanh nghiệp, tài liệu khách hàng và thông tin dự án đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng.
Đối với các doanh nghiệp làm việc với khách hàng lớn, yếu tố bản quyền cũng ngày càng được chú ý. Một số khách hàng có thể yêu cầu đối tác sử dụng phần mềm hợp pháp, đặc biệt trong các dự án liên quan tới thương hiệu, dữ liệu hoặc hợp đồng có tiêu chuẩn chặt chẽ.
Vì vậy, việc dùng phần mềm không bản quyền không còn đơn thuần là câu chuyện tiết kiệm chi phí, mà có thể trở thành rủi ro về vận hành, uy tín và pháp lý.
Thích ứng với tình hình mới
Chị Trang cho biết doanh nghiệp của chị có lo ngại khi đọc thông tin về việc siết bản quyền, nhất là khi chi phí chuyển đổi có thể rất lớn. Tuy nhiên, công ty sẽ cố gắng triển khai dần, có thể bắt đầu từ một đến hai nhân sự trước, sau đó mở rộng tùy theo khả năng tài chính.
Theo một số doanh nghiệp, giải pháp trước mắt có thể là rà soát lại toàn bộ phần mềm đang dùng, xác định công cụ nào thật sự cần thiết, công cụ nào có thể thay thế bằng lựa chọn chi phí thấp hơn.
Thay vì mua tràn lan, doanh nghiệp có thể ưu tiên bản quyền cho các vị trí cốt lõi hoặc các phần mềm ảnh hưởng trực tiếp tới sản phẩm đầu ra.
Một số công ty cũng có thể chuyển sang các công cụ dạng thuê bao, phần mềm miễn phí, công cụ trực tuyến hoặc giải pháp AI để giảm phụ thuộc vào các phần mềm chuyên dụng đắt tiền.
Với các doanh nghiệp thiết kế, việc tối ưu quy trình sản xuất, đào tạo nhân sự dùng phần mềm hiệu quả hơn và điều chỉnh lại bảng giá dịch vụ cũng là hướng cần tính đến.
Từ góc nhìn vận hành, bài toán bản quyền không chỉ là chuyện “mua hay không mua” phần mềm. Đây còn là vấn đề về cấu trúc chi phí, định giá dịch vụ và cách doanh nghiệp nhỏ thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng chính quy hơn.
Trong bối cảnh bản quyền số được siết chặt, các doanh nghiệp nhỏ có thể sẽ phải trả thêm chi phí để vận hành hợp pháp. Nhưng ở chiều ngược lại, việc sử dụng phần mềm chính thống cũng giúp giảm rủi ro kỹ thuật, bảo vệ dữ liệu và nâng tính chuyên nghiệp khi làm việc với khách hàng.
